X S 30/24 · Sąd powszechny

Sygn. akt X S 30/24 POSTANOWIENIE Dnia 22 marca 2024 roku Sąd Okręgowy w Warszawie X Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: sędzia Wanda Jankowska – Bebeszko Sędziowie: Grażyna Puchalska Leszek Parzyszek w sprawie skargi wniesionej przez pełnomocnika W. S. (1) na przewlekłość postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Rejonowym w Pruszkowie w sprawie o sygn. akt II K 1572/19 o nadanie klauzuli wykonalności na podstawie art. 2 ust. 1 i 2, art. 12 ust. 2 i 4, art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki postanawia:

1. stwierdzić, że w postępowaniu toczącym się przed Sądem Rejonowym w Pruszkowie sygn. akt II K 1572/19, w zakresie postępowania egzekucyjnego związanego z nadaniem klauzuli wykonalności, nastąpiła przewlekłość, 2. przyznać od Skarbu Państwa (Sąd Rejonowy w Pruszkowie) na rzecz skarżącego W. S. (1) kwotę 2 000 (dwóch tysięcy) złotych, 3. zwrócić skarżącemu opłatę w wysokości 200 (dwieście) złotych, 4. przyznać od Skarbu Państwa na rzecz W. S. (1) kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu poniesionych przez niego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym.

UZASADNIENIE

W dniu 7 lutego 2024 r. (data prezentaty) pełnomocnik skarżącego W. S. (1) wniosła o stwierdzenie, że w postępowaniu toczącym pod sygn. akt II K 1572/19 przed Sądem Rejonowym w Pruszkowie, w postępowaniu klauzulowym, nastąpiła przewlekłość, wydanie zalecenia w przedmiocie sporządzenia i doręczenia uzasadnienia postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności oraz przyznanie od Skarbu Państwa kwoty 5000 zł. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w Pruszkowie wskazał, że skarga jest niezasadna i wniósł o jej oddalenie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Skarga jest częściowo zasadna. Sąd Okręgowy podziela pogląd, zgodnie z którym, w sprawie o nadanie klauzuli wykonalności dopuszczalne jest wniesienie skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, uznając, że sprawa o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu mieści się w pojęciu ,,sprawy egzekucyjnej lub innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego” w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o skardze (tak m.in. SN w uchwale z dnia 19 grudnia 2019 r., I NSPZP 1/18). Pogląd ten jest zgodny z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w którym przyjmuje się, że naruszenie prawa strony do niezwłocznego rozpoznania sprawy sądowej może nastąpić także po wydaniu orzeczenia w postępowaniu rozpoznawczym, na etapie szeroko rozumianego postępowania wykonawczego.

In casu, skargę wniesioną w tej sprawie należało zatem uznać skargę za dopuszczalną. Dla stwierdzenia, czy w danej sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia. Analiza czynności podejmowanych w związku z wnioskiem złożonym przez pełnomocnika W. S. (1) o doręczenie uzasadnienia postanowienia z dnia 5.10.2023 r. o nadaniu klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu, to jest wyrokowi Sądu Rejonowego w Pruszkowie w zakresie orzeczenia o kosztach sądowych należnych Skarbowi Państwa od W.

S. (1), skierowanego do egzekucji komorniczej, wskazuje na nieprawidłowości. Przebieg czynności był następujący: W dniu 4 sierpnia 2023 r. wydano zarządzenie w przedmiocie skierowania do wykonania wyroku sądu rejonowego. Pismem z dnia 18 sierpnia 2023 r. przesłanym do W. S. (1) wezwano go do zapłaty kwoty 2 532 zł (doręczone 29.08.2023 r.) W dniu 5 października 2023 r. zarządzono o skierowaniu tej należności do egzekucji komorniczej. Zlecenie egzekucyjne dotyczyło kwoty 2 532 zł. W. S., w odpowiedzi z 23 października 2023 r. na ww. wezwanie, poinformował że uiścił 200 zł z tytułu nawiązki w dniu 21 lipca 2023 r., a w kolejnym piśmie wskazał, że - w jego ocenie - nie zasądzono od niego kosztów sądowych za I i II instancję, dlatego egzekucja należności powinna być umorzona.

Pismem z dnia 24 października 2023 r. adw. E. B., reprezentująca W. S. (1), wniosła o doręczenie postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności z uzasadnieniem. Dołączyła pełnomocnictwo do postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko W. S. z wniosku wierzyciela - Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Pruszkowie - na podstawie tytułu wykonawczego w postaci wyroku Sądu Rejonowego w Pruszkowie sygn. akt II K 1572/19, wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie sygn. akt IX Ka 611/23 oraz postępowania prowadzonego przez komornika sygn. akt Kms 164/23.

Zarządzeniem z dnia 7 listopada 2023 r. poinformowano adw. E. B., że tytuł wykonawczy zapatrzony w klauzulę wykonalności został przesłany do postępowania egzekucyjnego i dokumentacja znajduje się w Kancelarii (...), więc tylko tam można zapoznać się z tą dokumentacją. Ponadto poinformowano ww., że w postępowaniu wykonawczym skazany powinien być reprezentowany przez obrońcę i takie pełnomocnictwo winno być przedłożone (k. 574). Postanowieniem z dnia 6 listopada 2023 r., sygn. akt Kms 164/23 Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Pruszkowie określił koszty postępowania egzekucyjnego.

