Legislator Case Law & Legislation
VII U 583/24 AI generated

VII U 583/24 · Sąd powszechny

Case Number VII U 583/24
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome SENTENCE

Legislator summary

AI generated

W. w dniu 11 marca 2024 r. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w K. z dnia 1 lutego 2024 r., znak: (...) odmawiającej jej prawa do rekompensaty i wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, zaliczenie okresu pracy od dnia 1 kwietnia 1986 r. do 30 listopada 1999 r. oraz od 1 czerwca 2009 r. do 12 września 2016 r. i przyznanie jej prawa do rekompensaty za pracę w warunkach szczególnych ( odwołanie – k. 3-4 a.s., pismo z dnia 17 czerwca 2024 r. – k. 24-25 a.s.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w K. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c., a uzasadniając swe stanowisko wskazał, że w postępowaniu przed organem rentowym ubezpieczona nie udowodniła piętnastoletniego okresu pracy w szczególnych warunkach.

Legislator headnote

AI generated

art. 473 k.p.c; VII U 583/24 · Sąd powszechny: Odwołanie M. W., jako niezasadne, podlegało oddaleniu. Rozpoznanie sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Taką możliwość daje art. 148 1 § 1 k.p.c. (Dz.U. z 2024 r. poz. 1568), który przewiduje, że sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna – mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych – że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.

Keywords

AI generated
sufficient earning capacity duration of incapacity occupational disability benefits unpaid work reasonable alternative employment normal loss of working hours

Cited Legislation

AI generated
art. 473 k.p.c
Natomiast zgodnie z art. 473 k.p.c.
AI generated
VIII U 328/20
Decyzją z 14 stycznia 2020 r.
VIII U 220/25
Decyzją z dnia 11 grudnia 2024 r.
VII U 777/22
W dniu 27 czerwca 2022 r. J. M. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 24 maja 2022 r., znak: (...). Odwołujący zakwestionował prawidłowość rozstrzygnięcia ZUS, w którym organ rentowy odmówił mu prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu swojego stanowiska odwołujący wskazał, że podstawą decyzji ZUS było błędne przyjęcie braku 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, podczas gdy z zebranego przed organem rentowym materiału dowodowego wynika, że praca w szczególnych warunkach wykonywana była przez J.
VII U 966/22
W dniu 22 sierpnia 2022 r. ubezpieczona U. S. odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 20 lipca 2022 r., znak (...) odmawiającej jej prawa do rekompensaty, zarzucając organowi rentowemu błędne ustalenie stanu faktycznego. Ubezpieczona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do rekompensaty za pracę w warunkach szczególnych. Uzasadniając stanowisko U. S. podniosła, że od 12 września 1978 r. do 15 grudnia 1983 r. pracowała jako technik fizykoterapii w pełnym wymiarze czasu pracy, będąc narażoną na działanie promieniowania jonizującego i działanie pól elektromagnetycznych w zakresie do 300 000 MHZ.
VII U 431/23
B. wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z 21 grudnia 2022 r. znak: (...). Decyzję zaskarżono w całości i zarzucono jej: naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych w zw. z art. 32 ustawy o emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez ich niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy i przyjęcie, że M. B. nie przysługuje prawo do rekompensaty z uwagi na: (a) nieudokumentowanie 15 lat wykonywania pracy w szczególnych warunkach, (b) zaniechanie uznania M. B. za pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach tj. przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika fakt wykonywania przez Odwołującego pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 w/w ustawy, w tym przez okres co najmniej 15 lat - stosownie do art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych;

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt VII U 583/24

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lutego 2026 r. Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lutego 2026 r. w Warszawie sprawy M. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) w K. o prawo do rekompensaty na skutek odwołania M. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w K. z dnia 1 lutego 2024 roku, znak: (...) oddala odwołanie. V. C.

