I C 238/21 · Sąd powszechny

Sygn. akt I C 238/21

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 maja 2022 roku Sąd Rejonowy w Zambrowie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący – Asesor sądowy Aleksandra Łapińska Protokolant - Pamela Trześniewska po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2022 roku w Zambrowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w G. przeciwko (...) Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. o zapłatę I. zasądza od pozwanego (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w G. kwotę 1.898,47 (tysiąc osiemset dziewięćdziesiąt osiem i 47/100) złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 29 września 2021 roku do dnia zapłaty;

II. oddala powództwo w pozostałym zakresie; III. zasądza od pozwanego (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w G. kwotę 958,44 (dziewięćset pięćdziesiąt osiem i 44/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty; IV. nakazuje zwrócić powodowi (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w G. ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łomży z zaliczki zewidencjonowanej pod pozycją (...) sum na zlecenie Sądu Okręgowego w Łomży kwotę 20,00 (dwadzieścia i 00/100) złotych tytułem nadpłaconej zaliczki na poczet kosztów związanych ze sporządzeniem opinii sądowej w sprawie;

V. nakazuje zwrócić pozwanemu (...) Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łomży z zaliczki zewidencjonowanej pod pozycją (...) sum na zlecenie Sądu Okręgowego w Łomży kwotę 500,00 (pięćset i 00/100) złotych tytułem nadpłaconej zaliczki na poczet kosztów związanych ze sporządzeniem opinii sądowej w sprawie. Sygn. akt I C 238/21

UZASADNIENIE

Powód – (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w G. ( dalej: S. ) – w pozwie skierowanym do tutejszego Sądu wniosła o zasądzenie od pozwanego – (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. – na swoją rzecz kwoty 2.545,32 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie: - od kwoty 2.053,32 złotych od dnia 29 września 2021 roku do dnia zapłaty, - od kwoty 492 złotych od dnia 30 września 2021 roku do dnia zapłaty. Ponadto wniosła o zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia zasądzającego do dnia zapłaty oraz zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych.

W uzasadnieniu strona powodowa wskazała, że w dniu 23 lipca 2021 roku doszło do zdarzenia komunikacyjnego w wyniku, którego doszło do uszkodzenia pojazdu marki V. nr rej. (...) należącego do poszkodowanej A. M., która to szkoda została zgłoszona do pozwanego jako ubezpieczyciela sprawcy. Ubezpieczyciel wypłacił odszkodowanie, które jednak w ocenie powoda nie doprowadziło do naprawienia szkody w całości. Na kwotę dochodzoną pozwem składa się kwota 2.053,32 złotych stanowiąca różnicę między całkowitym kosztem naprawy wynikającym z kalkulacji naprawy sporządzonej na zlecenie powoda a sumą wypłaconą przez pozwanego, a także kwota 492 złotych tytułem zwrotu kosztów sporządzenia prywatnej ekspertyzy ( pozew – k. 3 – 6).

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanym w dniu 18 października 2021 roku w sprawie o sygn. akt (...) Sąd Rejonowy w Z. (...) uwzględnił żądanie zgłoszone w treści pozwu ( nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym – k. 31). W ustawowo przewidzianym terminie pozwana – (...) Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. ( dalej: (...) ) – wniosła sprzeciw od powyższego nakazu zapłaty domagając się oddalenia powództwa w całości oraz zasądzenia od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, w którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu sprzeciwu strona pozwana podniosła, że w jej ocenie wypłacona dotychczas kwota odpowiada wysokości powstałej w pojeździe szkody. W kwocie tej uwzględniono bowiem indywidualne cechy pojazdu takie jak wiek, typ pojazdu, stan jego utrzymania, stopień eksploatacji oraz brak pozostawania na gwarancji producenta pojazdu. Ponadto, zdaniem pozwanej, poszkodowany doprowadził do nieuzasadnionego zwiększenia rozmiaru szkody, gdyż nie skorzystał z możliwości naprawy uszkodzonego auta w warsztacie współpracującym z pozwaną. Pozwana była w stanie także zapewnić poszkodowanemu zakup materiału lakierniczego i części zamiennych w wartości wskazanej przez nią w kalkulacji naprawy, gdyż jako duży podmiot może negocjować ceny na niższym poziomie niż przewiduje to rynek lokalny.

