I C 136/25 · Sąd powszechny

Sygn. akt: I C 136/25

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 stycznia 2026 r. Sąd Rejonowy w Jędrzejowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Katarzyna Wysoczyńska Protokolant: Dagmara Smerdzyńska po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2026 r. w W. na rozprawie sprawy z powództwa G. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Niestandaryzowanego Funduszu Wierzytelności w U. przeciwko W. N. o zapłatę I. zasądza od pozwanej W. N. na rzecz strony powodowej G. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Niestandaryzowanego Funduszu Wierzytelności w U. kwotę 5188,20 zł (pięć tysięcy sto osiemdziesiąt siedem złotych 20/100) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 7 maja 2025 roku do dnia zapłaty od kwoty 1591,03 zł (jeden tysiąc pięćset dziewięćdziesiąt jeden złoty 03/100) i odsetkami umownymi wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od kwoty 3597,17 zł (trzy tysiące pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych 17/100) od dnia 7 maja 2025 roku do dnia zapłaty II. oddala powództwo w pozostałej części III. zasądza na rzecz pozwanej W.

N. od strony powodowej G. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Niestandaryzowanego Funduszu Wierzytelności w U. kwotę 822,60 zł (osiemset dwadzieścia dwa złote 60/100) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu Sygn. akt I C 136/25

UZASADNIENIE

WYROKU z dnia 22 stycznia 2026 roku W dniu 12 maja 2025 roku do tut. Sądu wpłynął pozew (...) Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Niestandaryzowanego Funduszu Wierzytelności w U. przeciwko W. N. o zapłatę kwoty 14.883,55 zł z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu od kwoty 10.270,09 zł i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty od kwoty 4613,46 zł oraz zwrot kosztów procesu. W uzasadnieniu swego żądania strona powodowa wskazała, że zobowiązanie pozwanej wynika z umowy pożyczki nr (...) jaką zawarła z (...) S.A., a której nie spłaciła w całości.

Nadto strona powodowa wskazała, że wierzytelność przeciwko pozwanej nabyła na podstawie umowy przelewu wierzytelności, a na kwotę objętą żądaniem składają się kwota 5572,72 zł z tytułu niespłaconej pożyczki, kwota 1046,43 zł tytułem odsetek umownych, kwota 3567,03 zł tytułem odsetek za opóźnienie i kwota 4697,37 zł tytułem pozaodsetkowych kosztów. Roszczenie strony powodowej było przedmiotem rozpoznania w sprawie prowadzonej w elektronicznym postepowaniu upominawczym w Sądzie Rejonowym w Lublinie sygn. akt Nc – e (...)25, w procesu, który postanowieniem z dnia 7 marca 2025 roku umorzył postępowanie z uwagi na sprzeciw pozwanej od wydanego nakazu zapłaty (k. 43 - 53).

W odpowiedzi na pozew z dnia 6 czerwca 2025 roku pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu, podnosząc brak udowodnienia roszczenia co do zasady i wysokości, brak legitymacji strony powodowej i stosowana w umowie pożyczki klauzul niedozwolonych, a także przedwczesność żądania i brak wymagalności roszczenia (k. 63 - 68). Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2025 roku Sąd umorzył postępowanie co do kwoty 345,69 zł z uwagi na cofniecie pozwu w części (k.

98) Sąd ustalił co następuje: W dniu 31 października 2022 roku pozwana złożył internetowy wniosek o udzielenie pożyczki do (...) S.A. Wniosek został rozpoznany pozytywnie po przeprowadzeniu rozmowy telefonicznej w trakcie, której przedstawiciel (...) S.A. poinformował pozwaną o wysokości udzielonej pożyczki oraz odsetkach, pozaodsetkowych kosztach, terminie spłaty pożyczki. Wysokość pozaodsetkowych kosztów nie była objęta negocjacjami pomiędzy pozwaną i (...) S.A. W dniu 31 października 2022 roku został sporządzony wydruk umowy pożyczki nr (...) wraz z harmonogramem, w której jako strony wpisano pozwaną oraz (...) S.A.

