VI U 586/25 · Sąd powszechny

Sygn. akt VI U 586/25

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21/04/2026 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: Sędzia Anna Kliś-Marciniak Protokolant: Ewelina Kamińska po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2026 r. w Warszawie na rozprawie sprawy M. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. o zasiłek chorobowy na skutek odwołania M. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 1 października 2025 r. znak (...)-(...) zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 1 października 2025 r. znak (...), w ten sposób, że przyznaje odwołującemu się M. M. prawo do zasiłku chorobowego za okres od 17 do 30 kwietnia 2024 roku oraz od 15 maja do 2 czerwca 2024 roku, a także uznaje, że odwołujący się M. M. nie jest zobowiązany do zwrotu pobranego zasiłku chorobowego za wyżej wymienione okresy. Sygn. akt VI U 586/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 01 października 2025r. znak: (...)-(...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. odmówił M. M. prawa do zasiłku chorobowego od 17 do 30 kwietnia 2024r. oraz od 15 maja do 02 czerwca 2024r. Ponadto, zobowiązał go do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 6.090,72 zł. Na ustaloną kwotę składa się należność główna w wysokości 5.293,86 zł oraz odsetki w kwocie 796,86 zł. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że w dniu 23 kwietnia 2024r. M. M. wziął udział w rozmowie rekrutacyjnej podczas zwolnienia lekarskiego od 17 do 30 kwietnia 2024r.

Natomiast podczas zwolnień lekarskich od 15 maja do 28 maja 2024r. i od 29 maja do 02 czerwca podpisał umowę o pracę (w dniu 21 maja 2024r.), a od 01 czerwca 2024r. podjął zatrudnienie u płatnika Grupa OLX sp. z o.o. (decyzja z dnia 01.10.2025 r.- a.r.) Od powyższych decyzji M. M. wniósł odwołanie, zaskarżając je w całości. W uzasadnieniu wskazał, że w okresie zwolnienia lekarskiego wziął udział w rozmowie rekrutacyjnej w dniu 23 kwietnia 2024r. oraz spotkaniu na którym została podpisana umowa o pracę w dniu 21 maja 2024r.

Poinformował nowego pracodawcę o tym, że przebywa na zwolnieniu lekarskim do dnia 02 czerwca 2024r. Pomimo, że umowa o pracę zawarta była od dnia 01 czerwca 2024r., świadczyć pracę zaczął faktycznie od 03 czerwca 2024r. (odwołanie- k. 1-2) W odpowiedzi na odwołania ZUS wniósł o ich oddalenie, posługując się argumentacją zawartą w zaskarżonych decyzjach (odpowiedź na odwołanie- 4-5v) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Odwołujący M. M. podczas przebywania na zwolnieniu lekarskim w okresie od 17 do 30 kwietnia 2024r. wziął udział w rozmowie rekrutacyjnej w dniu 23 kwietnia 2024r.

Następnie podczas kolejnego zwolnienia, w okresie od 15 do 28 maja 2024r. zawarł z płatnikiem Grupa OLX sp. z o.o. umowę o pracę. Odwołujący poinformował przyszłego pracodawcę, że przebywa na zwolnieniu lekarskim do dnia 02 czerwca 2024r. Pracodawca wskazał mu, że dla rozpoczęcia zatrudnienia znaczenie ma faktyczny dzień rozpoczęcia wykonywania pracy, a nie sam fakt zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych. Umowa o pracę została zawarta z datą 01 czerwca 2024r., natomiast rzeczywistym dniem rozpoczęcia pracy był dzień 03 czerwca 2024r. (poniedziałek).

Ubezpieczony kontynuował zwolnienie lekarskie w okresie od 29 maja do 02 czerwca 2024r. W dniach 01 i 02 czerwca 2024r. odwołujący nie świadczył pracy na rzecz pracodawcy. Odwołujący zdecydował się na podjęcie aktywności zmierzających do znalezienia zatrudnienia, z uwagi na chęć powrotu na rynek pracy. Odwołujący leczył się z powodu schorzeń kręgosłupa, problemów dermatologicznych oraz zaburzeń natury psychicznej. Czynności związane z udziałem w rekrutacji i podpisaniem umowy miały charakter incydentalny i formalny, nie były związane wykonywaniem obowiązków pracowniczych ani świadczeniem pracy zarobkowej. (pismo płatnika z 19.08.2025r.- a.r., zeznania odwołującego- k. 14v) Powyższy stan faktyczny został ustalony przez Sąd na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, aktach organu rentowego, oraz w oparciu o zeznania odwołującego.

Sąd dał wiarę zeznaniom odwołującego w całości, gdyż były one spójne, logiczne oraz znajdowały potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Sąd zważył, co następuje

Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. 2023.2780 t.j.) stanowi, że ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Art. 84 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi zaś, osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust.

11. Odsetki, z zastrzeżeniem ust. 1a, są naliczane od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty. Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się: 1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia; 3) świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co, do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia.

Wykorzystywaniem zwolnienia lekarskiego w sposób naruszający jego cel w postaci odzyskania przez osobę ubezpieczoną zdolności do pracy jest podejmowanie aktywności życiowych, które mogą skutkować przedłużeniem okresu niezdolności do pracy oraz czynności, które nie powinny być wykonywane przez osobę chorą, gdyż może rodzić to wątpliwości w zakresie rzeczywistej kondycji zdrowotnej osoby ubezpieczonej. Czynności mogące utrudnić leczenie i rekonwalescencję należy uznać za niezgodne z celem zwolnienia ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2005 r., III UK 120/05).

