IV Np 83/25 · Sąd powszechny

Sygn. akt IV P 83/25 POSTANOWIENIE J., 2.04.2026 r. Sąd Rejonowy w Człuchowie Sąd Pracy w osobie Sędziego Sądu Rejonowego Marka Osowickiego po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa O. X. przeciwko Komendzie Powiatowej Policji w J. o wyrównanie uposażenia postanawia : na podstawie art. 199 § 1 pkt. 1 k.p.c. odrzucić pozew (-) C. B. Sygn. akt IV Np 83/25

UZASADNIENIE

Pełnomocnik powoda O. X. wniosła powództwo przeciwko Komendzie Powiatowej Policji w J. o zapłatę kwoty 1184,04 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 28 czerwca 2025 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie dnia uprawomocnienia się orzeczenia z uwzględnienie opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W uzasadnieniu pozwu pełnomocnik powoda wskazała, że powód pełnił służbę w policji do 2.02.2023 r.

W związku ze zwolnieniem ze służby stronie powodowej wypłacono uposażenie za styczeń i luty 2023 r. Od dnia 1.03.2023 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 27 lutego 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia zasadniczego, które według pozwanego nie ma zastosowania do wyrównania uposażenia powoda za okres od stycznia do lutego 2023 r. Zdaniem powoda w związku z wejściem w życie z dniem 1.03.2023 r. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 27 lutego 2023 r. kwota bazowa wypłaconego powodowi uposażenia brutto winna być wypłacona przy uwzględnieniu 7,8 % wzrostu na podstawie powołanego rozporządzenia, to jest kwoty 592,02 zł brutto za każdy miesiąc.

Skarga powoda złożona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu 26.11.2025 r. została oddalona w całości. Sąd ustalił co następuje: Powód O. X. z dniem 2.02.2023 r. został zwolniony ze służby w Policji. (niesporne). Pełnomocnik powoda 24.05.2025r. skierowała do Komendanta Komendy Wojewódzkiej Policji w S. wezwanie do zapłaty łącznej kwoty 1184,04 zł tytułem wyrównania uposażenia za styczeń i luty 2023 r. (dowód: wezwanie do zapłaty k. 8-9). Komenda Powiatowa Policji w J. pismem z 20.06.2025 r. przesłała decyzję Komendanta Powiatowego Policji w J. nr (...) z 20.06.2025 r. w sprawie Ks.(...)-(...) odmawiającą powodowi wyrównania uposażenia za miesiące styczeń i luty 2023 r., odprawy, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy oraz nagrody rocznej, należnych w związku ze zwolnieniem ze służby w policji z dniem 2 lutego 2023r. (dowód: decyzja nr (...) k. 10-13).

Pełnomocnik powoda 8.07.2025 r. odwołała się od decyzji Komendanta Powiatowego Policji w J. nr (...) z 20.06.2025 r. do Komendanta Wojewódzkiego Policji w S.. (dowód: odwołanie k. 14-15). Komendant Wojewódzki Policji w S. decyzją nr (...) r. z 6.08.2025 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. (dowód: decyzja nr (...) k. 16-20). Pełnomocnik powoda 10.09.2025r. wniosła skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z 6.08.2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. (dowód: skarga do WSA k. 21-24). Komendant Wojewódzki Policji w S. pismem z 2.10.202 5. złożył odpowiedź na skargę powoda. (dowód: odpowiedź na skargę do WSA k. 25-26).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Wydział III wyrokiem z 26 listopada 2025 r. wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/(...)/25 oddalił skargę powoda. (niesporne, nadto wniosek k.29).

Sąd zważył co następuje:

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, iż dopuszczalność drogi sądowej to podstawowa przesłanka możliwości domagania się ochrony prawnej w ramach postępowania przed sądami. Jej brak uniemożliwia realizację żądania ochrony przez sąd. Niedopuszczalność drogi sądowej wystąpi, gdy sprawa nie ma charakteru sprawy cywilnej w rozumieniu art. 1 i art. 2 k.p.c. albo też do jej rozpoznania właściwy jest inny organ wskazany w ustawie. Istota sprawy cywilnej wiąże się z równouprawnieniem stron występujących w procesie.

