I Ns 204/24 · Sąd powszechny

Sygn. akt I Ns 204/24 POSTANOWIENIE Dnia 05 maja 2026 roku Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny w Giżycku w składzie : Przewodniczący: SSR Janusz Supiński Protokolant: Katarzyna Kucharska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09.04.2026r. sprawy z wniosku E. Z., D. Z. z udziałem E. S. o zasiedzenie postanawia: I. Wniosek oddalić. II. Zasądzić od wnioskodawców E. Z. i D. Z. solidarnie na rzecz uczestnika postępowania E. S. kwotę 917 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się postanowienia do dnia zapłaty. Sygn. akt I Ns 204/24

UZASADNIENIE

Wnioskodawcy E. Z. i D. Z. wnieśli o stwierdzenie nabycia, poprzez zasiedzenie z dniem 26.01.2010r., własności części niezabudowanej nieruchomości położonej w miejscowości J., oznaczonej numerem (...), zapisanej w księdze wieczystej (...). W uzasadnieniu wskazali, iż są właścicielami nieruchomości zabudowanej oznaczonej numerem (...), sąsiadującej z działką będącą przedmiotem sprawy; nieruchomość oznaczoną (...) wnioskodawcy nabyli od spadkobierców N. i U. C. (2), którzy od chwili uzyskania własności (...) (w 1958 roku) posiadali również część (...), przylegającej do (...), pozostając w przekonaniu, iż owa część stanowi fragment (...); zarówno N. i U.

C. (1) jak i ich spadkobiercy oraz wnioskodawcy traktowali część (...), przylegającą do działki (...) jak swoją własność, wznosząc tam szambo oraz sznurki na pranie. Uczestnik postępowania E. S. nie przychylił się do wniosku wnioskodawców i wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że poprzednik prawny wnioskodawców – N. C. (1), zmarły w dniu 12.02.1998r. był do swojej śmierci dzierżawcą działki oznaczonej (...) w J. na podstawie umów zawieranych z Agencją Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa, a zatem nie był posiadaczem samoistnym.

Nadto uczestnik podniósł, że sporna działka nr (...) nie była aż do roku 2013 w posiadaniu wnioskodawców, którzy dopiero od roku 2013 stopniowo obejmowali ją w posiadanie, zaś w latach 2004-2007 w ogóle stanowiła nieużytek. Sąd ustalił, co następuje: Działki gruntu oznaczone numerami (...) położone w miejscowości J. gmina W. sąsiadują ze sobą. Na działkach tych posadowiony był dom mieszkalny tzw. bliźniak. W latach powojennych część domu, leżąca na działce nr (...) uległa zawaleniu i nie została odbudowana. Część domu znajdująca się na działce nr (...) zamieszkana była przez U. i N. małżonków C., do których należała też działka nr (...).

W latach 70-tych XX wieku N. i U. małżonkowie C. przekazali posiadane gospodarstwo rolne w zamian za rentę rolniczą. Przekazaniu podlegała też działka nr (...) z wyłączeniem posadowionego tamże domu mieszkalnego. N. i U. małżonkowie C. korzystali z działki nr (...) do śmierci N. C. (1), a dodatkowo w okresie od 27.05.1985r., jako dzierżawcy, posiadali działkę nr (...). Umowa dzierżawy działki nr (...) z dnia 27.05.1985r. obowiązywała do dnia 01.01.1995r. Kolejna formalna umowa dzierżawy na w/w działkę nr (...) została zawarta w dniu 02.09.1998r. na czas określony do dnia 31.12.2003r.

Umowa dzierżawy z 02.09.1998r. obejmowała nie tylko działkę nr (...), ale również działki nr (...) oraz wskazywała jako dzierżawcę N. C. (1), ale została podpisana przez Z. C. – synową N. C. (1). W okresie posiadania działki nr (...) przez N. C. (1) wzniesiono tamże szambo ziemne. N. C. (1) zmarł w dniu 17.10.2000r. Po śmierci N. C. (3) rozwiązała w dniu 30.06.2001r. umowę dzierżawy z 02.09.1998r. w części dotyczącej działki nr (...), utrzymując w mocy porozumienie co do działki m.in. (...) Nadto – Z. C., w posiadaniu której pozostawał zarówno dom mieszkalny posadowiony na działce nr (...) jak i działka nr (...) wynajęła budynek mieszkalny N. C. (2), który mieszkał w rzeczonym domu przez okres 5 lat, nie zajmując się jednak działką nr (...).

