II AKa 51/25 · Sąd powszechny

Sygn. akt II AKa 51/25 II AKa 182/25 POSTANOWIENIE Dnia 3 września 2025r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku w Wydziale II Karnym w składzie: Przewodniczący: SSA Dorota Rostankowska Protokolant: st. sekr. sąd. Aleksandra Konkol po rozpoznaniu w sprawie M. N. (II AKa 51/25) i M. G. (II AKa 182/25) z wniosku obrońcy skazanych w przedmiocie zasądzenia wydatków związanych z wykonywaniem obrony z urzędu na mocy art.626 § 2 kpk w zw. z § 2 pkt 2) a contrario rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu postanawia nie uwzględnić wniosku o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu wskazanych wydatków

UZASADNIENIE

Adwokat T. P. reprezentował jako obrońca z urzędu przed Sądem II instancji oskarżonych: M. N. (w sprawie II AKa 51/25) i M. G. (w sprawie II AKa 182/25). W wyrokach z 7 sierpnia 2025r. we wskazanych wyżej sprawach Sąd Apelacyjny w Gdańsku zasądził na jego rzecz kwoty po 1476 zł. brutto tytułem zwrotu kosztów obrony z urzędu oskarżonych: M. N. i M. G.. Wnioskiem z 13 sierpnia 2025r. obrońca wniósł o zasądzenie ponadto na jego rzecz o Skarbu Państwa wydatków związanych z wykonywaniem obrony z urzędu, tj. zwrotu kosztów dojazdu z W. na rozprawę odwoławczą.

W wykonaniu zobowiązania sądu, pismem z 21 sierpnia 2025r. wskazał, że wnioskowany dojazd na rozprawę odwoławczą z W. wynikał z tego, że w tym czasie obrońca przebywał z synem na turnusie rehabilitacyjnym w tym mieście. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią § 2 pkt 2) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, wydatki o jakich mowa w tym przepisie muszą być udokumentowane i niezbędne.

O ile pierwszy z tych warunków został spełniony, o tyle drugi – nie. Argumentacja przedstawiona przez wnioskującego nie jest zasadna. Obrońca oskarżonych siedzibę swojej kancelarii ma w G., co jest okolicznością bezsporną. Sąd Apelacyjny nie kwestionuje również, że wyznaczony termin rozpraw odwoławczych obejmował okres, w którym syn wnioskującego przebywał na turnusie rehabilitacyjnym; to bowiem wynikało z treści wniosków o odwołanie terminów rozpraw. Sąd Apelacyjny nie podziela jednak stanowiska obrońcy, że w związku z tym niezbędnym wydatkiem związanym ze sprawowaniem obrony z urzędu jest koszt dojazdu obrońcy z miejsca rehabilitacji syna, tj. z W. do siedziby Sądu Apelacyjnego w Gdańsku.

Sąd Apelacyjny pismem z 24 czerwca 2025r. szeroko uzasadnił swoją decyzję o nieuwzględnieniu wniosków obrońcy o odwołanie terminu rozpraw odwoławczych w obu wskazanych wyżej sprawach. Odpis informacji przekazanej w tym przedmiocie znajduje się w aktach sprawy, brak jest zatem podstaw do ponownego odnoszenia się do tej kwestii w tym miejscu. Podkreślenia jednak wymaga, że - w ocenie Sądu Apelacyjnego - wysoce niestosownym, a wręcz nieprofesjonalnym jest stwierdzenie obrońcy, że został on poprzez taką decyzję sądu „zmuszony do powrotu do G.”.

Stawiennictwo obrońcy przy obowiązkowym charakterze tej obrony (a taki miała ona w odniesieniu do obu oskarżonych) jest konsekwencją sprawowania tej obrony, zatem podejmowanych w tym zakresie działań sądu nie sposób uznać za „zmuszanie” obrońców do stawiennictwa na rozprawie. Sąd Apelacyjny informując obrońcę o nieuwzględnieniu wniosków o odwołanie terminów rozpraw (co wymaga podkreślenia - w terminie ponad miesiąca od owego terminu) wskazał na oczywistą wydaje się okoliczność, że obrońca może ustanowić substytuta, jeżeli nie może stawić się osobiście na rozprawę; przepis art.37a ust.1 ustawy z 26 maja 1982r.

Prawo o adwokaturze wręcz na obrońcę taki obowiązek nakłada. Żadnego przy tym znaczenia nie ma podnoszona przez wnioskującego okoliczność trwającego okresu urlopowego. W okresie wakacyjnym bowiem rozprawy odbywają się w normalnym trybie, również w obecności obrońców i pełnomocników. Uzyskana ponad miesiąc przez terminem rozpraw informacja o nieuwzględnieniu wniosków o ich odwołanie w pełni – w ocenie Sądu – pozwalała na ustanowienie substytuta i zapoznanie go w niezbędnym zakresie ze sprawami. Podkreślenia przy tym wymaga, że – wbrew twierdzeniom wnioskującego – nie wiąże się to z poniesieniem dodatkowych kosztów, które obciążają Skarb Państwa jako element zwrotu kosztów obrony z urzędu.

Do niezbędnych wydatków obrońcy z urzędu jakie zobowiązany jest ponieść Skarb Państwa w oparciu o przepis § 2 pkt 2) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu nie należą bowiem koszty ustanowienia substytuta. Nie bez znaczenia przy tym pozostaje, że na rozprawach odwoławczych w obu sprawach obrońcy towarzyszyła aplikant adwokacka, która była również obecna na ogłoszeniu wyroków.

Wydaje się zatem, że – jeżeli spełniła wymogi o jakich mowa w art.77 ust.1 ustawy z 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze - mogła z powodzeniem zastąpić obrońcę głównego. Tym bardziej, że obie apelacje wywiedzione przez wnioskującego były bardzo obszerne. Nie ma również racji skarżący sugerując jakoby po publikacji wyroku Sąd odwoławczy pouczył o tym, że w razie złożenia wniosku zostanie wydane postanowienie uzupełniające związane z dodatkowymi kosztami podróży zgodne z oczekiwaniami skarżącego. Na wstępie podkreślenia wymaga, że wnioskujący nie był obecny na ogłoszeniu wyroków; jeżeli zatem wywiódł takie wnioski z pouczenia sądu, to być może został wprowadzony w błąd przez obecną na ogłoszeniu aplikant adwokacką.

Sąd bowiem uzasadniając orzeczenie, w szczególności w zakresie zasądzonych kosztów za obronę z urzędu wskazał na możliwość złożenia odrębnego wniosku o zasądzenie wydatków. Obrońca bowiem w mowach końcowych podniósł, że złoży w terminie późniejszym spis kosztów. Jest to praktyka powszechnie stosowana, mająca umocowanie w przepisie art.626 § 2 kpk. Wydaje się jednak oczywiste, biorąc pod uwagę zasady logicznego rozumowania, że takie pouczenie nie stanowi dla Sądu zobowiązania in blanco do zwrotu wszelkich wydatków zawartych w owym spisie.

Sąd bowiem zobowiązany jest do oceny czy spełniają one kryteria udokumentowania i niezbędności. W przedmiotowej sprawie żądanie obrońcy w przyczyn wskazanych powyżej nie spełnia przesłanki niezbędności. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.