Pozwana kwestionowała także zasadność zwrotu kosztów sporządzenia kalkulacji naprawy podnosząc, iż kwota ta nie stanowi szkody pozostającej w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem komunikacyjnym, a z nabyciem przez powoda wierzytelności. Sporządzenie takiej prywatnej opinii nie zostało zlecone przez poszkodowanego, a przez powoda, czyli podmiot profesjonalny, który prowadzi działalność gospodarczą związaną z oceną ryzyka i szacowaniem poniesionych strat, w tym szacowaniem roszczeń ubezpieczeniowych. Końcowo wskazywała jeszcze na bezpodstawność dochodzenia odsetek od daty wskazanej przez powoda, gdyż jej zdaniem zasadne jest ich ewentualne zasądzenie od chwili wyrokowania ( sprzeciw od nakazu zapłaty – k.35 – 42).

Sąd ustalił, co następuje: W dniu 23 lipca 2021 roku doszło do zdarzenia komunikacyjnego, w wyniku którego uszkodzeniu uległ pojazd marki V. o numerze rejestracyjnym (...) należący do A. M.. Pojazd sprawcy zdarzenia objęty był wówczas ochroną ubezpieczeniową w ramach umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w (...) ( okoliczności bezsporne, akta szkody – k. 56). Szkoda została zgłoszona ubezpieczycielowi w dniu 26 lipca 2021 roku, który zarejestrował ją pod numerem (...).

W ramach jej likwidacji dokonał oględzin pojazdu oraz sporządził, w dniu 5 lipca 2021 roku, kalkulację kosztów naprawy samochodu opiewającą na kwotę 1.418,51 złotych, przyjmując stawkę za jedną roboczogodzinę prac naprawczych w kwocie 48 złotych oraz rabat w wysokości 33% na materiał lakierniczy. Taką też kwotę, na mocy decyzji z dnia 10 sierpnia 2021 roku, ubezpieczyciel ostatecznie wypłacił A. M. tytułem odszkodowania. W tej samej decyzji ubezpieczyciel zaproponował poszkodowanej możliwość naprawy auta w Sieci Naprawczej (...).

Natomiast, jeżeli poszkodowana chciałaby skorzystać z naprawy w innym warsztacie, to ubezpieczyciel poinformował ją o konieczności przedstawienia (...) kosztorysu naprawy sporządzonego przez taki warsztat, który będą mogli zweryfikować obniżając odszkodowanie do uzasadnionych i celowych kosztów naprawy ( okoliczności bezsporne; decyzja z dnia 10.08.2021 r. – k. 14; kalkulacja kosztów naprawy – k. 11 – 13). Na mocy umowy nr (...) z dnia 25 sierpnia 2021 roku A. M. przelała na rzecz S. wierzytelność z tytułu odszkodowania należnego za szkodę rzeczową na pojeździe V. nr rej. (...) wynikającą ze szkody z dnia 23 lipca 2021 roku, przysługującą jej w stosunku do wszelkich zobowiązanych, niezależnie od podstawy zobowiązania (OC oraz AC) ( umowa przelewu wierzytelności – k. 16).

Nabywca wierzytelności, celem ustalenia rzeczywistych kosztów naprawy pojazdu, zlecił następnie sporządzenie kalkulacji naprawy zewnętrznemu rzeczoznawcy. Z kalkulacji tej, sporządzonej w dniu 21 września 2021 roku, wynikało, że koszt naprawy przedmiotowego pojazdu wynosi 3.471,83 złotych, przy przyjęciu stawki za jedną roboczogodzinę na poziomie 100 złotych ( prywatna kalkulacja kosztów naprawy – k. 18 – 20). Sporządzający kosztorys wystawił, w dniu 21 września 2021 roku, fakturę nr (...) opiewającą na kwotę 492 złotych brutto, z terminem płatności do dnia 28 września 2021 roku.

Odbiorcą faktury był S. ( faktura nr (...) – k. 21). Pismem z dnia 22 września 2021 roku S. skierował do (...) wezwanie do zapłaty kwoty 2.545,32 złotych stanowiącej różnicę między odszkodowaniem należnym a wypłaconym powiększonej o kwotę 492 złotych tytułem kosztów oszacowania wartości szkody – wykonania kalkulacji przez niezależnego rzeczoznawcę ( wezwanie do zapłaty – k. 22 - 23). Ubezpieczyciel zweryfikował tę kalkulację naprawy akceptując wysokość szkody do kwoty 2.944,61 złotych brutto. Ostatecznie, pismem z dnia 6 października (...) poinformował S., że po ponownej analizie sprawy nie znalazł podstaw do zmiany dotychczasowego stanowiska ( pismo z dnia 6.10.2021 r.

