Legislator Case Law & Legislation
II Ca 804/23 AI generated

II Ca 804/23 · Sąd powszechny

Case Number II Ca 804/23
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome DECISION

Legislator summary

AI generated

darowizny; części drogi leżąca na działkach nr (...) oraz nowo wydzielonej części działek (...), 2) zamiany; część drogi leżąca na nowo wydzielonych działkach z działek nr (...) za nowo wydzieloną część działki nr (...) stanowiącej własność Miasta. (k. 51). Sąd wieczystoksięgowy nie mógł przyjąć skutku prawnorzeczowego wynikającego z przedmiotowej uchwały, albowiem nie przedłożono do wniosku ani umowy zamiany, ani umowy darowizny opisanych uchwałą. We wniosku wieczystoksięgowym Gmina Miasto J.nie przywołuje ewentualnie oznaczonych przez uchwały Radę Miasta J.umów zamiany lub darowizny Bezspornym pozostaje również fakt, że użytkownik wieczysty nieruchomości tj. (...) S.A. wystąpił o wydanie decyzji zatwierdzającej podział i niesporną jest także okoliczność, że z treści decyzji z dnia 30 marca 2015r. ((...)) wynika, że zatwierdzany decyzją podział oznaczonych działek na m.in. działki nr (...) w J. miał na celu regulację stanu prawnego polegająca na wydzieleniu drogi (k. 9-10 akt).

Legislator headnote

AI generated

art. 233 k.c, art. 512 k.p.c, art. 203 §1 k.p.c, art. 355 k.p.c, art. 13 §2 k.p.c, art. 520 § 1 k.p.c; II Ca 804/23 · Sąd powszechny: W postępowaniu wieczystoksięgowym Sąd nie obejmuje kognicją badania (na podstawie zdjęć czy opisów, odnośnych planów zagospodarowania przestrzennego), czy istotnie dana działka jest, może lub ma być drogą publiczną. bada wyłącznie treść dokumentów stanowiących podstawę wnioskowanego wpisu. Przepis art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne : gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości , której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne.

Keywords

AI generated
public domain withdrawal of public action public-law restriction on property exclusion of public hearing dedication to public use public utility

Cited Legislation

AI generated
art. 233 k.c
1 ustawy o gospodarce nieruchomości na podstawie decyzji z dnia 30 marca 2015r., pozostaje w kolizji z treścią art. 233 k.c.
art. 512 k.p.c
Wobec cofnięcia wniosku w zakresie dotyczącym działki ewidencyjnej nr (...) i poparciem tego cofnięcia przez uczestnika, Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 512 k.p.c.
art. 203 §1 k.p.c
w związku z art. 203 §1 k.p.c.
art. 355 k.p.c
art. 13 §2 k.p.c
w związku z art. 13 §2 k.p.c.
art. 520 § 1 k.p.c
O kosztach postępowania Sąd Rejonowy postanowił na podstawie art. 520 § 1 k.p.c.
art. 46 k.c
art. 21 u.k.w.h
uchwale (III CZP 116/14) - na dwa tygodnie przed wydaniem spornej decyzji -wskazał na gruncie art. 21 ustawy z dnia 6 lipca 1982r.

