Legislator Case Law & Legislation
I 1 Cz 7/26 AI generated

I 1 Cz 7/26 · Sąd powszechny

Case Number I 1 Cz 7/26
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome DECISION

Legislator summary

AI generated

odmówić zawieszenia postępowań wywołanych zażaleniami na postanowienia z 7.06.2025 r. i 21.08.2025 r. (w przedmiocie przysądzenia) do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej E. U. (2) z 7.04.2025 r. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 21.11.2024 r., I ACa 1475/23 w przedmiocie powództwa o uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej;

Legislator headnote

AI generated

art. 373 § 1 k.p.c, art. 397 § 3 k.p.c, art. 13 § 2 k.p.c, art. 385 k.p.c, art. 386 § 1 k.p.c, art. 397 § 2 k.p.c; I 1 Cz 7/26 · Sąd powszechny: (dłużnika solidarnego), bowiem nie powoduje to uszczuplenia jego majątku, przeciwnie, skutkuje zaspokojeniem części wspólnego długu. Zażalenie podlegało więc odrzuceniu na podstawie art. 373 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 767 4 § 1 1 k.p.c. jako niedopuszczalne przez sąd, który wydał zaskarżone postanowienie, w składzie trzech sędziów, orzekających jako sąd drugiej instancji. Zażaleniem z 22.07.2025 r. dłużnik E. U. (1) zaskarżył postanowienie z 10.07.2025 r. (I 1 Co 449/24), którym sąd oddalił wniosek dłużnika z 30.06.2025 r. o dokonanie wykładni postanowienia z 7.06.2025 r., którym sąd przysądził na rzecz wspólnoty mieszkaniowej egzekwowany udział w nieruchomości.

Keywords

AI generated
action for exclusion from co-ownership unity of domicile expulsion from housing divorce on joint request unlawful entry declining of jurisdiction

Cited Legislation

AI generated
art. 373 § 1 k.p.c
Zażalenie podlegało więc odrzuceniu na podstawie art. 373 § 1 k.p.c.
art. 397 § 3 k.p.c
Mając na uwadze powyższe, sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 767 4 § 1 1 k.p.c. Jednakże, z uwagi na sprostowanie w pkt.
art. 13 § 2 k.p.c
z art. 13 § 2 k.p.c.), nie pociąga natomiast za sobą dalej idących konsekwencji.
art. 385 k.p.c
Mając na uwadze powyższe, sąd oddalił zażalenie na podstawie art. 385 k.p.c.
art. 386 § 1 k.p.c
Mając na uwadze powyższe, sąd zmienił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 386 § 1 k.p.c.
art. 397 § 2 k.p.c
Mając na uwadze powyższe, sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 767 4 § 1 1 k.p.c. Jednakże, z uwagi na sprostowanie w pkt.
art. 350 § 1 k.p.c
Niedokładne oznaczenie nabywcy, czy to w zaskarżonym postanowieniu, czy to w postanowieniu o przybiciu, skutkuje jedynie koniecznością sprostowania orzeczenia (stosownie do art. 350 § 1 k.p.c.
art. 361 k.p.c

Cited Case Law

AI generated
I ACa 1475/23
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 21.11.2024 r., I ACa 1475/23 w przedmiocie powództwa o uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej;
III CZP 88/13
Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, przedstawiając do rozstrzygnięcia przytoczone na wstępie zagadnienie prawne zaznaczył, że przepisy kodeksu postępowania cywilnego dotyczące środków zaskarżenia nie wymieniają ani „interesu prawnego”, ani „stanu pokrzywdzenia” powstałego wskutek wydania orzeczenia. W doktrynie i judykaturze jednak wskazuje się na konieczność ich uwzględnienia przy ocenie dopuszczalności lub zasadności środka zaskarżenia. Prezentowany jest także pogląd negujący taką interpretację. W uzasadnieniu wniosku o podjęcie uchwały na przykładzie wypowiedzi prezentowanych w nauce i judykaturze wykazano, że oba te pojęcia, tj. pokrzywdzenie orzeczeniem (gravamen) oraz interes prawny w zaskarżeniu, nie są jednolicie definiowane, różny jest również sposób ujmowania ich wzajemnych relacji (np. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 lipca 2000 r., V CZ 60/00, nie publ. oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2002 r., I PK 49/02, OSNP 2004, nr 13, poz. 220).
III CZP 65/07
Uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 21 grudnia 2007 r., III CZP 65/07 Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) Sędzia SN Helena Ciepła Sędzia SN Józef Frąckowiak Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian (sprawozdawca) Sędzia SN Marek Sychowicz Sędzia SN Tadeusz Wiśniewski Sąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 grudnia 2007 r., przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Piotra Wiśniewskiego, po rozstrzygnięciu zagadnienia prawnego przedstawionego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego we wniosku z dnia 30 kwietnia 2007 r.: "Czy zdolność wspólnoty mieszkaniowej do nabywania praw i obowiązków (art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, jedn. tekst:
III CZP 97/06
Sygn. akt III CZP 97/06 UCHWAŁA Dnia 24 listopada 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) Protokolant Bożena Nowicka w sprawie z wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej […] przy ul. S. przy uczestnictwie "R." sp. z o.o. o wpis prawa własności , po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 24 listopada 2006 r., zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w B. postanowieniem z dnia 28 czerwca 2006 r., sygn. akt [...], „Czy wspólnota mieszkaniowa ma zdolność prawną oraz zdolność sądową i w konsekwencji może posiadać majątek i to majątek odrębny od majątku właścicieli poszczególnych lokali, czy też wspólnota mieszkaniowa nie ma zdolności prawnej i nabywając majątek czyni to na rzecz swych członków w stosunku odpowiadającym ich udziałom w nieruchomości wspólnej ?” podjął uchwałę:
II CSK 354/17
Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 22 grudnia 2016 r. oddalił apelację pozwanej Wspólnoty Mieszkaniowej od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 14 czerwca 2016 r. zasądzającego od pozwanej na rzecz M.K. kwotę 60663,65 zł z odsetkami tytułem zwrotu poniesionych nakładów.Sąd ustalił, że powódka na podstawie uchwały pozwanej z dnia 15 grudnia 1997 r. oraz umowy z dnia 12 listopada 1998 r., nr […[/98, z ówczesnym posiadaczem samoistnym nieruchomości Gminą Miasta K. dokonała adaptacji strychu na cele mieszkaniowe. Pismem z dnia 28 kwietnia 2010 r. umowa najmu została wypowiedziana, zaś wyrokiem z dnia 21 stycznia 2014 r. nakazano powódce, aby opróżniła i opuściła zajmowany lokal.Sąd uznał, że roszczenie powódki znajduje podstawę prawną w art. 226 § 1 zd. 2 w zw. z art. 230 k.c.Skarga kasacyjna pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c. - zawiera zarzut naruszenia w różnych układach i powiązaniach przepisów art. 226 § 1, 230, 3531, 65 § 1 1 i 2, 60, 5 k.c., art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (jedn. tekst:
I CSK 312/14
Zaskarżonym przez pozwaną Wspólnotę Mieszkaniową „O.” wyrokiem z dnia 15 listopada 2013 r.
AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

sygn. akt I 1 Cz 7/26 POSTANOWIENIE 16 kwietnia 2026 r. Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie w I Wydziale Cywilnym w Sekcji Egzekucyjnej w składzie: Przewodniczący: sędzia Mateusz Janicki Członkowie: sędzia Rafał Reiwer sędzia Aleksandra Wąsowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 16 kwietnia 2026 r. w Warszawie w nadzorowanej egzekucji z udziałów nieruchomości, dla której prowadzone jest księga wieczysta nr (...):

a) udziału 1/2 należącego do T. C..