– k. 24). Samochód nie został do tej pory naprawiony ( zeznania świadka A. M. – k. 70 – 70v). W wyniku zdarzenia komunikacyjnego z dnia 23 lipca 2021 roku w pojeździe marki V. o nr rej. (...) doszło do lekkiego wgniecenia i zarysowania błotnika tylnego lewego oraz zarysowania warstwy lakierowej zderzaka tylnego, drzwi tylnych lewych i tarczy koła (felga) tylnej lewej. Zakres naprawy powyższych uszkodzeń nie wymaga wymiany żadnego z uszkodzonych elementów pojazdu na nową część zamienną. Zakres powstałych uszkodzeń powoduje konieczność wykonania dodatkowych czynności w zakresie: rozbrojenia/uzbrojenia naprawianych elementów nadwozia pojazdu, konserwacji antykorozyjnej błotnika tylnego lewego, użycia zestawów mocowań zdemontowanych elementów nadwozia jako części jednorazowego montażu, tj. zestawu mocowania zderzaka tylnego i zestawu mocowania tapicerki drzwi tylnych lewych jako operacji technologicznie uzasadnionej.

Koszty naprawy pojazdu marki V. z uwzględnieniem cen części zamiennych według stanu na dzień zaistnienia zdarzenia oraz stawki za roboczogodzinę naprawy mechaniczno/blacharskiej i lakierniczej w wysokości 100 złotych netto wynosi 3.316,98 złotych brutto. Stawka za roboczogodzinę prac naprawczych blacharsko – lakierniczych oraz mechanicznych na rynku lokalnym zlokalizowanym w miejscu zamieszkania poszkodowanej wynosił od 120 złotych netto (stawka minimalna) do 140 złotych netto (stawka maksymalna). Zgodnie z technologią naprawy, niezbędny koszt materiału lakierniczego określany jest w programach eksperckich domyślną wartością 100%.

Obniżenie jego kosztu poniżej wartości 100% nie gwarantuje naprawy zgodnej z technologią naprawy, gdyż w sposób jednoznaczny obniża jakość otrzymanej powłoki lakierowej ( opinia biegłego sądowego z zakresu techniki samochodowej wraz z kalkulacją – k. 88 – 106). Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych dokumentów, których prawdziwości i autentyczności żadna ze stron nie kwestionowała. Jeżeli chodzi o dowód z zeznań świadka w osobie właścicielki przedmiotowego pojazdu, to na ich podstawie Sąd ustalił jedynie, że auto nie zostało dotychczas naprawione.

W pozostałym zakresie jej zeznania nie wniosły nic do sprawy, szczególnie, że to nie ona uczestniczyła w kolizji, a jej mąż i to on również miał większą wiedzę na temat stanu auta. Ponadto Sąd dokonał ustaleń na podstawie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu techniki samochodowej. Powód nie kwestionował wniosków z niej wynikających, natomiast strona pozwana ustosunkowując się do treści opinii wskazała, że podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko, a mianowicie, że zasadne jest przyjęcie stawki za jedną roboczogodzinę w wysokości 95 złotych netto oraz pominięcie zestawu mocowań zderzaka tylnego jako całości.

Jednakże pomimo tego stanowiska pozwana nie wnosiła o dopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej. Dokonując oceny tej opinii według właściwych dla jej przedmiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych w niej wniosków ( postanowienie SN z dnia 7 listopada 2000 r., sygn. akt I CKN 1170/98, OSNC 2001/4/64), Sąd uznał, że stanowi ona przekonujący i miarodajny dowód w sprawie. Opinia ta odzwierciedla staranność i wnikliwość w badaniu zleconego zagadnienia, odpowiada w sposób wyczerpujący, stanowczy i zrozumiały na postawione pytania, podaje przyczyny, które doprowadziły do przyjętej konkluzji, a równocześnie jest poparta głęboką wiedzą i wieloletnim doświadczeniem zawodowym biegłego.

Co prawda biegły nie przeprowadził oględzin przedmiotowego pojazdu, ale szczegółowo wyjaśnił, że biorąc pod uwagę, że stwierdzony zakres uszkodzeń nie wymagał wymiany uszkodzonych elementów nadwozia pojazdu na nowe części zamienne, to materiał zawarty w aktach szkody jest w pełni wystarczający do wydania opinii. Ponadto do określenia klasy jakości uszkodzonych elementów pojazdu niezbędne byłoby dokonanie częściowego demontażu tylnej części pojazdu w celu weryfikacji oznaczeń na tych elementach co mogłoby nastąpić wyłącznie w warunkach warsztatowych i tym samym zwiększałoby koszty sporządzenia opinii.

