I C 484/25 · Sąd powszechny

Sygnatura akt I C 484/25

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Konin, dnia 16 października 2025 r. Sąd Rejonowy w Koninie I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: asesor sądowy Artur Tomczak po rozpoznaniu w dniu 16 października 2025 roku w Koninie na posiedzeniu niejawnym (art. 148 1 § 1 k.p.c.) sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w D. przeciwko (...) spółce akcyjnej z siedzibą w W. o zapłatę I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę na rzecz powoda kwotę 107 zł (sto siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Asesor sądowy Artur Tomczak Sygn. akt I C 484/25

UZASADNIENIE

W dniu 25 marca 2025 roku powód (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w D. wystąpił przeciwko pozwanemu (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. o zapłatę kwoty 496,12 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 3 marca 2025 roku do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wywodził, iż w dniu 6 lutego 2025 roku w wyniku zdarzenia komunikacyjnego uszkodzeniu uległ samochód marki F. o nr rej. (...) należący do B.

P.. Z uwagi na rodzaj uszkodzeń auto nie było jezdne, dlatego zostało odholowane z miejsca zdarzenia do miejsca wskazanego przez poszkodowanego. Poszkodowany w drodze cesji zbył na jego rzecz wierzytelność wynikającą z opisanego zdarzenia. Na wartość przedmiotu sporu składa się kwota 496,12 zł stanowiąca wartość należnego odszkodowania za holowanie pojazdu pomniejszona o kwotę wypłaconą dotychczas przez pozwanego (1.104,23 zł – 608,11 zł). (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Dnia 6 lutego 2025 roku w G. na ul. (...) doszło do kolizji komunikacyjnej, w wyniku którego uszkodzeniu uległo (...) o nr rej. (...) należące do B. P.. Sprawca zdarzenia posiadał wówczas aktualną ochronę ubezpieczeniową u pozwanego. Dowód: bezsporne, a nadto akta szkody – płyta CD k.77. Szkoda została zarejestrowana u pozwanego pod numerem (...). Na skutek uszkodzeń auto poszkodowanego okazało się niejezdne. Zostało na jego zlecenie odholowane przez podmiot współpracujący z powodem z ul. (...) w G. do warsztatu samochodowego na ul. (...) w G..

Dowód: akta szkody - płyta CD k. 77, zeznania świadka B. P. k. 139-142 . Dnia 10 lutego 2025 roku powód wystawił poszkodowanemu P. L. fakturę VAT na kwotę 1.104,23 zł za usługę pomocy drogowej udzielonej dnia 6 lutego 2025 roku. W formularzu usługi wskazano, że miejscem załadunku pojazdu marki F. był G. ul. (...), zaś rozładunku G. ul. (...), przy czym wyjazd holownika nastąpił z bazy w K. przy ul. (...). Na całkowity koszt usługi złożył się: dojazd do poszkodowanego - 159,39 zł, powrót do bazy - 109,02 zł, przewóz samochodu 289,34, czynności załadunkowe i wyładunkowe łącznie 340 zł (2x170zł).

Dowód: faktura z 10.02.2025 r. k. 6, formularz usług pomocy drogowej k. 7, zeznania świadka B. P. k. 139-142 . W dniu 7 lutego 2025 roku poszkodowany zawarł z powodem, w formie elektronicznej umowę cesji wierzytelności o odszkodowanie za holowanie pojazdu w wyniku przedmiotowego zdarzenia. Dowód: umowa cesji z 07.02.2025 r. k. 8, pełnomocnictwo k. 10, zeznania świadka B. P. k. 139-142. Decyzją z dnia 28 lutego 2025 roku pozwany przyznał odszkodowanie za uszkodzenie pojazdu poszkodowanego w kwocie 9 828,45 zł (szkoda została rozliczona jako częściowa) oraz kwotę 608,11 zł tytułem odszkodowania za holowanie.

Pozwany wskazał wówczas, że za taką kwotę było możliwe zorganizowanie holowania za jego pośrednictwem. Dowód: akta szkody - płyta CD k.

77. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zeznań świadka B. P. oraz ww. dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. Dokumenty, w oparciu o które Sąd ustalił powyższy stan faktyczny nie budziły wątpliwości Sądu, nie były również skutecznie kwestionowane przez strony. Sąd przy ocenie stanu faktycznego odmówił mocy dowodowej załączonym przez pozwanego opiniom biegłego sądowego P. P. w innych sprawach (k.47-56 oraz k.57-75). Wskazać należy, że opinia biegłego wydana w sprawie I C 333/24 Sądu Rejonowego w (...)dotyczy innego stanu faktycznego, w tym innego pojazdu, a zatem jest nieadekwatna do oceny niniejszej sprawy.