b) udziału 1/2 należącego do E. U. (2) prowadzonej w ramach postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla m.st. Warszawy w Warszawie Kingę Natalię Rizler:

a) z wniosku wierzyciela Wspólnoty Mieszkaniowej (...) przeciwko dłużnikom E. U. (1) oraz T. C., co do którego ogłoszono upadłość po uprawomocnieniu się postanowienia o przybiciu (Km 1450/11);

b) z wniosku wierzyciela J. W. przeciwko dłużnikowi E. U. (1) (Kmp 3/25, Kmp 1/26) na skutek zażaleń dłużnika E. U. (2):

a) z 18.06.2025 r. na postanowienie z 7.06.2025 r., I 1 Co 449/24 w przedmiocie przysądzenia udziału 1/2 T. C.;

b) z 22.07.2025 r. na postanowienie z 10.07.2025 r., I 1 Co 449/24 w przedmiocie wniosku o wykładnię orzeczenia;

c) z 20.09.2025 r. na postanowienie z 21.08.2025 r., I 1 Co 449/24 w przedmiocie sprostowania orzeczenia;

d) z 22.09.2025 r. (uzupełnione pismem z 5.01.2026 r.) na postanowienie z 21.08.2025 r., I 1 Co 449/24 w przedmiocie przysądzenia udziału 1/2 E. U. (2);

e) z 12.11.2025 r. na postanowienie z 17.10.2025 r., I 1 Co 449/24 w przedmiocie odrzucenia zażalenia postanawia:

1. odmówić zawieszenia postępowań wywołanych zażaleniami na postanowienia z 7.06.2025 r. i 21.08.2025 r. (w przedmiocie przysądzenia) do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej E. U. (2) z 7.04.2025 r. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 21.11.2024 r., I ACa 1475/23 w przedmiocie powództwa o uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej;

2. odrzucić zażalenie na postanowienie z 7.06.2025 r.;

3. sprostować postanowienie z 7.06.2025 r. w ten sposób, że w komparycji oraz w sentencji w miejsce oznaczenia wierzyciela (nabywcy), po sprostowaniu postanowieniem z 1.07.2025 r. „Wspólnoty Mieszkaniowej (...)” wpisać prawidłowo „Wspólnoty Mieszkaniowej (...), REGON (...)”;

4. oddalić zażalenie na postanowienie z 10.07.2025 r.;

5. zmienić zaskarżone postanowienie z 21.08.2025 r. w przedmiocie sprostowania orzeczenia w ten sposób, że w sentencji w miejsce sprostowanego oznaczenia dłużnika „Wspólnoty Mieszkaniowej (...)” wpisać prawidłowo „Wspólnoty Mieszkaniowej (...), REGON (...)”;

6. oddalić zażalenie na postanowienie z 21.08.2025 r. w przedmiocie przysądzenia;

7. sprostować postanowienie z 21.08.2025 r. w przedmiocie przysądzenia w ten sposób, że w komparycji oraz w sentencji w miejsce oznaczenia wierzyciela (nabywcy) „Wspólnoty Mieszkaniowej (...)” wpisać prawidłowo „Wspólnoty Mieszkaniowej (...), REGON (...)”;

8. uchylić zaskarżone postanowienie z 17 października 2025 r. i umorzyć postępowanie wywołane jego wniesieniem. Uzasadnienie pkt. 2., 4., 5., 6. i 8. Zażaleniem z 18.06.2025 r. dłużnik E. U. (1) zaskarżył postanowienie z 7.06.2025 r., którym sąd przysądził udział 1/2 w nieruchomości należący do dłużnika T. C.. Przesłanką dopuszczalności środka zaskarżenia jest pokrzywdzenie orzeczeniem, tzw. gravamen (tak Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z 15.05.2014 r., III CZP 88/13, której nadano moc zasady prawnej). E. U. (1) nie jest pokrzywdzony przysądzeniem udziału T.