Z treści tego orzeczenia wynika, że egzekucja kwoty 2 532 zł została zakończona wskutek zapłaty (k. 581). Pismem z dnia 14 listopada 2023 r. (data wpływu 21.11.2023 r.), w odpowiedzi na zarządzenie z 7.11.2023 r., adw. E. B. ponowiła wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia co do nadania klauzuli wykonalności, informując, że ma wiedzę, gdzie znajduje się tytuł wykonawczy, lecz intencją jej wniosku jest uzyskanie uzasadnienia postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności. Ponadto wskazała, że reprezentuje dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym, wobec czego złożone pełnomocnictwo jest prawidłowe (k. 586).

Zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2023 r. adw. E. B. została wezwana do uzupełnienia braku formalnego, tj. złożenia pełnomocnictwa szczególnego do reprezentowania W. S. w postępowaniu wykonawczym w terminie 7 dni pod rygorem uznania wniosku o nadesłanie odpisu postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności wraz uzasadnieniem za bezskuteczny (k. 586). Wezwanie doręczono 7 grudnia 2023 r. W odpowiedzi, adw. B. wskazała (pismo z 8 grudnia 2023 r.), że jest pełnomocnikiem w postępowaniu egzekucyjnym, którego częścią jest postępowanie o uchylenie klauzuli wykonalności.

Zarządzeniem z dnia 3 stycznia 2024 r. – poinformowano ją, że w postępowaniu wykonawczym nie sporządza się odrębnego uzasadnienia do nadania tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności (k. 593). W dniu 13 lutego 2024 r. zwrócono się o wypożyczenie akt komorniczych Kms 164/23. Jak wynika z dokonanej powyżej analizy przebiegu czynności, podjętych w związku z wnioskiem pełnomocnika W. S. (1) zmierzającym do zaskarżenia postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności, niewątpliwie doszło do przewlekłości postępowania w tym zakresie.

Przewlekłość jest bowiem pojęciem mówiącym, iż jakieś zdarzenia, czy stany są nadmiernie rozciągnięte w czasie i przedłużają się, tworząc stan nieuzasadnionej zwłoki, o jakim mowa w ustawie o skardze. Oceniając czynności podejmowane na skutek wniosku pełnomocnika z dnia 24.10.2013 r., czyli treść zarządzeń kierowanych do adw. E. B., należy traktować je jako osobliwą polemikę z żądaniem doręczenia postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności z uzasadnieniem. Po pierwsze, nie było podstaw do kwestionowania prawidłowości złożonego pełnomocnictwa, którego zakres obejmował postępowanie, którego wniosek dotyczył, czyli postępowania klauzulowego.

Po drugie, przepisy k.p.c., to jest przepisy art. 776 – 795 , do których odsyła art. 26 k.k.w., przewidują prawo do żądania przez dłużnika uzasadnienia postanowienia o nadaniu tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności, zatem w przypadku złożenia takiego wniosku należało uzasadnienie sporządzić i doręczyć stronie, o ile wniosek został złożony w terminie (art. 794 2 § 3 k.p.c.), a zweryfikowanie tego wymogu należało do sądu i wymagało ustalenia, kiedy doręczone zostało dłużnikowi zawiadomienie o wszczęciu egzekucji.

Niewątpliwie, intencją działań było złożenie zażalenia na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności z dnia 5.10.2023 r., warunkowane uzyskaniem uzasadnienia tego postanowienia. Przepis art. 795 § 2 k.p.c. stanowi, że termin do wniesienia przez dłużnika zażalenia, w razie zgłoszenia wniosku, o którym mowa w art. 794 2 § 2 albo 3, biegnie od dnia doręczenia uzasadnienia postanowienia (albo postanowienia z uzasadnieniem). W zaistniałej sytuacji istotne było zatem uzyskanie akt komorniczych i ustalenie czy rozpoczął się bieg terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie, co uczyniono dopiero 13 lutego 2024 r., zatem po upływie prawie 4 miesięcy od wpływu wniosku.

Powyższa okoliczność jednoznacznie świadczy o nieuzasadnionej zwłoce, co uniemożliwiło złożenie stronie zażalenia (zakładając, że dochowano ustawowych terminów). Sąd Okręgowy, uwzględniając wniosek o stwierdzenie przewlekłości postępowania, ma obowiązek rozstrzygnąć też co do wniosku o zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej. Po rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy, w tym okresu przewlekłości oraz znaczenia sprawy dla skarżącego, który swoją postawą nie przyczynił się do wydłużenia postępowania, uznano, że wystarczającą rekompensatą będzie kwota 2 000 zł.

Sąd Okręgowy nie może wydać zaleceń Sądowi Rejonowemu, zgodnie z wnioskiem skarżącego, co do dalszego sposobu postępowania w przedmiocie sporządzenia uzasadnienia, ponieważ nie jest wiadome czy wniosek o jego sporządzenie został złożony z zachowaniem ustawowego terminu. Zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy, zwrócił skarżącemu opłatę od skargi w wysokości 200 zł., a na podstawie § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym.

Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji.