Legislator Case Law & Legislation
I ACz 2073/24 AI generated

I ACz 2073/24 · Sąd powszechny

Case Number I ACz 2073/24
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome DECISION

Legislator summary

AI generated

Powód D. S. domaga się od pozwanej J. K. zapłaty kwoty 817.665,23 zł oraz wydania bliżej określonych ruchomości. Według twierdzeń faktycznych pozwu, powód jest z wykształcenia technikiem ortopedą, od 2011 roku ze swoją poprzednią partnerką, A. K., prowadził przedsiębiorstwo, określone jako O., którego przedmiotem były usługi z zakresu ortopedii, działające pod firmą “M. A. K.” w K.. A. K. miała jedynie firmować działalność, nie podejmując w jej ramach jakichkolwiek czynności. Po rozstaniu z A. K. powód poznał pozwaną J.

Legislator headnote

AI generated

art. 357 § 6 k.p.c, art. 365 § 1 k.p.c, art. 365 k.p.c, art. 366 k.p.c, art. 361 k.p.c; I ACz 2073/24 · Sąd powszechny: Na podstawie art. 357 § 6 k.p.c. odstąpiono od sporządzenia uzasadnienia. Postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem przez stronę pozwaną; zarzucono naruszenie art. 365 § 1 k.p.c. przez udzielenie powodowi zabezpieczenia roszczenia, podczas gdy w tej samej sprawie orzekał już Rejonowy Sąd Okręgowy w Szczecinie w sprawie I Co 942/23 i Sąd Apelacyjny w Szczecinie w sprawie I ACz 576/24, naruszenie art. 730 1 § 1 i 2 k.p.c. przez udzielenie powodowi zabezpieczenia roszczenia, podczas gdy nie zostało ono uprawdopodobnione i nie wykazano że powód ma interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia.

Keywords

AI generated
justified business expenses expenditure authorization authority bogus self-employment illicit financial flows economic offence funding of occupational pension schemes

Cited Legislation

AI generated
art. 357 § 6 k.p.c
Na podstawie art. 357 § 6 k.p.c.
art. 365 § 1 k.p.c
Postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem przez stronę pozwaną; zarzucono naruszenie art. 365 § 1 k.p.c.
art. 365 k.p.c
Istota prawomocności materialnej ujawnia się w innym postępowaniu, niż to, w którym je wydano, dwuaspektowo, w sensie pozytywnym jako moc wiążąca (art. 365 k.p.c.) oraz w sensie negatywnym jako powaga rzeczy osądzonej (art.
art. 366 k.p.c
365 k.p.c.) oraz w sensie negatywnym jako powaga rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.).
art. 361 k.p.c
365 k.p.c., jednak jedynie w zakresie uzasadnienia orzeczenia, przy uwzględnieniu, że zgodnie z art. 361 k.p.c., do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach.

Cited Case Law

AI generated
I ACz 576/24
przez udzielenie powodowi zabezpieczenia roszczenia, podczas gdy w tej samej sprawie orzekał już Rejonowy Sąd Okręgowy w Szczecinie w sprawie I Co 942/23 i Sąd Apelacyjny w Szczecinie w sprawie I ACz 576/24, naruszenie art.
IV CSK 181/14
2 Wyrokiem z dnia 23 października 2013 r.
V CK 702/04
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 czerwca 2005 r.
III CSK 284/07
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 marca 2008 r.
II CSK 347/07
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 listopada 2007 r.
IV CSK 63/07
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 czerwca 2007 r.
AI generated
I ACa 858/21
Powódka J. S. (2), zastępowana przez profesjonalnego, pełnomocnika wystąpiła z powództwem 24.07.2012 r. do Sądu Okręgowego w (...) przeciwko pozwanym E. L. (1) i D. L., w którym domagała się zasądzenia od pozwanych na rzecz powódki kwoty 200.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 26 listopada 2009 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenia od pozwanych na rzecz powódki kosztów procesu.
I C 85/24
Powódka K. B. wniosła pozew przeciwko M. B. domagając się zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz kwoty 100.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 27 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu powódka podniosła, że strony pozostają w związku małżeńskim. Od dnia 20 maja 2002 roku posiadali wspólny rachunek bankowy prowadzony przez Bank (...) S.A. W wyniku doznanego przez powódkę rozstroju zdrowia wyrokiem z dnia 13 czerwca 2018 roku Sąd Okręgowy w Gdańsku zasądził od (...) sp. z o.o. w G. na jej rzecz kwotę 110.000 zł wraz z odsetkami tytułem zadośćuczynienia oraz kwotę 26.847,67 zł wraz z odsetkami tytułem odszkodowania oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego. W dniach 26 i 27 lipca na wspólny rachunek małżonków wpłynęła łącznie kwota 197.703,41 zł, która zgodnie z art. 33 pkt 6 k.r.o. weszła w skład majątku osobistego powódki. W okresie od 29 lipca do 12 września 2018 roku pozwany wypłacił z ww. rachunku łącznie kwotę 160.000 zł. Powyższych operacji dokonał bez zgody i wiedzy powódki. Na rachunku nigdy nie było kwot zbliżonych do uzyskanych przez powódkę na podstawie ww. orzeczenia. Pismem z dnia 6 grudnia 2023 roku powódka wezwała pozwanego do zwrotu bezpodstawnie uzyskanej korzyści, lecz wezwanie nie przyniosło oczekiwanego skutku. Jako podstawę powództwa powódka wskazała art. 405 k.c. Jak podniosła roszczenie o zwrot wydatków i nakładów na majątek odrębny może być dochodzone w drodze procesu w trakcie trwania wspólności ustawowej, bez potrzeby uzyskania zezwolenia sądu.
VIII GC 464/18
Powódka – (...) w Ł. w pozwie przeciwko A. L. domagała się zasądzenia od pozwanego kwoty 846 313,72 zł z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty oraz kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając pozew powodowa spółka podniosła, że począwszy od 2010 r. jej wspólnikami są pozwany oraz I. L.. Każdy ze wspólników ma prawo reprezentowania spółki oraz uczestniczy w zyskach i stratach w 50 %. Działalnością spółki zajmował się w praktyce pozwany, a wspólniczka dopiero w ostatnim czasie postanowiła przyjrzeć się jej interesom. Po analizie wyciągów bankowych za trzy ostatnie lata wspólniczka stwierdziła, że pozwany wielokrotnie pobierał z rachunku bankowego spółki kwoty od kilku do kilkuset tysięcy złotych, które przelewał na swoje prywatne rachunki bankowe, nie wskazując tytułu tych pobrań. Co jakiś czas pozwany także wpłacał na rachunek spółki określone środki pieniężne, jednak saldo tych przepływów jest dla spółki ujemne:
VIII U 1351/23
Decyzją z dnia 19 czerwca 2023 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł.
II Ca 929/18
Powód Z. (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. wniósł do Sądu Rejonowego Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu o zasądzenie od pozwanego J. S. kwoty 3.960,47 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. oraz kwoty 442,00 zł z tytułu skapitalizowanych odsetek od kwoty 3.960,47 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Nadto, powód domagał się zasądzenia od pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

I ACz 2073/24 POSTANOWIENIE 19 marca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO del. Robert Bury po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 19 marca 2025 r. w Szczecinie sprawy z powództwa D. S. przeciwko J. K. o zapłatę na skutek zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego w Szczecinie z 6 maja 2024 r., I C 4455/23 postanawia: oddalić zażalenie. Robert Bury Sygn. akt I ACz 2073/24

UZASADNIENIE

Powód D. S. domaga się od pozwanej J. K. zapłaty kwoty 817.665,23 zł oraz wydania bliżej określonych ruchomości. Według twierdzeń faktycznych pozwu, powód jest z wykształcenia technikiem ortopedą, od 2011 roku ze swoją poprzednią partnerką, A. K., prowadził przedsiębiorstwo, określone jako O., którego przedmiotem były usługi z zakresu ortopedii, działające pod firmą “M. A. K.” w K.. A. K. miała jedynie firmować działalność, nie podejmując w jej ramach jakichkolwiek czynności. Po rozstaniu z A. K. powód poznał pozwaną J.

K., z którą w okresie od listopada 2016 roku do około połowy 2021 roku pozostawał w związku konkubenckim. A. K. oświadczyła powodowi w 2018 roku, że na stałe wyjeżdża do W. i nie będzie już dłużej swoim nazwiskiem firmować jego działalności. Powód zdecydował się na “korzystanie z otwartej już działalności gospodarczej pozwanej” i od października 2018 roku działalność gospodarczą powoda w dwóch zakładach w S. i K. firmowała pozwana pod nazwą J. L. Biuro rachunkowe oraz Zakłady (...) “O.”. Działalność gospodarcza była w dalszym ciągu prowadzona na poprzednich warunkach, pozwana nie posiadała odpowiednich kwalifikacji zawodowych, doświadczenia oraz uprawnień, aby wykonywać czynności, którymi od lat zajmował się powód.

W okresie wspólnej znajomości pozwana nie dysponowała większym majątkiem, była zatrudniona za wynagrodzeniem 7.500 zł brutto. Powód przekazywał pozwanej sumy pieniężne bliżej określone w pozwie. Strony uzgodniły w drugiej połowie 2020 roku, że do maja 2023 roku tytułem wynagrodzenia pozwanej za prowadzenie księgowości firmy część przychodów z działalności ortopedycznej powoda będzie przeznaczona na spłatę rat leasingowych związanych z nabyciem przez nią samochodu osobowego Marki M. (...), w wysokości około 2.000 zł miesięcznie, opłat za ubezpieczenie oraz kosztów przeglądów technicznych. 25 października 2019 roku pozwana nabyła nieruchomość lokalową położoną w P. przy ul. (...) za 369.000 zł, przy czym kwota 261.000 zł została pobrana przez pozwaną z rachunku bankowego w (...), właściwego dla przychodów z działalności ortopedycznej powoda, a pozostała część pochodziła z zaciągniętego przez pozwaną kredytu.

Z rachunku tego zapłacono 42.492,45 zł za wyposażenie lokalu. 3 lipca 2020 roku pozwana kupiła nieruchomość lokalową położoną w N. przy ul. (...), za cenę 410.000 zł, przy czym 90.000 zł zostało pobrane przez pozwaną z rachunku bankowego właściwego dla działalności ortopedycznej prowadzonej przez powoda. Pozwana miała również zapłacić 1.849 zł za zakup zamka G. pieniędzmi ze wskazanego rachunku bankowego. 23 lipca 2021 roku pozwana kupiła nieruchomość lokalową położoną w P., przy ul. (...) za cenę 391.000 zł, przy czym kwota 171.000 zł została pobrana przez pozwaną ze wskazanego rachunku bankowego.

Dodatkowo z tego rachunku pozwana zapłaciła 46.323,78 zł za wyposażenie lokalu. Pozwana miała również pobrać w okresie od marca 2021 roku do lipca 2022 roku ze wskazanego rachunku bankowego kwotę 150.000 zł i 55.000 zł na spłatę zaciągniętych kredytów związanych z nabyciem z wymienionych nieruchomości. Związek konkubencki zakończył się w połowie 2021 roku, doszło między stronami do nieporozumień, pozwana wymieniła zamki w lokalach użytkowych w S., K. i S., cofnęła powodowi upoważnienie do rachunku bankowego. Według powoda w 2022 roku działalność ortopedyczna powoda firmowana nazwiskiem pozwanej przynosiła przychody rzędu 1,5– 1,7 miliona zł, przy czym dochód wynosił około 300.000 zł rocznie.