C. (dłużnika solidarnego), bowiem nie powoduje to uszczuplenia jego majątku, przeciwnie, skutkuje zaspokojeniem części wspólnego długu. Zażalenie podlegało więc odrzuceniu na podstawie art. 373 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 767 4 § 1 1 k.p.c. jako niedopuszczalne przez sąd, który wydał zaskarżone postanowienie, w składzie trzech sędziów, orzekających jako sąd drugiej instancji. Zażaleniem z 22.07.2025 r. dłużnik E. U. (1) zaskarżył postanowienie z 10.07.2025 r. (I 1 Co 449/24), którym sąd oddalił wniosek dłużnika z 30.06.2025 r. o dokonanie wykładni postanowienia z 7.06.2025 r., którym sąd przysądził na rzecz wspólnoty mieszkaniowej egzekwowany udział w nieruchomości.

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, bowiem postanowienie o przysądzeniu jednoznacznie wskazuje jako nabywcę wspólnotę mieszkaniową, która zgodnie z art. 6 zd. 2 u.w.l. w zw. z art. 33 1 § 1 k.c. ma zdolność prawną (zob. również uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z 21.12.2007 r., III CZP 65/07, OSNC 2008, z. 7-8, poz. 69, której nadano moc zasady prawnej, odstępując zarazem od poglądu wyrażonego we wcześniejszej uchwale Sądu Najwyższego z 24.11.2006 r., III CZP 97/06), tym samym nie budzi wątpliwości i nie wymaga dodatkowych uściśleń, że w świetle tego postanowienia to wspólnota mieszkaniowa nabyła egzekwowany udział w nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe, sąd oddalił zażalenie na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 767 4 § 1 1 k.p.c. Zażaleniem z 20.09.2025 r. dłużnik E. U. (1) zaskarżył postanowienie z 21.08.2025 r., którym sąd sprostował postanowienie z 18.10.2021 r. w przedmiocie przybicia w zakresie oznaczenia nabywcy (wspólnoty mieszkaniowej). Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, bowiem po sprostowaniu nadal oznaczenie wspólnoty (nabywcy) nie odpowiada nazwie ujawnionej w rejestrze REGON.

Sąd uznał, że najściślejsze oznaczenie wspólnoty będącej nabywcą egzekwowanych udziałów w nieruchomości, stanowi to ujawnione w rejestrze REGON wraz z numerem identyfikacyjnym REGON. Mając na uwadze powyższe, sąd zmienił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 767 4 § 1 1 k.p.c. Zażaleniem z 22.09.2025 r. dłużnik E. U. (1) zaskarżył postanowienie z 21.08.2025 r. w przedmiocie przysądzenia jego udziału w nieruchomości. Dłużnik zarzucił:

1. niedokładne oznaczenie nabywcy, zarówno w zaskarżonym postanowieniu, jak i w postanowieniu o przybiciu;

2. niewykonanie warunków licytacyjnych, wskazując, że zaliczona na cenę nabycia wierzytelność nie znajdowała pokrycia w tej cenie wobec istnienia innych wierzycieli;

3. brak zdolności prawnej nabywcy (wspólnoty mieszkaniowej) do nabycia lokalu garażowego;

4. nieprawomocność opisu i oszacowania w momencie licytacji i udzielania przybicia. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Niedokładne oznaczenie nabywcy, czy to w zaskarżonym postanowieniu, czy to w postanowieniu o przybiciu, skutkuje jedynie koniecznością sprostowania orzeczenia (stosownie do art. 350 § 1 k.p.c. w zw. z art. 361 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.), nie pociąga natomiast za sobą dalej idących konsekwencji. Niezasadne jest też stanowisko dłużnika w zakresie braku zdolności prawnej wspólnoty mieszkaniowej do nabycia lokalu garażowego.

