III Cz 51/26 · Sąd powszechny

Sygn. akt III Cz 51/26 POSTANOWIENIE Dnia 29 kwietnia 2026 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie: Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej Dyrda po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. w N. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) Kasy (...) Spółki Akcyjnej w U. przeciwko A. I. o zapłatę na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach z dnia 27 sierpnia 2025 r., sygn. akt I Nc (...)/25 postanawia: oddalić zażalenie. SSO Andrzej Dyrda Sygn. akt III Cz 51/26

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2025r. odmówił podjęcia postępowania w sprawie oraz umorzył postępowanie. Uzasadniając orzeczenie Sąd wskazał, że powód został zobowiązany do doręczenia odpisu nakazu zapłaty wraz z odpisem pozwu i załącznikami pozwanemu na wskazany przez powoda adres pozwanego w pozwie w trybie art. 139 1 § 1 k.p.c. Pomimo to, próba te zakończyły się niepowodzeniem i postanowieniem referendarza sądowego z dnia 27 listopada 2023r. zawieszono - na podstawie art. 177 § 1 punkt 6 k.p.c. - postępowanie w sprawie.

Następnie Sąd wskazał, że powód w dniu 8 grudnia 2023r. wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania oraz o przesłanie na adres pełnomocnika powoda odpisu korespondencji oraz zobowiązanie strony powodowej do doręczenia pozwanemu odpisu pisma za pośrednictwem komornika, niemniej jednak referendarz sądowy stwierdził, że wniosek ten był nieuzasadniony i postanowieniem referendarza sądowego z dnia 2 kwietnia 2025r. odmówiono podjęcia postępowania i umorzono postępowanie. Sąd Rejonowy uznał to rozstrzygnięcie za uzasadnione wyjaśniając uprzednio, że Sąd nie wzywał powoda do ponownego doręczenia ww. pism procesowych w trybie art. 139 1 § 1 k.p.c. albowiem został on uprzednio zobowiązany do doręczenia pozwanemu korespondencji w tym trybie.

Z tych względów Sąd uznał, że strona powodowa w ustawowym terminie 2 miesięcy nie wywiązała się z zobowiązań nałożonych w oparciu o art. 139 1 § 1 k.p.c., a zatem uzasadnione było zawieszenie postępowania zgodnie z art. 139 1 § 2 k.p.c. w zw. z art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. Sąd stwierdził także, wniosek o podjęcie postępowania zgłoszony przez powoda w dniu 8 grudnia 2023r. nie okazał się skuteczny, dlatego z upływem 3 miesięcy od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania zasadne było umorzenie postępowania na podstawie art. 182 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Zażalenie na to postanowienie wniósł powód (...) Bank (...) Spółka Akcyjna w U., zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, a to:

1) art. 139 1 § 1 k.p.c. poprzez jego błędne niezastosowanie skutkujące nieprzesłaniem powodowi korespondencji dla strony pozwanej i niezobowiązaniem powoda do doręczenia pisma pozwanemu za pośrednictwem Komornika, mimo złożonego wniosku w tym zakresie w pismach z dnia 10 sierpnia 2023 r. oraz 8 grudnia 2023 r.;

2) art. 180 § 1 k.p.c. poprzez błędne jego niezastosowanie i niepodjęcie postępowania, pomimo że powód w piśmie procesowym z dnia 8 grudnia 2023r. wniósł o podjęcie przedmiotowego postępowania, przesłanie korespondencji dla pozwanego oraz zobowiązania powoda do dokonania doręczenia przedmiotowej korespondencji pozwanemu za pośrednictwem Komornika, na nowo ustalony przez Komornika adres;

3) art. 182 § 1 pkt 1 k.p.c. poprzez jego błędne zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy skutkujące umorzeniem postępowania, podczas gdy pełnomocnik powoda w piśmie procesowym z dnia 8 grudnia 2023 r. złożył w terminie trzech miesięcy od daty wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania. Na tych podstawach wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do dalszego procedowania Sądowi I instancji oraz pozostawienie Sądowi I instancji rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego w rozstrzygnięciu kończącym postępowanie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że co do zasady, powoda obciąża obowiązek wskazania adresu pozwanego (art. 187 § 1 k.p.c. w zw. z art. 126 § 2 pkt 1 k.p.c.), a jego niewykonanie może prowadzić do zawieszenia postępowania, na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. Jednak w pewnych sytuacjach, powód ma ograniczone możliwości w ustaleniu adresu pozwanego. Stąd wprowadzono regulację art. 139 1 k.p.c., pozwalającą powodowi na podjęcie skutecznych działań w tym zakresie, co jednak wymaga dysponowaniem przez powoda zobowiązaniem pochodzącym od sądu.