W związku z tym, że żadna ze stron nie wnosiła, po zapoznaniu się z opinią, o dokonanie takich oględzin, to również Sąd nie dostrzegł takiej potrzeby, przyjmując wyjaśnienia biegłego w tym zakresie za wystarczające.

Sąd zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie pozwana nie kwestionowała swojej odpowiedzialności za szkodę powstałą w samochodzie należącym do poprzedniczki prawnej powoda w wyniku zdarzenia z dnia 23 lipca 2021 roku. Pozwana objęła samochód sprawcy tej szkody obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, a zatem jej odpowiedzialność za tę szkodę znajduje potwierdzenie w art. 822 k.c. oraz w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 200 3 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych ( Dz.U.2022.621 t.j.; dalej: u.u.o.).

Z art. 822 § 1 k.c. wynika bowiem, że przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Natomiast zgodnie z § 4 uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela. Z kolei według art. 34 ust. 1 u.u.o. z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, będącą następstwem śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia bądź też utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia.

Sprawca zdarzenia z dnia 23 lipca 2021 roku ponosi zaś odpowiedzialność za szkodę w samochodzie poszkodowanej na podstawie art. 435 § 1 k.c. w zw. z art. 436 § 2 k.c.. Jeżeli chodzi natomiast o wysokość odszkodowania, to tutaj należy zwrócić uwagę na treść art. 36 ust. 1 u.u.o., który wskazuje, że odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej. Przy ustalaniu odszkodowania wypłacanego w ramach ubezpieczenia OC zastosowanie ma także zasada pełnego odszkodowania wyrażona w art. 361 § 2 k.c., zgodnie z którą poszkodowany może domagać się odszkodowania obejmującego koszty prac naprawczych przywracających stan techniczny uszkodzonej rzeczy do stanu przed uszkodzeniem.

Nie mogą to być jednocześnie koszty prac naprawczych poprawiających standard uszkodzonego przedmiotu. W wypadku uszkodzenia rzeczy w stopniu umożliwiającym przywrócenie jej do stanu poprzedniego osoba odpowiedzialna za szkodę obowiązana jest zwrócić poszkodowanemu wszelkie celowe, ekonomicznie uzasadnione wydatki, poniesione w celu przywrócenia stanu poprzedniego, do których to wydatków należy zaliczyć także koszty nowych części i innych materiałów, jeżeli ich użycie było niezbędne do naprawienia uszkodzonej rzeczy, ustalone według cen występujących na lokalnym rynku ( wyrok SN z dnia 20 lutego 2002 roku, sygn. akt V CKN 903/00, OSNC 2003/1/15; uchwała SN z dnia 13 czerwca 2003 roku, sygn. akt III CZP 32/03, OSNC 2004/4/51; uchwała SN z dnia 12 kwietnia 2012 roku, sygn. akt III CZP 80/11, OSNC 2012/10/112).

Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, iż poszkodowanemu przysługuje wybór odpowiedniego warsztatu naprawczego, któremu powierzy on dokonanie naprawy uszkodzonego pojazdu. Warsztaty te mogą posługiwać się różnymi cenami w zakresie tych samych lub podobnych prac naprawczych. Co więcej, ceny te mogą odbiegać w odpowiedniej skali od cen stosowanych przez warsztaty naprawcze działające na odpowiednim rynku lokalnym (np. na terenie określonego miasta lub gminy). Za „niezbędne” koszty naprawy należy uznać koszty poniesione w wyniku przywrócenia uszkodzonego pojazdu do stanu jego technicznej używalności istniejącej przed wyrządzeniem szkody przy zastosowaniu technologicznej metody odpowiadającej rodzajowi uszkodzeń.

Natomiast kosztami „ekonomicznie uzasadnionymi” są koszty ustalone według cen, którymi posługuje się wybrany przez poszkodowanego podmiot dokonujący naprawy. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że ceny stosowane przez wybrany podmiot są wyższe od cen przeciętnych obowiązujących na lokalnym rynku, o ile są one niezbędne. Jeżeli nie kwestionuje się bowiem uprawnienia do wyboru przez poszkodowanego warsztatu samochodowego mającego dokonać naprawy, miarodajne w tym zakresie powinny być ceny stosowane właśnie przez ten warsztat naprawczy w związku z naprawą indywidualnie oznaczonego pojazdu mechanicznego ( Z.