UZASADNIENIE

M. W. w dniu 11 marca 2024 r. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w K. z dnia 1 lutego 2024 r., znak: (...) odmawiającej jej prawa do rekompensaty i wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, zaliczenie okresu pracy od dnia 1 kwietnia 1986 r. do 30 listopada 1999 r. oraz od 1 czerwca 2009 r. do 12 września 2016 r. i przyznanie jej prawa do rekompensaty za pracę w warunkach szczególnych ( odwołanie – k. 3-4 a.s., pismo z dnia 17 czerwca 2024 r. – k. 24-25 a.s.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w K. wniósł o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c., a uzasadniając swe stanowisko wskazał, że w postępowaniu przed organem rentowym ubezpieczona nie udowodniła piętnastoletniego okresu pracy w szczególnych warunkach.

Organ rentowy nie przyjął do stażu pracy w szczególnych warunkach okresy zatrudnienia od 01.04.1986 r. do 30.11.1999 r. tj. zatrudnienie w Szpitalu (...) w U., ponieważ pracodawca w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 22.11.2000 r. (4 tom I akt rentowych) nie wskazał charakteru pracy ściśle według wykazu, działu i pozycji i punktu zarządzenia resortowego, któremu podlegał zakład pracy. Ponadto staż pracy odwołującej w szczególnych warunkach w spornym okresie po wyłączeniu urlopu macierzyńskiego, urlopu bezpłatnego oraz okresów niezdolności do pracy z powodu choroby wynosi 8 lat, 5 miesięcy i 6 dni.

Następnie organ rentowy wskazał, że M. W. nie złożyła do akt rentowych oryginału świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 22.11.2000 r. ( odpowiedź na odwołanie – k. 17-18 a.s.). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: M. W., urodzona (...) w okresie od 1 kwietnia 1986 r. do 30 listopada 2000 r. była zatrudniona w (...), gdzie w okresie od 1 kwietnia 1986 r. do 30 listopada 1999 r. wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy - prace w szczególnych warunkach na stanowisku położnej w bloku operacyjnym Oddziału (...).

W tym okresie odwołująca się przebywała na urlopie bezpłatnym od 10 czerwca 1987 r. do 31 sierpnia 1987 r. oraz korzystała z urlopu wychowawczego od 27 kwietnia 1995 r. do 31 stycznia 1998 r. Odwołująca w okresie od 1 kwietnia 1986 r. do 30 listopada 1999 r. przez 8 lat, 5 miesięcy i 4 dni na stanowisku położnej/starszej położnej na bloku operacyjnym (położna instrumentariuszka), wykonywała prace wymienione w pkt. 2 ppkt 2 działu X wykazu A załącznika do zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12.07.1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej (Dz.Urz.MZiOS z 1983 r.

Nr 8, poz.

40) oraz pozycją 2 Działu XII „W służbie zdrowia i opiece społecznej" wykazu A (Prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) - „Prace w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych oraz prace lekarzy stomatologów" ( świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach – k. 7 a.s., świadectwo pracy z 30.11.2000 r.

– k. 8 a.s.). W dniu 2 stycznia 2024 r. M. W. złożyła wniosek o przyznanie emerytury wraz z rekompensatą. Decyzją z dnia 1 lutego 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w K. odmówił M. W. przyznania rekompensaty, wskazując że nie udowodniła 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przed dniem 1 stycznia 2009 r. Organ rentowy wskazał, że do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach nie zaliczył okresów pracy od 01.04.1986 r. do 30.11.1999 r., ponieważ pracodawca w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie określił charakteru pracy ściśle według wykazu, działu i pozycji Rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983 r.

Ponadto organ rentowy wskazał, że ubezpieczona przedłożyła kserokopię świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach z 22.11.2000 r., która nie stanowi środka dowodowego ( wniosek – k. 1-3 akt ZUS, decyzja z dnia 1 lutego 2024 r. – k. 6 akt ZUS). M. W. w dniu 11 marca 2024 r. złożyła odwołanie od ww. decyzji, inicjując niniejsze postępowanie ( odwołanie – k. 3-4 a.s.). Postanowieniem z dnia 5 września 2024 r. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego specjalisty ds. BHP celem ustalenia czy praca wykonywana przez odwołującą M.

