I C 36/22 · Sąd powszechny

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 października 2025 r. Sąd Okręgowy w (...) I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. w (...) na rozprawie sprawy z powództwa Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. przeciwko S. W., B. W. o zapłatę z żądaniem ewentualnym zapłaty I. oddala powództwo o zasądzenie zwrotu części kapitału kredytu w kwocie 49 977,43 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od 18 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie ustawowych odsetek za opóźnienie od kwoty 499 048,23 zł za okres od 18 grudnia 2021 r. do 15 czerwca 2025 r., II. umarza postępowanie w pozostałym zakresie, III. oddala wniosek powoda o zwrot opłaty sądowej od cofniętej części pozwu, IV. zasądza od powoda Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz pozwanej B.

W. kwotę 10817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia do dnia zapłaty. sędzia Rafał Kubicki Sygn. akt I C 36/22

UZASADNIENIE

Powód Bank (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł przeciwko S. W. i B. W. o:

1. zasądzenie od pozwanego solidarnie na rzecz powoda kwoty 499 025,66 zł tytułem zwrotu kapitału oddanego pozwanym do dyspozycji na mocy umowy kredytu hipotecznego nr 219/11/04/W z 30 listopada 2004 r.z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 18 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty.

2. zasądzenie od pozwanego solidarnie na rzecz powoda kwoty 347 829,77 zł tytułem należnego powodowi wynagrodzenia związanego z korzyścią majątkową pozwanych w związku z korzystaniem z kapitału kredytu udostępnionego przez bank z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 18 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty. W toku sprawy rozszerzył powództwo pismem procesowym z 27.03.2023 r. (k. 175) o roszczenia ewentualne i wniósł dodatkowo o:

3. zmianę wysokości świadczenia nienależnego, którego zwrot przysługuje powodowi od pozwanego w związku z oddaniem do dyspozycji kapitału na mocy umowy, poprzez dokonanie sądowej waloryzacji należnej powodowi kwoty w ten sposób, że oprócz roszczenia o zwrot kapitału powodowi przysługuje dodatkowe świadczenie w postaci kwoty 409 500,34 zł wynikające z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza.

4. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 409 500,34 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 18 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty, stanowiącej dodatkową kwotę, o którą należy zwaloryzować roszczenie o zwrot kapitału oddanego pozwanym do dyspozycji. W uzasadnieniu pozwany wskazał, że strony dokonały wzajemnie przysporzeń na swoją rzecz na podstawie umowy kredytu, której skuteczność została zakwestionowana przez pozwanych w procesie. Według powoda przez działanie pozwanych doszło do zaktualizowania się roszczenia banku o zwrot przysporzenia dokonanego na rzecz kredytobiorców (pozwanych) w kwotach objętych żądaniem pozwu, odpowiadających wartości udostępnionego kapitału oraz stosownego wynagrodzenia, należnego bankowi w związku z wieloletnim korzystaniem z kapitału przez pozwanych.

Według pozwanego obowiązek zwrotu udostępnionego kapitału na umocowanie w art. 405 w zw. z art. 410 k.c. Odpowiadając na pozew jednobrzmiącymi pismami z 3.02.2022 r. (k. 105 i 109) pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w całości. Podnieśli zarzut przedawnienia a jednocześnie przedwczesności powództwa. Wskazali, że do 1 lutego 2022 r. na poczet nieważnej umowy przekazali bankowi kwotę 662 118,20 zł. Wskazali, że oddali już w całości bankowi kwotę stanowiącą wartość uruchomionego dla nich instrumentu finansowego. Ich zdaniem wnioski dowodowe i procesowe powoda są bezprzedmiotowe i zmierzają do przedłużenia toczącego się przed Sądem Okręgowym w (...) procesu przeciwko bankowi.