Cited Case Law

AI generated
AI generated
III Ca 1442/20
Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2020 roku wydanym w sprawie I C 222/20 Sąd Rejonowy w Zgierzu oddalił powództwo D.
II CSKP 465/22
G.T. w pozwie skierowanym przeciwko Gminie Miejskiej Kraków wniósł o usunięcie niezgodności pomiędzy rzeczywistym stanem prawnym a stanem ujawnionym w księdze wieczystej przez: dokonanie w dziale II księgi wieczystej nr […]1 wpisu prawa własności ujętych tam działek nr […]/10 i […]8/1, obr. […] - P., na jego rzecz w miejsce pozwanej ujawnionej jako dotychczasowy właściciel oraz dokonanie w dziale II księgi wieczystej nr […]2 wpisu prawa własności ujętej tam działki nr […]/6, obr. […] - P., na jego rzecz w miejsce pozwanej ujawnionej jako dotychczasowy właściciel.W wyroku z 24 kwietnia 2019 r.
II Ca 1029/13
Powódka Spółdzielnia Budowlano – Mieszkaniowa (...) w B.
II Ca 995/13
Postanowieniem z dnia 29 maja 2007 roku Wójt Gminy M.
II Ca 3163/23
Sygn. akt II Ca 3163/23 POSTANOWIENIE Dnia 11 marca 2024 r. Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny - Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Katarzyna Biernat-Jarek Sędziowie: ------ po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2024 r. w Krakowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Gminy Z. przy uczestnictwie M. S. i W. S. o wpis w księdze wieczystej na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie z dnia 22 maja 2023 r. sygnatura akt DzKw/KR1P/00005331/22 postanawia: oddalić apelację. SSO Katarzyna Biernat-Jarek Sygn. akt II Ca 3163/23 UZASADNIENIE Wnioskodawca Gmina Z. domagała się w odłączenia działki ewidencyjnej nr (...) powierzchni 0,0028 ha położonej w obrębie B., gmina Z. z księgi wieczystej (...) i dołączenie jej do księgi wieczystej numer (...) do wniosku dołączono m.in. ostateczną decyzję Wójta Gminy Z. z dnia 5 lutego 2021 roku o zatwierdzeniu podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) na działki numer (...) (przeznaczonej pod drogę publiczną). Referendarz sądowy w dniu 7 września 2022 r. dokonał wpisu zgodnie z wnioskiem. Wnioskodawca Gmina Z. wniósł skargę na powyższe orzeczenie referendarza sądowego domagając się wykreślenia wpisu służebności obciążającej działkę nr (...) dla której sąd prowadzi księgę wieczystą numer (...) oraz zarzucił naruszenie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię i uznanie że przejście prawa własności działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne nie stanowiło nabycia pierwotnego a przez to nie doszło do wygaśnięcia służebności obciążającej działkę nr (...). Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 22 Maja 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżony wpis referendarza odwołując się do treści art. 626 2 § 3 k.p.c. i zakresu kognicji Sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym wskazał, że Sąd rozpoznający wniosek o dokonanie wpisu nie może prowadzić jakiegokolwiek postępowania dowodowego i dokonywać na podstawie własnych dowodów ustaleń. Sąd Rejonowy wskazał, że w niniejszej sprawie przeniesienie wpisu służebności przesyłu z działu III księgi wieczystej (...) do działu III księgi wieczystej (...) było uzasadnione, gdyż znajdowało oparcie w dołączonych do wniosku dokumentach stanowiących podstawę wpisu oraz przepisach prawa. Wskazał Sąd, że zgodnie z § 11 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2021 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów w razie założenia nowej księgi wieczystej dla części obciążonej nieruchomości bądź przeniesienia części obciążonej nieruchomości do innej księgi wieczystej sąd z urzędu przenosi współobciążenia pysk do współobciążenia wszystkie prawa , roszczenia i inne ciężary lub ograniczenia ciążące na nieruchomości. Służebność przesyłu została wpisana w dziale III księgi wieczystej (...) na podstawie umowy ustanowienia służebności przesyłu z dnia 3 czerwca 2019 r. repertorium A nr 7340/2019 w dniu 29 czerwca 2020 r. Decyzja Wójta Gminy Z. z dnia 5 lutego 2021 r. o zatwierdzeniu podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) na działki nr (...) nr (...) (przeznaczonej po drogę publiczną) została wydana na podstawie art. 96 ust. 1 i 4 oraz art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie zaś z art. 98 ust. 1 tej ustawy działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne, gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe z nieruchomości, z której podział został dokonany na wniosek właściciela przechodzą z mocy prawa odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten ma także zastosowanie do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkownika wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Z powyższego wynika, że dokonanie podziału działek w tym trybie wywołuje skutek w postaci przejścia z mocy prawa własności działek wydzielonych pod drogę publiczną (w niniejszej sprawie jest to działka nr (...)) na własność gminy (Gminy Z.) oraz wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Ustawodawca nie przewidział dalszych skutków dokonania podziału działek w trybie art. 96 i następnym ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych obciążających nieruchomość będącą przedmiotem podziału. Wskazał sąd że przepisy innych ustaw, przykładowo ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych wprost przewidują że decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza się podział nieruchomości. Jeżeli na nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania tej nieruchomości zostały ustanowione ograniczone prawa rzeczowe, z dniem w którym decyzja o zezwoleniu na realizacji inwestycji drogowej stała się ostateczna, prawa te wygasają. Wobec powyższego orzeczenie referendarza dokonane zostało zgodnie z wnioskiem i w jego granicach i w oparciu o dołączone do wniosku dokumenty stanowiące podstawę wpisu oraz na podstawie obowiązujących przepisów. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się wnioskodawca Gmina Z., która domagała się uwzględnienia apelacji, zarzucając: - naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 398 23 § 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w zw. z art. 626 8 § 3 k.p.c. w zw. z art. 626 10 § 3 k.p.c. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego wpisu mimo jego niezgodności z prawem wskutek wpisania do księgi wieczystej prawa obciążonego służebnością, mimo faktu pierwotnego nabycia tego prawa wskutek podziału nieruchomości przez zarządcę drogi publicznej; - naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przejście prawa własności działek gruntu pod drogi publicznej nie stanowi nabycia pierwotnego gruntu, a w konsekwencji uznania że nie doszło do wygaśnięcia służebności obciążającej działkę nr (...) w wyniku tegoż nabycia części nieruchomości z mocy prawa na podstawie ostatecznej decyzji zatwierdzającej podział. W uzasadnieniu apelacji wnioskodawca utrzymywał, że nabycie prawa własności na podstawie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest nabyciem o charakterze pierwotnym , co prowadzi do konstatacji, że z chwilą nabycia prawa własności nieruchomości wygasają ustanowione na niej wszelkie ograniczone prawa rzeczowe, w tym służebności. Zdaniem apelującego Sąd winien dokonać wykładni celowościowej art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wskazywał na wypłacone właścicielowi nieruchomości odszkodowanie, albowiem właściciel działki obciążonej może być kosztem gminy bezpodstawnie wzbogacone o różnicę wartości działki obciążonej i działki bez obciążeń rzeczowych . Właśnie dlatego stosowanie wykładni językowej wydaje się być nieodpowiednie. Na poparcie swojego stanowiska przytoczył judykaty sądów administracyjnych jak również odwołał się do uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2010 r. sygn. IV CSK 40/10. