IX P 1/25 · Sąd powszechny

UZASADNIENIE Powodowie A. W., M. W. i J. L. pozwem wniesionym w dniu 4 września 2023 r. (ostatecznie zmodyfikowanym 1 sierpnia 2024 r.) wystąpili z żądaniem nakazania pozwanej M. G. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą (...) wydania świadectw pracy w związku z ich zatrudnieniem na stanowisku kierowców za okresy:  w stosunku do powoda A. W. – od 9 sierpnia 2010 r. do 27 czerwca 2018 r.,  w stosunku do M. W. – od 14 stycznia 2013 r. do 27 czerwca 2018 r.,  w stosunku do J. L. – od 19 kwietnia 2010 r. do 31 maja 2018 r.

W uzasadnieniu wskazano, że powodowie pozostawali w sporze z pozwaną w sprawie toczącej się pod sygn. (...) w przedmiocie m.in. ustalenia istnienia stosunku pracy. Prawomocnym wyrokiem z 5 stycznia 2022 r. Sąd (...) w S. (...) ustalił istnienie stosunku pracy pomiędzy powodami a pozwaną w ww. okresach, w związku z czym pismem z 13 kwietnia 2023 r., odebranym 20 kwietnia 2023 r., wystąpili do pozwanej o wydanie świadectw pracy. Pozwana jednak nie ustosunkowała się do pisma w tym przedmiocie, nadto nie wydała świadectw pracy zgodnie z ich żądaniem.

W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództw i zasądzenie od powodów kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniosła zarzut przedawnienia roszczenia – upływu ponad 3 lat od chwili ustania stosunku pracy. Pismem z dnia 30 stycznia 2025 r. (...) M. G. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą (...) w upadłości podniósł zarzut przedawnienia roszczeń powodów (k. 134-138). Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: A. W., M. W. i J. L. zawarli z M. G. umowy zlecenia, w ramach których świadczyli usługi jako kierowcy (...).

W toku postępowania w przedmiocie ustalenia istnienia stosunku pracy toczącego się pod sygn. (...)Sąd ustalił, iż M. G. łączył stosunek pracy: z A. W. od dnia 9 sierpnia 2010 r. do dnia 27 czerwca 2018 r.; z M. W. od dnia 14 stycznia 2013 r. do dnia 27 czerwca 2018 r.; z J. L. od dnia 19 kwietnia 2010 r. do dnia 31 maja 2018 r. Niesporne, nadto dowód: akta sprawy sygn. (...), w tym wyrok Sądu (...) w S. (...) z dnia 5 stycznia 2022 r. wraz z uzasadnieniem. A. W., M. W.oraz J. L. wystąpili do N. K. o wydanie świadectw pracy pismem z dnia 13 kwietnia 2023 r. (doręczonym w dniu 20 kwietnia 2023 r.).

Świadectwa pracy nie zostały im wydane. Niesporne, nadto dowody:  pismo z dnia 13 kwietnia 2023 r. wraz z potwierdzeniem odbioru – k. 21-24,  przesłuchanie powoda A. W. – k. 107-108,  przesłuchanie powoda M. W. – k. 108,  przesłuchanie powoda J. L. – k. 108-109. Pozew o wydanie świadectw pracy złożono 4 września 2023 r. Wcześniej A. W., M. W. i J. L.nie występowali do sądu z roszczeniem o wydanie świadectwa pracy, również nie podnosili roszczenia w tym przedmiocie w ramach postępowania toczącego się pod sygn. akt (...).

Niesporne, a nadto dowód:  przesłuchanie powoda A. W. – k. 107-108,  przesłuchanie powoda M. W. – k. 108,  przesłuchanie powodaJ. L. – k. 108-109.