Według pozwanych powództwo jest przedwczesne, ponieważ nie można przewidzieć jak zakończy się tamto postępowanie. Na rozprawie (protokół k. 196) strona pozwana zakwestionowała żądania dodatkowe banku w całości jako pozbawione podstaw prawnych, zaś zwrot kredytu również co do wysokości, wskazując, że nie powinien obejmować prowizji 5157 zł, skoro nie ona została wypłacona powodom, a tylko kwotę kredytu 493 868,05 zł – przelaną przez bank na rachunek pozwanych. W dalszej części procesu - pismem procesowym z 26.02.2025 r. (k. 218) powód cofnął pozew ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie roszczenia o zasądzenie świadczenia tytułem nienależnego powodowi wynagrodzenia związanego z korzyścią majątkową uzyskaną przez pozwanego w związku z korzystaniem z kapitału udostępnionego przez bank na podstawie umowy.

Ponadto cofnął powództwo ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie roszczenia o zmianę wysokości świadczenia i zasądzenia świadczenia wynikającego z istoty zmiany siły nabywczej pieniądza, tj. cofnął w całości roszczenie o dokonanie waloryzacji sądowej. Tym samym powód podtrzymał żądanie zasądzenia zwrotu kapitału kredytu - 499 025,66 zł z odsetkami. Następnie pismem procesowym z 12.09.2025 r. (k. 372) powód cofnął o kwotę 449 048,23 zł pozew i w tej części, podtrzymując powództwo dotyczące: – kwoty 49 977,43 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 18.12.2021 r. do dnia zapłaty, - ustawowych odsetek za opóźnienie od kwoty 449 048,23 zł od 18.12.2021 r. do 15.06.2025 r. i wyjaśniając, że przyczyną tego dalszego ograniczenia powództwa jest potrącenie wierzytelności dokonane przez powoda oświadczeniem z dnia 16.06.2025 r. (k. 375).

Na rozprawie w dniu 14.10.2025 r. powód oświadczył, że zrzeka się roszczenia w zakresie cofniętej części pozwu. Fakty istotne dla rozstrzygnięcia i rozważania Porównanie pozwu, odpowiedzi na pozew prowadzi do wniosku, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty w istocie nie są sporne. Strony łączyła umowa o M. (...) z 30 listopada 2004 r. Sąd Okręgowy w (...) ((...)) ustalił, że przedmiotowa umowa jest nieważna i zasądził od Banku (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz B. i S. W. kwotę 247 306,65 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 218434,12 zł od dnia 9.08.2018 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty (...),53 od dnia 30 czerwca 2022 r. do dnia zapłaty.

Wyrokiem z 8 listopada 2024 r. (sygn. akt (...)) Sąd Apelacyjny w W. oddalił obie apelacje stron (bezsporne, wyrok SO k. 212, wyrok SA k. 256). Jest też bezsporne, że kredyt został wypłacony w kwocie 499 025,66 zł. Pismem z dnia 29.11.2021 r. bank wezwał pozwanych do zapłaty w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia otrzymania wezwania kwoty 499 025,66 zł tytułem zwrotu udostępnionego im kapitału kredytu oraz kwoty 347 829,77 zł tytułem równowartości korzyści majątkowej uzyskanej przez pozwanych w związku z korzystaniem z kapitału udostępnionego przez bank na podstawie umowy w okresie od 13.12.2004 r do 14.11.2021 r..

Pismo doręczono 3.12.2021 r. ( bezsporne, wezwanie do zapłaty k. 71-72, potwierdzenie odbioru k. 75). Przedstawionym wyżej rozstrzygnięciem w sprawie (...) Sąd w niniejszej sprawie jest związany na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. Jak słusznie podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie (wyroki Sądu Najwyższego z 12 lipca 2002 r., V CKN 1110/00, z 29 marca 1994 r., III CZP 29/94 oraz postanowienie z 21 października 1999 r., I CKN 169/98), jeżeli wcześniejszy wyrok rozstrzyga kwestię, która ma znaczenie prejudycjalne w sprawie aktualnie rozpoznawanej, kwestia ta nie może być w ogóle badana.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2007 r. (II CSK 347/07) wskazał, że zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. każde orzeczenie prawomocne formalnie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach wskazanych w ustawie także inne osoby. Jest to prawomocność materialna w sensie pozytywnym, która, jak podnosi się w doktrynie, zabezpiecza poszanowanie dla rozstrzygnięcia sądu ustalającego i regulującego stosunek prawny stanowiący przedmiot rozstrzygnięcia.