W umowie wskazano, że kwota pożyczki wyniesie 6000 zł, a całkowita kwota do spłaty 12.446,35 zł, odsetki umowne 1321,96 zł, prowizja operacyjna 5124,39 zł. Kwota 12.446,35 zł miała być spłacona w 24 ratach do 12 listopada 2024 roku, a RSO określono na 123,21 %. Kwota 6000 zł miała być wypłacona pozwanej do kwoty (...),71 zł na jej konto, do kwoty 1000 zł miała być wypłacona na konto (...), a do kwoty 2321,29 zł miała stanowić spłatę innych zobowiązań pozwanej w (...) S.A. z umowy (...). Na konto pozwanej (...) S.A przekazało kwotę 2678,71 zł.

Pozwana spłaciła kwotę 1402,83 zł. W dniu 22 grudnia 2023 roku roku strona powodowa i (...) S.A. zawarły umowę przelewu wierzytelności, na mocy której strona powodowa nabyła wierzytelność przeciwko pozwanej z umowy (...). Pismem z dnia 15 kwietnia 2023 roku (...) S.A. wypowiedziało pozwanej umowę pożyczki nr (...). Dowód: wydruk umowa pożyczki z harmonogramem (k. 23-25), wniosek (k. 21 – 22), wydruk formularza informacyjnego (k. 26 - 27) umowa przelewu wierzytelności z załącznikami (k. 31-38), nagranie (k. 154 + nagranie rozprawy z dnia18 listopada 2025 roku), potwierdzenie wykonania transakcji (28), pismo (k. 29 -30), wykaz spłat (k. 42).

Sąd zważył co następuje:

W ocenie Sądu powództwo jest zasadne częściowo. W ocenie Sądu strona powodowa wykazała swą legitymację czynną przedkładając umowę przelewu wierzytelności z załącznikami, w tym z załącznikiem nr 1 (k. 37), z których wynika, że strona powodowa była uprawiona do wytoczenia powództwa w niniejszej sprawie, albowiem od pierwotnego wierzyciela nabyła wierzytelność przeciwko pozwanej z umowy pożyczki nr (...). Mając na uwadze nagranie rozmowy jaka poprzedziła sporządzenie wydruku umowy pożyczki Sąd doszedł do przekonania, że pozwana i pierwotny wierzyciel zawarli umowę pożyczki (...), na podstawie której pozwana otrzymała w formie przelewu kwotę 2678,71 zł (k. 28), a także zostały spłacone jej wcześniejsze zobowiązania w kwocie (...),29 zł, a zatem otrzymała do swej dyspozycji kwotę 5000 zł, z której spłaciła kwotę 1402,83 zł.

W umowie wskazano nadto, że na konto firmy (...) zostanie przekazana kwota 1000 zł, ale zdaniem Sądu strona powodowa nie wykazała, że pierwotny wierzyciel przekazał na konto wskazanej firmy kwotę 1000 zł, a zatem nie wykazano, że pozwana była zobowiązana do zapłaty wskazanej kwoty (skoro kwota nie została wypłacona nie powstał obowiązek jej zwrotu). Nadto zapis umowy, z którego wynika, że wskazana kwota ma być przekazana tytułem e-konsultacji medycznej był niejasny i nie przedłożono żadnych dokumentów potwierdzających wykonanie tej usługi i jej faktyczny koszt.

Zatem zdaniem Sądu pozwana nie była zobowiązana do zapłaty wskazanej umowy 1000 zł, a jedynie do kwoty 5000 zł zgodnie ze wcześniejszym wyliczeniem. Potwierdzeniem zawarcia umowy pożyczki jest także fakt spłaty przez pozwaną części zobowiązania, a mianowicie kwoty 1402,83 zł. Gdyby pozwana nie zawarła wskazanej umowy, to nie spłacałaby żadnej kwoty. W ocenie Sądu niezależnie od powyższego należy wskazać, że postanowienia umowy w zakresie tzw. pozaodsetkowych stanowiących prowizję w kwocie (...),39 był niedozwolonymi klauzulami umownymi i dlatego nie wiązały pozwanej.