Podobnie ma się w sprawie I C 288/23 prowadzonej przez ttamtejszy Sąd. Należy wyraźnie podkreślić, że sam fakt prowadzenia przez powoda podobnych postępowań nie zwalnia go z obowiązku każdorazowego wykazania szkody oraz wszelkich okoliczności faktycznych. Sąd przy ocenie stanu faktycznego odmówił także mocy dowodowej załączonym przez powoda decyzjom pozwanego dotyczącym wypłat odszkodowania w innych sprawach (k. 15-23), ponieważ podobnie jak powyżej dokumenty te dotyczyły zupełnie innych sprawi odmiennych stanów faktycznych.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo podlegało oddaleniu w całości. Pozwany nie kwestionował swojej odpowiedzialności co do zasady, nie podważał również umowy cesji, a kwestia sporna dotyczyła zwrotu kosztów holowania uszkodzonego na skutek zdarzenia z dnia 5 listopada 2024 roku pojazdu należącego do poszkodowanego B. P.. Pozwany podważał zasadność wypłaty odszkodowania w tym zakresie ponad kwotę 608,11 zł dotychczas wypłaconą zarzucając w istocie, że stawki stosowane przez powoda są zawyżone. W myśl art. 361 § 1 i 2 k.c., zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.

W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. W myśl zaś art. 822 § 1 k.c., przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Wreszcie, stosownie do art. 36 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j.

Dz.U. z 2023 r., poz. 2500 ze zm.) odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej. Odnosząc powyższe do norm ogólnych prawa cywilnego, zgodnie z art. 363 § 1 k.c. naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego (restytucja naturalna), bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Skutkiem zamierzonym wyboru przez poszkodowanego restytucji naturalnej jako formy odszkodowania jest zamiar odzyskania takiej samej sytuacji w dobrach i interesach prawnie chronionych, jak ta, która istniała przed wyrządzeniem szkody.

Przepis art. 363 § 1 k.c. obok roszczenia o przywrócenie stanu poprzedniego pozwala jednak także na ukształtowanie roszczenia odszkodowawczego w postaci obowiązku zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej. Suma pieniężna stanowiąca odszkodowanie odpowiadać ma wysokości szkody, dlatego też w tym wypadku ustalenie rozmiaru doznanej szkody ma istotne znaczenie. W świetle powyższego Sąd nie miał wątpliwości, że do następstw szkody powinno zaliczyć się również koszty holowania uszkodzonego pojazdu. Holowanie uszkodzonego pojazdu jest normalnym następstwem wypadku komunikacyjnego, wobec czego jego koszty stanowią element szkody podlegającej naprawieniu przez dłużnika.

Jak ustalono pojazd poszkodowanego nie mógł poruszać się samodzielnie. Zresztą pozwany również nie kwestionował zasadności holowania, kwestia sporna dotyczyła wysokości wynagrodzenia za taką usługę. Zauważenia wymaga, że ciężar przytoczenia i udowodnienia okoliczności, określających wysokość odszkodowania, obciąża powoda, na pozwanym zaś spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających obniżenie odszkodowania (art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c.). Odszkodowanie może zaś ulec zmniejszeniu jeżeli poszkodowany przyczynił się do zwiększenia szkody (art. 362 k.c.).

Art. 6 k.c. rozumiany być musi również w ten sposób, że strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swych twierdzeń ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu, co do tych okoliczności na niej spoczywał (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2006 r. IV CSK 299/06, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2007 r., II CSK 293/07). W procesie ciężar dowodu stanowi wymaganie dostarczenia sądowi dowodów potwierdzających przytoczone fakty pod rygorem przegrania procesu.

Ciężar dowodu jest ważnym elementem systemu ciężarów procesowych. Odnosi się on zarówno do powoda, jaki do pozwanego. Obok ciężaru dowodu strony obciąża także wymaganie przytoczenia okoliczności faktycznych. Niepodołanie przez powoda ciężarowi dowodu prowadzi do oddalenia powództwa. W wyroku z dnia 7.10.1998 r., II UKN 244/98 Sąd Najwyższy stwierdził, że od 1.07.1996 r. nastąpiło zniesienie zasady odpowiedzialności sądu za wynik postępowania dowodowego. W wyroku z dnia 17.12.1996 r., I CKU 45/96 Sąd Najwyższy orzekł, że przy rozpoznawaniu sprawy na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego zmienionych ustawą z 1.03.1996 r. rzeczą sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.).

Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z tych faktów wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). Należy również wskazać, iż samo twierdzenie strony nie jest dowodem, a twierdzenie dotyczące istotnej dla sprawy okoliczności powinno być udowodnione przez stronę to twierdzenie zgłaszającą (por. wyrok SN z 22.11.2001 r. I PKN 660/00, Wokanda 2002/7-8/44). Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy każda ze stron jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika.

Nie jest w takiej sytuacji obowiązkiem Sądu dopuszczanie dowodów z urzędu aby zastąpić bierność strony. Prowadzenie w takiej sytuacji postępowania z urzędu w istocie rzeczy stanowi faworyzowanie jednej ze stron kosztem drugiej do czego obowiązujące przepisy nie stwarzają żadnych podstaw. Działanie sądu z urzędu może, bowiem prowadzić do naruszenia prawa do bezstronnego sądu i odpowiadającego mu obowiązku przestrzegania zasady równego traktowania stron (por. wyrok SN z 12.12.2000 r., V CKN 175/00, OSP 2001/7-8/116 z glosą aprobującą Broniewicza OSP 2001/7-8/116, uchwała składu 7 sędziów SN z 19.05.2000 r.

