VIII U 2418/25 · Sąd powszechny

Sygn. akt VIII U 2418/25

UZASADNIENIE

W ZAKRESIE PUNKTU 2 POSTANOWIENIA Z DNIA 5 LISTOPADA 2025 ROKU Decyzją z dnia (...) r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. przyznał J. K. prawo do emerytury od 13.06.2025 r. i jednocześnie odmówił prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych z uwagi na brak wykazanego co najmniej 15-letniego stażu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Zakład do stażu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych nie uwzględnił okresów: - od (...) r. do (...) r. – zatrudnienia w Fabryce (...) ponieważ brak świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych, a w przedłożonym świadectwie pracy w punkcie 8 wskazującym zatrudnienie w warunkach szczególnych pracodawca wskazał dział XIV poz. 25 pkt 1 załącznika do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego, opisując stanowisko pracy na jakim pracował ubezpieczony nie podał informacji o charakterze wykonywanej przez wnioskodawcę pracy oraz nie wskazał przy jakich stanowiskach, na których pracownicy wykonywali pracę wymienione w wykazie ubezpieczony pracował, - od (...) r. do (...) r.

– zatrudnienia w Odlewni (...) sp. z o.o., ponieważ brak jest świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych a w stanowisko pracy podane w świadectwie pracy jest niezgodne z brzmieniem stanowiska wymienionym w zarządzeniu, na które powołał się zakład pracy, brak również wskazania charakteru wykonywanej pracy w szczególnych warunkach. /decyzja k. 10 akt ZUS/ Wnioskodawca, będąc reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, złożył odwołanie od ww. decyzji zaskarżając ją w części w jakiej odmówiono mu prawa do rekompensaty za pracę wykonywaną w warunkach szczególnych i zarzucił:

1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego tj. świadectw pracy wystawionych przez pracodawcę nie wynika, że ubezpieczony wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, podczas gdy w treści przedstawionych dokumentów w ZUS-ie wskazano, że odwołujący był w okresie od (...) r. do (...) r. oraz w okresie od (...) r. do (...) r. wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, a w konsekwencji 2. naruszenie przepisów art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 19.12.2008 r. (t.j.

Dz.U. z 2018 r, poz. 1924) o emeryturach pomostowych poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nazwa stanowiska pracy w szczególnych warunkach na jakim był zatrudniony pracownik wskazana w świadectwie musi odpowiadać nazwie wymienionej w wykazie aktu resortowego, nie może być niepełna ani podobna, podczas gdy z przepisów nie wynika przesłanka posługiwania się nazewnictwem stanowiska pracy odpowiadającym nazwom wymienionym w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30.03.1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego (Dz.Urz.

MHiPM nr 1-3 z 29.06.1985 r.). Wobec powyższego strona skarżąca wniosła w szczególności o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych do odwołania dokumentów na fakty wskazane w uzasadnieniu odwołania oraz o zobowiązanie pozwanego do przedstawienia akt ubezpieczonego i znajdujących się w nich dokumentów z uwagi na bycie w posiadaniu przez ZUS zobowiązanego do gromadzenia dokumentacji w postępowaniu o przyznanie rekompensaty za pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach będących w posiadaniu ZUS-u po uprzednim przedstawieniu ich przez Zakład na fakt przedłożenia przez wnioskodawcę dokumentacji zawierającej dane dotyczące świadczenia przez niego pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

W konkluzji odwołujący się wniósł o uwzględnienie odwołania poprzez zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskodawcy prawa do spornej rekompensaty oraz o zasądzenie na rzecz odwołującego kosztów procesu, a w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. Do odwołania skarżący załączył: świadectwo pracy z (...) r., zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu Rp7, świadectwo pracy z (...) r., zaświadczenia. /odwołanie wraz z załącznikami k. 8-9/ W odpowiedzi na odwołanie z dnia 8.09.2025 r. pozwany wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, przy czym zaznaczył, że akta ZUS-owskie zostaną przesłane do sądu po ponownej analizie sprawy wraz z ostatecznym stanowiskiem organu rentowego. /odpowiedź na odwołanie k. 10/ Pismem z dnia 11.09.2025 r. pozwany poinformował, że po analizie dokumentów załączonych do odwołania oraz dodatkowych wyjaśnieniach wnioskodawcy złożonych do protokołu w dniu 4.09.2025 r. decyzją z dnia (...) r. zostało przyznane wnioskodawcy prawo do spornej rekompensaty, jak również ponownie ustalono wysokość emerytury i podjęto jej wypłatę od 1.07.2025 r. w związku z ustaniem stosunku pracy.

Wobec zaspokojenia roszczenia pozwany wniósł o umorzenie postępowania. /pismo ZUS k. 15/ W piśmie procesowym z 15.10.2025 r. /data nadania w urzędzie pocztowym k. 18/ pełnomocnik powoda oświadczył, że cofa odwołanie w związku z zaspokojeniem roszczenia przez ZUS, wniósł o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych, a nadto wniósł o umorzenie postępowania. /pismo pełnomocnika powoda k. 17, koperta k. 18/ W piśmie procesowym z 30.11.2025 r. pozwany wniósł o nieobciążanie Zakładu kosztami zastępstwa procesowego powoda, ponieważ zmiana decyzji nie wskutek dokonania przez organ rentowy innej oceny materiału dowodowego, ale wskutek przedłożenia przez wnioskodawcę nowych dokumentów i złożenia wyjaśnień, akcentując, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji ZUS nie dysponował wystarczającym materiałem dowodowym do ustalenia prawa do rekompensaty, konkludując, że w dacie wydania tej decyzji była ona prawidłowa. /pismo ZUS k. 20/