Z twierdzeń faktycznych pozwu wynika, że w czasie trwania związku konkubenckiego pozwana rozdysponowała niewypracowanymi i nienależącymi do niej środkami pieniężnymi w łącznej kwocie 522.000 zł, na wyposażenie lokalu wydała 90.665,23 zł a 205.000 zł przeznaczyła na spłatę zobowiązań kredytowych i suma powyższych kwot odpowiada wierzytelności przysługującej powodowi względem pozwanej. Powód utrzymuje, że pozwana usiłowała wyzbyć się nieruchomości położonej w N., przy ulicy (...), jednak do transakcji nie doszło z uwagi na wpis hipoteki przymusowej.

Postanowieniem z 5 października 2023 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie w sprawie I Co 942/23 udzielił powodowi zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania przez obciążenie stanowiących własność pozwanej, wyżej wymienionych nieruchomości, hipotekami przymusowymi; nieruchomość położoną w P. przy ul. (...) hipoteką do kwoty 410.000 zł, położoną w N. przy ulicy (...) do kwoty 49.465,23 zł i w P. przy ulicy (...) do kwoty 369.000 zł. Żądanie powództwa obejmuje również wydanie szeregu bliżej określonych ruchomości, które stanowią własność powoda, a obecnie znajdują się w posiadaniu pozwanej.

Roszczeniem ewentualnym, na wypadek braku możliwości uwzględnienia roszczenia o wydanie, powód żąda zasądzenia 31.600 zł jako równowartości ruchomości. Pozwana domaga się oddalenia powództwa utrzymując, że posiadała środki finansowe wystarczające na pokrycie wkładu własnego, posiadała stabilne zatrudnienie z wystarczającym wynagrodzeniem. Powód nie udowodnił przekazania pozwanej środków finansowych, nigdy nie prowadził działalności gospodarczej, nie została przedstawiona umowa o pracę czy umowa cywilnoprawna. Rachunek bankowy, z którego rzekomo zostały wyprowadzone środki pieniężne, należał do J.

K. i wpływały na niego środki pochodzące z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Przychody uzyskiwane z działalności gospodarczej należą do osoby, która ją wykonuje. Powód domagał się udzielenia zabezpieczenia przez obciążenie nieruchomości – lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ulicy (...) hipoteką przymusową do kwoty 80.810,85 zł., co miało stanowić zabezpieczenie roszczenia o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie od kwot dochodzonych pozwem oraz zabezpieczenie roszczenia ewentualnego o zapłatę kwoty 31.600 zł.

Według twierdzeń wniosku, nieruchomość położona w N. przy ul. (...), która była zabezpieczona hipoteką przymusową do kwoty 49465,23 zł została przez pozwaną sprzedana 5 marca 2024 roku. W księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości położonej w P. przy ul. (...) wpisano hipotekę przymusową do kwoty 150.000 zł na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Nowych B.. Sąd Okręgowy w Szczecinie postanowieniem z 6 maja 2024 roku udzielił powodowi zabezpieczenia roszczenia o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie od kwot 817.665,23 zł i 31.600 zł w kwocie 49.210,85 zł oraz roszczenia ewentualnego o zapłatę 31.600 zł przez obciążenie stanowiącej własność pozwanej odrębnej własności lokalu, położonego w P., przy ul. (...)hipoteką przymusową do 80.810,85 zł.

Na podstawie art. 357 § 6 k.p.c. odstąpiono od sporządzenia uzasadnienia. Postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem przez stronę pozwaną; zarzucono naruszenie art. 365 § 1 k.p.c. przez udzielenie powodowi zabezpieczenia roszczenia, podczas gdy w tej samej sprawie orzekał już Rejonowy Sąd Okręgowy w Szczecinie w sprawie I Co 942/23 i Sąd Apelacyjny w Szczecinie w sprawie I ACz 576/24, naruszenie art. 730 1 § 1 i 2 k.p.c. przez udzielenie powodowi zabezpieczenia roszczenia, podczas gdy nie zostało ono uprawdopodobnione i nie wykazano że powód ma interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia.