Ustalenie, czy sprawa ma cywilnoprawny charakter, a także czy należy do drogi sądowej, wymaga odniesienia się do dwóch kryteriów, tj. równorzędności stron, jak też do ekwiwalentności świadczeń. Odwołanie się do tych kryteriów pożądane jest zwłaszcza wtedy, gdy w danym sporze nakładają się stosunki cywilnoprawne i administracyjne, co może utrudniać właściwe zakwalifikowanie sprawy. W sensie materialnoprawnym sprawami cywilnymi są sprawy, w których ochrona prawna jest przewidziana ze względu na stan prawny oraz prawa i obowiązki podmiotów stosunków prawnych o charakterze równorzędnym.

Sprawa nie będzie miała natomiast charakteru cywilnoprawnego, jeżeli jeden z podmiotów wyposażony zostanie w funkcje władcze. Przyznanie jednej ze stron władzy zwierzchniej w ramach działalności Państwa oznacza, że sprawa będzie mogła być uznana za cywilną jedynie na podstawie kryterium formalnoprawnego. Taki charakter mają sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niedopuszczalność drogi sądowej dla zgłoszonego roszczenia w normalnym toku postępowania powoduje odrzucenie pozwu, jeśli jest pierwotna, lub umorzenie postępowania, jeśli jest następcza.

Skoro sąd z urzędu bierze pod uwagę niedopuszczalność drogi sądowej i odrzuca pozew z mocy art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c., a w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych w sytuacjach objętych dyspozycją art. 264 § 1 k.p. zamiast odrzucić pozew przekazuje sprawę właściwemu organowi, to zastosowanie tego ostatniego przepisu jest obligatoryjne i niezależne od woli stron. W tej kategorii spraw nie istnieją przesłanki odrzucenia pozwu - mimo istnienia organu, w którego kompetencji leży rozpoznanie sprawy - z tej tylko przyczyny, że sprzeciwia się temu strona.

Orzeczenie o przekazaniu sprawy jest w tym przypadku obowiązkiem sądu, a stronie niezadowolonej z decyzji sądu przysługują takie same środka zaskarżenia, jak w przypadku odrzucenia pozwu (tak: Sąd Najwyższy w postanowieniu z 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt I UK 55/17). W niniejszej sprawie są nie mógł przekazać sprawy właściwemu organowi w trybie przepisu art. 464 k.p.c. bowiem, pełnomocnik powoda w sprawie wyrównania uposażenia za styczeń i luty 2020 r. wystąpiła na drogę postepowania administracyjnego i w tej sprawie Komendant Powiatowy Policji w J. wydał decyzje odmowną, Komendant Wojewódzki Policji w S. decyzją nr (...) r. z 6.08.2025 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Wydział III wyrokiem z 26 listopada 2025 r. wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/(...) 527/25 oddalił skargę powoda.

Ustawa o Policji ta utrzymuje administracyjnoprawny charakter stosunku służbowego funkcjonariusza Policji, wyrażający się przede wszystkim w dużym podporządkowaniu i dyspozycyjności funkcjonariusza. Przykładem tego są przepisy regulujące np.: czas pełnienia służby ( art. 33 ), przenoszenia i delegowania ( art. 36 ), powierzania innych obowiązków ( art. 37 ), przenoszenia na niższe stanowisko i zawieszenia w czynnościach służbowych ( art. 38 i 39 ), zwalniania ze służby ( art. 41-46) itp. Omawiana ustawa reguluje w pełni stosunek służbowy funkcjonariusza Policji i nie odsyła do uregulowań kodeksu pracy.

Dodatkowo administracyjnoprawny charakter stosunku służbowego funkcjonariusza Policji potwierdza regulacja dotycząca możliwości zrzeszania się funkcjonariuszy w związki zawodowe. Nie mogą się oni bowiem zrzeszać na ogólnych zasadach, lecz jedynie na podstawie szczególnej regulacji ( art. 67 ustawy o Policji i art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zm.). Tak więc sprawy o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy Policji nie są sprawami cywilnymi w rozumieniu art. 1 k.p.c., ponieważ nie dotyczą stosunków z zakresu prawa pracy.