Gawlik, Komentarz do art. 822 Kodeksu cywilnego, LEX 2014). Tym samym Sąd Najwyższy uznał, że jeżeli poniesione przez poszkodowanego koszty naprawy samochodu odpowiadają cenom stosowanym przez usługodawców na lokalnym rynku i jednocześnie można te koszty zaliczyć do kategorii niezbędnych i ekonomicznie uzasadnionych, ubezpieczyciel nie ma uzasadnionych podstaw do odmowy wypłaty odszkodowania odpowiadającego wspomnianym kosztom. Celem ustalenia wysokości odszkodowania przysługującego powodowi Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej, który wskazał, że koszt naprawy uszkodzeń przedmiotowego pojazdu powstałych na skutek zdarzenia z dnia 23 lipca 2021 roku wynosi 3.316,98 złotych brutto.

Biegły wyliczył tę kwotę biorąc za podstawę stawkę za roboczogodzinę prac naprawczych w wysokości 100 złotych netto, tak jak zostało to przyjęte w kalkulacji przedstawionej przez powoda. Pozwany natomiast w swojej kalkulacji przyjmował stawkę 48 złotych netto, a ostatecznie stanął na stanowisku, że stawka ta powinna wynosić 95 złotych netto. Sąd nie mógł jednak zgodzić się ze stroną pozwaną. Jak bowiem wynika z opinii biegłego przyjęta przez niego stawka 100 złotych i tak jest niższa od minimalnej stawki obowiązującej na rynku lokalnym, która wynosi 120 złotych.

Tym samym nie tylko stawka przyjęta przez pozwanego w początkowej kalkulacji jest zaniżona, ale także i stawka wskazana przez niego w piśmie z dnia 21 marca 2022 roku. Biegły wskazał także, że ubezpieczyciel nieprawidłowo obniżył wartość materiału lakierniczego, bowiem tylko wartość na poziomie 100% pozwala na zachowanie jakości otrzymanej powłoki lakierniczej. Ostatecznie pozwany nie kwestionował powyższego. Nie zgadzał się natomiast z koniecznością użycia zestawu mocowań zdemontowanych elementów zderzaka tylnego. Jednakże biegły jednoznacznie wskazał, że jest to niezbędne w procesie technologicznym naprawy auta.

Opierając się na opinii biegłego Sąd przyjął, że celowe i ekonomicznie uzasadnione koszty naprawy niezbędnej do przywrócenia pojazdu poszkodowanej do stanu sprzed szkody wynoszą 3.316,98 złotych brutto. Pozwany wobec roszczenia pozwu zarzucił, iż zaoferował poszkodowanej organizację naprawy pojazdu w warsztacie współpracującym z ubezpieczycielem, zapewniając pełne pokrycie kosztów naprawy do kwoty przyznanego odszkodowania bądź zakup materiału lakierniczego w wartości wskazanej w sporządzonej przez siebie kalkulacji. Ceny te, w związku z tym, że pozwany jest zupełnie innym kontrahentem niż osoba „z ulicy” są dużo niższe.

Tymczasem poszkodowana zdecydowała się na poniesienie wyższych kosztów naprawy pojazdu w innym zakładzie naprawczym, co nie może obciążać pozwanego. W ocenie Sadu za niezasadny należy jednak uznać zarzut naruszenia art. 354 k.c. Zgodnie z jego treścią, dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom (§ 1). Przepis ten określa, że wierzyciel nie może dowolnie żądać od dłużnika wykonania zobowiązania w sposób przez siebie określony.

Obowiązki spoczywające na dłużniku nie mogą wykraczać poza te, które są określone treścią zobowiązania oraz jego celem społeczno-gospodarczym. Treść wskazanego przepisu reguluje więc nie tylko sposób wykonania zobowiązania, ale także jego granice. Dłużnik każdorazowo zobowiązany jest więc do takiego zachowania, które odpowiada kryteriom wykonania zobowiązania w chwili jego wykonywania ( Komentarz do art. 354 k.c., red. Osajda 2017, wyd. 16/W. Borysiak, Legalis). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę zgadza się z tymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie, w których podkreśla się, że obowiązek współdziałania poszkodowanego nie może oznaczać ograniczenia jego uprawnień, w szczególności w zakresie prawa wyboru sposobu naprawienia szkody (nie można bowiem różnicować sytuacji poszkodowanego, który szkodę naprawił, od sytuacji, poszkodowanego, który naprawy nie przeprowadził i nie zamierza jej przeprowadzać), swobody decyzji co do naprawy, a także wyboru dostawcy części.

