VIII Kop 178/24 · Sąd powszechny

Sygn. akt VIII Kop 178/24 Sygn. akt prok. (...) POSTANOWIENIE Dnia 17 lipca 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie VIII Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: Sędzia Dariusz Łubowski Protokolant: Magda Derlacińska Przy udziale Prokuratora Ireny Nogajskiej po rozpoznaniu sprawy V. S. poszukiwanego przez władze Ukrainy na podstawie czerwonej noty Interpolu władz Ukrainy o numerze (...)z dnia 14 maja 2024 roku w celu przeprowadzenia postępowania karnego podejrzanego o popełnienie czynu z poszukiwanego przez władze Ukrainy na podstawie czerwonej noty Interpolu władz Ukrainy o numerze (...) z dnia 14 maja 2024 roku w celu przeprowadzenia postępowania karnego w przedmiocie wniosku prokuratora Prokuratury Okręgowej w Warszawie z dnia 1 lipca 2024 r. o wydanie postanowienia w przedmiocie dopuszczalności prawnej wydania ściganego władzom Ukrainy na podstawie art. 602 § 2 k.p.k., art. 603 § 1 i § 2 k.p.k., art. 604 § 1 k.p.k. a contrario, a contrario, art. 60 i następnych umowy między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych, sporządzonej w Kijowie dnia 24 maja 1993 roku postanawia:

1) stwierdzić prawną dopuszczalność przekazania V. S. , obywatela (...), ur. (...) w Ukrainie, syna V. i M. z domu L., którego tożsamość ustalono na podstawie paszportu nr (...) wydanego przez władze Ukrainy w dniu 9 lutego 2017 roku, ważny do dnia 9 lutego 2027 roku – władzom Ukrainy celem przeprowadzenia postępowania karnego w zakresie objętym tym wnioskiem;

2) kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

V. S. jest poszukiwany przez władze Ukrainy na podstawie czerwonej noty Interpolu władz Ukrainy o numerze (...) z dnia 14 maja 2024 roku w celu przeprowadzenia postępowania karnego. Ścigany jest podejrzany o to, że działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej wspólnie z Z. M.. i P. V.. ułatwił nielegalne przekazywanie osób przez (...) granicę. W ten sposób wyżej wymieniony w dniu 20 sierpnia 2022 roku przewiózł T. A. do punktu granicznego (...) w regionie Z.. T. A. został wprowadzony do systemu (...) przez P., wyżej wymieniony poinstruował go o zachowaniu podczas przekraczania (...) granicy i przekazał mu podrobioną umowę o pracę.

Wymieniony otrzymał od T. A. pieniądze w kwocie 2000,00 USD.W dniu 14 października 2022 roku wymieniony na polecenie P. V.. samochodem V. numer rejestracyjny (...) przewiózł D. Y. z regionu I. – F. do punktu granicznego (...) w regionie L.. D. Y. został wprowadzony do systemu (...) przez P., wyżej wymieniony poinstruował go o zachowaniu podczas przekraczania (...) granicy i przekazał mu podrobioną umowę o pracę. S. V. otrzymał od D. Y. pieniądze w kwocie 2000,00 USD, tj. o czyny z art. 332 p.3 ukraińskiego kodeksu karnego, któremu odpowiadać może przestępstwo z art. 258 § 1, art. 264 § 2, art. 270 § 1 polskiego kodeksu karnego.

Ścigany został zatrzymany w dniu 27 maja 2024 roku o godzinie 09:29 przez funkcjonariuszy Straży Granicznej W. Podczas przesłuchania w Prokuraturze oświadczył, że nie chce być wydany na Ukrainę. Prokurator Prokuratury Okręgowej w W. w dniu 28 maja 2024 r. złożył wniosek o zastosowanie tymczasowego aresztowania na okres 7 dni. Postanowieniem z 28 maja 2024 roku sygnatura VIII Kp 806/24 Sąd Okręgowy w Warszawie zastosował wobec ściganego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowanie na okres 7 dni, tj. do dnia 3 czerwca 2024 r. godz. 9:29 zastrzegając, że środek ten ulegnie zmianie na wolnościowe środki zapobiegawcze, pod warunkiem wpłaty poręczenia majątkowego w kwocie 40 000 złotych do dnia 3 czerwca 2024 roku.