Stwierdzono, że Sąd Apelacyjny w Szczecinie przyjął, że wystarczające jest zabezpieczenie roszczenia powoda przez ustanowienie hipoteki przymusowej wysokości 410.000 zł na lokalu położonego w P. przy ul. (...). Argumentacja zażalenia odwołuje się do skutków postanowienia Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 15 lipca 2024 roku, którym częściowo uwzględniono zażalenie pozwanej i zmieniono zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego O UDZIELENIU zabezpieczenia w ten sposób, że oddalono wniosek w części dotyczącej ustanowienia hipoteki przymusowej na własności lokalu położonego w P. przy ulicy (...) do kwoty 369.000 zł.

Sąd Apelacyjny umorzył również postępowanie zażaleniowe w odniesieniu do rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w przedmiocie hipoteki ustanowionej na lokalu mieszkalnym położonym w N. przy ulicy (...), ponieważ J. K. wpłaciła na konto bankowe Sądu Okręgowego w Szczecinie 49.456,23 zł tytułem sumy zabezpieczenia wynikającej z postanowienia. Skarżąca utrzymuje, że norma art. 365 § 1 k.p.c. wyłącza możliwość udzielenia zabezpieczenia ponad określone przez Sąd Apelacyjny w Szczecinie w postanowieniu z 15 lipca 2024 roku, w którym stwierdzono, że wystarczające dla zabezpieczenia roszczeń powoda jest ustanowienie hipoteki przymusowej na jednej nieruchomości oraz suma wpłacona do depozytu sądowego przez pozwaną.

Pozwana twierdzi również, że Sąd Apelacyjny przyjął, że wnioskodawca uprawdopodobnił roszczenie co do zasady, ale nie co do wysokości, ponieważ bez wątpienia część środków finansowych na nabycie przedsiębiorstwa od poprzedniej partnerki powoda pochodziła od pozwanej. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

1. Zarzut zażalenia odwołujący się do pozytywnego aspektu prawomocności materialnej, czyli mocy wiążącej postanowień jest oczywiście bezzasadny. Istota prawomocności materialnej ujawnia się w innym postępowaniu, niż to, w którym je wydano, dwuaspektowo, w sensie pozytywnym jako moc wiążąca (art. 365 k.p.c.) oraz w sensie negatywnym jako powaga rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.). Pierwsze ujęcie zakłada istnienie oddziaływania na inne postępowania w tym sensie, że rozstrzygnięcie pewnej kwestii staje się wiążące w innym postępowaniu, przy tożsamości stron procesu i braku tożsamości przedmiotu procesu.

Drugie ujęcie wyklucza prowadzenie kolejnego postępowania, którego przedmiotem jest już kwestia rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem przy tożsamości przedmiotu procesu i stron. Dominuje pogląd, że postanowienia sądu nie korzystają z prawomocności materialnej w sensie negatywnym, co implikuje konieczność rozważenia ich mocy wiążącej z art. 365 k.p.c., jednak jedynie w zakresie uzasadnienia orzeczenia, przy uwzględnieniu, że zgodnie z art. 361 k.p.c., do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach. Sentencja zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego nie pozostaje wszak w sprzeczności i nie zmienia dotychczasowego rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego i Sądu Apelacyjnego w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia wydanego przed wszczęciem postępowania.

