XIV Pz 85/25 · Sąd powszechny

Sygnatura akt XIV Pz 85/25 POSTANOWIENIE Warszawa, dnia 19 listopada 2025 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XIV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący:sędzia Aleksandra Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2025 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym sprawy z odwołania R. Ś. przeciwko Skarbowi Państwa - Komenda Stołeczna Policji w W. inne bez symbolu i o symbolu wyżej niewymienionym na skutek zażalenia od postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z dnia 18 czerwca 2025 r. sygn. akt VIII P 469/25 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Sędzia Aleksandra Rutkowska

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2025 r., sygn. akt VIII P 469/25 Sąd Rejonowy dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę z powództwa R. Ś. przeciwko Skarbowi Państwa – Komendzie Stołecznej Policji o zapłatę z tytułu wyrównania uposażenia zasadniczego oraz dodatku z tytułu wysługi lat funkcjonariusza Policji, Komendantowi Stołecznemu Policji jako organowi właściwemu do rozpoznania sprawy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w realiach sprawy nie budziło wątpliwości, że stosunek służbowy, który łączył powoda z pozwanym miał charakter administracyjno-prawny i regulowały go przepisy pragmatyki służbowej zawarte w przepisach ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.

U. z 2015 r. poz. 355 ze zm.). W ustawie o Policji brak jest uregulowania prawnego, które wskazywałoby jaki organ jest właściwy do rozstrzygania sporów dotyczących roszczeń majątkowych o świadczeniach pieniężnych wynikających ze stosunku służbowego. Odmiennie ustawodawca uregulował te kwestie np. w ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, gdzie zgodnie z treścią art. 111a sprawy dotyczące roszczeń majątkowych o świadczenia pieniężne wynikające ze stosunku służbowego strażaków rozstrzygają sądy pracy.

Sąd Rejonowy stwierdził, że droga sądowa dochodzenia wszelkich roszczeń ze stosunku służbowego funkcjonariusza Policji jest wyłączona ze względu na administracyjno-prawny charakter tego stosunku. Za prawidłowością tak dokonanej oceny miała przemawiać, w ocenie Sądu Rejonowego, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 1991 r. I PZP 60/91. Z rozważań Sądu Rejonowego wynika, że w jego cenie roszczenie dochodzone pozwem w niniejszej sprawie roszczenie o wyrównanie uposażenia funkcjonariusza Policji nie ma charakteru cywilnoprawnego, w związku z czym sądy powszechne nie są rzeczowo właściwe do rozpoznawania tej sprawy (w sprawie zachodzi niedopuszczalność drogi sądowej – art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. Z uwagi na oświadczenie powoda w pozwie, że pełnił służbę w Komendzie Stołecznej Policji, organem właściwym do rozstrzygnięcia tej sprawy jest Komendant Stołeczny Policji, któremu na podstawie art. 464 § 1 k.p.c. przekazano sprawę do rozpoznania.

Powyższe postanowienie zaskarżył powód R. Ś. zażaleniem, w nosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu zażalenia powód podniósł, że pogląd Sądu Rejonowego o niedopuszczalności drogi sądowej w rozpoznawaniu roszczenia powoda objętego żądaniem pozwu jest błędny, gdyż został oparty na stanowisku wyrażonym przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 5 grudnia 1991 r., I PZP 60/91, które to zostało zakwestionowane w dalszym orzecznictwie, tak przez Trybunał Konstytucyjny, Naczelny Sąd Administracyjny, jak i sam Sąd Najwyższy (Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r.

SK 12/99, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 r. III PZP 1/05, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2014 r. I OSK 1293/14). Z tych względów należy uznać je za nieaktualne.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zażalenie powoda w całości zasługiwało na uwzględnienie. W ocenie Sądu Okręgowego, wydając zaskarżone postanowienie Sąd Rejonowy pominął wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r. SK 12/99, który ma fundamentalne znaczenie przy ocenie takich roszczeń, jakie zostały sformułowane w żądaniu pozwu w niniejszej sprawie. Trybunał Konstytucyjny wyraźnie w tym orzeczeniu wskazał, że za błędne należy uznać stanowisko, które niejako z góry wyklucza możliwość powstania stosunku cywilnoprawnego między podmiotami związanymi stosunkiem administracyjnoprawnym.

Kategorie spraw z zakresu podległości służbowej, których zasadniczo prawo do sądu nie obejmuje, należy ujmować wąsko. W szczególności nie można wykluczyć, że roszczenie o zapłatę powstałe na tle stosunku administracyjnoprawnego ma charakter cywilnoprawny, a spór dotyczący jego wykonania należy zakwalifikować jako sprawę cywilną. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że w systemie prawa polskiego ocena należytego wykonania zobowiązania i określenie skutków jego niewykonania, bądź nienależytego wykonania, stanowi domenę prawa cywilnego.