W dniu 29 maja 2024 roku Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie o sygn. akt. VIII Kp 806/24 przedłużył stosowanie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania na dalszy czas oznaczony do dnia 13 czerwca 2024 roku, tj. łącznie na czas 17 dni. Jednocześnie, ponownie sąd zastrzegł, że izolacyjny środek zapobiegawczy ulegnie zmianie pod warunkiem wpłaty poręczenia majątkowego w wysokości 40 000 złotych do dnia 4 czerwca 2024 roku. Poręczenie majątkowe w ww. kwocie nie zostało wpłacone. W dniu 10 czerwca 2024 r. Prokuratury Okręgowej w W. zwrócił się do Sądu o przedłużenie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowanie na łączny okres 40 dni.

Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie przedłużył stosowanie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania na łączny okres 40 dni, tj. do dnia 6 lipca 2024 r. godz. 09:29. Wobec otrzymania stosownej dokumentacji ekstradycyjnej Prokurator Prokuratury Okręgowej w W. w dniu 1 lipca 2024 r. wniósł do tut. Sądu o wydanie postanowienia o prawnej dopuszczalności wydania ściganego władzom ukraińskim oraz o przedłużenie wobec niego tymczasowego aresztowania na czas niezbędny do wykonania wniosku ekstradycyjnego.

Postanowieniem z dnia 4 lipca 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie przedłużył stosowanie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania wobec ściganego na dalszy czas oznaczony, to jest do dnia 4 październik 2024 r. do godz. 09:29. Sąd zważył, co następuje. Wniosek o przekazanie V. S. organom wymiaru sprawiedliwości Ukrainy zasługuje na uwzględnienie, albowiem brak jest w niniejszej sprawie przeszkód ekstradycyjnych, czyniących wydanie ściganego niedopuszczalnym, bądź nieuzasadnionym. W odniesieniu do V. S. dowodami uprawdopodobniającymi popełnienie czynu wymaganymi w postępowaniu ekstradycyjnym są dołączone dokumenty w postaci zawiadomienia o podejrzeniu, ogłoszenia poszukiwania podejrzanego, zaświadczenia o informacjach wskazujących na popełnienie przestępstw.

Powyższe dokumenty uprawdopodobniły w sposób wymagany w postępowaniu ekstradycyjnym, że ścigany mógł dopuścić się zarzucanego mu czynu, a całość dokumentacji ekstradycyjnej wskazuje, że ścigany może liczyć na rzetelny proces prowadzony przez ukraiński wymiar sprawiedliwości. W ramach postępowania o przekazanie osoby nie jest możliwe dokonanie kompleksowej weryfikacji zebranych w sprawie dowodów oraz ich oceny a tym samym poczynienia niepodważalnych ustaleń faktycznych. Nie można tu zatem rozstrzygać o sprawstwie i winie w sposób kategoryczny i pewny.

Postępowanie ekstradycyjne jest postępowaniem wpadkowym, incydentalnym, niezwiązanym z toczącym się właściwym postępowaniem karnym. Ocena działań podejmowanych przez ściganego i ustalenie czy spełnią one przesłanki czynów zabronionych niewątpliwie należy do Sądu ukraińskiego. Ze zgromadzonych obecnie dokumentów wynika, że strona ukraińska posiada dowody popełnienia przez V. S. przestępstwa objętego wnioskiem. Zasada wzajemności stwarza domniemanie dobrej wiary dla każdego przypadku wystąpienia przez Ukrainę z wnioskiem o wydanie osoby ściganej i obliguje stronę Polską do zdecydowanie przychylnego przyjęcia takiego wniosku (postanowienie SA we Wrocławiu z dnia 21 stycznia 2004 r., II AKz 407/03, OSA 2004/7/54).

