II Ka 66/26 · Sąd powszechny

art. 438 pkt 1 k.p.k, art. 438 pkt 2 k.p.k, art. 438 pkt 3 k.p.k, art. 438 pkt 4 k.p.k, art. 439 k.p.k, art. 42 ust. 1 Konstytucji; II Ka 66/26 · Sąd powszechny: Sygn. akt II Ka 66/26 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 marca 2026r. Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: sędzia SO Paweł Mądry Protokolant: p.o. sekr. sąd. Anita Lemisiewicz-Pszczel przy udziale prokuratora Krzysztofa Cieplińskiego po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2026 r. sprawy W. Ł. (2) oskarżonego z art. 178a § 1 kk na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 3 listopada 2025 r. sygn. akt II K 184/25 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że w miejsce orzeczonego w pkt. IV wyroku przepadku równowartości pojazdu mechanicznego na podstawie art. 44b § 6 kk w zw. z art. 44b § 5 pkt 1 kk orzeka wobec W. Ł. (2) nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w kwocie 5000 (pięć tysięcy) złotych; II. w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy; III. zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 320 zł tytułem kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II Ka 66/26 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 3 listopada 2025 roku w sprawie II K 184/25 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐co do winy ☐co do kary ☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐art. 439 k.p.k. ☐brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐uchylenie ☒zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty --- -- -------------------------- -------------------------------------------------------------------------- ----------------- ----------------- 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty ----------- -------------------------- --------------------------------------------------------------------------- ---------------- ----------------- 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu --------------------- -------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------ 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu --------------------- -------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------ . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 1) zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, mającego wpływ na jego treść, polegającego na przyjęciu, że czyn przypisany oskarżonemu charakteryzował się wysokim stopniem winy i społecznej szkodliwości, co skutkowało ustaleniem przez Sąd, że w stosunku do oskarżonego nie zachodzą przesłanki warunkowego umorzenia postępowania, podczas gdy właściwa analiza elementów podmiotowych i przedmiotowych czynu, a zwłaszcza sposobu i okoliczności popełnienia czynu, prowadzi do wniosku, że stopień winy oraz społecznej szkodliwości czynu nie był znaczny, a zatem w niniejszej sprawie, wobec ziszczenia się pozostałych przesłanek, zachodziły podstawy do warunkowego umorzenia postępowania względem oskarżonego; 2) zarzut obrazy prawa materialnego, tj. art. 178a § 5 kk w zw. z art. 44b § 2 kk, poprzez ich zastosowanie i orzeczenie obligatoryjnego przepadku równowartości pojazdu, mimo że w okolicznościach niniejszej sprawy przepis art. 178a § 5 kk pozostaje w sprzeczności z zasadą proporcjonalności i zasadą indywidualizacji odpowiedzialności karnej, wynikającymi z art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 42 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny - Sąd Okręgowy uznał iż pierwszy zarzut apelacji, dotyczący niezastosowania w stosunku do oskarżonego dobrodziejstwa warunkowego umorzenia postępowania, należało uznać za bezzasadny. - zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd I instancji słusznie nie przychylił się do wniosku oskarżonego i jego obrońcy o warunkowe umorzenie postępowania karnego, wobec braku przesłanek do zastosowania tej instytucji. Zgodnie z art. 66 § 1 kk sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. W orzecznictwie podkreśla się, że do zastosowania wobec sprawcy przestępstwa instytucji warunkowego umorzenia postępowania niezbędna jest tzw. pozytywna prognoza kryminologiczna, wyrażająca się w opartym na ocenie właściwości i warunków osobistych sprawcy oraz jego dotychczasowym sposobie życia przypuszczeniu, że sprawca pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Tylko sprawca, co do którego sąd nabierze przekonania, że rozpoznawany czyn był odosobnionym incydentem w jego życiu i można realnie zakładać, iż w przyszłości będzie przestrzegał porządku prawnego, a w szczególności nie popełni przestępstwa, może skorzystać z dobrodziejstwa warunkowego umorzenia postępowania” (wyrok Sądu Najwyższego z 11.01.2023 r., III KK 537/22, LEX nr 3509850). - zastosowanie instytucji warunkowego umorzenia postępowania jest możliwe tylko wtedy, gdy koniunkcyjnie występują ściśle określone okoliczności, mające w większości charakter materialnoprawny, warunkujące uznanie niecelowości kontynuowania postępowania karnego. Zatem sąd meriti ma prawo (a nie obowiązek) warunkowo umorzyć postępowanie, w wypadku łącznego spełnienia wszystkich przewidzianych przez ustawę przesłanek, tj. wówczas, kiedy: 1) wina sprawcy i społeczna szkodliwość czynu nie są oceniane jako znaczne; 2) brak jest wątpliwości co do okoliczności popełnienia czynu; 3) sprawca dotychczas nie był karany za przestępstwo umyślne; 4) postawa sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, zaś w szczególności nie popełni przestępstwa (arg. ex art. 66 § 1 k.k.); 5) występek jest zagrożony karą do 5 lat pozbawienia wolności (arg. ex art. 66 § 2 k.k.). Kluczowe jest stwierdzenie, że wszystkie przesłanki warunkowego umorzenia postępowania muszą ziścić się w momencie stosowania tego instrumentu probacyjnego ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2016 roku, sygn. akt III KK 485/15). - zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd I instancji słusznie uznał, że czyn którego dopuścił się oskarżony nie spełnił wymaganych przez ustawę