VIII U 2469/25 · Sąd powszechny

Sygn. akt VIII U 2469/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł., po rozpoznaniu wniosku G. B. z dnia (...) roku, odmówił podjęcia wypłaty świadczeń w zbiegu z uzyskiwaną przez nią rentą rodzinną. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki określonej art. 95a ust. 2 p. 3 ustawy emerytalnej, albowiem nabyła prawo do renty rodzinnej wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem przez nią wieku emerytalnego określonego art. 24 ust. 1 tj. 60 lat. (decyzja k: 91 akt rentowych A. B.) Odwołanie od powyższej decyzji złożyła G.

B. wnosząc o jej zmianę i przyznanie prawa do świadczenia w formie połączenia emerytury z częścią renty rodzinnej po zmarłym małżonku. W uzasadnieniu wskazała, iż jako ostatni rocznik mogła odejść na wcześniejsza emeryturę, zaś po zgonie męża uzyskała prawo do renty rodzinnej. Wskazała, iż okres ten dzieliło jedynie 6 tygodni, zaś niesłuszna jest odmowa wypłaty świadczeń w zbiegu mimo, iż jej zmarły mąż pozostawił w ZUS wypracowany przez lata kapitał. (odwołanie k: 3-3 odwrót) W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. (odpowiedź na odwołanie k: 4-4 odwrót) Pismem z dnia 01 października 2025 roku wnioskodawczyni podtrzymała stanowisko w sprawie. (pismo z 01.10.2025r k:

9) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: G. B. urodziła się (...). (bezsporne) Wnioskiem z dnia 28 stycznia 2008 roku mąż wnioskodawczyni - A. B. (2) wystąpił o rentę z tytułu niezdolności do pracy. (bezsporne, wniosek w aktach rentowych A. B.) Decyzją z dnia(...) roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. przyznał A. B. (2) rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od dnia(...) roku. (bezsporne, decyzja w aktach rentowych A. B.) A. B. (2) zmarł w dniu(...) roku. (bezsporne) Do dnia jego śmierci małżonkowie pozostawali we wspólności majątkowej. (bezsporne) W dniu 09 kwietnia 2008 roku G.

B. złożyła wniosek o przyznanie renty rodzinnej po zmarłym mężu, która została przyznana decyzją z dnia (...) roku na stałe od dnia zgonu A. B. (2). (bezsporne, wniosek i decyzja w aktach rentowych) Wnioskiem z dnia 14 maja 2008 roku G. B. wniosła o przyznanie emerytury. (bezsporne, wniosek w aktach emerytalno – rentowych) Decyzją z dnia (...) roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. przyznał wnioskodawczyni wcześniejszą emeryturę na podstawie art. 29 ustawy emerytalnej od dnia(...) roku tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. (bezsporne, decyzja w aktach emerytalno – rentowych) Decyzją z dnia (...)roku organ rentowy przyznał wnioskodawczyni emeryturę z powszechnego wieku emerytalnego od dnia 01.03.2016r tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. (bezsporne, decyzja w aktach emerytalno – rentowych) Wnioskiem z dnia (...) roku wnioskodawczyni wniosła o ustalenie zbiegu świadczeń z rentą rodzinną. (bezsporne, wniosek w aktach emerytalno – rentowych) W dniu (...) roku ZUS wydał zaskarżoną decyzję. (bezsporne) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie załączonych akt emerytalno – rentowych wnioskodawczyni oraz A.

B. (2) i znajdujących się w nich dokumentów, które były wystarczające do ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a których autentyczność i moc dowodowa nie była przedmiotem sporu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie jest nieuzasadnione. Nie ulega wątpliwości, iż podstawą wydanej decyzji był przepis art. 95a w zw. z art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. poz. 1749 z 2025) – dalej ustawa emerytalna. W myśl art. 95 ust. 1 W razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego, z zastrzeżeniem art. 95a. Zgodnie z art. 95a ust. 1 osobie uprawnionej do renty rodzinnej, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 3, oraz do emerytury, emerytury rolniczej, emerytury z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emerytury wojskowej, emerytury policyjnej, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty szkoleniowej, renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, renty rolniczej szkoleniowej, renty z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskowej renty inwalidzkiej albo policyjnej renty inwalidzkiej wypłaca się, zależnie od jej wyboru:

1) przysługującą rentę rodzinną oraz 25 % emerytury, emerytury rolniczej, emerytury z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emerytury wojskowej, emerytury policyjnej, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty szkoleniowej, renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, renty rolniczej szkoleniowej, renty z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskowej renty inwalidzkiej albo policyjnej renty inwalidzkiej, albo 2) przysługującą emeryturę, emeryturę rolniczą, emeryturę z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emeryturę wojskową, emeryturę policyjną, zasiłek przedemerytalny, świadczenie przedemerytalne, emeryturę pomostową, nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, rentę z tytułu niezdolności do pracy, w tym rentę szkoleniową, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy, rentę rolniczą szkoleniową, rentę z ubezpieczenia społecznego rolników.