W. w okresie: od 1 kwietnia 1986 r. do 30 listopada 1999 r. (SPZOZ Szpital (...)) oraz od 1 czerwca 2009 r. do 12 września 2016 r. (Szpital (...) SPZOZ), z wyłączeniem okresów nieświadczenia pracy (np. okresy niezdolności do pracy po 14.11.1991 r., urlopy bezpłatne, urlopy wychowawcze) wykonywana była w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, uregulowanych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.

U. z 1983 roku, Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) oraz w innych Rozporządzeniach Rady Ministrów dotyczących I Kategorii Zatrudnienia i zarządzeniach właściwych ministrów, ewentualnie w ustawie o emeryturach pomostowych ( postanowienie – k. 37 a.s.). W opinii z dnia 2 grudnia 2024 roku biegły sądowy z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy Z. W. ocenił, że można uznać, że odwołująca się, świadcząc pracę w okresie: - od 1 kwietnia 1986 r. do 30 listopada 1999 r. w SPZOZ Szpital (...), - od 1 czerwca 2009 r. do 31 grudnia 2015 r. w Szpitalu (...) SPZOZ, z wyłączeniem okresów nieświadczenia pracy, na stanowisku położnej/starszej położnej na bloku operacyjnym (położna instrumentariuszka), wykonywała prace wymienione w pkt. 2 ppkt 2 działu X wykazu A załącznika do zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12.07.1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej (Dz.Urz.MZiOS z 1983 r.

Nr 8, poz.

40) oraz pozycją 2 Działu XII „W służbie zdrowia i opiece społecznej" wykazu A (Prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) - „Prace w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych oraz prace lekarzy stomatologów" ( opinia biegłego Z. W. – k. 43-49v. a.s.). Pismem z dnia 21 stycznia 2025 r. organ rentowy złożył zastrzeżenia do opinii biegłego, wskazując że biegły nie wskazał w oparciu o jakie dokumenty uznał pracę we wskazanych okresach za wykonywaną w szczególnych warunkach, ponadto podkreślił, że okres zatrudnienia od 1 czerwca 2009 r. do 31 grudnia 2015 r. pozostaje bez wpływu na prawo do rekompensaty, ponieważ wymagany staż pracy liczony jest do dnia 31 grudnia 2008 r. ( pismo z dnia 21 stycznia 2025 r.

– k. 60 a.s.). Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2025 r. Sąd dopuścił dowód z uzupełniającej opinii biegłego sądowego specjalisty ds. BHP Z. W. celem ustosunkowania się do zarzutów podniesionych przez pełnomocnika ZUS do opinii z dnia 2 grudnia 2024 r. w piśmie procesowym z dnia 21 stycznia 2025 r. a w szczególności wskazania konkretnych dokumentów w oparciu o które biegły zakwalifikował pracę odwołującej się w poszczególnych okresach jako pracę wykonywaną w szczególnych warunkach ( postanowienie – k. 61 a.s.). W opinii uzupełniającej z dnia 31 marca 2025 roku biegły sądowy z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy Z.

W. podtrzymał swoją opinię główną z dnia 2 grudnia 2024 r. i wskazał, że nie odnosi się do uprawnień odwołującej się do prawa do rekompensaty, bowiem zgodnie z dyspozycją Sądu było ustalenie, czy praca wykonywana przez odwołującą się M. W. w analizowanych okresach (z wyłączeniem okresów nieświadczenia pracy) wykonywana była w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, uregulowanych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.

U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) oraz innych przepisów dotyczących I kategorii zatrudnienia i zarządzeniach właściwych ministrów, ewentualnie ustawie z dnia 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych ( opinia uzupełniająca biegłego Z. W. – k. 68-72v. a.s.). Pismem z dnia 29 kwietnia 2025 r. organ rentowy złożył zastrzeżenia do uzupełniającej opinii biegłego, wskazując że nie zgadza się z biegłym sądowym w kwestii powoływania się na wykaz prac o szczególnym charakterze na podstawie przepisów ustawy z dnia 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych wymieniając „prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru" w nawiązaniu do zatrudnienia od 01.04.1986 r. do 30.11.1999 r. w Szpitalu (...) w U..

