V U 727/24 · Sąd powszechny

Sygn. akt V U 727/24

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 stycznia 2026 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Agnieszka Leżańska Protokolant: sekretarz sądowy Monika Daras po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2026 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z odwołania H. M. od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział (...) w Ł. z dnia (...), znak: (...) o wysokość świadczenia 1. oddala odwołanie;

2. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz adwokata A. K. z tytułu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu H. M. kwotę 360,00 (trzysta sześćdziesiąt) złotych, podwyższoną o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Sygn. akt V U 727/24

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) , Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział (...) w Ł. przeliczył H. M. emeryturę rolniczą od dnia (...) dokonując przy tym z przysługującej H. M. emerytury rolniczej, potrącenia należności z tytułu zajęcia komorniczego w wysokości 444,71 zł. Pozostała kwota do wypłaty wyniosła 1.591,71 zł. Odwołanie od tej decyzji wniosła w dniu (...) H. M., nie zgadzając się z dokonanym przez organ rentowy potrąceniem. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podnosząc, iż decyzja została wydana prawidłowo, tj. z zachowaniem kwoty wolnej od potrąceń-1.125,26 zł oraz maksymalnej wysokości świadczenia podlegającej potrąceniu z tytułu zajęcia wierzytelności-25%.

W dniu (...)wnioskodawczyni wniosła o zabezpieczenie roszczenia na czas toczącego się postępowania, poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2025 roku Sąd oddalił wniosek H. M. o zabezpieczenie. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2025 roku Sąd ustanowił dla H. M. adwokata z urzędu. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: H. M. urodziła się w dniu (...) (bezsporne). W dniu (...) wnioskodawczyni złożyła wniosek o emeryturę rolniczą. Decyzją z (...) KRUS przyznał ubezpieczonej emeryturę rolniczą (dowód: wniosek k. 1-2, decyzja Prezesa KRUS z (...) k.21-22-akt KRUS) Skierowanym do KRUS wezwaniem z dnia 2 września 2024 roku, Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Radomsku, poinformował organ rentowy o toczącej się sprawie egzekucyjnej z wniosku wierzyciela (...) S.A. przeciwko H.

M., prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia (...), sygn. akt (...), zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia (...) na mocy przepisu art. 895 i dalszych k.p.c. oraz art. 50 ustawy i ubezpieczeniu społecznym rolników i wezwał do dokonywania potrąceń z emerytury H. M., celem zaspokojenia należności w wysokości: - należności głównej- 2.556,74 zł; - odsetek od 2 września 2024 roku-1.112,22 zł; - kosztów procesu-379,90 zł; - kosztów zastępstwa w egzekucji: 225,00 zł; - opłaty egzekucyjnej: 404,90 zł; - wydatków gotówkowych: 33,84 zł.

Na zaspokojenie powyższych należności przeznacza się ¼ emerytury lub renty (dowód: wezwania k.445-akt KRUS) Powyższe wezwanie Kasa otrzymała w dniu 13 września 2024 roku (okoliczność bezsporna). Decyzją z dnia (...) KRUS, po dokonaniu potrącenia należności z tytułu zajęcia komorniczego, ustalił wysokość należnej ubezpieczonej emerytury (dowód: decyzja Prezesa KRUS z (...) k.447-akt KRUS) Sąd Okręgowy dokonał następującej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i zważył, co następuje: odwołanie podlega oddaleniu.

W niniejszej sprawie odwołująca kwestionowała fakt dokonania przez organ rentowy potrąceń z jej emerytury rolniczej w związku z prowadzoną przeciwko niej egzekucją komorniczą. Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2024r. poz.90), Kasa może potrącać z wypłacanych świadczeń z ubezpieczenia zaległe składki na ubezpieczenie społeczne rolników indywidualnych i członków ich rodzin lub na ubezpieczenie, wraz z odsetkami, a także składki na ubezpieczenie za bieżący kwartał; dotyczy to tylko składek za osobę pobierającą świadczenie, z wyjątkiem domownika, oraz składek, do których opłacenia zobowiązana jest ta osoba.