Nie ulega zaś wątpliwości, iż G. B. na datę złożenia wniosku o wypłatę świadczeń w zbiegu była uprawniona do renty rodzinnej po zmarłym mężu A. B. (2) uzyskanej na podstawie art. 67 ust. 1 p. 3 ustawy emerytalnej oraz emerytury. Nie oznacza to jednak istnienia po jej stronie prawa do wypłaty świadczeń w zbiegu. zgodnie bowiem z normą art. 95a ust. 2 cyt. ustawy osoba uprawniona ma prawo do wypłaty świadczeń na zasadach określonych w ust. 1 w przypadku:

1) osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1;

2) pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;

3) nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust.

1. W myśl wskazanego powyżej przepisu art. 24 ust. 1 ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184, a także art. 88a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986, z późn. zm.). Na gruncie rozpoznawanej sprawy poza sporem było spełnienie przez ubezpieczoną dwóch pierwszych z przesłanek wynikających z powyższego unormowania.

Rację ma jednak organ rentowy wskazując, iż G. B. nie spełnia trzeciej przesłanki a więc nie nabyła prawa do renty rodzinnej po zmarłym mężu nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego określonego art. 24 ust. 1, który w przypadku kobiet wynosi 60 lat. Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, iż wnioskodawczyni okres 5 lat przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego osiągnęła w dniu 05 maja 2008 roku. Bezspornym jest zatem, iż prawo do renty rodzinnej musiałaby nabyć w okresie po 05 maja 2008 roku.

Tymczasem ubezpieczona nabyła przedmiotowe prawo po spełnieniu wszelkich przesłanek do uzyskania renty rodzinnej po A. B. (2) a więc w dniu 25 marca 2008 roku, co zostało potwierdzone jedynie deklaratoryjną decyzją o przyznaniu jej prawa do renty rodzinnej wydanej przez organ rentowy w dniu (...) roku. Tym samym brak spełnienia kumulatywnie wszystkich przesłanek określonych art. 95a ust. 2 ustawy emerytalnej wyklucza prawo G. B. do wypłaty świadczeń w zbiegu, co prawidłowo ustalił organ rentowy w zaskarżonej decyzji. Podkreślić przy tym należy, iż przy rozpoznawaniu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych nie jest dopuszczalne stosowanie zasad współżycia społecznego i łagodzenie rygorów prawa ubezpieczeń społecznych przez stosowanie klauzul generalnych z art. 5 kc i art. 8 kp.

Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądowym i jest w pełni podzielane przez Sąd w składzie rozpoznającym odwołanie (vide m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12.07.2023r I USK 125/22, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 23.06.2021r III AUa 194/21, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 29.10.2020r III AUa 503/20 czy wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 07.04.2016r III AUa 1521/15). Brak jest zatem podstaw do stosowania klauzul generalnych przewidzianych art. 5 kc czy art. 8 kp, które nie mogą zatem wpływać na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji.

Podnoszone zatem przez ubezpieczoną argumenty dotyczące brakującego 6 tygodniowego okresu pozwalającego na nabycie prawa do wypłaty świadczeń w zbiegu, czy wieloletni okres składkowy jej zmarłego męża nie mogą stanowić w żadnej mierze podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji. Normą art. 95a ust. 2 ustawy emerytalnej ustawodawca jednoznacznie przesądził wymagane kryteria do uzyskania przedmiotowej wypłaty, w szczególności co do okresu czasu wskazanego w p. 3 i niezależnie od tego, jakiego okresu zabraknie danej osobie do spełnienia przesłanki wskazanej jako „nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego”, jej brak nie może być w żadnym zakresie złagodzony przy zastosowaniu klauzul generalnych wynikających z art. 5 kc czy 8 kp.

Reasumując wniesione odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie i podlegało oddaleniu na podstawie art. 477 14§1 kpc. SSO Paweł Wojas