Choć pogląd taki wyrażany był w orzecznictwie (w tym również w uchwale III CZP 65/07), z uwagi na brak podstaw prawnych do jego formułowania został on następnie odrzucony (tak postanowienie SN z 16.11.2021 r., I CSKP 244/21, OSNC 2022, z. 11, poz. 111; wyrok SN z 8.03.2018 r., II CSK 354/17; wyrok SN z 26.06.2015 r., I CSK 312/14; wyrok SA w Warszawie z 14.01.2020 r., V ACa 207/18). Pogląd ten został również skrytykowany w literaturze przedmiotu (E. Gniewek, Model wspólnoty mieszkaniowej i spółdzielni w zarządzaniu nieruchomością wspólną po ustanowieniu odrębnej własności lokali [w:] Podmiotowość cywilnoprawna w prawie polskim.

Wybrane zagadnienia, red. E. Gniewek, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Wrocławskiego” 2008, z. 304, s. 37–38; J. Frąckowiak, Charakter prawny wspólnoty mieszkaniowej [w:] Rozprawy z prawa prywatnego, prawa o notariacie i prawa europejskiego, ofiarowane Panu Rejentowi Romualdowi Sztykowi , red. E. Drozd, A. Oleszko, M. Pazdan, Kluczbork 2007, s. 108). W stosunkach między stronami, mianowicie między skarżącym dłużnikiem E. U. (1) a nabywcą (wspólnotą mieszkaniową), rzecz została prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 21.11.2024 r., I ACa 1475/23 wydanym na skutek pozwu dłużnika E. U. (2) przeciwko wspólnocie mieszkaniowej o uchylenie uchwały w sprawie zgody na nabycie przed wspólnotę mieszkaniową objętego niniejszym postępowaniem lokalu garażowego.

Sąd Apelacyjny za niezasadne uznał stanowisko skarżącego dłużnika, jakoby z ww. przyczyn uchwała wyrażająca zgodę na nabycie przez wspólnotę mieszkaniową lokalu garażowego była sprzeczna z prawem. Sąd w niniejszym składzie stanowisko to podziela, uznając ponadto, że właściwym forum do rozstrzygania tej kwestii było postępowanie w przedmiocie uchylenia uchwały, a nie postępowanie egzekucyjne. Niezależnie od tego, mając na uwadze art. 365 § 1 k.p.c. wykluczone jest w innym postępowaniu dokonywanie odmiennej oceny tej samej kwestii.

Podkreślić należy, że polskie prawo prywatne nie zna kategorii specjalnej zdolności prawnej, po uchyleniu art. 36 k.c. Zarzut dotyczący nieprawomocności opisu i oszacowania na wcześniejszym etapie postępowania nie zasługiwał na uwzględnienie, a to z uwagi na zasadę etapowości egzekucji z nieruchomości. Choć opis i oszacowanie uprawomocnił się 22.09.2022 r., to rzecz ta podlegała badaniu w ramach udzielania przybicia i rozpatrywania zażalenia na postanowienie w przedmiocie przybicia. Na etapie przysądzenia niedopuszczalne jest wracanie do tych kwestii, badaniu podlega natomiast prawomocność przybicia oraz wykonanie warunków licytacyjnych (por. art. 998 § 1 i 2 k.p.c.).

Niezasadny był też zarzut dotyczący niewykonania warunków licytacyjnych. Zgodnie z prawomocnym postanowieniem o udzieleniu przybicia cena nabycia wynosi 385 595,25 zł. Nabywca uiścił w gotówce 51 376,80 zł, a na poczet pozostałej części ceny nabycia zaliczył własną wierzytelność, egzekwowaną w przedmiotowej egzekucji z nieruchomości (przekraczającej pozostałą część ceny – vide wyliczenia komornika k. 960v). Na chwilę dokonania tej czynności procesowej (27.05.2024 r.) nabywca był jedynym wierzycielem egzekwującym, a zaspokojeniu w wyższej kolejności podlegały wyłącznie koszty egzekucyjne (por. art. 1025 § 1 k.p.c.), co do których uiścił cenę w gotówce, tym samym czynność była skuteczna.