Ponadto z emerytur i rent mogą być potrącane inne należności na zasadach określonych w odrębnych przepisach. W myśl ust. 2 powyższego przepisu o dokonywaniu potrącenia orzeka się w decyzji ustalającej prawo do świadczenia albo w odrębnej decyzji. Zgodnie zaś z art. 52 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a ponadto:1) do składek na ubezpieczenie stosuje się odpowiednio art. 12, art. 26, art. 29 § 1 i 2, art. 51 § 1, art. 55, art. 59 § 1 pkt 1, 3, 4, 8 i 9, art. 60 § 1, art. 62 § 1 i 5, art. 62b § 1 pkt 2 i § 3, art. 63 § 1, art. 72 § 1 pkt 1 i 4, art. 73 § 1 pkt 1 i 5, art. 77 § 1 pkt 2, art. 77b § 2 i 4, art. 78 § 1, § 3 pkt 3 lit. a i § 4, art. 79 § 2, art. 91, art. 97 § 1, art. 98 § 1 i § 2 pkt 1, 2 i 7, art. 100 § 1, art. 101 § 1, art. 105 § 1 i 2, art. 106 § 1 i 2, art. 107 § 1, § 1a, § 2 pkt 2 i 4 i § 3, art. 108 § 1 i 4, art. 109 § 1 i 2 pkt 1, art. 110 § 1, § 2 pkt 2 i § 3, art. 111 § 1-4 i § 5 pkt 1, art. 112 § 1, § 3, § 4 pkt 2 i § 5-7 oraz art. 118 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;2) do przyznawania świadczeń z ubezpieczenia i do ich wypłaty stosuje się odpowiednio przepisy regulujące przyznawanie i wypłatę odpowiednich świadczeń przysługujących pracownikom i członkom ich rodzin.

W sprawie znajdą więc zastosowanie przepisy art. 139-141 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. (Dz.U. z 2023r. poz.1251 ze zm.). Stosownie do art. 139 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ze świadczeń pieniężnych określonych w ustawie - po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych - podlegają potrąceniu, z uwzględnieniem art.141, należności wymienione enumeratywnie w punktach 1-10. W punkcie 5 wskazane zostały sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż należności, o których mowa w pkt 3.

Zgodnie natomiast z treścią art. 140 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, potrącenia, o których mowa w art. 139, mogą być dokonywane, z zastrzeżeniem art. 141, w przypadku innych egzekwowanych należności niż wymienione w pkt 1 i 2, do wysokości 25% świadczenia. Sąd ustalił, że wezwaniem z dnia 2 września 2024 roku, Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Radomsku, poinformował organ rentowy, że przeciwko H. M. toczy się postępowanie egzekucyjne z wniosku wierzyciela (...) S.A., prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia (...), sygn. akt (...), zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia (...) na mocy przepisu art. 895 i dalszych k.p.c. oraz art. 50 ustawy i ubezpieczeniu społecznym rolników oraz wezwał do dokonywania potrąceń z emerytury H.

M., celem zaspokojenia należności w wysokości: - należności głównej- 2.556,74 zł; - odsetek od 2 września 2024 roku-1.112,22 zł; - kosztów procesu-379,90 zł; - kosztów zastępstwa w egzekucji: 225,00 zł; - opłaty egzekucyjnej: 404,90 zł; - wydatków gotówkowych: 33,84 zł. Na tej podstawie, po otrzymaniu tego wezwania organ rentowy decyzją z dnia (...) dokonał zmniejszenia wysokości pobieranej przez H. M. emerytury. Oceniając zasadność odwołania podkreślić przede wszystkim trzeba, że KRUS musi dokonywać potrąceń aż do zaspokojenia kwot wskazanych w zajęciach komorniczych.

KRUS jest bowiem związany zajęciem świadczeń odwołującej i wezwaniem do dokonywania potrąceń skierowanych przez Komornika w toku postępowań egzekucyjnych. Organ rentowy nie może zaś badać, czy kwoty pozostałe do zapłaty a wskazywane w pismach Komornika są prawidłowe, czy nie. Potrącenia te muszą być dokonywane w granicach przewidzianych w art. 139-142 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wskazać należy, że ani organ rentowy, ani sąd nie mają uprawnień do weryfikacji tytułów wykonawczych, które wierzyciel złożył organowi egzekucyjnemu do realizacji.