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja wnioskodawcy jako bezzasadna podlegała oddaleniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż stosownie do treści art. 626 8 § 2 k.p.c., zakreślającego kognicję sądu rozpoznającego wniosek o wpis, zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Ograniczona kognicja sądu wyłącza nie tylko badanie innych dokumentów, niż dołączone do wniosku lub znajdujące się w aktach księgi wieczystej, ale także okoliczności, które nie wynikają z wniosku o wpis, dołączonych do niego dokumentów ani z treści księgi wieczystej, jeżeli miałyby one stanowić podstawę uwzględnienia wniosku o wpis. Niedopuszczalne jest prowadzenie w postępowaniu o wpis postępowania dowodowego mającego na celu poszukiwanie podstawy wpisu, która nie wynika z dokumentów dołączonych do wniosku. Sąd Odwoławczy bada jedynie, czy w świetle dokumentów załączonych do wniosku i treści księgi wieczystej wpis, bądź jego odmowa przez sąd pierwszej instancji, była uzasadniona. Decydujące znaczenie dla tej oceny ma stan rzeczy istniejący w chwili złożenia wniosku, którym sąd rozpoznający wniosek o wpis jest związany (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt II CSK 280/14). Postawione przez apelującego zarzuty naruszenia prawa procesowego są chybione , albowiem przytoczone w apelacji przepisy prawa procesowego stanowią podstawę do orzekania w postępowaniu wieczystoksięgowym, odrębną od rozpoznania apelacji na zasadach ogólnych. Wbrew intencji apelującego postepowanie wieczystoksięgowe nie służy prowadzeniu postępowania dowodowego i dokonywanie wykładni obowiązujących przepisów. Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Odwołując się do stanowiska doktryny wskazać należy, że przepis art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczy wyłącznie wydzielania działek pod drogi publiczne i wprowadza istotne skutki dokonania podziału ewidencyjnego nieruchomości w postaci odebrania własności lub prawa użytkowania wieczystego do działek wydzielonych pod drogi publiczne lub ich poszerzenie z chwilą, gdy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie sądu o podziale stało się prawomocne. Przepis ten nie uzależnia wydzielenia działek pod drogi publiczne i przejścia ich własności ani od planów inwestycyjnych (czy ich zaawansowania), ani od faktycznych zamiarów zarządcy drogi. Natomiast plan miejscowy powinien precyzować, czy planowana na danym terenie inwestycja drogowa dotyczyć będzie drogi gminnej, powiatowej, wojewódzkiej czy też krajowej, a organ administracji dokonujący podziału nieruchomości nie może sam ustalać kategorii dróg wymienionych w tym przepisie. (…) Skutki prawne, o których mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n., w postaci utraty własności lub prawa użytkowania wieczystego działek wydzielonych pod drogi publiczne nie są przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, ale są następstwem wydania tej decyzji. Przejście prawa własności następuje bowiem w tym przypadku z mocy samego prawa, a wpis prawa własności w księdze wieczystej ma charakter deklaratoryjny (tak. Ewa Bończyk – Kucharczyk Komentarz aktualizowany do ustawy o gospodarce nieruchomościami). Skutki prawne, o których mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n., w postaci utraty własności lub prawa użytkowania wieczystego działek wydzielonych pod drogi publiczne nie są przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, ale są następstwem tej decyzji i nie ma na nie wpływu ani dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty, ani organ orzekający o zatwierdzeniu podziału nieruchomości. Zatem przepis ten nie stanowi podstawy do orzekania przez organ zatwierdzający podział o przejściu prawa bądź o wygaśnięciu prawa użytkowania wieczystego (por. wyrok NSA z 24.05.2019 r., I OSK 2212/17) W praktyce sutkiem decyzji zatwierdzającej na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości podział nieruchomości obejmujący wydzielenie działek pod drogę publiczną lub pod poszerzenie takiej drogi jest to, że przejście działek pod drogi publiczne z mocy prawa na podstawie art. 98 u.g.n. jest rozstrzygane przez sąd powszechny w sprawie o wpis prawa własności w księdze wieczystej, względnie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Dopiero ujawnienie w księdze wieczystej własności podmiotu publicznoprawnego daje podstawy do powoływania się w obrocie prawnym na zdarzenie przejścia działek z mocy prawa na rzecz gmin (tak: wyrok NSA: z 8.08.2014 r., I OSK 1857/14, z 21.02.2018 r., I OSK 815/16). Decyzja podziałowa nie ma zatem charakteru konstytutywnego, a jedynie deklaratoryjny stwierdzający przejście własności na rzecz Gminy z mocy prawa. Oznacza to , że wpisując prawo własności Gminy, Sąd Rejonowy prawidłowo przyjął, że odłączając obciążoną służebnością przeprowadzenia mediów działkę (...) winien dokonać przeniesienia jej obciążenia z działu III księgi wieczystej (...) zgodnie z § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 roku w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów. Do wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego ujawnionego w księdze wieczystej konieczne jest jego wykreślenie o czym stanowi art. 246 § 2 k.c. Podstawę wpisu – wykreślenia stosownie do art. 31 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece może stanowić dokument z podpisem notarialnie poświadczonym, jeżeli przepisy szczególne nie przewidują innej formy dokumentu (ust. 1 ) , natomiast wpis potrzebny do usunięcia niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym może nastąpić, gdy niezgodność będzie wykazana orzeczeniem sądu lub innymi odpowiednimi dokumentami (ust. 2 ). W zakresie kognicji sądu wieczystoksięgowego przy rozstrzyganiu wniosku o wpis pozostaje badanie nie tylko, czy dokument odpowiada wymaganiom formalnym, ale także, czy pod względem materialnoprawnym uzasadnia dokonanie żądanego wpisu (zasada legalizmu materialnego) , od której nie jest wyjątkiem zdarzająca się niekiedy sytuacja, w której podstawą wpisu może być wprost przepis ustawy. W tym przedmiocie Sąd rejonowy trafnie wskazał na art. 12 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. W przedmiotowym stanie faktycznym apelujący rozważa dokonywanie wykładni przepisów prawa od kątem celowości , po to by uzyskać efekt w postaci uznania, że nabycie prawa własności w odniesieniu do działki nr (...) na podstawie decyzji zatwierdzającej projekt podziału działki wydanej w trybie art. 98 ust. 1 u.g.n. miało charakter pierwotny. Jednakże nawet jeśli zgodzić się należy, że podział działki skutkiem którego jest przejście prawa własności na rzecz gminy jest swoiista forma wywłaszczenia, to jednak nie należy tracic z pola widzenia , że ten tryb stosowany jest na wniosek właściciela działki lub użytkownika wieczystego o czym była mowa na wstępie. Sam projekt budowy lub poszerzenia drogi nie oznacza jednak wygaszenia obciążających ją ograniczonych praw rzeczowych , skoro nie przewiduje tego szczególny przepis prawa, zaś apelujący nie przedłożył żadnego dokumentu pozwalającego na wykreślenie obciążenia. Z tych też względów apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu, o czym Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 385 k.p.c. SSO Katarzyna Biernat-Jarek