Sąd zważył, co następuje:

Stan faktyczny w niniejszej sprawie sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, których rzetelność i autentyczność nie były kwestionowane przez żadną ze stron i nie nasuwały wątpliwości, ale także w szczególności z uwzględnieniem ustaleń poczynionych w sprawie sygn. (...). Jednocześnie Sąd dał wiarę w całości dowodom z przesłuchania powodów, gdzie powodowie zgodnie wskazali, iż nie występowali przed 2023 r. z roszczeniem o wydanie świadectw pracy, co natomiast w pełni uzasadnia przyjęcie, iż ich roszczenie uległo przedawnieniu.

Zgodnie z treścią przepisu art. 97 § 1 kodeksu pracy (dalej: k.p.), w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy pracodawca jest obowiązany wydać pracownikowi świadectwo pracy w dniu, w którym następuje ustanie stosunku pracy, jeżeli nie zamierza nawiązać z nim kolejnego stosunku pracy w ciągu 7 dni od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniego stosunku pracy. Jeżeli z przyczyn obiektywnych wydanie świadectwa pracy pracownikowi albo osobie przez niego upoważnionej w tym terminie nie jest możliwe, pracodawca w ciągu 7 dni od dnia upływu tego terminu przesyła świadectwo pracy pracownikowi lub tej osobie za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r.

– Prawo pocztowe (Dz.U. z 2023 r. poz. 1640 oraz z 2024 r. poz. 467, 1222 i 1717) albo doręcza je w inny sposób. Świadectwo pracy dotyczy okresu lub okresów zatrudnienia, za które dotychczas nie wydano świadectwa pracy. Zgodnie z treścią art. 97 1 §1 k.p., w przypadku niewydania przez pracodawcę świadectwa pracy pracownikowi przysługuje prawo wystąpienia do sądu pracy z żądaniem zobowiązania pracodawcy do wydania świadectwa pracy. Z żądaniem, o którym mowa w § 1 i 2, można wystąpić w każdym czasie przed upływem terminu przedawnienia (§3).

W myśl art. 291 § 1 k.p. roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Art. 292 zd. 1 k.p. stanowi natomiast, iż po upływie terminu przedawnienia roszczenia ze stosunku pracy ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, iż występujących w sprawie A. W., M. W. oraz J. L. łączyło współuczestnictwo formalne (zgodnie z przepisem art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Pomiędzy współuczestnikami formalnymi nie zachodzi materialnoprawna więź, a sprawy łącznie rozpoznawane w istocie są jedynie sprawami podobnymi, połączonymi do rozpoznania na mocy decyzji powodów. Przy współuczestnictwie formalnym występuje zatem tyle różnych przedmiotów sporu, ilu jest współuczestników i każdy z powodów formalnie występuje z odrębnym powództwem. Powództwa podlegały oddaleniu ze względu na zasadny zarzut przedawnienia. Roszczenie o wydanie świadectwa pracy staje się wymagalne z upływem 7 dni od ustania stosunku pracy i można je podnieść w ciągu 3 lat od dnia wymagalności.

Żaden z powodów nie wystąpił ze stosownym powództwem w wymaganym ustawą okresie – o czym poniżej. Stosunki pracy łączące powodów A. W. oraz M. W. z pozwaną ustały z dniem 27 czerwca 2018 r. Roszczenia powodów o wydanie świadectwa pracy stały się wymagalne z dniem 4 lipca 2018 r. (tj. w ostatnim dniu 7-dniowego terminu na wydanie świadectwa pracy), zatem z upływem 4 lipca 2021 r. roszczenia uległy przedawnieniu. Co do zaś powoda J. L., jego stosunek pracy ustał z dniem 31 maja 2018 r., zaś jego roszczenie o wydanie świadectwa pracy stało się wymagalne z dniem 7 czerwca 2018 r.

Wobec czego z upływem 7 czerwca 2021 r. roszczenie uległo przedawnieniu. Tym samym ewentualne zobowiązania pracodawcy do wydania powodom świadectw pracy przekształciły się w tzw. zobowiązania naturalne i pracodawca nie ma obowiązku ich spełnienia – chyba że zrzeka się prawa korzystania z zarzutu przedawnienia, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Pozwana w toku niniejszej sprawy skutecznie podniosła zarzut przedawnienia roszczeń. Powodowie wskazywali, iż nie wszczynali postępowania sądowego w zakresie żądania wydania świadectw pracy do 2023 r., ponieważ do czasu ustalenia stosunku pracy pozwana kwestionowała tę okoliczność i wydanie świadectwa pracy było nierealne.