Sąd zważył, że nie pozbawiło tej skuteczności przyłączenie się do egzekucji z nieruchomości żony dłużnika – J. W.. Sąd miał na względzie okoliczności sprawy w sposób jednoznaczny świadczący, że żona dłużnika, przyłączając się do egzekucji, działa w celu obejścia prawa, mianowicie uniemożliwienia skutecznej egzekucji wierzycielowi, jakim jest wspólnota mieszkaniowa, zarazem nabywca egzekwowanego udziału w nieruchomości. Sąd miał na względzie długotrwałość postępowania egzekucyjnego i konsekwentną, regularną obstrukcję procesową dłużnika E. U. (2), ciągle od kilkunastu lat zadłużającego egzekwowany lokal i przez to uniemożliwiającego należyte funkcjonowanie wspólnoty mieszkaniowej, a to z uwagi na duży udział w nieruchomości wspólnej przypadający na zadłużany lokal.

Wynika z tego w niebudzący wątpliwości sposób nacechowana złą wolą postawa dłużnika. Koreluje z tym niebudząca wątpliwości w ocenie korelacja czasowa wygenerowania przez dłużnika wraz z żoną tytułów egzekucyjnych i wykonawczych. Mianowicie ugody wraz z oświadczeniami o poddaniu się egzekucji sporządzono 12.11.2021 r., tzn. miesiąc po licytacji, która miała miejsce 11.10.2021 r. i niecały miesiąc po udzieleniu przybicia, co miało miejsce 18.11.2021 r. Z kolei o klauzule wykonalności wystąpiono tuż po nieprawomocnym przysądzeniu, które miało miejsce 21.08.2025 r., podczas gdy klauzule wykonalności zostały nadane postanowieniami z 8.10.2025 r. i 25.11.2025 r.

Sąd miał też na względzie, że dłużnik zamieszkuje z żoną (wskazują te same adresy) i pozostaje z nią w ustroju rozdzielności majątkowej, tym samym tego rodzaju poddanie się egzekucji co do roszczeń uprzywilejowanych na jej rzecz stanowi klasyczny sposób na wyprowadzenie majątku spod egzekucji sądowej. Sąd miał na uwadze, że wobec kilkunastoletniej nieskuteczności egzekucji prowadzonej w stosunku do dłużnika, dobrowolne uznawanie roszczeń z tytułu renty i alimentów, w kwocie łącznej 8 000 zł miesięcznie, które z istoty są zależne od możliwości zarobkowych i majątkowych, stanowi dobitny dowód na nieuczciwość dłużnika i jego cel w postaci wyprowadzenia majątku spod egzekucji.

Sąd miał też na względzie, że osoba chcąca dobrowolnie alimentować osobę bliską, czyni to, bez potrzeby poddawania się egzekucji. Z kolei w oczywisty sposób wskazująca na zmierzanie do obejścia prawa pozorną czynnością prawną jest poddanie się egzekucji w akcie notarialnym, a następnie nie uiszczenie dobrowolne ani jednej raty. Zgodnie z art. 804 k.p.c. w postępowaniu egzekucyjnym istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym nie podlega badaniu, może być natomiast badane w ewentualnym powództwie wytoczonym przez osobę mającą w tym interes prawny (art. 189 k.p.c.).

Sąd zważył jednak, że wyżej opisana sytuacja na gruncie niniejszej sprawy jest analogiczna jak w stanie faktycznym, na gruncie którego Sąd Najwyższy wydał uchwałę z 4.12.2013 r., III CZP 85/13. W uchwale tej, mimo że również i w postępowaniu klauzulowym wykluczone jest badanie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym, Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że w wyjątkowych sytuacjach, gdy oczywiste jest, że oświadczenie o poddaniu się egzekucji zostało złożone w celu obejścia prawa, sąd może oddalić wniosek o nadanie klauzuli wykonalności.