W odniesieniu do motywów, na których oparto orzeczenie sądu, stanowisko doktryny i orzecznictwo Sądu Najwyższego jest jednoznaczne. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 2015 r. (IV CSK 181/14) przejęto, że z mocy wiążącej wyroku o świadczenie korzysta jedynie rozstrzygnięcie, nie rozciąga się ona na kwestie pozostające poza sentencją, w tym ustalenia i oceny dotyczące stosunku prawnego stanowiącego podstawę żądania, o którym orzeczono. Stanowisko to można ująć syntetycznie w tezie, że wynikająca z art. 365 § 1 k.p.c. moc wiążąca wyroku dotyczy związania sentencją, a nie uzasadnieniem wyroku innego sądu, czyli przesłankami faktycznymi i prawnymi przyjętymi za jego podstawę, gdyż zakresem prawomocności materialnej jest objęty tylko ostateczny wynik rozstrzygnięcia a nie jego przesłanki (por. także szeroko cytowane w uzasadnieniu tego wyroku orzecznictwo Sądu Najwyższego).

Moc wiążąca orzeczenia nie rozciąga się na kwestie prejudycjalne, które sąd przesądził, dążąc do rozstrzygnięcia o żądaniu i których rozstrzygnięcie znajduje się poza sentencją, jako element jej motywów (np.: postanowienie SN z 10.12.2024 r., II CSKP 1621/22). Moc wiążąca orzeczenia odnosi się tylko do treści jego sentencji, a nie uzasadnienia (wyrok SN z 8.06.2005 r., V CK 702/04). Nie mają zatem mocy wiążącej ani poglądy prawne wyrażone w uzasadnieniu orzeczenia (wyrok SN z 13.03.2008 r., III CSK 284/07), ani motywy i ustalenia faktyczne zawarte w uzasadnieniu (wyrok SN z 15.11.2007 r., II CSK 347/07).

Przedmiotem prawomocności materialnej jest bowiem ostateczny rezultat rozstrzygnięcia, a nie przesłanki, które do niego doprowadziły. Sąd przy wydaniu wyroku nie jest związany ani ustaleniami faktycznymi poczynionymi w innej sprawie, ani poglądami prawnymi wyrażonymi w uzasadnieniu zapadłego w niej wyroku (wyrok SN z 21.06.2007 r., IV CSK 63/07; wyrok SN z 11.12.2018 r., II PK 237/17; wyrok SN z 26.04.2019 r., V CSK 80/18). Jest to wąskie ujęcie zakresu mocy wiążącej prawomocnego wyroku, które przeważa w nowszym piśmiennictwie i zdecydowanie dominuje w orzecznictwie.

2. Skarżąca pomija jeszcze jedną istotną kwestię prawną, mianowicie wyłączenie związania sądu mocą wiążącą orzeczenia wskutek zmiany okoliczności. Ustalenia przedmiotowych granic mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia dokonywać należy według przyjętych w art. 366 k.p.c. reguł dotyczących przedmiotowych granic powagi rzeczy osądzonej (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2007 r., II CSK 452/06, OSNC-ZD 2008, Nr 1, poz. 20, z dnia 16 lipca 2009 r., I CSK 456/08, nie publ. i z dnia 23 sierpnia 2012 r., II CSK 740/11, nie publ.).

W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2016 r. (I CSK 736/15) wskazano, że art. 365 § 1 k.p.c. nie ma zastosowania wówczas, gdy już po wydaniu prawomocnego wyroku nastąpiła zmiana okoliczności, która pozwala na odmienną ocenę prawną pomiędzy tymi samymi stronami kwestii rozstrzygniętej w prawomocnym wyroku (por. także uchwała SN z 20.01.2022 r., III CZP 23/22). W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2023 r. (II PSKP 21/22) przyjęto pogląd dalej idący, mianowicie Sąd nie jest związany prawomocnym orzeczeniem w nowej sprawie pomiędzy tymi samymi stronami o dalszą część uprzednio dochodzonego świadczenia, jeżeli zmianie uległ stan faktyczny sprawy (choćby wskutek odmiennej oceny dowodów) lub sąd przyjął odmienną, dotychczas nieuwzględnioną kwalifikację prawną.