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Wniosek strony odwołującej o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego jest zasadny, natomiast wniosek pozwanego o nieobciążanie Zakładu kosztami zastępstwa procesowego strony odwołującej nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 203 § 2 KPC pozew cofnięty nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. Na żądanie pozwanego powód zwraca mu koszty, jeżeli sąd już przedtem nie orzekł prawomocnie o obowiązku ich uiszczenia przez pozwanego. Należy wskazać, że zwrot kosztów postępowania w wypadku cofnięcia pozwu w zasadzie zawsze obciąża powoda, jednakże dopuszczalne jest odstępstwo od tej zasady w sytuacji, gdy powód wykaże, że wystąpienie z powództwem było niezbędne dla celowego dochodzenia praw lub celowej obrony, z uwzględnieniem okoliczności istniejących w dacie wytoczenia pozwu.

Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy cofnięcie pozwu jest konsekwencją zaspokojenia przez pozwanego wymagalnego w chwili wytoczenia powództwa roszczenia powoda. Wobec powyższego za stronę przegrywającą sprawę w rozumieniu przepisów o kosztach procesu należy uważać również pozwanego, który w toku procesu spełnił dochodzone od niego świadczenie, czym zaspokoił w całości roszczenie powoda wymagalne w chwili wytoczenia powództwa (por. np. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 1951 r., C 593/51, OSN 1952/2/49; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 1984 r., IV CZ 196/84, Lex nr 8642).

W ocenie Sądu Okręgowego powyższe rozważania należy zatem odnieść do zaspokojenia w n/n sprawie przez organ rentowy w całości roszczenia strony odwołującej o przyznanie prawa do rekompensaty w wyniku wydania przez ZUS I Oddział w Ł. kolejnej decyzji z dnia (...) r. przed rozstrzygnięciem sprawy przez Sąd. Przy ocenie wniosków obu stron n/n postępowania dotyczących ich stanowiska w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach zastępstwa procesowego na rzecz strony odwołującej, Sąd miał na uwadze, że wszystkie dokumenty pozwalające pozwanemu prawidłowo rozpoznać wniosek ubezpieczonego o przyznanie prawa do rekompensaty były w posiadaniu Zakładu w dacie wydania zaskarżonej decyzji z dnia (...) r. /k. 10 akt ZUS/, a ewentualne wątpliwości organ rentowy mógł wyjaśnić w toku przedsądowego postępowania administracyjnego wzywając ubezpieczonego do złożenia dodatkowych dokumentów i/lub wyjaśnień.

Lektura akt rentowych ubezpieczonego wykazała bowiem, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji z dnia (...) r. /k. 10 akt ZUS/, znajdowały się w nich oba świadectwa pracy dotyczące spornych okresów zatrudnienia z dnia (...) r. i z dnia (...) r., w których podano, że pracował na stanowisku „elektryk bezpośredniej konserwacji odlewni” i w których pracodawcy potwierdzili w punktach 8 tych świadectw, że ubezpieczony wykonywał pracę w warunkach szczególnych, wskazując odpowiednie pozycje z wykazów stanowiących załączniki do do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30.03.1985 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego (Dz.Urz.

MHiPM nr 1-3 z 29.06.1985 r.) oraz do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. /k. 5 -7 akt ZUS/, a także było w nich zaświadczenie na druku Rp7 poświadczające, że odwołujący pracował na stanowisku elektromontera /k. 7 akt kapitałowych/, które powód dołączył też do odwołania, zaś z protokołu z wyjaśnieniami wnioskodawcy złożonymi przez niego w dniu 4.09.2025 r. w oddziale ZUS-u /k. 18 akt ZUS/ oraz z notatki kolegialnej z dnia 4.09.2025 r. /k. 17 akt ZUS/ wynika, że to właśnie te dokumenty i wyjaśnienia ubezpieczonego pozwoliły organowi rentowemu na wydanie kolejnej decyzji z dnia (...) r., w której ZUS zaspokoił w całości roszczenie wnioskodawcy o przyznanie mu prawa do rekompensaty /k. 19 akt ZUS/.

W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał, że wniesienie odwołania przez wnioskodawcę było zasadne i konieczne, co potwierdził organ rentowy wydając decyzję z dnia (...) r., w której roszczenie powoda zostało uznane w całości, lecz wymagało to podjęcia drogi sądowej przez ubezpieczonego, którego w n/n procesie reprezentował profesjonalny pełnomocnik w osobie adwokata. Nie należy pomijać, że ubezpieczony, jak każdy podmiot, miał prawo do profesjonalnego zastępstwa procesowego celem wykazania zasadności swojego roszczenia w postępowaniu sądowym wobec wydania niekorzystnej dla niego decyzji z dnia (...) r. w zakresie uprawnienia do rekompensaty i w związku z tym był zobligowany do poniesienia kosztów, które generalnie z uwagi na wynik sprawy winny mu zostać zwrócone przez stronę pozwaną.

Wobec tego Sąd Okręgowy uznał, że wniosek pełnomocnika ubezpieczonego o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego na rzecz odwołującego jest uzasadniony, gdyż były to koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (art. 203 § 2 k.p.c. zdanie drugie a contrario w zw. z art. 98 k.p.c.). Przy ustaleniu wysokości kosztów zastępstwa procesowego strony odwołującej Sąd przyjął stawkę 360 zł w oparciu o przepis § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j.

Dz. U. z 2023 r., poz. 1900 ze zm.). Mając powyższe na uwadze zasądzono w punkcie 2 sentencji postanowienia kwotę 360 zł na rzecz odwołującego się od pozwanego organu rentowego.