Narzucanie poszkodowanemu wyboru dostawcy części lub wykonawcy naprawy niweczyłoby prawo poszkodowanego do wyboru sposobu naprawienia szkody poprzez aprioryczne przyjęcie, że naprawienie szkody winno nastąpić przez naprawę pojazdu. Poszkodowany nie ma obowiązku dokonywać zakupu części u wskazanego przez pozwanego dostawcy ani też poszukiwać warsztatu naprawczego, który zaopatruje się w części i materiały lakiernicze u tego tylko dostawcy, który podpisał z pozwanym porozumienie o współpracy. W przeciwnym razie stanowisko pozwanego skutkowałoby nałożeniem na poszkodowanego takich właśnie obowiązków, do czego brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych.

Ponadto należy zwrócić uwagę, że warsztaty naprawcze często korzystają z wynegocjowanych przez siebie własnych porozumień z dostawcami części i materiałów i wątpliwym jest, by wybrany przez poszkodowanego warsztat był zainteresowany zakupem części zamiennych u dostawcy objętego porozumieniem z pozwanym, gdyż często stanowi to dla niego dodatkowe źródło dochodu, z którego niechętnie rezygnuje. Nawet gdyby jednak zgodził się skorzystać z tak dostarczonych części, to być może miałoby to przełożenie na zwiększenie kosztów naprawy w ogólności właśnie ze względu na utracony dochód związany z nabywaniem części.

Poszkodowany ma prawo do tego, aby za ustaloną kwotę odszkodowania móc naprawić pojazd w wybranym przez siebie warsztacie naprawczym. Musi mieć zapewnioną możliwość zweryfikowania osób, które dokonają naprawy jego pojazdu, a także technologii naprawy stosowanych w danym zakładzie naprawczym. Zaś rabaty nie są elementami powszechnie obowiązujących cen na rynku części zamiennych. Jeżeli w procesie wyceny wysokości szkody przyjmuje się czynniki niewystępujące na rynku lub też występujące sporadycznie, to należy uznać, że nie jest to obiektywna wycena kosztów naprawy pojazdu ( wyrok SO w Łodzi z dnia 7 lutego 2022 roku, sygn. akt III Ca 1165/20, LEX nr 3321315).

Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego ( np. wyrok SN z 8 marca 2018 r., sygn. akt II CNP 32/17, LEX nr 2497991; postanowienie z dnia 7 grudnia 2018 r., sygn. akt III CZP 51/18, OSNC 2019/9/94) roszczenie odszkodowawcze w ramach ustawowego obowiązku ubezpieczenia komunikacyjnego odpowiedzialności cywilnej, a więc roszczenie z tytułu kosztów przywrócenia uszkodzonego pojazdu do stanu pierwotnego (a tym samym w istocie zakres odszkodowania) powstaje już z chwilą wyrządzenia szkody, tj. właśnie w chwili nastąpienia zdarzenia komunikacyjnego.

Obowiązek naprawienia szkody nie jest zatem uzależniony od tego, czy poszkodowany dokonał naprawy pojazdu i czy w ogóle zamierzał dokonać takiej naprawy w przyszłości. Należy więc wyraźnie odróżnić sam moment powstania szkody i roszczenia o jej naprawienie od daty ewentualnego naprawienia pojazdu, bowiem dla powstania odpowiedzialności ubezpieczyciela istotne znaczenie ma jedynie sam fakt powstania szkody, a nie fakt naprawienia pojazdu. W konsekwencji, po odliczeniu od wskazanych przez biegłego kosztów naprawy, które Sąd uznał za zasadne i ekonomicznie uzasadnione, a więc kwoty 3.316, 98 złotych kwoty już wypłaconego odszkodowania, tj. kwoty 1.418,51 złotych, Sąd uwzględnił w tym zakresie roszczenie do kwoty 1.898,47 złotych i taką kwotę zasądził od pozwanego na rzecz powoda w punkcie I wyroku.