Jak wskazuje się w doktrynie, judykat ten stanowił głęboko przemyślaną odpowiedź orzecznictwa na dostrzegalny w praktyce problem kreowania notarialnych tytułów egzekucyjnych obejmujących wierzytelności uprzywilejowane pod względem kolejności zaspokojenia i uniemożliwienia lub utrudnienia w ten sposób zaspokojenia dalszych wierzycieli dłużnika w postępowaniu podziałowym (M. Cieśliński, A. Sosińska, Głos w sprawie odmowy dokonania czynności notarialnej w postaci dobrowolnego poddania się egzekucji przez dłużnika co do obowiązku zapłaty alimentów, M.

Praw. 2024/10, s. 623–630; P. Blus, w: Komentarz KPC, red. J. Świeczkowski, 2025, art. 7821, nt. 6). Następnie ustawodawca, podzielając to zapatrywanie, zaimplementował je w dodanym 7.11.2019 r. art. 782 ( 1) § 1 pkt 1 k.p.c., w świetle którego w postępowaniu klauzulowym, gdzie modelowo identycznie jak w postępowaniu egzekucyjnym wykluczone jest badanie istnienia obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym, dopuścił w wyjątkowych sytuacjach oddalenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności, jeśli w świetle okoliczności sprawy jest oczywiste, że wniosek jest sprzeczny z prawem albo zmierza do obejścia prawa.

W niniejszej egzekucji z nieruchomości sytuacja jest analogiczna jak na gruncie stanu faktycznego ww. uchwały SN z 4.12.2013 r., III CZP 85/13. Mianowicie tak jak wówczas przepisy dot. postępowania klauzulowego nie dopuszczały badania istnienia obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym, tak obecnie przepisy dot. postępowania egzekucyjnego nie dopuszczają badania istnienia obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym. Jednak cel działania dłużnika, tym samym istota całego procederu, na gruncie stanu faktycznego ww. uchwały SN, jak i na gruncie niniejszego postępowania, jest ten sam – uniemożliwienie rzeczywistemu wierzycielowi prowadzenia skutecznej egzekucji.

Również i środek do tego celu jest ten sam – wykreowanie pozasądowego tytułu egzekucyjnego oraz uzyskanie klauzuli wykonalności. Różnica jest tylko w etapie, na którym dochodzi do stwierdzenia nadużycia prawa – wówczas na etapie postępowania klauzulowego (gdzie podważoną czynnością było złożenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności), a obecnie na etapie postępowania egzekucyjnego, gdzie zakwestionowaną czynnością jest przyłączenie się żony dłużnika do egzekucji (po tym jak wcześniej dokonano tych samych czynności: poddano się egzekucji w akcie notarialnym, złożono wniosek o nadanie klauzuli wykonalności).

Co istotne, naganny i niezasługujący na ochronę systemu prawa cel działania dłużnika, wespół z żoną, ujawnia się dopiero na tym etapie, ponieważ to w nadzorowanym postępowaniu egzekucyjnym widać całokształt postawy dłużnika przez wiele ostatnich lat, jego zaległość i jej charakter, sekwencję czasową oraz skutki działania. Istota reagowania na nadużycie prawa procesowego, mianowicie torpedowanie egzekucji z użyciem pozasądowych tytułów egzekucyjnych, jest natomiast ta sama tj. aby nie pozwolić na sprowadzenie roli sądu do organu automatycznie zatwierdzającego nadużywanie przez stronę przyznanych jej praw procesowych.

