X Ka 1022/25 · Sąd powszechny

Sygn. akt X Ka 1022/25 POSTANOWIENIE Dnia 29 stycznia 2026 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, X Wydział Karny – Odwoławczy, w składzie: Przewodniczący: sędzia Aleksandra Rusin-Batko po rozpoznaniu w sprawie A. O. wniosku obrońcy w przedmiocie zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego na podstawie art. 632 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 616 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z § 11 ust 2 pkt 4) w zw. z §17 pkt 1) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie postanawia 1. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonej A. O. kwotę 9792,00 zł. (dziewięć tysięcy siedemset dziewięćdziesiąt dwa złote) tytułem poniesionych przez nią kosztów z tytułu ustanowienia obrońcy w postępowaniu karnym;

2. w pozostałym zakresie wniosku nie uwzględnić.

UZASADNIENIE

Obrońca wystąpił z wnioskiem o zwrot poniesionych przez oskarżoną kosztów procesu związanych z ustanowieniem w sprawie obrońcy w wysokości 36.132,48 zł. Uzasadniając przyznanie wynagrodzenia we wnioskowanej wysokości wskazał na rzeczywiście poniesione przez oskarżoną koszty zastępstwa procesowego, wynikające z przedłożonych faktur i wskazując na duży nakład pracy który doprowadził do uniewinnienia oskarżonej.

Sąd Okręgowy zważył co następuje

Wniosek obrońcy zasługiwał częściowo na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 632 pkt. 1 k.p.k., w sprawach z oskarżenia publicznego, w razie uniewinnienia oskarżonego, co miało miejsce w niniejszej sprawie, koszty procesu ponosi Skarb Państwa, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie natomiast z treścią art. 616 § 1 k.p.k. do kosztów procesu należą koszty sądowe oraz uzasadnione wydatki stron, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie obrońcy. Wysokość wydatków związanych z ustanowieniem obrońcy z wyboru jest limitowana wysokością rzeczywiście poniesionych kosztów, przy czym górną granicą jest sześciokrotność stawki minimalnej - § 15 ust. 3 Rozporządzenia i powinna zostać udokumentowana złożoną umową o świadczenie pomocy prawnej, ewentualnie fakturą, rachunkiem, bądź innym dokumentem potwierdzającym, że określona należność na rzecz obrońcy została uiszczona.

W niniejszej sprawie ten warunek został spełniony. Obrońca wraz z wnioskiem o zwrot kosztów złożył faktury za świadczoną pomoc prawną, a także potwierdzenia przelewów. Wynika z nich, iż łączny koszt zastępstwa procesowego wyniósł oskarżoną 39.615 zł. Wnioskujący zatem prawidłowo udokumentował wydatki poniesione na rzecz ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu karnym, które wykraczają poza maksymalny limit wyznaczony Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Obrońca stawił się na 13 terminach rozpraw przed sądem I instancji, na posiedzeniu toczącym się przed Sądem Okręgowym w Warszawie z dnia 21 czerwca 2023 r. , a także na rozprawie odwoławczej oraz uczestniczył w postępowaniu przygotowawczym. Stawka zatem minimalna za czynności obrońcy w niniejszej sprawie wynosi 4.896,00 zł (360 + 840 zł +840 zł + 12 (20% x 840 zł) + 840 zł). Tym samym, wynikająca z komentowanego rozporządzenia stawka maksymalna, tj. sześciokrotność stawki minimalnej, wynosi 29.376 zł. Zdaniem Sądu Okręgowego, dopuszczalne jest miarkowanie kosztów zastępstwa procesowego, bowiem umowa pełnomocnika z klientem jest wiążąca dla stron umowy, ale nie dla sądu.

Nie można z niej wywodzić obowiązku sądu zasądzania kosztów zastępstwa procesowego w wysokości ustalonej przez strony umowy. Treść łączącej adwokata ze stroną umowy oznacza jedynie, że może on żądać od swego klienta całości wynagrodzenia określonego w umowie, ale żaden z nich nie może skutecznie domagać się, by treść tej umowy stanowiła podstawę orzeczenia o zwrocie wydatków poniesionych przez stronę w związku z ustanowieniem pełnomocnika/obrońcy. Sąd ma bowiem prawo rozważyć, czy in concreto zachodzą okoliczności przemawiające za uwzględnieniem takiego wniosku.

Ma zatem prawo do określenia zwrotu kosztów adwokackich w wysokości innej niż wynikająca z umowy o świadczenie usług prawnych zawartej pomiędzy adwokatem a jego klientem, w szczególności przez miarkowanie ich do kwoty uzasadnionej charakterem sprawy i wkładem pracy adwokata, nie zaś jedynie do wysokości sześciokrotności opłaty podstawowej (por. np. postanowienie SN z 5 marca 2021 r., sygn. IV KK 319/19). Żądana kwota 36 132,48 zł, oparta na sześciokrotności stawki minimalnej powiększona o podatek od towarów i usług, nie odpowiada kryteriom z § 15 ust. 3 cyt. rozporządzenia, nakazującym ustalać wysokość stawki przez pryzmat takich okoliczności, jak niezbędny nakład pracy adwokata, przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie lub doktrynie, rodzaj, zawiłość i obszerność sprawy.

Analiza akt prowadzi do wniosku, że sprawa w zakresie A. O. była umiarkowanie skomplikowana pod względem faktycznym i prawnym. Nie wymagała znacznie zwiększonego nakładu pracy ani znacznego czasu poświęconego przez adwokata, względem standardowych spraw. Akta sprawy obejmowały do momentu wydania wyroku 6 tomów. Reprezentujący oskarżoną obrońca został ustanowiony na etapie przygotowawczego, po przedstawieniu jej zarzutu (k. 526 – 527), gdzie złożył jedno pismo oraz zapoznał się z aktami postępowania (k. 529). Po wpłynięciu aktu oskarżenia do sądu złożył wniosek o umorzenie postępowania (k. 648- 650), odpowiedź na zażalenie prokuratora na postanowienie o umorzeniu (k. 682 – 690), zażalenie na zwolnienie świadka z tajemnicy zawodowej (k. 797 – 800), wniosek o wydanie płyt CD (k. 840), kolejne zażalenie na postanowienie w przedmiocie zwolnienia świadka z tajemnicy zawodowej (k. 884 – 886), a także skuteczną apelację od wyroku Sądu I instancji (k. 1045 – 1068) oraz brał udział w posiedzeniach oraz rozprawach, jak wskazano wyżej.

W ocenie Sądu Okręgowego sprawa nie była nadmiernie skomplikowana pod względem stanu faktycznego, jak też pod względem zagadnień prawnych, zaś zaangażowanie i nakład pracy obrońcy uzasadnia przyznania oskarżonej zwrotu kosztów w wysokości podwójnej wysokości stawki minimalnej, tj. w łącznej kwocie 9792,00 zł ( 4.896,00 zł x 2). Oskarżona w ramach niniejszego postępowania nie występowała jako płatnik VAT, a więc należna jej kwota nie podlega podwyższeniu o ten podatek. Z tych względów Sąd Okręgowy orzekł jak wyżej.