VIII U 2867/24 · Sąd powszechny

Sygnatura akt VIII U 2867/24

UZASADNIENIE

Decyzją z 14 listopada 2024 r. znak (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł., po rozpatrzeniu wniosku z 30 października 2024 r. przyznał E. L., emeryturę od 1 października 2024 r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Do obliczenia emerytury przyjęto kwotę składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji składek i kapitału początkowego zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury. Podstawa obliczenia emerytury podlegała pomniejszeniuo kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur, w wysokości przez odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Emerytura stanowiła równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, które ustalono na dzień zgłoszenia wniosku o emeryturę. - kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wyniosła 334935,74 zł; - kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wyniosła 921779,15 zł; - suma kwot pobranych emerytur wyniosła 425723,31 zł; - średnie dalsze trwanie życia wyniosła 187,40 miesięcy; - wyliczona kwota emerytury wyniosła 4434,32 zł. Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 ustawy emerytalnej: [( (...),74 + (...),15) – (...),31] / 187,40 = 4434,32 zł.

Do obliczenia emerytury przyjęto średnie dalsze trwanie życia wynikające z tablicy trwania życia obowiązującej w dniu w dniu osiągniecia powszechnego wieku emerytalnego, ponieważ jest korzystniejsze dla ubezpieczonej, tj. niższe niż średnie dalsze trwanie życia ustalone na podstawie tablicy trwania życia obowiązującej w dniu zgłoszenia wnioskuo emeryturę. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że 4 czerwca 2024 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie dotyczącej obliczenia emerytury poprzez pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury z wieku powszechnego o kwotę pobranych wcześniej emerytur.

Trybunał uznał, że przepis ustawy na to pozwalający, w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z przepisami Konstytucji. W przypadku, gdy Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją ustawy, na podstawie której została wydana decyzja, skarg o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału. Orzeczenie Trybunału wchodziw życie z dniem ogłoszenia. Orzeczenie Trybunału dotyczące ustawy ogłasza się w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Dniem ogłoszenia orzeczenia Trybunału jest dzień ogłoszenia tego orzeczenia w postaci elektronicznej na stronie internetowej organu wydającej dziennik urzędowy. W związku z tym, że wyrok Trybunału z 4 czerwca 2024 r. nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, brak jest podstaw do przyznania emerytury bez pomniejszenia podstawy obliczenia emerytury z wieku powszechnego o kwotę pobranych wcześniej emerytur. (decyzja z 14 listopada 2024 r. k. 30-31 odwrót pliku III akt ZUS) W dniu 4 grudnia 2024 r. (data nadania w placówce pocztowej) E. L. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie jej emerytury w powszechnym wieku emerytalnym w myśl art. 24 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS i obliczenie ww. emerytury bez stosowania art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, a także o przyznanie je kwoty wyrównania, stanowiącej różnicę wynikającą, z jej zdaniem, nieprawidłowego ustalenia przez ZUS kwoty emerytury od dnia 20 kwietnia 2016 r., czyli dnia osiągnięcia przez nią powszechnego wieku emerytalnego. (odwołanie k. 3-6) W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji oraz wskazując, że ubezpieczona złożyła w 7 sierpnia 2007 r. wniosek o przyznanie prawa do emerytury.

Decyzją z 5 września 2007 r. organ rentowy przyznał wnioskodawczyni prawo do emerytury od 1 września 2007 r. ( (...)), tj. od następnego dnia po rozwiązaniu stosunku pracy. Organ wskazał przy tym, że w dniu 28 grudnia 2017 r. wnioskodawczyni złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa do emerytury w związku z ukończeniem 55 roku życia. Decyzją z dnia 17 stycznia 2018 r. przyznano prawo do emerytury od 1 grudnia 2017 r., tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Następnie wnioskodawczyni wystąpiła w dniu 30 października 2024 r. z wnioskiem o przyznania prawa do emerytury po ukończeniu powszechnego wieku emerytalnego, jednocześnie powołała się na wyrok TK z dnia 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20). (odpowiedź na odwołanie k. 8-8v. pliku III akt ZUS) Pismem procesowym z 14 stycznia 2025 r. ubezpieczona poinformowała, że wyjaśnienia ZUS zawarte w odpowiedzi ZUS na odwołanie nie mają wpływu na jej stanowisko, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w odwołaniu od decyzji ZUS z dnia14 listopada 2024 r. (pismo procesowe k.

13) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: E. L. urodziła się w dniu (...) (bezsporne) Decyzją z 5 września 2007 r. (...)/15 organ rentowy przyznał wnioskodawczyni prawo do emerytury nauczycielskiej bez względu na wiek przyznawanej na podstawie art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela – od 1 września 2007 r., tj. od następnego dnia po rozwiązaniu stosunku pracy. (decyzja z 5 września 2007 r. k. 96 pliku II akt ZUS) W dniu 28 grudnia 2017 r. wnioskodawczyni złożyła wniosek o przyznanie prawa do emerytury w wieku powszechnym. (wniosek k. 1-3 odwrót liku III akt emerytalnych ZUS) Decyzją z 17 stycznia 2018 r. ( (...)) ubezpieczonej ZUS (...) Oddział w Ł. przyznał wnioskodawczyni prawo do emerytury od 1 grudnia 2017 r., tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym zgłoszono wniosek.