Z przedłożonej dokumentacji wynika, że ubezpieczona pracowała w pełnym wymiarze czasu pracy i ta okoliczność nie budzi wątpliwości. Uznać jednak należy, że przedłożone świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 22.11.2000 r. zawiera braki formalne tj. w ww. świadectwie pracy pracodawca określił zajmowane stanowisko pracy tj. st. położna według zarządzenia resortowego, jednakże nie zamieścił prawidłowego oznaczenia rodzaju pracy ściśle według wykazu, działu i pozycji według rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.

Ponadto nie przedłożono oryginału dokumentu. Natomiast okres zatrudnienia od 01.06.2009 r. do 31.12.2015 r. w Szpitalu (...) na stanowisku położnej instrumentującej nie wpływa na przyznanie prawa do rekompensaty, ponieważ okres pracy w szczególnych warunkach i szczególnym charakterze uwzględniany jest do dnia 31.12.2008 r. ( pismo z dnia 29 kwietnia 2025 r. – k. 82-83 a.s.). Podstawą do ustalenia stanu faktycznego były zgromadzone w toku sprawy dowody z dokumentów tj. dokumentacja obrazująca przebieg postępowania przed organem rentowym oraz dokumenty wchodzące w skład akt osobowych.

Obiektywny charakter tych dokumentów nie budził wątpliwości Sądu, co do ich wiarygodności, dlatego Sąd oparł się na nich czyniąc ustalenia w zakresie faktów sprawy. Sąd oparł się także w ograniczonym zakresie na opinii biegłego sądowego specjalisty ds. BHP Z. W., co do okresu zatrudnienia od 1 kwietnia 1986 r. do 30 listopada 1999 r. w SPZOZ Szpital (...), tj. w zakresie w jakim opinia pokrywała się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Niedopuszczalne natomiast były wnioski biegłego Z. W. dotyczące stosowania przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, uregulowanych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze do okresu zatrudnienia odwołującej od 1 czerwca 2009 r. do 31 grudnia 2015 r. w Szpitalu (...) SPZOZ, gdyż przepisy te w tym okresie nie miały już zastosowania.

Tak zebrany materiał dowodowy sąd uznał za wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, zaś strony postępowania nie wnosiły o jego uzupełnienie.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie M. W., jako niezasadne, podlegało oddaleniu. Rozpoznanie sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Taką możliwość daje art. 148 1 § 1 k.p.c. (Dz.U. z 2024 r. poz. 1568), który przewiduje, że sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna – mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych – że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.

W przedmiotowej sprawie nie zachodziła potrzeba przeprowadzania dowodów na rozprawie. Ponadto strony nie wniosły o przeprowadzenie rozprawy. W tych okolicznościach Sąd na podstawie powołanego przepisu ocenił, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, co w konsekwencji pozwoliło na rozpoznanie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia na posiedzeniu niejawnym. Spór w niniejszej sprawie skupił się na kwestii prawa odwołującej do rekompensaty z tytułu utraty możliwości nabycia prawa do emerytury wcześniejszej z tytułu pracy w szczególnych warunkach, a przede wszystkim trwania okresu zatrudnienia w takich warunkach.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 164) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli przed dniem 1 stycznia 2009 r. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W myśl art. 23 ust. 1 i 2 powołanej ustawy ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę; rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 31 marca 2016 r., III AUa 1899/15).

Przepisy art. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych formułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty, tj.:

1) nienabycie prawa do emerytury pomostowej, 2) osiągnięcie przed dniem 1 stycznia 2009 roku okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszącego co najmniej 15 lat. Stosownie do treści art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.

Z kolei przepis art. 32 ust. 4 stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawie rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Z § 1 rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia.

Przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia ustala, że za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Rozporządzenie z 7 lutego 1983 r. w § 2 ust. 2 zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji. Natomiast w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11.10.2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe określone zostały środki dowodowe, które powinny być dołączone do wniosku, stwierdzające okoliczności uzasadniające przyznanie tego świadczenia.