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

POSTANOWIENIE Dnia 14 stycznia 2025 roku Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: Sędzia Anna Krawczyk Sędzia Marzena Szymańska Sędzia Marzena Lewicka po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2025 roku w Krakowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Gminy Miasto J. przy uczestnictwie Skarbu Państwa- (...) spółki akcyjnej z siedzibą w J. o wpis na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej z dnia 13 stycznia 2023 roku, sygnatura akt Dz.Kw./KR1B/00004471/22 postanawia:

I- oddalić apelację; II- stwierdzić, że wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty postępowania apelacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie. Sędzia Marzena Szymańska Sędzia Anna Krawczyk Sędzia Marzena Lewicka Uzasadnienie Postanowienia z dnia 14 stycznia 2025 roku Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2023 r. Sąd Rejonowy w Suchej Beskidzkiej (1.) uchylił wpis referendarza sądowego z dnie 19 maja 2022 r., sygn. akta Dz.Kw./KR1B/00000217/22 i umorzył postępowanie zakresie dotyczącym działki ewidencyjnej nr (...), a w pozostałym zakresie wniosek oddalił; (2.) stwierdził, że każda ze stron ponosi koszty postępowania związane ze swoim działem w sprawie (sygn. akt Dz.Kw/ KR1B/00004471/22).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy przywołał treść księgi wieczystej (...), decyzję Burmistrza Miasta J. z dnia 30 marca 2015r., (...) wydaną na podstawie art. 93 ust. 1, 2., 3., art. 96 ust. 1 i 4., art.

97. ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarcze nieruchomościami, art. 518 ( 1 )k.p.c., art. 626 ( 8) § 2 k.p.c., art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wskazał, że wnioskowane wykreślenie z księgi wieczystej (...) i wpis w nowej księdze wieczystej działek nr (...) jako przysługujących Gminie Miasto J.nastąpić miało na podstawie decyzji administracyjnej wydanej na wniosek użytkownika wieczystego, wydzielane działki położone ą w terenach dróg publicznych klasy L o symbolu KDL, a podział miał na celu regulację stanu prawnego polegającego na wydzieleniu drogi.

Decyzja wymienia działki i cel wydzielenia. Odwołanie do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jako dokumentu, z którego wynika przeznaczenie działek, wskazuje na wydzielenie pod drogi publiczne. W decyzji winna znaleźć się informacja o skutkach rzeczowych, lecz brak ten nie przesądza, że nie nastąpił z mocy prawa skutek rzeczowy oznaczony ustawą: przedmiotem decyzji jest zatwierdzenie podziału nieruchomości, a skutek rzeczowy jest następstwem tej decyzji. Skutek rzeczowy, w ocenie sądu Rejonowego nastąpił, z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości staje się ostateczna dotychczasowy użytkownik wieczysty traci prawo do działek wydzielonych pod drogi publiczne.