Również w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2016 r. (I CSK 736/15) wskazano, że art. 365 § 1 k.p.c. nie ma zastosowania wówczas, gdy już po wydaniu prawomocnego wyroku nastąpiła zmiana okoliczności, która pozwala na odmienną ocenę prawną pomiędzy tymi samymi stronami kwestii rozstrzygniętej w prawomocnym wyroku. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2016 r. (III CNP 29/15) uznano, że moc wiążącą z perspektywy kolejnych postępowań uzyskują jedynie ustalenia dotyczące tego, o czym orzeczono w związku z podstawą sporu (art. 365 w zw. z art. 366 k.p.c., por. uchwała SN z 20.01.2022 r.

III CZP 23/22). Zmiana okoliczności sprawy skutkuje zatem nieistnieniem mocy wiążącej uprzednio wydanego wyroku, nawet przy przyjęciu szerokiego rozumienia prawomocności materialnej w aspekcie mocy wiążącej. W postępowaniu zabezpieczającym, wszczętym w toku procesu, naturalnie istniejąca zmiana okoliczności sprawy szczególnie uwypukla kwestią niezwiązania sądu uprzednio wydanym postanowieniem w przedmiocie zabezpieczenia. Wystarczy zauważyć, że dynamika procesu może skutkować koniecznością udzielenia zabezpieczenia roszczeń dotychczas niezabezpieczonych wskutek uzyskania przez nich oceny prawdopodobieństwa, a działania strony pozwanej w toku procesu mogą wskazywać na zagrożenie zaspokojenia roszczeń, a więc powstanie interesu w udzieleniu zabezpieczenia.

3. W postępowaniu o udzielenie zabezpieczenia zainicjowanym wnioskiem powoda Sąd Okręgowy oraz Sąd Apelacyjny rozpoznający zażalenie nie są związani faktami oraz argumentacją prawną wskazywaną w uzasadnieniu poprzednich postanowień sądów w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia, ponieważ nie są objęte prawomocnością materialną w aspekcie mocy wiążącej z art. 365 § 1 k.p.c. Nie wiąże zatem twierdzenie, pojawiające się w uzasadnieniu postanowienia Sądu Apelacyjnego z 15 lipca 2024 r., że wystarczające dla zabezpieczenia roszczeń powoda jest obciążenie hipoteką jednej nieruchomości oraz złożenie przez pozwaną sumy do depozytu sądowego. Niezależnie od powyższego zmiana okoliczności zaistniała w tej sprawie, szczególnie wywołana nowymi wnioskami dowodowymi powoda oraz sprzedażą nieruchomości przez pozwaną, sprawy szczególnie widoczna w postępowaniu zabezpieczającym, wyłącza walor mocy wiążącej orzeczenia z art. 365 k.p.c.

4. Na obecnym etapie postępowania roszczenie strony powodowej należy uznać za prawdopodobne co do wysokości i co do zasady, ponieważ zostało uprawdopodobnione, że przed zawarciem związku konkubenckiego zarobki pozwanej nie były na tyle znaczne, aby pozwoliły jej na nabycie i wyposażenie trzech nieruchomości położonych w atrakcyjnych lokalizacjach. Pozwana nie prowadziła i nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie ortopedii, nie ma ku temu kwalifikacji ani wykształcenia, co oznacza, że konieczna w tym przedmiocie wiedza i doświadczenie oraz praca prawdopodobnie pochodziły od powoda.

Od momentu zawarcia związku konkubenckiego wyraźnie widoczny jest wzrost dochodów pozwanej. Powód twierdzi, że układ stosunków faktycznych istniejących między stronami umożliwia mu żądania od strony pozwanej zwrotu pieniędzy, które zostały zarobione wskutek jego pracy albo wiedzy w ramach przedsiębiorstwa jedynie formalnie prowadzonego przez pozwaną. Na obecnym etapie postępowania nie jest konieczne dekodowanie i lokowanie twierdzeń faktycznych powoda w hipoteza konkretnych norm prawa cywilnego materialnego, choć oczywiście należy zauważyć, że istota rozstrzygnięcia tej sprawy zależy od ustalenia treści stosunku prawnego łączącego strony, a po przyjęciu, że stosunek ten nie istnieje rozważenia możliwości zastosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Roszczenia powoda mogą znajdować różne uzasadnienie prawne; jeśli w podstawie kontraktowej - należy rozważyć istnienie między stronami umowy nienazwanej, zbliżonej do umowy tak zwanej spółki cichej, odpowiedniego zastosowania przepisów o spółce cywilnej. Należy rozważyć, czy powód może żądać rozliczenia wartości majątkowych nabytych w czasie trwania konkubinatu, odwołując się do umowy, zgodnie z którą jedna ze stron nabywa własność rzeczy, przy czym na wypadek ustania konkubinatu zobowiązuje się do zwrotu nakładu partnera.