Na podstawie przedstawionych zawiadomień o zajęciu świadczenia organ rentowy jest zobowiązany do dokonywania potrąceń na zasadach określonych w art. 139-141 ustawy emerytalno-rentowej, zaś kontrolując prawidłowość decyzji KRUS w tym przedmiocie sąd bada jedynie, czy dokonywane przez organ rentowy potrącenia dokonywane są w granicach określonych przez ww. przepisy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie wyrażone w wyroku z dnia 4 lipca 2017 r., III AUa 8/17 (LEX nr 2344179). Organ rentowy nie ma prawa oceniać zgodności z prawem egzekucji prowadzonej przez komornika.

Nie należy do postępowania wywołanego wniesieniem odwołania od zaskarżonej decyzji organu rentowego, ustalanie prawidłowości i zasadności roszczeń egzekwowanych ze świadczenia ubezpieczonego. W gestii organu rentowego, nie leży podejmowanie jakichkolwiek decyzji w przedmiocie prowadzenia, bądź zaniechania egzekucji należności wynikającej z tytułu wykonawczego, z tej przyczyny, że organ rentowy nie jest organem egzekucyjnym w zakresie należności zasądzonych prawomocnym wyrokiem sądu czy nakazem zapłaty. Takim organem, stosownie do dyspozycji art. 758 k.p.c., jest komornik sądowy, organ rentowy występuje w charakterze podmiotu upoważnionego i zobowiązanego do wstrzymania dłużnikowi tej części świadczenia pieniężnego, która podlega potrąceniu i przekazaniu na rzecz wierzyciela widniejącego w tytule wykonawczym. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 14 marca 2013 r., III AUa 86/13, LEX nr 1298965).

Mając na uwadze powyższe rozważania wskazać należy, iż podnoszone przez skarżącą zarzuty w piśmie procesowym z dnia 18 listopada 2025 roku, mogą być podnoszone w ramach wniesionej skargi na czynność komornika w toku postepowania egzekucyjnego, nie zaś w toku niniejszego postepowania. Dlatego też, Sąd na podstawie art. 235 2 §1 pkt 2 i 5 k.p.c. dowod z zeznań świadka L. F., jako bezprzedmiotowy i zmierzający wyłącznie do przedłużenia postepowania w sprawie. Reasumując stwierdzić należy, iż organ rentowy prawidłowo dokonywał potrąceń zgodnie ze wskazanym powyżej wezwaniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Radomsku z 2 września 2024 roku .

Podkreślić dodatkowo należy, że postępowanie przed organem rentowym nie może być traktowane jak „kolejna instancja” w postępowaniu cywilnym dotyczącym należności egzekwowanej przez komornika z emerytury. Organ rentowy występuje jedynie w charakterze podmiotu upoważnionego i zobowiązanego do wstrzymania dłużnikowi tej części świadczenia pieniężnego, która podlega potrąceniu i przekazaniu na rzecz wierzyciela widniejącego w tytule wykonawczym. Potrąceń z emerytury zakład rentowy dokonuje już jako dłużnik zajętej wierzytelności, zgodnie bowiem z art. 896 § 1 k.p.c. do egzekucji z wierzytelności komornik przystępuje przez jej zajęcie wzywając dłużnika wierzytelności (organ rentowy), aby należnego świadczenia nie uiszczał dłużnikowi, lecz złożył je komornikowi.

Organ rentowy nie ma uprawnień do weryfikowania czynności komornika w postaci zajęcia wierzytelności. Organ rentowy dokonał spornych potrąceń w związku ze skierowanym wezwaniem komornika sądowego, w którym poinformował organ rentowy, że zajmuje emeryturę ubezpieczonej. Na marginesie sprawy wskazać należy, iż przedmiotowe świadczenie zostało już wyegzekwowane. W konsekwencji, wobec braku przesłanek do uwzględnienia odwołania, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na mocy rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2 sentencji wyroku, Sąd przyznał i nakazał wypłacić ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz A.

K. kwotę 360 zł złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, podwyższoną o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług– w oparciu o § 15 ust. 2 w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r. poz. 763 ze zm.).