Wskazać należy, że ocena umowy pożyczki pod kątem stosowania klauzul niedozwolonych jest możliwa nie tylko na zarzut pozwanej, ale także przez Sąd z urzędu (wyrok ETS z dnia 27 czerwca 2000 r., C-240-244/98, wyrok ETS dnia 26 października 2006 r., C-168/05, wyrok z dnia 4 czerwca 2009 r., C-243/08) oraz uchwałę SN z dnia 15 września 2020 roku III CZP 87/19 legalis 2468020). Zgodnie z przepisem art. 385 1 § kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne), przy czym nie dotyczy to postanowień określających świadczenia główne stron, w tym ceny i wynagrodzenia, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Wskazany przepis ma zastosowane do umów obligacyjnych zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami a konsumentami z użyciem wzorca umowy lub też do umów zawieranych bez użycia takiego wzorca (wyrok SN z dnia 7 grudnia 2006 roku III CSK 266/06 lex 238949). Niewątpliwym jest, że wskazany przepis może mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, albowiem umowa pożyczki została zawarta pomiędzy przedsiębiorcą, czyli (...) S.A. a konsumentem, czyli pozwaną. Klauzula generalna wskazana w cytowanym przepisie zawiera dwa kryteria oceny umowy, a mianowicie dobre obyczaje oraz interesy konsumenta.

Uznanie konkretnej klauzuli umownej za niedozwolone postanowienie umowy wymaga stwierdzenia łącznego wystąpienia obu przesłanek, a więc sprzeczności z dobrymi obyczajami oraz rażącego naruszenia interesów konsumenta (wyrok SN z dnia 29 sierpnia 2013 roku I CSK 660/12 lex 1408133). Dobre obyczaje to w zasadzie pojęcie równoważne dla zasad współżycia społecznego, czyli pozaprawnych reguł postępowania niesprzecznych z etyką, moralnością i aprobowanych społecznie. W szczególności sprzeczne są wszelkie postanowienia umowy, które naruszają uczciwość, zaufanie do kontrahenta, zmierzają do wykorzystania przymusowego położenia drugiej strony umowy, a tym samym naruszają równorzędność stron stosunku prawnego (Z.

V. - komentarz do art. 385 1 kc lex; wyrok SN z dnia 3 lutego 2006 roku I CK 297/05 Wokanda 2006 nr 7-8). Interesy konsumenta to pojęcie szerokie i należy przez nie rozumieć nie tylko interesy ekonomiczne. Z rażącym naruszeniem interesów konsumenta mamy do czynienia w przypadku, gdy postanowienia umowy znacząco odbiegają od sprawiedliwego wyważenia praw i obowiązków stron, gdy dochodzi do jaskrawej, nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków stron umowy (wyrok SN z dnia 13 lipca 2005 roku I CK 832/04). Do naruszenia tej równowagi stron odnosi się także art. 3 ust. 2 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.

U. UE l 2011.304.64), zawierający definicję nieuczciwych warunków umowy zawieranej z konsumentem. Należy wskazać, że nie każde postanowienie umowy podlega ocenie pod kątem uznania go za niedozwoloną klauzulę. Z badania tego wyłączone są postanowienia umowy uzgodnione indywidualnie z konsumentem oraz postanowienia określające jednoznacznie główne świadczenia stron. Zgodnie z art. 720 § 1 kc przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę określoną ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy.

Z definicji umowy pożyczki nie wynika zatem, aby wysokość prowizji należała do głównych świadczeń stron umowy, albowiem do świadczeń tych należą jedynie udostępnienie kwoty pożyczki przez pożyczkodawcę oraz zwrot kwoty pożyczki przez pożyczkobiorcę (wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 30 września 2002 roku XVII Amc 47/01 Dz. Urz. UOKiK 2003/1/244; wyrok SN z dnia 6 kwietnia 2004 roku I CK 472/03 Pr. Bank. 2004/11). Tym samym postanowienia w zakresie ustalenia wysokości prowizji podlegają ocenie przy uwzględnieniu art. 385 1 kc i mogą być uznane za niedozwolone klauzule umowne.