Do ich rozpoznawania nie są więc powołane sądy powszechne ( art. 2 k.p.c.). Sprawy te rozpatrywane są w postępowaniu administracyjnym przez organy określone w omawianej ustawie. Dla roszczeń dotyczących uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych będą to w I instancji kierownicy jednostek organizacyjnych ( art. 107 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji), a dla decyzji dotyczących mianowania, przenoszenia i zwalniania oraz odwołań od tych decyzji – organy określone w art. 32 ustawy o Policji. Wobec administracyjnoprawnego charakteru stosunku służbowego funkcjonariuszy Policji przepis art. 32 ust. 2 ustawy w zakresie wyłączającym dochodzenie roszczeń dotyczących mianowania, przenoszenia i zwalniania w drodze sądowej może być rozumiany jedynie jako norma porządkująca (przypominająca, podkreślająca pewną zasadę, usuwająca ewentualne wątpliwości).

Przepis ten nie daje podstaw do wykładni a contrario, sprowadzającej się do przyjęcia, że droga sądowa wyłączona jest tylko w sprawach dotyczących roszczeń związanych z decyzjami o mianowaniu, przeniesieniu czy zwolnieniu ze służby. Brak podobnej regulacji wśród przepisów dotyczących świadczeń pieniężnych nie oznacza, że w tym zakresie droga sądowa ich dochodzenia jest dopuszczalna. Jak wyżej powiedziano, droga sądowa dochodzenia wszelkich roszczeń ze stosunku służbowego funkcjonariuszy Policji jest wyłączona ze względu na administracyjnoprawny charakter tego stosunku.

Przepis przypominający, że dotyczy to także roszczeń pieniężnych, jest zbędny. Warto przypomnieć, że Sąd Najwyższy już na tle ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w wyroku z dnia 5 września 1991 r., I PRN 39/91 (OSP 1992, z. 5, poz. 118) wyraził pogląd, że "funkcjonariusz Policji może dochodzić roszczeń majątkowych ze stosunku służbowego przed wyższym przełożonym w drodze administracyjnoprawnej. W związku z istnieniem tej drogi postępowania wyłączona jest dopuszczalność dochodzenia roszczeń ze stosunku służbowego policjanta przed sądem pracy" (vide:

W. Kotowski [w:] Ustawa o Policji. Komentarz, wyd. V, LEX/el. 2024, art. 32). W judykaturze również przyjmuje się , że przedstawiciele tzw. służb mundurowych nie są pracownikami w rozumieniu przepisów kodeksu pracy, gdyż ich zatrudnienie ma charakter administracyjno-prawny (oparty z reguły na podstawie aktu "mianowania" albo "powołania"). Wiąże się to z większym stopniem podporządkowania służbowego, przejawiającego się m.in. w obowiązku karności, podwyższonej lojalności oraz odpowiedzialności dyscyplinarnej. Zgodnie z ustawami regulującymi ich służbę, rozpoznanie sporów o ich roszczenia należy do kompetencji ich organów służbowych (zwierzchnich) na drodze administracyjno-prawnej.

W takiej sytuacji można twierdzić, że droga sądowa przed sądami zachodziłaby jedynie w tych sytuacjach, gdy przepisy regulujące stosunki służbowe wyraźnie na to wskazują, tam natomiast gdzie nie jest to wskazane, sprawa przed sądem powszechnym nie mogłaby zawisnąć (porównaj: Wyrok SA w Łodzi z 31.01.2013 r., III APa 38/12, LEX nr 1313345). Służba w Policji ma charakter stosunku administracyjnego, a więc takiego, w którym organ jednostronnie i władczo kształtuje sytuację prawną funkcjonariusza. W orzecznictwie Sądu Najwyższego tj. w wyroku z 4 czerwca 2013 r. , II PK 294/12 i uchwale Trybunału Konstytucyjnego z 25 stycznia 1995 r., sygn.

