IV RC 273/24 · Sąd powszechny

Sygn. IV RC 273/24 POSTANOWIENIE Dnia 30 lipca 2025 roku Sąd Rejonowy w Wieliczce Wydział Rodzinny i Nieletnich w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Paweł Styrna po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2025 roku na rozprawie w Wieliczce sprawy z powództwa R. R. przeciwko E. R. o uchylenie obowiązku alimentacyjnego po rozpoznaniu wniosku powoda o zabezpieczenie postanawia: oddalić wniosek o zabezpieczenie. sędzia Paweł Styrna Sygnatura akt IV RC 273/25

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 30 lipca 2025r. Powód R. R. w pozwie z dnia 11 października 2024 roku wniósł o uchylenie obowiązku alimentacyjnego względem pozwanej E. R., zasądzonego wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 18 maja 2021 roku, sygn. akt I C 1408/19 zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 12 września 2022r. I ACa 984/21. Jednocześnie złożył wniosek o udzielenie zabezpieczenia, domagając się zawieszenia obowiązku alimentacyjnego na czas trwania postępowania, ewentualnie jego obniżenia do kwoty 300 zł miesięcznie.

Uzasadniając wniosek o zabezpieczenie powód powołał się na swoją trudną sytuację zdrowotną i finansową, przedkładając kolejne zwolnienia lekarskie obejmujące okres od lutego do czerwca 2025 roku oraz wskazując, że z uwagi na problemy zdrowotne nie jest w stanie wykonywać pracy zarobkowej i utrzymuje się wyłącznie z zasiłku chorobowego. Z oświadczeń powoda zawartych w pozwie oraz z dokumentów dołączonych do pozwu wynika, że obowiązek alimentacyjny został zasądzony wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 18 maja 2021 roku, sygn. akt I C 1408/19, który został zmieniony wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 12 września 2022r.

I ACa 984/21. Ostatecznie alimenty ustalono na kwotę 600 zł miesięcznie. Małżeństwo stron zostało rozwiązane przez rozwód z winy powoda. W toku postępowania powód przedłożył szereg zwolnień lekarskich. Zwolnienie z dnia 19 lutego 2025 roku obejmowało okres od 19 lutego 2025 roku do 19 marca 2025 roku. Zwolnienie z dnia 19 marca 2025 roku obejmowało okres od 20 marca 2025 roku do 23 kwietnia 2025 roku. Kolejne zwolnienie z dnia 23 kwietnia 2025 roku zostało wystawione na okres od 24 kwietnia 2025 roku do 21 maja 2025 roku. Następne zwolnienie z dnia 21 maja 2025 roku obejmowało okres od 22 maja 2025 roku do 30 czerwca 2025 roku.

W piśmie z dnia 6 marca 2025 roku powód wskazał, że jego dochód z prowadzonej działalności gospodarczej wynosi około 1850 zł miesięcznie, jednak obecnie jego źródłem utrzymania jest zasiłek chorobowy związany z przebywaniem na zwolnieniu lekarskim. Rozpoznając wniosek o zabezpieczenie na posiedzeniu niejawnym, w dniu 30 lipca 2025 roku Sąd wydał postanowienie, którym oddalił ten wniosek o zabezpieczenie.

Sąd zważył co następuje:

Instytucja zabezpieczenia roszczeń została uregulowana w Kodeksie postępowania cywilnego. Zgodnie z art. 730 § 1 k.p.c., w każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd można żądać udzielenia zabezpieczenia. Stosownie do art. 730 1 § 1 k.p.c. warunkiem udzielenia zabezpieczenia jest uprawdopodobnienie roszczenia oraz interesu prawnego w jego udzieleniu. Interes prawny istnieje wówczas, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie przyszłego orzeczenia albo w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania.

Materialnoprawną podstawę obowiązku alimentacyjnego między byłymi małżonkami stanowi art. 60 k.r.o. W § 1 wskazano, że rozwiedziony małżonek znajdujący się w niedostatku może żądać od drugiego rozwiedzionego małżonka dostarczania środków utrzymania. Z kolei § 2 przewiduje, że jeżeli rozwód został orzeczony z winy jednego z małżonków, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd może orzec, iż małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, choćby nie znajdował się on w niedostatku.

Przepis ten ma charakter ochronny, a jego ratio legis sprowadza się do zapewnienia małżonkowi niewinnemu rekompensaty finansowej w razie pogorszenia jego sytuacji materialnej wskutek rozwodu. Funkcja ta determinuje kierunek wykładni przepisów o zabezpieczeniu w sprawach alimentacyjnych, także w sprawach o uchylenie obowiązku alimentacyjnego, w których nacisk położony jest na ochronę interesów uprawnionego, a nie na czasowe ograniczanie jego uprawnień. Zmiana lub uchylenie obowiązku alimentacyjnego możliwa jest na podstawie art. 138 k.r.o., który przewiduje, że w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia dotyczącego obowiązku alimentacyjnego.