przesłanek i cechował się znacznym stopniem winy i społecznej szkodliwości, co uniemożliwiało skorzystanie z instytucji warunkowego umorzenia postępowania. Zgodnie z art. 115 § 2 kk przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego lub zagrożonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia. Czyn, którego dopuścił się oskarżony naruszał istotne dobro prawne, jakim jest bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Sam fakt, iż W. Ł. (1) z pełną świadomością zdecydował się prowadzić pojazd mimo relatywnie wysokiego stopnia nietrzeźwości (wyniki badania na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu to od 0,81 mg/l do 0,66 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu) świadczy o znacznym stopniu jego winy. Zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, tak wysoki stopień nietrzeźwości niewątpliwie miał wpływ na percepcję i taktykę jazdy oskarżonego, stwarzając realne zagrożenie w ruchu lądowym. Mimo tego, że oskarżony nie spowodował wypadku drogowego, to jednak stwarzał realne niebezpieczeństwo dla życia, zdrowia i mienia innych uczestników ruchu drogowego, zwłaszcza iż kierował pojazdem około godz. 16, a zatem w porze dnia o dużym natężeniu ruchu. Ponadto oskarżony, jako osoba z doświadczeniem życiowym, był świadom tego, iż po upływie około 3 – 4 godzin od spożycia deklarowanej ilości piwa nadal w jego organizmie utrzymywało się wysokie stężenie alkoholu. Nie istniały też żadne wyjątkowe okoliczności, które uzasadniałyby motywację oskarżonego do prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości, zaś oskarżony mógł sprawdzić stan trzeźwości przed wyruszeniem w drogę. Motywacja oskarżonego, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia uzasadniały zatem ustalenie przez Sąd I instancji, iż zarzucony mu czyn cechował się znacznym stopniem winy i społecznej szkodliwości. - drugi zarzut obrońcy, dotyczący naruszenia prawa materialnego należało pozostawić bez rozpoznania z uwagi na zmianę przepisów Kodeksu karnego, wywołujących skutki korzystniejsze dla oskarżonego. Otóż Sąd Okręgowy działając z urzędu dokonał zmiany rozstrzygnięcia z pkt IV zaskarżonego wyroku poprzez zastosowanie przepisu art. 44b § 6 kk, dodanego na podstawie art. 2 pkt 3 lit. e ustawy z dnia 4 grudnia 2025 r. (Dz.U.2025.1872) zmieniającej Kodeks karny z dniem 29 stycznia 2026 r. oraz poprzez zastosowanie art. 44b § 5 pkt 1 kk dodanego do Kodeksu karnego na podstawie art. 2 pkt 3 lit. d ww. ustawy z dnia 4 grudnia 2025 r.; - zgodnie z aktualnie obowiązującym art. 44b § 5 pkt 1 kk przepadku pojazdu mechanicznego nie orzeka się, jeżeli w czasie popełnienia przestępstwa pojazd mechaniczny nie stanowił wyłącznej własności sprawcy. Ponadto przepis art. 44b § 6 kk stanowi, iż w wypadku, o którym mowa w § 5 pkt 1, sąd orzeka, a w wypadku, o którym mowa w § 5 pkt 2 - może orzec nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5.000 do 500.000 złotych. Mając na uwadze powołane przepisy, wobec poczynionych w toku sprawy ustaleń, iż pojazd nie stanowił wyłącznej własności W. Ł. (1), bowiem współwłaścicielem pojazdu była również jego żona, należało orzec nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa. Sąd ustalił kwotę nawiązki w wysokości równej minimalnemu wymiarowi tego środka kompensacyjnego, biorąc pod uwagę m.in. aktualną sytuację zarobkową oskarżonego i uzyskiwane przez niego dochody oraz uznając tym samym, iż tak wymierzona oskarżonemu dolegliwość spełni cele wychowawcze i wpłynie na zachowanie oskarżonego, mobilizując go do zmiany zachowania i przestrzegania zasad ruchu drogowego w przyszłości. Wniosek wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez: 1) warunkowe umorzenie postępowania karnego na okres próby w wymiarze jednego roku, 2) orzeczenie wobec oskarżonego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej świadczenia pieniężnego w kwocie 3.000 zł. 3) orzeczenie w stosunku do oskarżonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów, dla których wymagane jest prawo jazdy kategorii B na okres 1 roku. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. bezzasadność apelacji skutkowała bezzasadnością wniosków 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. zmiana przepisów Kodeksu karnego Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności opisano powyżej 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 3 listopada 2025 roku za wyjątkiem rozstrzygnięcia z pkt IV wyroku Zwięźle o powodach utrzymania w mocy bezzasadność apelacji i brak podstaw uwzględnianych przez sąd odwoławczy z urzędu skutkujących zmianą lub uchyleniem zaskarżonego wyroku 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany orzeczenie o przepadku (pkt IV wyroku) Zwięźle o powodach zmiany j.w. 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. -------------------------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 4.1. ---------------------------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności -------------------------- ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 6. Koszty Procesu P unkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności III apelacja obrońcy okazała się w całości bezzasadna, zatem z mocy art. 636 § 1 kpk oskarżony ponosi koszty sądowe za postępowanie odwoławcze w całości. Na zasądzone koszty składa się opłata w kwocie 300 zł (art. 3 ust. 1 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych) oraz kwota 20 zł tytułem zryczałtowanych wydatków za doręczenia w procesie karnym, wyliczona zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 roku w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym. 7. PODPIS 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację obrońca Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja cały wyrok 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐co do winy ☐co do kary ☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐art. 439 k.p.k. ☐brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐uchylenie ☒zmiana