Emerytura ustalona tą decyzją została zawieszona, ponieważ była świadczeniem mniej korzystnym dla ubezpieczonej. (decyzja k. 11-12 odwrót pliku III akt ZUS) W dniu 9 lutego 2018 r. ubezpieczona wycofała wniosek o emeryturę. (formularz k. 14-14 odwrót pliku III akt ZUS) Decyzją z 14 lutego 2018 r. organ rentowy umorzył postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa do emerytury z dnia 28 grudnia 2017 r. z uwagi na fakt wycofania przez wnioskodawczynię wniosku o emeryturę. (decyzja k. 17 pliku III akt ZUS) Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 4 czerwca 2024 r., w sprawie o sygn. akt SK 140/20, orzekł, że art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.

U. z 2023 r. poz. 1251) w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r (przed ogłoszeniem ustawy wprowadzającej), jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji. W uzasadnieniu wskazano, że wyrok wpłynie wyłącznie na sytuację osób, które nie nabyły prawa do emerytury wynikającej z osiągnięcia wieku emerytalnego przed 1 stycznia 2013 roku – uposażeni mieli świadomość zmian oraz możliwość uniknięcia ich konsekwencji. (bezsporne, a nadto informacja na stronie TK pod adresem https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art (...)-obliczenie-naleznego-swiadczenia-emerytalnego-poprzez-pomniejszenie-emerytury-z-wieku-powszechnego-o-kwote-pobranych-wczesniej-emerytur, (...) poz.

67) W dniu 30 października 2024 r. E. L. złożyła kolejny wnioseko emeryturę. (wniosek o emeryturę k. 24-29 pliku III akt ZUS) Na skutek powyższego wniosku, organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję. (decyzja k. 30-31 odwrót pliku III akt ZUS) Powyższy stan faktyczny jest bezsporny i został ustalony na podstawie powyższych dokumentów, których wiarygodność nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Spórw niniejszej sprawie zasadniczo miał charakter sporu prawnego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie ubezpieczonej jest niezasadne i podlega oddaleniu. Na wstępie warto zaznaczyć, iż Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 148 1 § 1 k.p.c. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych - że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.

Przechodząc, zaś, do merytorycznego rozpoznania sprawy, to zauważenia wymaga, że ubezpieczonej przysługiwało prawo do emerytury w obniżonym wieku od 1 września 2007 roku przyznanej na podstawie art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 986), a w dniu 30 października 2024 r. ubezpieczona wniosła o emeryturęw wieku powszechnym. Ustawą z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2012 poz. 637 z dnia 6 czerwca 2012 r.), dokonano m.in. nowelizacji przepisu art. 25 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez dodanie w art. 25 ustępu 1b w brzmieniu:

Jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę częściową lub emeryturę na podstawie przepisów art. 26b, 46, 50, 50a, 50e, 184 lub art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 z późn. zm.), podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, ustaloną zgodnie z ust. 1, pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20), podtrzymał wcześniejszą linię orzecznictwa wyrażoną w wyroku z dnia 6 marca 2019 r. (sygn. akt P 20/16), przyjmując, że regulacja zawarta w art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, w stosunku do osób, które wniosek o przyznanie emerytury w wieku obniżonym złożyły do dnia ogłoszenia ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, jest niezgodna z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji.

Należy, jednak, zauważyć, iż zgodnie z art. 190 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. nr 76 poz. 483 ze zmianami), orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny – dwunastu miesięcy. W przypadku orzeczeń, które wiążą się z nakładami finansowymi nie przewidzianymi w ustawie budżetowej, Trybunał Konstytucyjny określa termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego po zapoznaniu się z opinią Rady Ministrów.

Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczące aktów normatywnych ogłoszonych w Dzienniku Ustaw ogłasza się w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast zgodnie z art. 21 powyższej ustawy z 2000 r., Dziennik Ustaw wydaje Prezes Rady Ministrów przy pomocy Rządowego Centrum Legislacji, przy czym Rządowe Centrum Legislacji może zlecić wyspecjalizowanym podmiotom niektóre czynności związane z wydawaniem tych dzienników w sposób, o którym mowa w art. 2a ust.

2. Tymczasem, na dzień wydania decyzji przez organ rentowy, a nawet na dzień wydania wyroku, przez Sąd, wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym, mając na względzie powyższe przepisy ustawy z 2000 r., trzeba zaznaczyć, że publikacja wyroku TK na stronie internetowej TK czy w publikatorze „Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Zbiór (...) nie jest ogłoszeniem w rozumieniu art. 190 Konstytucji. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie, jako bezzasadne, o czym orzekł w sentencji wyroku.