Skutkiem takiej decyzji nie jest natomiast zmiana właściciela nieruchomości, jeżeli – tak jak w niniejszej sprawie – zgodnie z docelową kategorią drogi jej właścicielami ma być inny podmiot publiczny niż dotychczasowy właściciel gruntu. Powyższy skutek nie wynika bowiem z treści powołanego przepisu, a przyjęcie takiego skutku pozostawałoby w sprzeczności z art. 233 k.c.: czynności rozporządzające użytkownika wieczystego mogą dotyczyć tylko przysługującego mu prawa, nie mogą natomiast skutkować pozbawieniem właściciela prawa własności rzeczy.

Wnioskodawca nie wykazał, by nabył w drodze czynności cywilnoprawnej prawo własności nieruchomości od Skarbu Państwa- Starosty (...), wniosek o wpis jest niezasadny. Gmina Miasto J.nie stała się bowiem właścicielem tych działek z mocy prawa, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego wpisu i oddaleniem wniosku. Wobec cofnięcia wniosku w zakresie dotyczącym działki ewidencyjnej nr (...) i poparciem tego cofnięcia przez uczestnika, Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 512 k.p.c. w związku z art. 203 §1 k.p.c. i art. 355 k.p.c. w związku z art. 13 §2 k.p.c. i art. 626 5 k.p.c. przy stwierdzeniu braku zmiany prawa własności.

O kosztach postępowania Sąd Rejonowy postanowił na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. W apelacji wnioskodawca Gmina Miasto J.zarzuciła Sądowi Rejonowemu naruszenie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że: - przepis ten stanowi wyłącznie o tym, że w przypadku, gdy podział nieruchomości w związku z wydzieleniem działek pod drogi publiczne nastąpi na wniosek użytkownika wieczystej, to z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział; nieruchomości stanie się ostateczna, dotychczasowy użytkownik wieczysty traci prawo do działek wydzielonych pod drogi publiczne, - przepis ten nie przewiduje skutku prawomocnej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomość, w związku z wydzieleniem gruntu pod drogi publiczne, w postaci zmiany właściciela nieruchomości, jeżeli zgodnie z docelową kategorią drogi, jej właścicielem ma być inny podmiot publiczny, aniżeli dotychczasowy właściciel gruntu, - przepis ten powinien zostać wskazany w treści prawomocnej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, w związku z wydzieleniem działek gruntu pod drogi publiczne, z informacja o skutkach rzeczowych wynikających z przedmiotowej decyzji, podczas gdy wydana na wniosek użytkownik wieczystego ostateczna decyzja administracyjna zatwierdzająca podział nieruchomości stanowiącej dotychczas własność Skarbu Państwa wywarła podwójny skutek- powoduje wygaśnięcie prawa własności Skarbu Państwa: prawo własności przechodzi na rzecz jednej z jednostek samorządu terytorialnego, wymienione w art. 98 ust. 1 ustawy oraz wygaśnięcie użytkowania wieczystego w stosunku do wydzielonych działek.

Wnioskodawca domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia przez pozostawienie w nim treści uchylającej postanowienie referendarza w zakresie dotyczącym działki (...) i w tym zakresie umarzającym postępowania, zasądzenia od uczestników solidarnie na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania, w tym postępowania odwoławczego, oraz (k.338) założenia księgi wieczystej i dokonania wpisu prawa własności na rzecz Gminy Miasto J.. Uczestnik Skarb Państwa domagał się oddalenia apelacji w całości i zasądzenia od wnioskodawcy na rzecz uczestnika kosztów postępowania apelacyjnego.

Uczestnik (...)spółka akcyjna w J.nie ustosunkował się do apelacji. Sąd Okręgowy rozpoznawał sprawę w składzie oznaczonym zgodnie z art. 367 § § 3 k.p.c. (k. 523) i zważył, co następuje. Apelacja jest bezzasadna. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca domagał się wykreślenia z księgi wieczystej (...) prawa własności Skarbu Państwa w odniesieniu do oznaczonych wnioskiem działek ewidencyjnych, powołując się na ostateczną decyzję administracyjną z dnia 30 marca 2015r. (...). Zauważenia wymaga, że wniosek został złożony 11 stycznia 2022r., na załączonej do wniosku (w odpisie) decyzji administracyjnej znajduje się wzmianka, że decyzja ta nie została zaskarżona oraz że stała się ostateczna i prawomocna z dniem 15 kwietnia 2015r.

Uczestnikiem postępowania administracyjnego- podziałowego nie był Skarb Państwa, któremu przysługuje prawo własności opisanych decyzją działek nr (...). Z dokumentów dołączonych w postępowaniu wieczystoksięgowym wynika także, że wydanie przedmiotowej decyzji poprzedziły dwie uchwały: - z dnia 31 października 2013r. Rady Miasta J., w której Rada uchwaliła, że Gmina Miasta J. wyraża wolę zamiany części gruntu użytkowanego od drogę położonego n działkach nr (...) stanowiących własność Miasta, po uprzednim dokonaniu przez Firmę (...) S.A. niezbędnych podziałów geodezyjnych szczegółowo określających granice przedmiotowej drogi.