Jednocześnie na kwotę dochodzoną przez powoda składała się także kwota 492 złotych stanowiąca koszt sporządzenia prywatnej ekspertyzy. Należy w pierwszej kolejności zauważyć, że w judykaturze przyjmuje się, że konkretne okoliczności sprawy winny decydować w każdym przypadku, czy poniesienie kosztów ekspertyzy prywatnej na etapie przedprocesowym było obiektywnie uzasadnione i konieczne, stanowiąc element dochodzonej sądownie szkody ( uchwała SN z dnia 18 maja 2004 roku, sygn. akt III CZP 24/04, OSNC 2005/7-8/117). Koszty poniesione przez poszkodowanego tytułem sporządzenia prywatnej opinii są zasadne w sytuacji, gdy ubezpieczyciel odmawia zaspokojenia roszczenia poszkodowanego, który decyduje się w celu obrony swoich uzasadnionych interesów na wykonanie prywatnej opinii, o ile znajduje to później potwierdzenie w przeprowadzonych dowodach w sprawie.

W przedmiotowej sprawie ubezpieczyciel ustalił wartość szkody, jednakże nie sposób uznać, że nie zgodziła się z nią poszkodowana, która po otrzymaniu decyzji o wysokości przyznanego odszkodowania nie kwestionowała jego wysokości, nie odwoływała się od tej decyzji, a jedynie dokonała zbycia pozostałej części wierzytelności na rzecz powoda. Jednocześnie Sąd pragnie podkreślić, że w uchwale, na którą w zakresie tej części żądania powoływał się powód, tj. uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2018 roku rzeczywiście przewidziano dla nabywcy wierzytelności prawo do domagania się zwrotu takiego kosztu.

Jednakże jednocześnie powód zdaje się pomijać fragment, w którym wskazano, że o przysługiwaniu takiego roszczenia rozstrzyga pozostawanie takiego wydatku w adekwatnym związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym. Jako kryterium oceny istnienia takiego związku należy natomiast mieć na względzie zasadność zlecenia, w okolicznościach danej, konkretnej sprawy, zlecenia jej sporządzenia osobie trzeciej, tj. celowość, niezbędność, konieczność, racjonalność czy ekonomiczne uzasadnienie ( uchwała SN z dnia 29 maja 2019 roku, sygn. akt III CZP 68/18, OSNC 2019/10/98).

Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd miał na względzie, że powód jest podmiotem gospodarczym zajmującym się w sposób profesjonalny oceną ryzyka i szacowaniem poniesionych strat, co potwierdza wskazany przez niego przedmiot działalności wynikający z informacji z Krajowego Rejestru Sądowego. W jego ramach ujęto m.in. podklasę 66.21.Z Polskiej Klasyfikacji Działalności, która obejmuje: szacowanie roszczeń ubezpieczeniowych, ocenę roszczeń, obliczenie ryzyka i poniesionych szkód, ocenę ryzyka, likwidację szkód, dochodzenie roszczeń ubezpieczeniowych.

Wobec tego nie sposób przyjąć, że powód nie posiadał fachowej wiedzy, aby zweryfikować poprawność przedstawionej przez ubezpieczyciela kalkulacji i wyliczonego odszkodowania. Co więcej, niewątpliwie jeszcze przed zawarciem umowy przelewu wierzytelności powód, by skalkulować rentowność ceny zakupu tej wierzytelności, musiał podjąć czynności zmierzające do oszacowania wartości tej wierzytelności. Dlatego też w tej części Sąd nie uwzględnił roszczenia powoda i w punkcie II oddalił powództwo w pozostałym zakresie. O odsetkach Sąd orzekł zgodnie z art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 14 ust. 1 i 2 u.u.o..

Zgodnie z art. 481 § 1 k.c. odsetki za czas opóźnienia należą się za samo opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego chociażby wierzyciel nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi, zaś – jak stanowi do § 2 – jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie. Dłużnik popada w opóźnienie jeżeli nie spełnia świadczenia w terminie, w którym stało się ono wymagalne. Termin spełnienia świadczenia wyznacza przede wszystkim treść zobowiązania lub jego właściwość.

Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinni być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania, o czym stanowi art. 455 k.c. Reguła, według której dłużnik ma świadczyć niezwłocznie po wezwaniu go przez wierzyciela ulega modyfikacji w odniesieniu do świadczeń przysługujących poszkodowanemu od zakładu ubezpieczeń, także w ramach obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Stosownie bowiem do art. 14 ust. 1 i 2 u.u.o. zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie trzydziestu dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie, a w przypadku gdyby wyjaśnienie w tym terminie okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie czternastu dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie dziewięćdziesięciu dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba że ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postepowania karnego lub cywilnego, przy czym w terminie trzydziestu dni zakład ubezpieczeń zawiadamia na piśmie uprawnionego o przyczynach niemożności zaspokojenia jego roszczeń w całości lub w części, jak również o przypuszczalnym terminie zajęcia ostatecznego stanowiska względem roszczeń uprawnionego, a także wypłaca bezsporną część odszkodowania.