W tym okresie działka nr (...) uległa zakrzaczeniu i ogólnej degradacji. Umową sprzedaży z dnia 26.01.2010r. spadkobiercy N. C. (1) sprzedali wnioskodawcom D. Z. i E. Z. własność budynku mieszkalnego, stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności, posadowionego na działce nr (...) w miejscowości J., zaś decyzją Starosty (...) z dnia 03.08.2012 w sprawie WG.(...).1.2012 wnioskodawcy uzyskali nieodpłatnie własność (...) nr (...). W ramach konkursu (...) wieś J. otrzymała dyplom za zajęcie I miejsca w konkursie. W trakcie przygotowań do konkursu (...), z wyłączeniem wnioskodawców, dokonali oczyszczenia (...) nr (...) z zakrzaczeń i zachwaszczeń, co umożliwiło osiągnięcie sukcesu w konkursie.

Również w okresie kilku lat po wskazanym konkursie działką nr (...) opiekowali się mieszkańcy wsi na polecenie Wójta Gminy W.. Wnioskodawcy zaczęli korzystać z części działki nr (...), przylegającej do ich budynku, po roku 2013, m.in. jako drogę transportową opału do posiadanego domu mieszkalnego przez drzwi wykute w ścianie budynku od strony działki nr (...). Umową z dnia 13.03.2019r. własność działki nr (...) nabył uczestnik postępowania E. S.. dowód: zeznania wnioskodawczyni (...) k 272-273 zeznania wnioskodawcy (...) k 273 zeznania uczestnika (...) k 273 zeznania świadka (...) k 309v zeznania świadka (...) k 309v-310 zeznania świadka (...) k 310 zeznania świadka (...) k 310v zeznania świadka (...) k 310v-311 zeznania świadka (...) k 311 zeznania świadka (...) k 311 zeznania świadka (...) k 311v zeznania świadka (...) k 311v-312 odpis k 11-21, 32-37, 50-55, 118-129, 134-265 materiał fotograficzny k 22-31, 56-58, 64-70, 268 informacja k 105-106

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 172 kc posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie) - § 1. Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze (§ 2). Zkolei art. 336 kc określa status posiadacza - posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

„Podział posiadania rzeczy na posiadanie samoistne i posiadanie zależne wynika wprost z treści art. 336 KC. Z przepisu tego wynika, że posiadanie samoistne polega na sprawowaniu władztwa faktycznego nad rzeczą w zakresie prawa własności, natomiast posiadanie zależne polega na sprawowaniu władztwa faktycznego w zakresie innego niż własność prawa, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Rodzaj posiadania jest zatem zdeterminowany przede wszystkim zakresem faktycznego władztwa nad rzeczą oraz faktem, czy odbywa się ono za wyraźną lub dorozumianą zgodą innej osoby.

Na kwalifikację posiadania jako samoistnego albo zależnego nie ma w szczególności wpływu ani dobra albo zła wiara posiadacza, ani zgodność posiadania ze stanem prawnym (por. post. SN z 28.2.2002 r., III CKN 891/00, Legalis), ani sposób, w jaki sam posiadacz określa werbalnie swój stosunek do rzeczy (por. post. SN z 30.1.2002 r., III CKN 206/01, Legalis), ani okres sprawowania faktycznego władztwa nad rzeczą (tak: post. SN z 23.1.2003 r., II CKN 1112/00, Legalis). Sąd Najwyższy wyraził odosobniony pogląd, że nie jest posiadaniem samoistnym sprawowanie faktycznego władztwa w interesie publicznym ( pro publico bono ) (post.

SN z 17.5.2012 r., I CSK 408/11, Legalis). Pogląd ten został jednak wyraźnie zakwestionowany w innych orzeczeniach SN (post. SN z 28.11.2014 r., I CSK 658/13, Legalis; post. SN z 15.1.2015 r., IV CSK 193/14, Legalis; post. SN z 8.5.2015 r., III CSK 323/14, Legalis; post. SN z 7.10.2015 r., I CSK 846/14, V.; post. SN z 14.1.2016 r., IV CSK 173/15, Legalis). Rozróżnienie posiadania samoistnego i zależnego rzeczy ma istotne znaczenie praktyczne przede wszystkim z uwagi na fakt, iż jedną z przesłanek nabycia własności rzeczy przez zasiedzenie jest jedynie posiadanie samoistne.

W związku z tym, że posiadanie samoistne polega na sprawowaniu faktycznego władztwa nad rzeczą w zakresie prawa własności, jego stwierdzenie jest możliwe w przypadku, gdy faktyczne władztwo nad rzeczą ma ogólne cechy umożliwiające stwierdzenie posiadania, a ponadto polega na korzystaniu z rzeczy z wyłączeniem innych osób i jest niezależne od wyraźnej lub dorozumianej zgody innej osoby, w tym w szczególności niezależne od zgody właściciela. Progowym warunkiem umożliwiającym uznanie określonego władztwa faktycznego za posiadanie samoistne jest rzeczywista możliwość korzystania przez określony podmiot z rzeczy w zakresie odpowiadającym treści prawa własności niezależnie od woli innych podmiotów (tak:

E. Skowrońska-Bocian, M. Warciński, w: X., Komentarz, t. I, 2015, art. 336, Nb 17). Za przejawy samoistnego charakteru posiadania uznawane są zachowania polegające na dokonywaniu nakładów przekraczających zakres drobnych nakładów, a w szczególności przeprowadzanie istotnych remontów rzeczy lub elementów jej wyposażenia, ponoszenie wydatków związanych z władaniem rzeczą, a w szczególności uiszczanie podatków lub składek z tytułu ubezpieczenia rzeczy, dokonywanie czynności przekraczających zwykły zarząd, skutkujące zmianą przeznaczenia rzeczy lub istotną zmianą dotychczasowego sposobu używania (por.

K.P. Sokołowski, Manifestacja, s. 96-98). Posiadanie zależne jest faktycznym władztwem nad rzeczą w zakresie odpowiadającym treści jakiegokolwiek prawa podmiotowego, z którym łączy się władztwo nad rzeczą cudzą. Zawarte w art. 336 KC wyliczenie praw będących źródłem uprawnienia do wykonywania władztwa nad cudzą rzeczą oraz wyznaczających zakres władztwa faktycznego, które może być uznane za posiadanie zależne, jest jedynie przykładowe (tak na tle podobnego w tym zakresie przepisu art. 296 § 2 PrRzeczD W. Czachórski, Pojęcie, s. 38).

Świadczy o tym fakt, iż kończy się ono sformułowaniem "lub mający inne prawo". Taka redakcja art. 336 KC umożliwia uznanie za posiadacza zależnego podmiotu sprawującego faktyczne władztwo nad rzeczą także w zakresie innych praw niż wyraźnie wskazane w tym przepisie, a w szczególności w zakresie prawa przysługującego biorącemu w użyczenie (por. wyr. SN z 20.11.1968 r., II CR 412/68, Legalis) czy korzystającemu na podstawie umowy leasingu." [tak: B. Lackoroński [w:] W. Borysiak (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 34, 2025, art. 336].

W realiach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że działka nr (...) przedmiotem wieloletniej dzierżawy. Z dokumentów zalegających w aktach sprawy wynika bezspornie, że owa dzierżawa obejmowała okres od dnia 27.05.1985r. do dnia 01.01.1995r. (vide zapisy w księdze dzierżaw Urzędu Gminy W. k 106), a następnie w okresie od dnia 02.09.1998r. do dnia 31.12.2003r. (vide umowa dzierżawy k 106). I choć umowa z (...).(...) wskazywała jako dzierżawcę N. C. (1), a podpis pod tą umową złożyła Z. C., to nie zmienia to postaci rzeczy, że w roku 2000 N. C. (1) zmarł, a dzierżawa działki (...) trwała nadal.

Oznacza to, że rzeczywistym dzierżawcą była Z. C. i to ona decydowała co do sposobu, zakresu i czasokresu korzystania z tej działki. Najlepszym zresztą tego dowodem jest fakt, że umowa dzierżawy z 02.09.1998r obejmowała trzy działki ((...)), a w dniu 30.06.2001r. to właśnie Z. C. zawarła z wydzierżawiającym porozumienie w przedmiocie zakończenia dzierżawy (...). Innym zresztą potwierdzeniem tego, że to Z. C. była rzeczywistym dzierżawcą działki nr (...) i jednocześnie posiadaczem zabudowań na działce nr (...) w okresie po śmierci N. C. (1) były zeznania świadków (...), (...), (...), (...), którzy zgodnie wskazali, że to Z.

C. zawierała umowę dzierżawy, podobnie jak też ona wynajmowała N. C. (2) dom na działce nr (...). Wreszcie omawianą okoliczność potwierdziła sama Z. C.. Wobec zgodności zeznań wskazanych wyżej świadków Sąd dal, co oczywiste, im wiarę. Niezależnie zresztą od tego czy dzierżawcą był N. C. (1), czy też Z. C. – istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy ma fakt, że sporna działka pozostawała przedmiotem umowy dzierżawy (i to co najmniej do końca roku 2003), bowiem oznacza to, że posiadacz tej działki był posiadaczem zależnym, co w żaden sposób nie prowadziło do zasiedzenia działki.