Załącznik uchwały graficznie przedstawiał przedmiot zamiany. (k. 49- 50). Należy odnotować, że uchwała zawiera treść niezgodną ze stanem prawnym nieruchomości, albowiem przywołane w niej działki nie stanowej własności (...) S.A., lecz stanowią własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym (...) S.A., która nieprzerwanie uiszcza podatki oraz opłaty za użytkowanie wieczyste nieruchomości. Tym bardziej Sąd wieczystoksięgowy nie może uwzględnić skutku zamiany, jaką miałoby wywołać oświadczenie uchwały Rady Gminy odniesione do Gminy Miasta J.i ewentualnie decyzja z dnia 30 marca 2015r. w stosunku do Skarbu Państwa niebędącego ani adresatem decyzji, ani adresatem uchwały; - z dnia 30 kwietnia 2014r.

Rady Miasta J. uchwaliła, że Gmina Miasto J.wyraża wolę nabycia w drodze darowizny gruntów stanowiących drogę na odcinku (…) stanowiących własność firmy (...) S.A. Po dokonaniu przez Firmę (...) S.A. niezbędnych podziałów geodezyjnych określających granice przedmiotowej działki oraz uregulowaniu stanu prawnego drogi na działkach (...), Rada Miasta J. podejmie uchwałę o wyrażeniu zgody na nabycie na jej rzecz Gminy Miasto J.w drodze:

1) darowizny; części drogi leżąca na działkach nr (...) oraz nowo wydzielonej części działek (...), 2) zamiany; część drogi leżąca na nowo wydzielonych działkach z działek nr (...) za nowo wydzieloną część działki nr (...) stanowiącej własność Miasta. (k. 51). Sąd wieczystoksięgowy nie mógł przyjąć skutku prawnorzeczowego wynikającego z przedmiotowej uchwały, albowiem nie przedłożono do wniosku ani umowy zamiany, ani umowy darowizny opisanych uchwałą. We wniosku wieczystoksięgowym Gmina Miasto J.nie przywołuje ewentualnie oznaczonych przez uchwały Radę Miasta J.umów zamiany lub darowizny Bezspornym pozostaje również fakt, że użytkownik wieczysty nieruchomości tj. (...) S.A. wystąpił o wydanie decyzji zatwierdzającej podział i niesporną jest także okoliczność, że z treści decyzji z dnia 30 marca 2015r. ((...)) wynika, że zatwierdzany decyzją podział oznaczonych działek na m.in. działki nr (...) w J. miał na celu regulację stanu prawnego polegająca na wydzieleniu drogi (k. 9-10 akt).

Wnioskodawca argumentuje w sprawie, że przywołana decyzja wywołała skutek art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z argumentacją tą nie można się zgodzić: w postępowaniu o wieczystoksięgowym Rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. (art. 626 ( 8) § 2 k.c.). Dopełniając obowiązku badania formy i treści decyzji administracyjnej, należało wskazać, że forma aktu dołączonego do akt sprawy może stanowi podstawę wpisu (art. 31-34 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (aktualnie Dz.U. z 2023r., poz.1984 ze zm.), niemniej przywołana wyżej treść decyzji z dnia 30 marca 2015r. wyklucza przyjęcie, że może ona stanowić podstawę wpisu prawa własności, albowiem z decyzji tej nie wynika ani w następstwie tej decyzji nie nastąpił z mocy prawa skutek w postaci utraty prawa własności przez dotychczasowego właściciela nieruchomości (Skarbu Państwa) na rzecz wnioskującej o wpis Gminy Miasta J..

I to niezależnie od tego, czy z perspektywy art. 98 czy innego przepisu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Z 2024r., poz. 1145) lub przepisu innego aktu prawnego. Nie jest uprawnieniem ani obowiązkiem sądu wieczystoksięgowego ustalanie domniemywanego celu oraz uzupełnianie treści decyzji administracyjnej. Tym bardziej w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 626 ( 8) § 2 k.p.c. sąd nie rozstrzyga sporów istnienie lub nieistnienie prawa, które podlega wpisowi. To dlatego dla wywołania skutku oznaczonego art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z decyzji podziałowej musi wynikać wprost, jaka nieruchomość przeszła z mocy prawa na określony podmiot publicznoprawny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 marca 2024 r.

II SA/Łd 13/24, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2024 r.I OSK 1078/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 września 2024 r. II SA/Łd 378/24). Co więcej, jeżeli decyzja jest nieprawidłowa, nie jest możliwe prowadzenie w ramach innego postępowania czynności mających na celu ustalenie zaistnienia zmian w prawie własności określonej działki w związku z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tymczasem w załączonym do wniosku o wpis odpisie decyzji organ wyłącznie zatwierdza podział i oznacza w sposób niejednoznaczny i ogólnikowy cel podziału, natomiast nie stwierdza ani nie wskazuje, która z wymienianych w decyzji działek jest lub ma być drogą, tym bardziej nie oznacza ani nie wskazuje, która z działek wydzielonych ma być drogą publiczną i którego z podmiotów oznaczonych art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W postępowaniu wieczystoksięgowym Sąd nie obejmuje kognicją badania (na podstawie zdjęć czy opisów, odnośnych planów zagospodarowania przestrzennego), czy istotnie dana działka jest, może lub ma być drogą publiczną. bada wyłącznie treść dokumentów stanowiących podstawę wnioskowanego wpisu. Przepis art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne : gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości , której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne.

Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego z tym, że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. O ile zatem zgodzić należy się ze stanowiskiem, iż wnioskodawcą postępowania podziałowego może być właściciel gruntu lub jego użytkownik wieczysty oraz z poglądem, że w podstawie prawnej decyzji nie musi być wskazany przepis art. 98 ust. 1 ustawy (przedmiotem decyzji jest wniosek o zatwierdzenie podziału a nie stwierdzenie skutków prawnych decyzji, wyrok NSA z dnia 2 października 2019r, 1 OSK 159/18), oraz z poglądem w decyzji nie musi nastąpić stwierdzenie skutku przejścia prawa własności (wyrok NSA z dnia 24 maja 2019r., IOSK 2212/17), niemniej z decyzji administracyjnej musi wynikać co najmniej, że i które oznaczone działki są wydzielane pod oznaczone drogi publiczne: albo gminne, albo powiatowe, albo wojewódzkie, albo krajowe (wyrok NSA z dnia 8 marca 2018r., IOSK 748/16, wyrok NSA z dnia 9 marca 2017r., IOSK 1474/15).

Co więcej, z opisanego przez ustawodawcę celu wydzielenia gruntu pod drogi publiczne i skutku wydzielania nieruchomości (pod drogi oznaczonego właściciela) i za odszkodowaniem (art. 98 ust.3) wnosić należy także, że w momencie decyzji zatwierdzającej podział, wydzielane nieruchomości nie mogą już być drogami publicznymi. Nie wystarczy zatem, jak w spornej decyzji w analizowanej sprawie przyjąć, że wydzielone działki są położone w terenach dróg publicznych klasy L o symbolu z planu KDL oraz nie wystarczy wskazanie, że przedmiotowy podział miał na celu regulację stanu prawnego polegającą na wydzieleniu drogi, by w postępowaniu wieczystoksięgowym Sąd przyjął zaistnienie skutku prawnego oznaczonego art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Powyższe wnioskowanie potwierdza także decyzja z dnia 19 listopada 2024r. (SKO.GN/4160/37/2023), którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.stwierdziło nieważność w całości decyzji Burmistrza Miasta J. z dnia 30 marca 2015r. i to podkreślając, że decyzja ta w sposób oczywisty i rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. naruszyła prawo tj. regulujący podział nieruchomości art. 93 ust. zdanie 1 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, albowiem: - dzielona działka nr (...) leżała w terenie obiektów produkcyjnych, składów i magazynów o symbolu P6, a zatem wydzielenie z tej działki nowej działki (...) nie jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego; na marginesie- co działki nr (...) wniosek wieczystoksięgowy został w analizowanej sprawie cofnięty, co samoistnie podważa argumentację wnioskodawcy w sprawie: albo skutek prawny decyzji nastąpił z mocy prawa art. 98 ust. 1 ustawy co do wszystkich opisanych decyzją działek i niedopuszczalne jest cofnięcie wniosku o wpis, por. art. 626 5 k.p.c., albo skutek z mocy prawa nie nastąpił, niezależnie do tego, czy chodzi o działkę (...) czy też pozostałe działki; - wadliwie w decyzji wskazano, że działki nr (...) są w całości położone w terenach dróg publicznych klasy L o symbolu w planie KDL, podczas gdy częściowo znajdują się one w terenach dróg KDL.

Skoro też podział miał na celu wydzielenie drogi, to celu tego decyzja nie realizuje w zakresie, w jakim zatwierdza projekt podziału, w którym działki nr (...) w całości i dz. nr (...) w części położone w planie miejscowym w terenach dróg publicznych i ulic klasy L o symbolu z planu KDL- nie zostały wydzielone pod drogę i po podziale nie stały się użytkiem drogowym (k. 511- 521 akt). Zgodzić się również należy z Sądem pierwszej instancji w zakresie, w jakim wskazał, że argumentacja wnioskodawcy w postępowaniu wieczystoksięgowym tj. wnioskowanie o zaistnieniu skutku art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomości na podstawie decyzji z dnia 30 marca 2015r., pozostaje w kolizji z treścią art. 233 k.c. Sąd Najwyższy w wydanej 13 marca 2015r. uchwale (III CZP 116/14) - na dwa tygodnie przed wydaniem spornej decyzji -wskazał na gruncie art. 21 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (aktualnie Dz.U.z 2023r., poz.1984 ze zm.), że użytkownik wieczysty nie może dokonać podziału gruntu oddanego mu w użytkowanie wieczyste.

Jak trafnie wskazano w uchwale: Z prawa użytkowania wieczystego jako prawa na rzeczy, która stanowi przedmiot własności innej osoby, nie można jednak wyprowadzać uprawnienia do dzielenia lub łączenia nieruchomości, są to bowiem uprawnienia związane tylko z prawem własności, co wynika wyraźnie z art. 46 k.c. oraz z art. 21 u.k.w.h. Przyznanie takiego uprawnienia użytkownikowi wieczystemu, jako wyjątku od zasady, że pojęcie nieruchomości gruntowej związane jest tylko z prawem własności, wymagałaby wyraźnego zezwolenia ustawodawcy, którego brak.