Z ich przesłuchania nie wynika jednak z jakich względów, pośród roszczeń podnoszonych w związku z ustaleniem istnienia stosunku pracy, nie zgłosili roszczeń o wydanie świadectw pracy. Powodowie byli reprezentowani w procesie o ustalenie stosunku pracy przez zawodowego pełnomocnika,. Podnosili obok roszczenia o ustalenie stosunku pracy również roszczenia o wynagrodzenie, ekwiwalent za urlop wypoczynkowy i odszkodowanie. Pomimo, że znane im były okoliczności ustania ich stosunków pracy (pozornych umów zlecenia) nie zgłosili w ciągu trzech lat od tego ustania roszczeń o wydanie świadectw pracy.

Dla terminu wymagalności i wystąpienia z roszczeniem o wydanie świadectwa pracy nie ma znaczenia fakt, iż z udziałem powodów i pozwanej toczyło się uprzednio postępowanie o ustalenie istnienia stosunku pracy, tj. w sprawie sygn. (...), wskutek którego ustalono istnienie stosunków pracy łączących powodów z pozwaną. Wydane orzeczenie w tej sprawie nie miało charakteru konstytutywnego, a deklaratywny i jedynie potwierdzało, iż stosunki pracy powodów faktycznie istniały do 2018 r. Jednocześnie wyrok w przedmiocie ustalenia istnienia stosunku pracy wywołuje skutek ex tunc (por. wyrok Sądu (...)- (...) z dnia 13 grudnia 2007 r. (...)).

To natomiast prowadzi do wniosku, iż pomimo uprawomocnienia się w 2023 r. wyroku w przedmiocie ustalenia istnienia stosunku pracy pomiędzy odpowiednio A. W., M. W. i J. L. a M. G., wymagalność ich roszczeń o wydanie świadectw pracy rozpoczynała się w 2018 r., zaś przedawnienie nastąpiło już w 2021 r. Powodowie wystąpili ze swoimi roszczeniami o wydanie świadectw pracy po około 2 latach od ostatniego dnia wymagalności ich roszczeń, pomimo wspierania ich działań przez zawodowego pełnomocnika. W związku z tym podniesiony zarzut przedawnienia w zakresie wszystkich roszczeń jest oczywiście uzasadniony.

Termin do wystąpienia z roszczeniem o wydanie świadectwa pracy wynikający z art. 291 k.p. jest terminem prawa materialnego i nie podlega wydłużeniu lub przywróceniu. Pomimo zatem kwestionowania przez pozwaną okoliczności w zakresie łączących strony stosunku pracy, celem dochowania terminu należałoby wystąpić ze stosownym powództwem w terminie 3 lat od upływu 7 dni od zakończenia współpracy powodów z pozwaną. Jako, że zarzut przedawnienia jest najdalej idącym zarzutem procesowym, konsekwencją jego uwzględnienia przez Sąd jest brak przeprowadzania dalszego postępowania dowodowego na okoliczność zasadności każdego z powództw.

Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie wyroku na podstawie art. 98 § 1, § 1 1 i § 3 k.p.c., zgodnie z którymi strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Stronami przegrywającymi w niniejszym procesie są powodowie występujący jako współuczestnicy formalni.

W tej sytuacji każdy z powodów zobowiązany jest zwrócić pozwanemu poniesione przez niego koszty procesu, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego pozwanego. Minimalne stawki wynagrodzenia radcy prawnego zastępującego pozwanego zostały określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.). W oparciu treść § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Sąd ustalił, że minimalna stawka wynagrodzenia w zakresie roszczenia o wydanie świadectwa pracy wynosi 240 zł.

ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) 3. (...) Dnia 25 marca 2026 r.