Zmiana stosunków musi mieć charakter istotny, trwały i dotyczyć okoliczności wpływających na zakres obowiązku alimentacyjnego. Uwzględniając powyższe przepisy należy przyjąć, że zabezpieczenie w sprawach alimentacyjnych stanowi instrument prawny o funkcji ochronnej względem osoby uprawnionej, co należy mieć na uwadze także w sprawach o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Świadczenie alimentacyjne musi przedstawiać realną wartość ekonomiczną i zapewniać bieżące środki utrzymania. Zabezpieczenie nie może prowadzić do pozbawienia uprawnionego ochrony prawnej, zwłaszcza gdy kwestia zasadności lub zakresu uchylenia obowiązku alimentacyjnego wymaga przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego.

W konsekwencji sąd, oceniając zasadność wniosku o zabezpieczenie, bada jedynie uprawdopodobnienie roszczenia i interesu prawnego, przy czym w sprawach alimentacyjnych szczególną wagę należy przypisywać funkcji alimentów jako środka zabezpieczającego byt osoby uprawnionej. W niniejszej sprawie uprawnioną jest była małżonka powoda, której prawo do alimentów zostało ustalone wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 18 maja 2021 roku, sygn. akt I C 1408/19 oraz wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 12 wrześnie 2022r. I ACa 984/21, w związku z orzeczeniem rozwodu z wyłącznej winy powoda.

Obowiązek alimentacyjny wynikający z tego rozstrzygnięcia znajduje swoje oparcie w art. 60 § 2 k.r.o., a jego celem jest rekompensata istotnego pogorszenia sytuacji materialnej pozwanej po rozwodzie. Z tego względu zawieszenie obowiązku alimentacyjnego bądź jego istotne obniżenie już na etapie zabezpieczenia prowadziłoby do sytuacji, w której uprawniona zostałaby pozbawiona bieżących środków utrzymania, co pozostawałoby w sprzeczności zarówno z celem instytucji alimentów, jak i z ratio legis regulacji zabezpieczenia w sprawach alimentacyjnych.

Powód, uzasadniając swój wniosek o zabezpieczenie, przedłożył szereg zwolnień lekarskich z okresu od lutego do czerwca 2025 roku, wskazujących na czasową niezdolność do pracy z powodu dolegliwości zdrowotnych związanych z kręgosłupem. Wskazana dokumentacja potwierdza występowanie problemów zdrowotnych u powoda, lecz nie przesądza o jego całkowitej i trwałej niezdolności do pracy, a jedynie o czasowym ograniczeniu możliwości wykonywania dotychczasowych obowiązków zawodowych. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw, aby już na etapie zabezpieczenia przyjąć, że powód nie dysponuje żadnymi możliwościami zarobkowymi.

Ustalenie, czy powód jest całkowicie i trwale niezdolny do świadczenia pracy, wymaga przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego, w tym także analizy całości jego sytuacji zarobkowej i majątkowej. Dopiero w toku przewodu sądowego możliwe będzie jednoznaczne stwierdzenie, czy zachodzą przesłanki z art. 138 k.r.o. uzasadniające zmianę orzeczenia o obowiązku alimentacyjnym. Na obecnym etapie procesowym sąd dysponuje jedynie dokumentacją medyczną potwierdzającą okresowe niezdolności do pracy, co nie pozwala na podważenie obowiązku alimentacyjnego opartego na prawomocnym wyroku sądu.

Należy podkreślić, że wysokość świadczenia alimentacyjnego zasądzonego na rzecz pozwanej, ustalonego w ostatecznym kształcie na poziomie 600 zł miesięcznie, nie jest kwotą wygórowaną, lecz stanowi minimalne wsparcie finansowe, które ma zapewnić jej możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb. Obniżenie alimentów do kwoty 300 zł, o co wnosił powód w ramach zabezpieczenia, sprowadzałoby świadczenie do poziomu czysto symbolicznego, który nie realizowałby funkcji alimentów, jaką jest zapewnienie realnych środków utrzymania uprawnionemu.

Mając na uwadze przedstawione okoliczności, należy przyjąć, że zabezpieczenie w żądanym przez powoda kształcie prowadziłoby do naruszenia interesów uprawnionej i pozbawienia jej bieżących środków utrzymania, przy jednoczesnym braku wystarczających podstaw dowodowych do stwierdzenia, że powód jest całkowicie i trwale niezdolny do wykonywania pracy i uzyskiwania dochodów. Z tych względów sąd, dokonując oceny wniosku o zabezpieczenie, uznał, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie o oddaleniu wniosku o zabezpieczenie uwzględnia zarówno cel instytucji zabezpieczenia, jak i ochronny charakter obowiązku alimentacyjnego, którego istotą jest zapewnienie uprawnionemu realnych środków utrzymania. sędzia Paweł Styrna