Rzeczywiście istnieje pogląd, według którego, tak jak chce pozwany, odsetki za opóźnienie powinny być naliczane od daty orzekania. Jednakże Sąd rozpoznający niniejszą sprawę zgadza się z innym stanowiskiem, a mianowicie, że razie wyrządzenia szkody czynem niedozwolonym odsetki należą się poszkodowanemu już od chwili zgłoszenia przezeń roszczenia o zapłatę odszkodowania, przy uwzględnieniu modyfikacji wprowadzonej art. 14 ust. 1 i 2 u.u.o.. Obecnie bowiem funkcja kompensacyjna odsetek przeważa nad ich funkcją waloryzacyjną.

W tej sytuacji zasądzenie odsetek od daty wyrokowania prowadziłoby w istocie do ich umorzenia za okres sprzed daty wyroku i byłoby nieuzasadnionym uprzywilejowaniem ubezpieczyciela, co mogłoby go skłaniać do jak najdłuższego zwlekania z opóźnionym świadczeniem pieniężnym w oczekiwaniu na orzeczenie sądu, znoszące obowiązek zapłaty odsetek za wcześniejszy okres. Krótki – 30 dniowy termin przewidziany w art. 14 u.u.o. jest związany z koniecznością zapewnienia szybkiej i efektywnej likwidacji szkody ubezpieczeniowej. Po otrzymaniu zawiadomienia o szkodzie ubezpieczyciel - jako profesjonalista korzystający z wyspecjalizowanej kadry i w razie potrzeby z pomocy rzeczoznawców (art. 355 § 2 k.c.) - obowiązany jest do ustalenia przesłanek swojej odpowiedzialności, czyli samodzielnego i aktywnego wyjaśnienia okoliczności wypadku oraz wysokości powstałej szkody.

W niniejszej sprawie pozwany nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na istnienie szczególnych utrudnień przy ustaleniu okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela albo wysokości świadczenia, ani też by strony umówiły się na inny termin wypłaty. W związku z tym, że poszkodowany zgłosił ubezpieczycielowi swoją szkodę 26 lipca 2021 roku, to z całą pewnością był uprawniony do żądania odsetek od kwoty odszkodowania od dnia 29 września 2021 roku. O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie z zasadą stosunkowego rozdzielenia kosztów określoną w art. 100 k.p.c. w zw. z art. 108 k.p.c..

W niniejszej sprawie powód wygrał w 74,6%, a pozwany w 25,4%. Koszty poniesione przez powoda wyniosły 1.597 złotych i składały się na nie:  opłata sądowa od pozwu - 200 złotych zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 205 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( Dz. U. z 2021 roku, poz. 2257),  koszty zastępstwa procesowego - 900 złotych zgodnie z § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz. U z 2015 roku, poz. 1800), którą powiększono o udokumentowaną opłatę skarbową w kwocie 17 złotych,  wykorzystana zaliczka na poczet kosztów wynagrodzenia biegłego sądowego w kwocie 480 złotych.

Koszty poniesione przez pozwanego wyniosły 917 złotych i składały się na nie:  koszty zastępstwa procesowego - 900 złotych zgodnie z § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz. U z 2018 roku, poz. 265), którą powiększono o udokumentowaną opłatę skarbową w kwocie 17 złotych. Powodowi zatem należy się zwrot kosztów procesu w kwocie 1.191,36 złotych (74,6% z kwoty 1.597 złotych), zaś pozwanemu - w kwocie 232,92 złotych (25,4% z kwoty 917 złotych).

Po skompensowaniu obu powyższych kwot pozwany powinien zwrócić powodowi kwotę 958,44 złotych, którą Sąd zasądził na jego rzecz w punkcie trzecim wyroku. W punkcie IV i V Sąd, na podstawie art. 84 ust. 1 i 2 w zw. z art. 80 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, nakazał zwrócić powodowi i pozwanemu odpowiednio kwoty 20 złotych i 500 złotych niewykorzystanych zaliczek pobranych od stron na poczet dowodu z opinii biegłego. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji. ZARZĄDZENIE (...)