Na gruncie prawa polskiego przyjmuje się, że niewykonanie czy też nienależyte wykonanie istniejącego zobowiązania, niezależnie od jego źródła, pociąga za sobą skutki wskazane w kodeksie cywilnym – art. 471 i nast. k.c. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego za sprzeczne z Konstytucją należy uznać stosowanie przez sądy automatyzmu: jeśli źródłem powstałego stosunku prawnego jest decyzja akt administracyjny, to stosunek ten nie może mieć charakteru cywilnoprawnego – i w konsekwencji – droga sądowa jest niedopuszczalna. Według Trybunału Konstytucyjnego, takie rozumowanie nie znajduje uzasadnienia prawnego i prowadzi do całkowitego pozbawienia ochrony sądowej, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z art. 45 ust. 1 Konstytucji.

Odwołując się do powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 26 stycznia 2006 r., III PZP 1/05, zakwestionował pogląd prawny wyrażony przez Sąd Najwyższy m.in. w uchwale z dnia 5 grudnia 1991 r., I PZP 60/91 (na którym to Sąd Rejonowy oparł zaskarżone rozstrzygniecie), wskazując, ze wprawdzie należne funkcjonariuszowi służby mundurowej uposażenie z tytułu świadczonej przezeń służby ma swą podstawę w publicznoprawnym (administracyjnoprawnym) stosunku służbowym, ale przez to nie traci ono charakteru wierzytelności pieniężnej, do jakiej z tytułu pełnionej służby nabywa prawo funkcjonariusz publiczny wobec Państwa – Skarbu Państwa (art. 33 k.c.).

Dodatkowo w powyższej uchwale Sąd Najwyższy wskazał na nieprawidłowość wnioskowania a contrario - zastosowanego przy wydaniu zaskarżonego postanowienia przez Sąd Rejonowy – wedle którego, z zamieszczenia w przepisach tylko niektórych ustaw dotyczących funkcjonariuszy określonego rodzaju służb mundurowych wyraźnych postanowień w kwestii przysługującego funkcjonariuszom tej służby prawa żądania określonych świadczeń w ramach stosunku służbowego (np. art. 111a ustawy o Straży Pożarnej) miałoby wynikać, że prawo to nie przysługuje funkcjonariuszom tych służb mundurowych, w stosunku do których przepisy dotyczące ich ustaw wyraźnie go nie potwierdziły.

Należy mieć na uwadze, że wskazując na przywołaną uchwałę Sądu Najwyższego z 2006 r. oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2000 r., Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 czerwca 2014 r., I OSK 1293/14 stwierdził, że właściwe w sprawach roszczeń policjanta z tytułu prawa do uposażenia lub innych świadczeń oraz należności pieniężnych, o których mowa w rozdziale 9 ustawy o Policji, są sądy powszechne. Jakkolwiek bowiem roszczenia te mają swoje źródło w administracyjnoprawnym stosunku służbowym, to posiadają materialne charakter cywilnoprawny, a zatem nie podlegają kognicji sądów administracyjnych.

W ocenie Sądu Okręgowego, przy ocenie charakteru roszczenia powoda objętego żądaniem pozwu w niniejszej sprawie, Sąd Rejonowy nie wziął pod uwagę, iż według twierdzeń pozwu, w dacie jego wniesienia powód nie był już funkcjonariuszem Policji – w 2023 r. przeszedł na emeryturę. Zgodnie z poglądem wyrażonym przez WSA w Białymstoku w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 lipca 2021 r., II SA/Bk 441/21, możliwość kształtowania przez organ Policji wynagrodzenia funkcjonariusza zakreślają ramy czasowe wskazane w art. 99 ust. 1 i art. 106 ust. 3 ustawy o Policji.

W konsekwencji, gdy funkcjonariusz został zwolniony ze służby, organ Policji nie jest władny rozstrzygać o uposażeniu byłego funkcjonariusza, a roszczenia wywodzone przez niego na podstawie tego stosunku powinny być rozpoznane przez sąd powszechnych. Według twierdzeń pozwu, powód domaga się od pozwanego Skarbu Państwa – Komendy Stołecznej Policji wypłacenia różnicy świadczeniami otrzymanymi przez niego z tytułu uposażenia funkcjonariusza Policji za 2023 r., a należnymi z tego tytułu. Roszczenie to powstało co prawda na tle stosunku administracyjnoprawnego, ale ma charakter cywilnoprawny, gdyż spór dotyczy nienależytego wykonania przez Skarb Państwa – Komendę Stołeczną Policji w W. zobowiązania pieniężnego za 2023 r. na rzecz powoda (twierdzi on, że pozwany nie wypłacił mu całego należnego uposażenia).

Z uwagi zatem na to, że w prawie polskim ocena nienależytego wykonania zobowiązania i określenia skutków jego niewykonania, bądź nienależytego wykonania stanowi domenę prawa cywilnego, nie sposób przyjąć, aby roszczenie objęte pozwem w niniejszej sprawie nie spełniało przesłanek sprawy cywilnej w rozumieniu art. 1 k.p.c. Tym samym w sprawie tej zachodzą przesłanki z art. 2 k.p.c. (droga sądowa). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie naruszało przepisy art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. i art. 464 § 1 k.p.c. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji.

Z tych względów, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c., podlegało ono uchyleniu w całości. Sędzia Aleksandra Rutkowska