Zgodnie z art. 385 1 § 3 kc nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu, w szczególności odnosi się do to wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Przy ocenie postanowień umowy pod kątem ich indywidualnego uzgodnienia należy także kierować się art. 3 ust. 2 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. U. UE l 2011.304.64), zgodnie z którym warunki umowy zostaną zawsze uznane za niewynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej i konsument nie miał wypływu na ich treść, zwłaszcza jeżeli zostały przedstawione konsumentowi w formie sformułowanej uprzednio umowy standardowej (wyrok SN z dnia 3 lutego 2006 roku I CK 297/05 Wokanda 2006 nr 7-8).

W ocenie Sądu umowa pożyczki (...) w części dotyczącej ustalenia wysokości prowizji kwocie 5124,39 zł stanowiącej ponad 102 % wysokości kwoty pożyczki udostępnionej faktycznie pozwanej nie zostały uzgodnione z pozwaną indywidualnie. Należy także dodać, że strona powodowa przy uwzględnieniu art. 385 1 § 4 kc nie udowodniła, że te zapisy umowy zostały uzgodnione indywidualnie z pozwaną, a z nagrania rozmowy wynika, że wysokość tych kosztów była jedynie przedmiotem informacji i to bez możliwości ich negocjacji. W ocenie Sądu postanowienia umowy w zakresie ustalenia wysokości prowizji były niedozwolonymi postanowieniami umowy i zmierzały do obejścia przepisów dotyczących wysokości odsetek, rażąco naruszały prawa pozwanej jako konsumenta.

Niewątpliwym jest, że instytucjom udzielającym pożyczek należy się wynagrodzenie za udzielenie pożyczki w postaci np. prowizji. Zdaniem Sądu koszty te jednak nie mogą być wygórowane i muszą mieć swoje uzasadnienie zarówno w odniesieniu do wysokości samej kwoty pożyczki, jaki i okresu spłaty pożyczki oraz faktycznych czynności pożyczkodawcy podjętych przy udzieleniu pożyczki, a wyliczenie ich wysokości musi być jasne i zrozumiałe. Ustalenie wysokości opłat wskazanych wyżej na poziomie 102 % kwoty jaką pozwana faktycznie uzyskała w ramach umowy jako kwoty pożyczki było nieuzasadnione i rażąco wygórowane, a nadto zmierzało do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych i nie znajdowało uzasadnienia w czynnościach dokonanych przez pożyczkodawcę.

Pożyczkodawca w umowie nie przedstawił wyliczenia kwoty prowizji w kwocie 5124,39 zł. Niewątpliwym jest dla Sądu, że postanowienia umowy w zakresie ustalenia wysokości tych kosztów były rażąco krzywdzące dla pozwanej, albowiem faktycznie do swej dyspozycji otrzymała kwotę 5.000 zł, a zgodnie z wydrukiem umowy była zobowiązana do zapłaty kwoty ponad dwukrotnie wyższej (12.446,35 zł ). Nadto pozwana na ustalenie wysokości tej dodatkowej kwoty w wysokości 5124,39 zł nie miała żadnego wpływu, kwota ta została jej przez pożyczkodawcę narzucona.

Z tych też względów Sąd uznał postanowienia umowy pożyczki w zakresie ustalenia wysokości prowizji w łącznej kwocie 5124,39 zł za niedozwolone postanowienia umowy i przez to za niewiążące pozwanej. Tym samym uznano, że pozwana nie była zobowiązana do uiszczenia tej kwoty. Oceniając wysokość wskazanych dodatkowo opłat zastrzeżonych w umowie pożyczki Sąd nie mógł pominąć rozwiązań przyjętych w ustawie z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim, która uregulowała wysokość maksymalnych tzw. pozaodsetkowych kosztów, a także wskazała w przepisie art. 36a wzór na ich obliczenie.