Z tych względów nie ma podstaw do przyznawania użytkownikowi wieczystemu w drodze wykładni - w istocie contra legem - uprawnienia do łączenia i dzielenia nieruchomości gruntowej oddanej mu w użytkowanie wieczyste. Oceniając natomiast argument, jakoby za przyznaniem użytkownikowi wieczystemu uprawnienia do łączenia i dzielenia gruntu oddanego mu w użytkowanie wieczyste miał być art. 626 2 § 5 k.p.c. z którego wynika, że wniosek o dokonanie wpisu może złożyć właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba, na rzecz której wpis ma nastąpić, albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej.

Sąd Najwyższy wskazał, że zasadniczy sprzeciw budzi wywodzenie uprawnienia składającego się na treść prawa użytkowania wieczystego z przepisów regulujących postępowanie związane z dokonywaniem wpisów do księgi wieczystej. Jak wskazano, z art. 233 k.c. wynika uprawnienie użytkownika wieczystego do rozporządzania tylko jego prawem, jednak z uprawnienia do rozporządzania prawem użytkowania wieczystego nie wynika uprawnienie do decydowania o nieruchomości, na której to prawo zostało ustanowione. Pojęcie nieruchomości związane jest tylko z prawem własności.

W uprawnieniu do rozporządzania prawem użytkowania wieczystego nie mieści się, wobec tego to, co wiąże się tylko z prawem własności, czyli uprawnienie do decydowania o tym, jaka część powierzchni stanowi przedmiot własności. (…) O tym, że wywodzenie uprawnienia użytkownika wieczystego do dzielenia albo łączenia nieruchomości z przepisów procesowych nie ma uzasadnienia, przekonuje także to, iż taka wykładnia mogłaby uzasadniać przyznanie uprawnienia do dzielenia lub łączenia nieruchomości również innym osobom, o których mowa w tym przepisie, a jest to wniosek niewątpliwie niemożliwy do zaakceptowania. (…) Użytkowanie wieczyste jest ściśle związane z wierzytelnością, jaka przysługuje właścicielowi nieruchomości.

Ma on przez czas trwania tego prawa wierzytelność do użytkownika wieczystego o zapłatę określonej w umowie o ustanowienie tego prawa opłaty. Przyznanie użytkownikowi wieczystemu uprawnienia do podziału lub łączenia nieruchomości, na której ustanowione jest jego prawo, byłoby równoznaczne z przyznaniem dłużnikowi uprawnienia do decydowania o wielkości i o zakresie jego długu, czego bez zgody wierzyciela nie może czynić (art. 519 k.c). (…) Wykorzystanie nieruchomości publicznych wiąże się z długookresowymi planami określającymi ich przeznaczenie z punktu widzenia zaspokojenia różnorakich interesów całej wspólnoty.

Przyznanie uprawnienia do podziału lub łączenia nieruchomości użytkownikowi wieczystemu mogłoby wyraźnie kolidować z realizacją tych planów. (…) Jeśli z powyższym uzasadnieniem przyjąć, że użytkownik wieczysty w powołaniu na wydaną na jego wniosek decyzję administracyjnej zatwierdzającą podział nieruchomości, nie może domagać się oznaczonego wpisu w księdze wieczystej, w tym założenia nowej księgi wieczystej z wpisami na swoją rzecz, to (a minori ad maius) nie jest przekonującym argument, że postępowanie administracyjne zmierzające na wniosek użytkowania wieczystego do podziału nieruchomości i prowadzone bez udziału właściciela nieruchomości (tu Skarbu Państwa), mogłoby w drodze wykładni przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, doprowadzić do wygaśnięcia prawa własności dotychczasowego właściciela gruntu, wykreślenia prawa własności nieruchomości na rzecz innego, aniżeli zawierający umowę użytkowania wieczystego, podmiotu.

Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy ocenił, że wniosek o wpis polegający na wykreśleniu oznaczonych działek z jednej księgi wieczystej i założeniu dla nich nowej księgi wieczystej z ujawnieniem jako właściciela nieruchomości Gminy Miasta J., podlegał oddaleniu, a zatem zasadnie w tym zakresie Sąd Rejonowy wniosek o wpis oddalił, korygując na podstawie art. 518 ( 1 § )1 ( 1) i § 3 k.p.c. uwzględniający wniosek wpis referendarza. Przejście prawa własności nie zostało wykazane dokumentami załączonymi do wniosku i na podstawie tych dokumentów nie wykazano, by skutek przejścia prawa własności nastąpił z mocy prawa, w tym art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Z tych samych przyczyn Sąd Okręgowy uznał apelacje za bezzasadną, co uzasadnia jej oddalenie na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 520 §1 k.p.c. stosowanego tu odpowiednio na podstawie art. 391 §1 k.p.c. Co prawda interesy wnioskodawcy i Skarbu Państwa pozostawały sprzeczne i racje wnioskodawcy zostały oddalone w rozumieniu art. 520 §3 k.p.c., niemniej Skarb Państwa nie wskazał i nie oznaczył kosztów postępowania apelacyjnego, których rozliczenia domagałby się w postępowaniu.

Pozostało zatem przyjąć zasadę, że każdy z zainteresowanych ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. SSO Marzena Szymańska SSO Anna Krawczyk SSO Marzena Lewicka