III CZP 4/00, OSNC 2000/11/195). Postępowanie cywilne jest bowiem postępowaniem kontradyktoryjnym, gdzie aktywność dowodowa obciąża strony procesu. Wszelkie działania Sądu z urzędu mogłyby być poczytane jako naruszające zasadę równych praw stron gdyż w istocie rzeczy prowadziłyby do faworyzowania jednej ze stron procesu na niekorzyść drugiej. W tej kwestii należy wskazać, na art. 3 k.p.c. czy art. 232 k.p.c. Możliwość podejmowania inicjatywny dowodowej przez sąd może mieć jedynie charakter wyjątkowy w sytuacji rażącej nierównowagi procesowej stron, gdy dany dowód jest niezbędny do rozstrzygnięcia, a strona sama z przyczyn wewnętrznych nie jest w stanie przejawiać inicjatywy dowodowej.

Z taką sytuacją zdaniem Sądu nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Każda ze stron jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, który ma świadomość praw i obowiązków oraz konsekwencji swych działań czy zaniechań. Na gruncie niniejszej sprawy wskazać należy również, iż powód wycofał wniosek w zakresie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sadowego z dziedziny techniki samochodowej, który zdaniem Sądu jest kluczowym dowodem w sprawie o odszkodowanie. Sąd nie posiada wiedzy z zakresu szacowania kosztów holowania pojazdów mechanicznych.

A zatem nie ma kwalifikacji do określenia, czy stawka przyjęta przez powoda jest stawką mieszczącą się w przedziale stawek stosowanych na rynku lokalnym według miejsca zamieszkania poszkodowanego. Ustalenie tego wymaga wiadomości specjalnych, których Sąd nie posiada. Wiedzą taką legitymuje się właśnie biegły z dziedziny techniki samochodowej. Dokumenty przedstawione przez stronę powodową w postaci faktury VAT, czy rozliczenia holowania nie mogą stanowić wyłącznej podstawy ustalenia jej wysokości, a to ze względów przedstawionych powyżej przy ocenie tego środka dowodowego.

Sąd więc w tym przypadku nie ma żadnego materiału dowodowego, który określałby wysokość takich stawek, a przedstawione przez powoda dokumenty z innych prowadzonych spraw sądowych nie mogą mieć tutaj zastosowania, ponieważ dotyczą innego stanu faktycznego. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 26.10.200 r. sygn. I CSK 166/06 wskazał między innymi, że „z przyjmowanej powszechnie zasady, iż sąd jest najwyższym biegłym, nie można wyprowadzać wniosku, że może biegłego zastępować, a to oznacza, że jeżeli do poczynienia ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy potrzebne są wiadomości specjalne, sąd nie może dokonywać ich sam, nawet gdyby miał w tej dziedzinie odpowiednie kwalifikacje merytoryczne; posiadanie takich kompetencji ułatwia jedynie ocenę opinii biegłego.

W sytuacji, kiedy strony reprezentowane przez kwalifikowanych pełnomocników nie zgłaszają takiego dowodu, sąd, rzecz jasna, z uwagi na eksponowaną w obecnym modelu procesu cywilnego zasadę kontradyktoryjności, nie ma obowiązku przeprowadzania jego z urzędu. Może wtedy uznać, że dane kwestie, istotne z punktu widzenia żądań pozwu lub obrony pozwanego, nie zostały udowodnione i wyciągnąć stąd odpowiednie konsekwencje procesowe”. Reguła zawarta w art. 232 k.p.c. określa obowiązek stron do wskazania dowodów dla potwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne.

Powyższy przepis stanowi potwierdzenie reguły zawartej w art. 6 k.c., określającej sposób rozłożenia ciężaru dowodu. Strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swoich twierdzeń, ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu, co do tych okoliczności na niej spoczywał. Ciężar dowodu wysokości szkody, tj. uszczerbku majątkowego i istnienia adekwatnego związku przyczynowego między poniesionymi wydatkami a zdarzeniem sprawczym spoczywa na poszkodowanym, a po dokonaniu cesji na powodzie (por. wyrok SO w Szczecinie z 20.05.2016 r., VIII Ga 124/16).

Ostatecznie Sąd uznał, że powód nie wykazał roszczenia i dlatego oddalił powództwo w całości jako bezzasadne. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., albowiem pozwany wygrał sprawę w 100%. Do kosztów postępowania poniesionych przez stronę pozwaną należy: opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł oraz koszty zastępstwa procesowego przez pełnomocnika będącego radcą prawnym – 90 zł, co łącznie stanowi 107 zł. Powyższa kwota została zasądzona z wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem art. 98 § 1 1 k.p.c. Asesor sądowy Artur Tomczak