W ocenie Sądu uregulowanie zawarte we wskazanej ustawie o kredycie konsumenckim znajdzie zastosowanie dopiero wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób nie budzący wątpliwości, że postanowienia umowy pożyczki w zakresie tzw. pozaodsetkowych kosztów, w tym właśnie prowizji zostały ustalone z konsumentem indywidualnie. W przypadku, gdy wysokość prowizji nie została ustalona indywidualnie, to takie postanowienie umowy jest nieważne i bez znaczenia jest to, że wysokość tych dodatkowych należności mieści się w wyliczeniu zawartym w umowie o kredycie konsumenckim.

W ocenie Sądu zgodnie z umową ustną pozwana zobowiązana była do zapłaty jedynie kwoty 5000 zł. Pozwana spłaciła kwotę 1402,83 zł, a zatem pozostała kwota 3597,17 zł. Do kwoty tej doliczono odsetki maksymalne za opóźnienie w kwocie 1591,03 zł wyliczone od kwoty 3597,17 zł od dnia 29 maja 2023 roku do dnia 6 maja 2025 toku (wypowiedzenie umowy – wniesienie pozwu do Sądu), co dało łącznie kwotę 5188,20 zł. Odsetki za opóźnienie zasądzono od 7 maja 2025 roku od kwoty 1591,03 zł, a odsetki maksymalne za opóźnienie od dnia 7 maja 2025 roku (dzień następny po nadaniu pozwu) od kwoty 3597,17 zł.

Z uwagi na powyższe orzeczono jak w pkt I wyroku. W pkt II powództwo oddalono w pozostałej części z uwagi na niezasadność żądania pozwu. Powództwo oddalono także w części dotyczącej odsetek umownych, albowiem naliczono je w umowie, nie tylko od kwoty faktycznie udostępnionej, ale i od kwoty prowizji i kwoty 1000 zł, z tytułu e-konsultacji medycznej. W ocenie Sądu stanowiło to nadużycie pożyczkodawcy w zakresie prawidłowości i rzetelności podania pozwanej prawidłowego wyliczenia odsetek i RSO, które winny być podane i wyliczone przy uwzględnieniu jedynie realnie oddanej do dyspozycji pozwanej kwoty (wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21 kwietnia 2016 roku sygn.

I C - 377/14). W ocenie niezasadny był zarzut braku wymagalności roszczenia, albowiem umowa została prawidłowo wypowiedziana, ze skutkiem na 29 maja 2023 roku, o czy świadczy pismo z dnia 15 kwietnia 2023 roku z dowodem nadania. Nadto zobowiązanie z umowy pożyczki pozwana winna spłacić do dnia 12 listopada 2024 roku, a zatem w dacie złożenia pozwu termin ten już upłynął. O kosztach procesu orzeczono w pkt III na podstawie art. 98 §1, 1 1 kpc i art. 108 kpc. Strona powodowa wygrała w 35 %, a pozwana w 65 %, zatem w takim stosunku rozliczono koszty procesu.

Strona powodowa poniosła łączne koszty w kwocie 4367 zł , na którą złożyły się: - kwota 750 zł tytułem opłaty od pozwu - kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej - kwota 3600 zł tytułem wynagrodzenia fachowego pełnomocnika zgodnie z§2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Ze wskazanej kwoty należy się zatem stronie powodowej kwota 1528,45 zł. Strona pozwana poniosła łączne koszty w kwocie 3617 zł , na którą złożyły się: - kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej - kwota 3600 zł tytułem wynagrodzenia fachowego pełnomocnika zgodnie z§2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Ze wskazanej kwoty należy się zatem stronie pozwanej kwota 2351,05 zł. Po zminusowaniu otrzymano kwotę 822,60 zł, którą zasądzono na rzecz pozwanej w pkt III wyroku.