W 14/94 przyjmuje się, iż niewypłacenie policjantowi uposażenia w terminie stanowi opóźnienie się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, uzasadniające na podstawie art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego żądanie odsetek przed sądem powszechnym. Również policjantowi przywróconemu do służby przysługuje droga sądowa do dochodzenia roszczenia o utracone korzyści w postaci różnicy pomiędzy uposażeniem, które otrzymałby, gdyby pełnił służbę a świadczeniem za okres pozostawania poza służbą (vide: III CZP 91/14 - uchwała SN - Izba Cywilna z 03-12-2014).

W sprawie o zwrot równoważnika pieniężnego za umundurowanie, wypłaconego byłemu funkcjonariuszowi Policji dopuszczalna jest droga sądowa przed sądem powszechnym - wydziałem cywilnym tego sądu, na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (por.: Uchwała Sądu Najwyższego z 6 lipca 2011 r. II PZP 1/11). We wszystkich wyżej wskazanych sprawach podstawą dochodzonych roszczeń były przepisy kodeksu cywilnego a stan faktyczny obejmował okresy kiedy strona powodowa nie pełniła już służby albo gdy przepisy o policji nie przewidywały prawa do odchodzenia odsetek za opóźnienie w terminie wypłaty uposażenia.

Jednak w przedmiotowej sprawie pełnomocnik powoda jako podstawę faktyczną dochodzonego uposażenia wskazuje pełnienie przez powoda służby w policji w okresie stycznia i lutego 2023 r. i przysługujący mu za ten okres służby wzrost uposażenia o 7,8 %, na podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 27 lutego 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego.

Powód nie twierdził nawet, że pomiędzy nim i pozwanym w czasie nabycia prawa do uposażenia istniał stosunek cywilnoprawny, charakteryzujący się równością stron i że przepisy prawa cywilnego są podstawą jego roszczenia albo że roszczenie obejmuje okres kiedy nie pełnił już służby w policji, wskazując na cywilnoprawny charakter roszczenia. W okresie za który powód dochodzi wyrównania uposażenia, stron nie łączyła więź cywilnoprawna a stosunek administracyjnoprawny. Powstanie stosunku cywilnoprawnego zależne jest od istnienia stanu faktycznego, z którym dyspozycja normy prawa cywilnego łączy dany skutek.

Podstawowym kryterium dla stwierdzenia właściwej drogi do dochodzenia określonych roszczeń jest to, czy rozstrzygnięcie w danej sprawie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Zgodnie z treścią tezy sformułowanej przez Sąd Najwyższy – Izbę Administracyjną, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w wyroku z 5 września 1991 r., I (...) 39/91 (OSP 1992, z. 5, poz. 118), funkcjonariusz Policji może dochodzić roszczeń majątkowych ze stosunku służbowego przed wyższym przełożonym w drodze administracyjnoprawnej. Powód wystąpił o wyrównanie uposażenia na drogę administracyjną a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Wydział III wyrokiem z 26 listopada 2025 r. wydanym w sprawie o sygn. akt III SA(...)/25 merytorycznie oddalił skargę powoda.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wskazanym wyżej wyroku, w sprawie powoda o wyrównanie uposażenia za styczeń i luty 2023 r., nie stwierdził swojej niewłaściwości i nie odmówił merytorycznego rozpoznania sprawy oraz udzielenia powodowi ochrony prawnej. Więc powód nie został pozbawiony ochrony prawnej i zastrzeżonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji i art. 6 ust. 1 i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności prawa do sądu. Ponadto zgodnie z przepisem art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. o powadze rzeczy osądzonej decyduje poza identycznością stron nie tylko identyczność przedmiotu rozstrzygnięcia, lecz także identyczność podstawy sporu.

W rozpoznawanej spawie występują kumulatywnie powyższe przesłanki. Również wojewódzki sąd administracyjny nie uznał się niewłaściwy do rozpoznania sprawy powoda (art. 199 1 k.p.c.). Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 199 § 1 pkt. 1 k.p.c. należało postanowić jak w sentencji postanowienia. (-) C. B.