W niniejszej sprawie należy także wskazać, art. 139 1 § 2 k.p.c. po nowelizacji aktualnie stanowi, iż powód w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia mu zobowiązania, o którym mowa w § 1 tegoż artykułu, składa do akt potwierdzenie doręczenia korespondencji pozwanemu za pośrednictwem komornika albo zwraca korespondencję wraz z dowodem na piśmie, że pozwany zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie. Po bezskutecznym upływie tego terminu w procesie stosuje się wówczas przepis art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. Zwrócić także należy uwagę, że zgodnie z art. 3 ust. 4 pkt 1 i 1a ustawy z dnia 22 marca 2018r. o komornikach sądowych (tekst jednolity:

Dz.U. z 2024r., poz. 1458), komornik na wniosek sądu lub powoda zobowiązanego przez sąd na podstawie art. 139 1 k.p.c., doręcza bezpośrednio adresatowi zawiadomienia, pisma i inne dokumenty procesowe za potwierdzeniem odbioru i oznaczeniem daty, albo stwierdza, że adresat pod podanym adresem nie zamieszkuje, a nadto na zlecenie tych podmiotów podejmuje czynności zmierzające do ustalenia aktualnego adresu zamieszkania adresata. Powód może zatem wnioskować o doręczenie pozwanemu korespondencji przez komornika lub o poszukiwanie adresu pozwanego, o ile posiada obligujące go do tego zobowiązanie sądu.

Należy mieć też na uwadze, że – wedle art. 8 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych – komornik działa na obszarze swojego rewiru, a przewidziane w art. 10 tej ustawy prawo wyboru komornika, nie dotyczy czynności wskazanych w art. 3 ust. 4 pkt 1 i 1a komentowanej ustawy. O ile zatem, powód zobowiązany przez Sąd Rejonowy do doręczenia pozwanemu korespondencji za pośrednictwem komornika w trybie art. 139 1 k.p.c., uzyskuje od komornika informację o innym adresie pozwanego, niż wskazany w pozwie i adres ten wskazuje Sądowi, to weryfikacja prawidłowości tego adresu może być ponownie dokonana przez zastosowanie zobowiązania powoda doręczenia pisma w trybie art. 139 1 k.p.c., za pośrednictwem właściwego komornika.

Z przytoczonych powyżej regulacji prawnych jednoznacznie wynika, że powód ma szeroki wachlarz możliwości do nadania procesowi cywilnemu dalszego biegu, jednak co istotne, musi wykazać, że zainicjował doręczenie odpisu pozwu za pośrednictwem komornika sądowego zgodnie ze zobowiązaniem sądu. W niniejszym przypadku taka okoliczność nie zaistniała. Zarządzenie zobowiązujące powoda do doręczenia odpisu pozwu zgodnie z art. 139 1 § 2 k.p.c. zostało doręczone powodowi 8 sierpnia 2023r. (k. 51). Powód, pismem dnia 10 sierpnia 2023r. wskazał nowy adres pozwanego (k. 52).

Sad zobowiązał do doręczenia na nowy, który również okazał się bezskuteczny (k. 61, 64) Następnie referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Tarnowskich Górach postanowieniem z dnia 27 listopada 2023r. zawiesił postępowanie w sprawie (k. 66), a odpis tego postanowienia został doręczony powodowi 6 grudnia 2023r. (k. 73). Pismem z dnia 8 grudnia 2023r. wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania wskazując równocześnie o przesłanie pełnomocnikowi odpisu korespondencji dla strony pozwanej oraz zobowiązanie powoda do doręczenia pisma za pośrednictwem komornika w trybie art. 139 1 § 1 k.p.c. Niemniej jednak powód pomija, że Sąd I instancji zarówno zobowiązał powoda do doręczenia odpisu pozwu i nakazu zapłaty w trybie art. 139 1 k.p.c., jak również próbował doręczyć korespondencję na inny adres pozwanego, który został wskazany przez powoda.

Powód co prawda dążył do nadania sprawie dalszego biegu co daje wyraz wnosząc o podjęcie zawieszonego postępowania, jednakże wniosek ten jest nieprecyzyjny i nie zawiera żadnych nowych informacji o adresie pozwanego. Z tej przyczyny nie ustała przyczyna zawieszenia postępowania i Sąd Rejonowy słusznie oddalił wniosek, uznając, że w świetle regulacji art. 180 § 1 k.p.c. brak jest podstaw do jego uwzględnienia a następnie umorzył postępowanie z uwagi na upływ terminu wskazanego w regulacji art. 182 § 1ust. 1 k.p.c. (w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 1982 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 4/82 (LEX nr (...)) wyrażono ugruntowany pogląd prawny, który Sąd odwoławczy go podziela, że warunkiem skutecznego wniesienia wniosku o podjęcie postępowania, a w konsekwencji tego przerwania biegu wskazanego terminy jest „dokonanie przez skarżącego czynności wymagalnej, dla dopełnienia której postępowanie było zawieszone”, tj. w omawianych okolicznościach zawieszenia postępowania, wskazania prawidłowego adresu pozwanego).

Ze wskazanych powyżej względów Sąd Okręgowy oddalił zażalenie powoda na podstawie art. 385 k.p.c. w związku z art. 397 § 1 i 3 k.p.c. SSO Andrzej Dyrda