Mając przy tym na uwadze, że okres potrzebny do ewentualnego zasiedzenia działki nr (...) to 30 lat, to nawet gdyby przyjąć, że od dnia 01.01.2004r. owo posiadanie było samoistne (o czym będzie zresztą poniżej), to i tak nie doszłoby do zasiedzenia. Tymczasem dostrzec jeszcze należy, że zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy, w szczególności w postaci zeznań świadków wskazuje, że po roku 2003 aż do roku 2013 działka nr (...) leżała odłogiem i w ogóle nie było jej posiadacza. I tak kluczowe znaczenie dla powyższej konstatacji mają zeznania świadka (...), który przez okres około 5 lat wynajmował od Z.

C. dom mieszkalny na działce nr (...). Świadek ten jednoznacznie wskazał, że w okresie, gdy zamieszkiwał w posiadłości na działce nr (...), z działki nr (...) nikt nie korzystał. Wprawdzie na działce tej było szambo, związane z domem na działce nr (...), ale nikt tego szamba nie opróżniał, ani się nim nie zajmował. Nikt też nie zajmował się koszeniem trawy lub zakrzaczeń na działce nr (...), a już w chwili zamieszkania świadka działka ta była porośnięta krzakami. Stan taki trwał aż do roku 2013, kiedy to wieś J. przystąpiła do konkursu (...) Powiatowy”.

Wówczas to, na polecenie Wójta Gminy W., mieszkańcy wsi J. oczyścili znaczny fragment działki nr (...) z zakrzaczeń i innego rodzaju zabrudzeń, co pozwoliło wsi na osiągnięcie sukcesu we wspomnianym konkursie. Działania podjęte w roku 2013 na działce nr (...) przez mieszkańców wsi i przede wszystkim stan tej działki przed wykonaniem prac społecznych przez owych mieszkańców znalazły pełne odzwierciedlenie w zeznaniach świadków (...), (...), (...), (...). Jednoznaczne i kategoryczne zeznania wskazanych świadków, którym nota bene Sąd przyznał przymiot wiarygodności, pozwoliły na wysnucie wniosku, iż do roku 2013 sporna działka leżała odłogiem i nie miała swego posiadacza, a na pewno nie byli nim poprzednicy prawni wnioskodawców.

W kontekście omawianych okoliczności trzeba oczywiście dostrzec zeznania wnioskodawców i świadka (...) Z. (skądinąd syna wnioskodawców), w których w/w wskazali, że po nabyciu przez nich domu na działce nr (...) w roku 2010, zajmowali się działką nr (...) poprzez wykaszanie pasa przylegającego do ich budynku o szerokości 3-4 metrów. Nie negując autentyczności podawanych przez wnioskodawców i ich syna okoliczności, choć dostrzec też trzeba, że budynek wnioskodawców od strony działki nr (...) nie posiadał wejścia, które wnioskodawcy stworzyli dopiero podczas remontu w latach 2013-2014, zatem wykaszanie trawy w okresie pomiędzy latami 2010 a 2013/2014 byłoby co najmniej działaniem niespotykanym na polskiej wsi, a same zeznania wnioskodawców i świadka (...) w tej materii stoją w sprzeczności z zeznaniami świadków (...), (...), (...) (a nawet zeznaniami samego (...)), to i tak – co najwyżej – można by przyjąć, że wnioskodawcy objęli w jakiejś formie w posiadanie fragment działki nr (...) dopiero w roku 2010, czyli i tak nie doprowadziłoby to do zasiedzenia tego fragmentu działki, nie wspominając już o tym, że omawiane zeznania wnioskodawców i (...) nie prowadzą do uszczegółowienia zakresu owego posiadania.

Reasumując – Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku wnioskodawców, zatem orzekł jak w pkt I postanowienia. O kosztach należało orzec po myśli art. 520 § 2 kpc, uznając, że interesy stron na tyle sprzeczne (co zresztą widać gołym okiem), iż to właśnie ten przepis winien lec u podstaw rozstrzygnięcia. Na marginesie jedynie dodać można, że w toku postępowania strony wykazywały przez chwilę chęć ugodowego zakończenia sprawy, a uczestnik postępowania wykazywał wolę odstąpienia wnioskodawcom fragmentu spornej działki nr (...) i umożliwienia tymże wnioskodawcom własnego dojścia do drzwi w budynku na (...), stworzonych przez wnioskodawców w latach 2013/2014, a prowadzących do kotłowni.

Niestety – z żalem należy stwierdzić - do porozumienia zainteresowanych nie doszło, choć takie zakończenie sprawy stanowiłoby ostateczne rozwiązanie kwestii spornych pomiędzy stronami.