Jak trafnie wyjaśnił Sąd Najwyższy w ww. uchwale, wykluczenie takiego skutku jest priorytetem nad kwestiami doktrynalnymi co do zakresu kognicji sądu w poszczególnych rodzajach postępowań. Mając na uwadze powyższe, sąd zważywszy, że przyłączenie się żony dłużnika z wierzytelnościami (w tym uprzywilejowaną z tytułu alimentów) stwierdzonymi ww. pozasądowymi tytułami, co do których nie istnieje res iudicata i które mogą podlegać weryfikacji w ewentualnie wszczętym procesie (z art. 189 k.p.c. o ustalenie nieistnienia roszczeń nimi stwierdzonych) na tak zaawansowanym etapie egzekucji z nieruchomości, mające na celu ubezskutecznienie zaliczenia na poczet ceny nabycia dochodzonej od kilkunastu lat w niniejszym wierzytelności, stanowi nadużycie prawa w rozumieniu art. 4 1 k.p.c. W świetle tego przepisu z uprawnienia przewidzianego w przepisach postępowania (w tym przyłączenia się do egzekucji z nieruchomości) nie wolno czynić użytku niezgodnego z celem, dla którego uprawnienie to ustanowiono.

Tym samym sąd zważył, że zakwalifikowana jako nadużycie prawa czynność żony dłużnika nie skutkowała ubezskutecznieniem czynności wierzyciela egzekwującego, zarazem nabywcy, w postaci zaliczenia wierzytelności na cenę nabycia, a więc uznaniem, że zaliczona na poczet ceny wierzytelność nie znajduje pokrycia w tej cenie. Innymi słowy, oceniając czynność żony dłużnika jako nadużycie prawa, sąd ocenił skuteczność zaliczenia na moment dokonania tej czynności procesowej. Sąd miał na względzie, że niniejsze orzeczenie sądu nie zamyka drogi J.

W. do dochodzenia swoich praw, służy jej bowiem tryb z art. 1037 § 1-3 k.p.c., mianowicie o ile nabywca (wspólnota mieszkaniowa) nie doprowadzi do ustalenia, że wierzytelności stwierdzone tytułami wykonawczymi J. W. nie istnieją, względnie nie uzyska tymczasowej ochrony prawnej przez zawieszenie nadzorowanego postępowania egzekucyjnego, przy sporządzaniu planu podziału sąd postanowieniem wezwie nabywcę do uzupełniania ceny nabycia, a po uprawomocnieniu się tego postanowienia, w razie nieuzupełnienia ceny, plan podziału stanowić będzie tytuł egzekucyjny J.

W. przeciwko wspólnocie mieszkaniowej, na podstawie którego będzie mogła wszcząć własną egzekucję. Mając na uwadze powyższe, sąd oddalił zażalenie na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 767 4 § 1 1 k.p.c. Zażaleniem z 12.11.2025 r. dłużnik E. U. (1) zaskarżył postanowienie z 17.10.2025 r., którym odrzucono zażalenie dłużnika E. U. (2) z 21.09.2025 r. na postanowienie z 1.07.2025 r. z uwagi na jego złożenie z uchybieniem terminu. Tymczasem termin na wniesienie zażalenia liczył się od doręczenia dłużnikowi postanowienia z uzasadnieniem (por. art. 394 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 766 1 § 1 k.p.c.), co nastąpiło 17.09.2025 r. (k. 1052, 1031), a zażalenie zostało nadane w urzędzie pocztowym 23.09.2025 r. (k. 1056) tj. w ustawowym terminie.

Mając na uwadze powyższe, sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 767 4 § 1 1 k.p.c. Jednakże, z uwagi na sprostowanie w pkt.

3. niniejszego postanowienia objętego zaskarżonym postanowieniem o sprostowaniu postanowienia, zgodnie ze stanowiskiem zawartym w zażaleniu, orzekanie w przedmiocie zażalenia stało się zbędne i postępowanie wywołane jego wniesieniem podlegało umorzeniu na podstawie art. 355 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.