W myśl § 21-23 powołanego rozporządzenia środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia są pisemne zaświadczenia zakładów pracy, wydane na podstawie posiadanych dokumentów, oraz legitymacje ubezpieczeniowe, a także inne dowody z przebiegu ubezpieczenia. W przypadku zaś ubiegania się pracownika o przyznanie emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnym charakterze, zaświadczenie zakładu pracy powinno stwierdzać charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie takiej emerytury lub renty.

Wyjątek od zasady ustalonej w powołanym przepisie jest zawarty w § 25 wymienionego rozporządzenia, który przewiduje, że okresy zatrudnienia mogą być udowodnione zeznaniami świadków, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 maja 1985 r., sygn. III UZP 5/85 wyjaśnił, że w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszczalne jest przeprowadzenie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.

Natomiast zgodnie z art. 473 k.p.c. w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron. W postępowaniu przed tymi sądami okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń mogą być udowadniane wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2.02.1996 r. II URN 3/95). Mając na uwadze powyższe przepisy, okres po 1 stycznia 2009 roku nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Zatem okresem spornym podlegającym weryfikacji przez Sąd w przedmiotowym postępowaniu był okres pracy M. W. od 1 kwietnia 1986 r. do 30 listopada 1999 r. w SPZOZ Szpital (...), którego organ rentowy nie zaliczył do stażu pracy w warunkach szczególnych, gdyż pracodawca w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie określił charakteru pracy ściśle według wykazu, działu i pozycji Rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983 r. oraz przedstawiony przez odwołującą dokument nie jest oryginałem dokumentu. Dane potwierdzające wykonywanie pracy w warunkach szczególnych powinien stwierdzić zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia lub w świadectwie pracy.

Brak takich dokumentów nie oznacza jednak braku możliwości wykazania faktu wykonywania pracy w warunkach szczególnych przy użyciu innych środków dowodowych. W orzecznictwie wielokrotnie wyrażano ugruntowany już pogląd, zgodnie z którym okoliczność wykonywania pracy w szczególnych warunkach może być dowodzona wszelkimi środkami dowodowymi, przy czym sąd nie jest związany środkami dowodowymi określonymi dla dowodzenia przed organem rentowym. W postępowaniu przed sądem odwoławczym dopuszczalne jest więc dopuszczenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie wykazać tej okoliczności jedynie w oparciu o dokumenty (zob. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984r., III UZP 6/84; z dnia 21 września 1984 r., III UZP 48/84; a także wyroki:

Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1999 r., II UKN 619 i Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14 grudnia 2004r., III AUa 2474/03). Zebrany przez Sąd materiał dowodowy pozwolił na uwzględnienie spornego okresu zatrudnienia od 1 kwietnia 1986 r. do 30 listopada 1999 r. w SPZOZ Szpital (...) z wyłączeniem okresów nieświadczenia pracy do stażu pracy w szczególnych warunkach, tj. przez 8 lat, 5 miesięcy i 4 dni. Należało uznać, że odwołująca się na stanowisku położnej/starszej położnej na bloku operacyjnym (położna instrumentariuszka), wykonywała prace wymienione w pkt. 2 ppkt 2 działu X wykazu A załącznika do zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12.07.1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej (Dz.Urz.MZiOS z 1983 r.

Nr 8, poz.

40) oraz pozycją 2 Działu XII „W służbie zdrowia i opiece społecznej" wykazu A (Prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) - „Prace w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych oraz prace lekarzy stomatologów”. Mając na uwadze powyższe przepisy odwołującej się nie przysługuje prawo do rekompensaty, gdyż nie legitymuje się wymaganym 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach przed dniem 1 stycznia 2009 roku, stanowiącym przesłankę nabycia prawa do rekompensaty. Wobec powyższego brak było podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, a odwołanie ubezpieczonej podlegało oddaleniu, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c., o czym sąd orzekł w sentencji wyroku. Renata Gąsior