Przeszkodą w osiągnięciu celu zwolnienia lekarskiego może być zarówno wykonywanie pracy zarobkowej, jak i działalność ubezpieczonego w innych sferach funkcjonowania człowieka. Należy stwierdzić, że nie istnieje zamknięty katalog czynności niezarobkowych, których podjęcie może być przejawem wykorzystania zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, iż „za zachowania niezgodne z celem zwolnienia uznać należy nadużywanie alkoholu, podejmowanie działań, których chory powinien unikać, wzięcie udziału w wycieczce zagranicznej, wzięcie udziału w imprezie towarzyskiej czy rozrywkowej, nieprzestrzeganie wskazań lekarskich, np. nakazu leżenia w łóżku, zakazu wykonywania różnych prac domowych, prac w ogrodzie lub gospodarstwie rolnym, jak się wydaje za wyjątkiem prac i czynności życiowo uzasadnionych” (Karolina Stopka;

Świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Komentarz, nadto wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 lipca 1991 r., III AUr 144/91), za działanie niezgodne z celem zwolnienia uznać należy także wzięcie udziału w imprezie towarzyskiej i rozrywkowej, demontaż okien w budynku należącym do spółdzielni mieszkaniowej w celu wykorzystania ich dla potrzeb własnych ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 1999 r., I PKN 553/98), udział w pielgrzymce zagranicznej ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1999 r., I PKN 308/99).

W orzecznictwie silnie jest jednocześnie zakorzeniony pogląd, iż podejmowanie w trakcie zwolnienia lekarskiego czynności, które nie generują zagrożenia dla procesu leczenia i rekonwalescencji, nie stanowią podstawy do utraty prawa do zasiłku chorobowego. Każdorazowo uwzględnić należy specyfikę danego schorzenia i potencjalny wpływ danej czynności na proces rekonwalescencji. Przykładowo, nie każdy wyjazd za granicę w okresie niezdolności do pracy oraz nie każda podróż samolotem pozbawia ubezpieczonego prawa do zasiłku ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2024 r., I USKP 93/22), gdyż o tym, czy w danych okolicznościach ubezpieczony powinien utracić prawo do zasiłku chorobowego decyduje to, jak określona czynność wpłynie na odzyskanie zdolności do pracy i proces leczenia, a nie sam fakt jej podjęcia.

Podobnie uczestnictwo pracownika w zajęciach edukacyjnych w czasie usprawiedliwionej nieobecności w pracy, niesprzeczne z zaleceniami lekarza, nie stanowi wykorzystania zwolnienia niezgodnie z jego celem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 1999 r., I PKN 613/98). Odnosząc się zaś do uregulowania, w myśl którego ubezpieczony wykonujący podczas niezdolności do pracy jakąkolwiek pracę zarobkową traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia, Sąd zważył, iż z orzecznictwa wynika, że w zależności od stanu faktycznego, Sąd może uznać, iż przewidywana sankcja w postaci utraty prawa do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia jest zbyt dolegliwa, zważywszy na okoliczności w postaci incydentalnego, sporadycznego i wymuszonego okolicznościami charakteru i rodzaju innego zajęcia zarobkowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2022 r., sygn.

III PUNPP 2/21). Ponadto, na powyższe może wpłynąć wysokość uzyskiwanego z tego tytułu dochodu w postaci niskich kwot, stanowiących minimalną część należnego zasiłku chorobowego i wynoszących od kilkudziesięciu do kilkuset złotych (por. wyrok Sądu Najwyższego z 19 lutego 2021 r., I USKP 12/21). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż odwołanie zasługiwało na uwzględnienie, albowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wykazał, aby odwołujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy wykonywał pracę zarobkową lub wykorzystał zwolnienie lekarskie w sposób niezgodny z jego celem.

W okresie niezdolności do pracy odwołujący przesłał dokumenty aplikacyjne, uczestniczył w krótkiej, trwającej ok 30 min. rozmowie rekrutacyjnej oraz spotkaniu, podczas którego podpisał umowę o pracę. Czynności te miały charakter incydentalny, formalny i organizacyjny. Co istotne, odwołujący został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych od 01 czerwca 2024r., jednak zarówno 01 jak i 02 czerwca 2024r. przypadały dni wolne od pracy (sobota i niedziela), wobec czego, w tych dniach nie wykonywał żadnej pracy na rzecz pracodawcy. Sam fakt zawarcia umowy o pracę nie może być utożsamiany z wykonywaniem pracy zarobkowej.

Podejmowane przez odwołującego czynności nie pozostawały także w sprzeczności z celem zwolnienia lekarskiego, gdyż nie miały one charakteru obciążającego oraz nie wpłynęły negatywnie na proces leczenia i rekonwalescencji, a tym samym doszło do przedłużenia okresu niezdolności do pracy. Resumując, w przedmiotowej sprawie zachowanie ubezpieczonego nie wyczerpywało dyspozycji art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej, a w konsekwencji także art. 84 ust. 2 pkt 3 ustawy systemowej, co skutkowało zmianą zaskarżonej decyzji z 01 października2025r. znak (...), poprzez przyznanie odwołującemu się prawa do zasiłku chorobowego za okres od 17 do 30 kwietnia 2024r. oraz od 15 maja do 02 czerwca 2024r. oraz ustalenie, że odwołujący nie jest zobowiązany do zwrotu pobranego zasiłku chorobowego za wskazane wyżej okresy.

Z tych względów, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c., zgodnie z którym w przypadku uwzględnienia odwołania sąd zmienia w całości lub w części zaskarżoną decyzję organu rentowego lub zaskarżone orzeczenie wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności lub decyzję tego zespołu i orzeka co do istoty sprawy, Sąd uwzględnił odwołanie od decyzji i orzekł jak w sentencji wyroku.