To oznacza przede wszystkim, że w niniejszym procesie Sąd nie mógł dokonać ustalenia odmiennego od tego, że umowa kredytu była nieważna. Zresztą ustalenia tego ostatecznie strony nie kwestionowały i stało się ono bezsporne, pozostawiając przedmiotem sporu już tylko wysokość rozliczeń. Wniosek powoda o opinię biegłego został cofnięty. Wiarygodnie dowody w postaci dokumentów w pełni pozwalają na dokonanie rozpoznania sprawy. Większość żądań powoda stała się przedmiotem cofnięcia pozwu połączonego ze zrzeczeniem się.

Były to cofnięcia skuteczne, powodujące umorzenie postępowania we właściwym zakresie w punkcie II pozwu na podstawie art. 355 k.p.c. Zgodnie z przepisem art. 203 § 1 i 4 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego, aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia – aż do wydania wyroku. Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa, a to w tym przypadku nie miało miejsca.

Przechodząc do sedna rozważań prawnych, odnieść się należy do kwestii przedawnienia. Termin przedawnienia roszczeń jako związanych z działalnością gospodarczą powoda na gruncie art. 118 k.c. jest trzyletni, ale nie upłynął do daty wniesienia powództwa w tej sprawie (23.12.2021 r. - pocztową przesyłką poleconą), ponieważ początek biegu przedawnienia należy liczyć w ocenie Sądu od daty wydania prawomocnego wyroku opierającego się na nieważności umowy kredytowej. Nie powinna wchodzić w grę żadna data wcześniejsza, ponieważ nie można wymagać od banku wytaczania powództwa opartego na konstrukcji nieważności umowy, z którą bank się nie zgadza.

Nie powinna być to nawet data rozprawy, na której kredytobiorcy wyrażają wiążącą wolę unieważnienia umowy, ponieważ takie oświadczenie nie oznacza, że wyrok zostanie wydany zgodnie z tą wolą. Powództwa nie można też uznawać za przedwczesne. Skoro umowa została zakwestionowana przez jedną ze stron jako nieważna, obie strony miały równe prawo dochodzenia z niej roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia. Mimo to ostateczne roszczenie powoda nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie z powództwa kredytobiorców przeciwko bankowi Sąd prawomocnie zasądził na rzecz S. i B.

W. jedynie kwotę spłaconą ponad kapitał. W świetle najnowszego orzecznictwa (...) –w szczególności wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie C‑396/24 (L.), konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego z nieważności umowy, do której doprowadził bank poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by bank mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami – jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść.

Natomiast wszelkie żądania banku przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym. Mając na uwadze fakt, że bezspornie suma świadczeń kredytobiorców jest wyższa od kapitału kredytu wypłaconego im przez bank, Sąd oddalił powództwo o zasądzenie zwrotu kapitału kredytu. Nastąpiło to zupełnie niezależnie od tego, że potrącenie wierzytelności dokonane przez bank zostało uznane przez Sąd za skuteczne. W świetle wyroku z 19 czerwca 2025 r. w sprawie C‑396/24 skuteczność potrącenia w takiej sytuacji schodzi na drugi plan, a kluczowe staje się zbadanie, na czyją korzyść (tu: pozwanych) zachodzi nadwyżka świadczeń z nieważnej umowy.

Powyższe rozważania dotyczą na równi należności głównej, jak i odsetek. Podstawą prawną rozstrzygnięcia merytorycznego z punktu I wyroku są: art. 410 w zw. z art. 405 oraz art. 481 k.c. Strona pozwana wygrała proces w całości i zasługuje zgodnie z art. 98 k.p.c. na zwrot uzasadnionych kosztów. Przekonanie Sądu o wygranej strony pozwanej wynika stąd, że w zakresie cofniętej części pozwu stronę powodową należy uznać za ustępującą w procesie, zaś w pozostałym zakresie – za przegrywającą proces. Strona pozwana poniosła koszty zastępstwa procesowego wg norm przepisanych w stawce minimalnej odpowiedniej do wartości przedmiotu sporu oraz opłatę za pełnomocnictwo – łącznie 10 817 zł. sędzia Rafał Kubicki