Ostateczny wybór podstawy prawnej roszczenia należy oczywiście do sądu, zgodnie z zasadą da mihi factum, dabo tibi ius, przy czym sąd obowiązany jest kierować się skutecznością udzielenia ochrony prawnej. Odszukanie właściwej podstawy prawnej jest na obecnym etapie postępowania oczywiście zbędne, co nie wyłącza oceny, że jest prawdopodobne, że wymienione przez powoda w pozwie majątek nie został nabyty dzięki pieniądzom zarobionym przez pozwaną wskutek wykonywanej przez nią pracy albo świadczonych przez usług.

5. O prawdopodobieństwie istnienia roszczenia świadczy również miałkość argumentacji strony pozwanej, która nie odnosi się do istoty rozstrzygnięcia tej sprawy. Pozwana utrzymuje, że majątek nabyła w wyniku prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, co jest nieprawdopodobne, skoro przychody z działalności gospodarczej głównie pochodziły z działalności ortopedycznej, którą pozwana się nie zajmowała, a zajmował się powód. Pozwana utożsamia prowadzenie działalności gospodarczej z faktem jej rejestracji w CEiDG pomijając, że prowadzenie działalności gospodarczej jest czynnością faktyczną i dla takiej oceny działalności nie jest konstytutywny wpis do ewidencji.

Obrona pozwanej nie lokuje się w okolicznościach istotnych dla rozstrzygnięcia, opiera się na tezie, że to jedynie pozwana była zarejestrowanym przedsiębiorcą. Dla rozstrzygnięcia tej sprawy istotne jest ustalenie treści stosunku prawnego istniejącego między stronami, albo na płaszczyźnie działań gospodarczych albo na płaszczyźnie konkubinatu i uchwycenie faktu, że jest prawdopodobnym, że obie strony prowadziły działalność gospodarczą odrębnie albo w jakiś sposób wspólnie, przy czym powód bez rejestracji. Oczywiście, tezy te wymagają weryfikacji dowodowej w toku postępowania, a obecnie można je uznać za prawdopodobne.

6. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia wynika z postawy pozwanej w toku procesu, która sprzedała jeden z lokali bez podania bliższych ku temu przyczyn oraz z faktu niezaspokojenia roszczenia stwierdzonego nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym, na podstawie którego wpisano hipotekę przymusową na jednej z nieruchomości. Jeśli pozwana sprzedała jeden z lokali, to prawdopodobnym staje się sprzedaż kolejnych, skoro istnieje zagrożenie zapłaty roszczenia objętego powództwem. Niezaspokojenie roszczenia stwierdzonego nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym może być ku temu asumptem.

7. W postępowaniu zabezpieczającym sąd nie ustala faktów, a ich prawdopodobieństwo, stąd możliwy do postawienia zarzut dotyczyć powinien naruszenia art. 243 w zw. z art. 233 § k.p.c.; jak wynika z argumentacji uzasadnienia postanowienia, jest bezzasadny, podobnie jak zarzut naruszenia art. 730 1 § 1 i 2 k.p.c.

8. Dla jasności należy przypomnieć, że ocena prawna i faktyczna wyrażona w uzasadnieniu tego postanowienia nie jest wiążąca dla jakiegokolwiek innego sądu. Robert Bury