Przechodząc do analizy prawnej, czy w sprawie zachodzą przesłanki obligatoryjne odmowy wydania ściganego wskazane w art. 604 § 1 k.p.k., należy wskazać, że ścigany nie jest obywatelem polskim ani nie korzysta w Rzeczypospolitej Polskiej z prawa azylu. Ponadto, w niniejszej sprawie spełniony został standard podwójnej karalności, albowiem przestępstwo, za którego popełnienie V. S. jest podejrzany, stanowi czyn zabroniony także w Polsce. Pojęcie podwójnej karalności należy rozumieć szeroko, co oznacza, że badając spełnienie warunku podwójnej karalności, należy nie tylko odwołać się do treści przepisu polskiej ustawy karnej, który mógłby odpowiadać przepisowi prawa państwa obcego, ale i do obowiązującej wykładni odnoszącej się do zakresu stosowania tego przepisu w systemie prawa polskiego.

Oceniać należy bowiem całą sytuację faktyczną w celu ustalenia, czy możliwe jest na podstawie polskiego prawa karnego postawienie sprawcy zarzutu dokonania danego czynu (SN IV KK 267/11, OSNKW 2012, nr 3, poz. 24). Trafnie wskazuje się, że weryfikacja wymogu podwójnej przestępności może być dokonywana jedynie w zakresie, w jakim umożliwia to postępowanie ekstradycyjne, a więc nie można badać tych przesłanek podwójnej przestępności czynu, które wymagają przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego. Jednocześnie jednak nie należy eliminować możliwości badania jakiejkolwiek okoliczności wyłączającej podwójną przestępność, jeżeli możliwe jest jej sprawdzenie w prosty sposób, zgodnie z charakterem procedury ekstradycyjnej (L.

Gardocki, Podwójna..., s. 76-77). Warunek podwójnej przestępności spełniony jest również wówczas, gdy wprawdzie w prawie polskim brak identycznego typu przestępstwa jak w prawie państwa wzywającego, jednak czyn opisany we wniosku odpowiada znamionom któregoś z przestępstw przewidzianych w prawie polskim (L. Gardocki (w:) Z. Gostyński i in., Kodeks..., 2004, t. III, s. 889). Z nadesłanych przez stronę ukraińską dokumentów ekstradycyjnych jasno wynika, jaki jest zakres ścigania V. S. , a czyn zarzucany ściganemu został dokonany na terytorium Ukrainy (art. 604 § 1 pkt 2 k.p.k.).

Wobec ściganego za tożsamy czyn nie wszczęto w Polsce postępowania karnego, ani nie zapadło wobec ściganego prawomocne orzeczenie w tym zakresie. Brak też informacji, by w stosunku do ściganego zapadło w jakimś innym państwie prawomocne orzeczenie co do tego czynu, bądź by odbył już za nie karę. Dokumenty nadesłane przez stronę ukraińską z wnioskiem ekstradycyjnym są kompletne, nie wymagają uzupełnienia, materiał zgromadzony w sprawie jest jasny i czytelny Nie nastąpiło przedawnienie karalności czynu ani według prawa ukraińskiego, ani według prawa polskiego.

Według polskiego prawa w odniesieniu do przedawnienia karalności ma zastosowanie upływ okresów przewidzianych w art. 101 § 1 pkt 2a k.p.k. oraz art. 102 k.p.k. Jak wynika z nadesłanych przez władze ukraińskie dokumentów czyn, o którego popełnienie V. S. jest podejrzany, popełniony został w dniu 20 sierpnia 2022 r., wobec czego przedawnienie karalności nie nastąpiło. Oceniając przesłanki z art. 604 § 1 pkt 5 k.p.k., należy mieć na względzie określony w art. 87 ust. 1 Konstytucji RP katalog źródeł powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej.

Postępowanie karne nie jest związane z rasą, narodowością, poglądami politycznymi lub orientacją seksualną ściganego. Ścigany jest obywatelem Ukrainy, a więc państwa, które wnosi o jego wydanie. Nie należy do żadnych mniejszości narodowych, nie podnoszono również aby ściganie to dotyczyło wyznania ściganego. Na żadne z tych okoliczności nie powoływał się również sam ścigany. Czyn zarzucany ściganemu zagrożony jest karą do 9 lat pozbawienia wolności. Wobec czego należy rozumieć, że wobec ściganego nie zostanie wykonana kara śmierci gdyż nie jest ona możliwa do orzeczenia za dany czyn, a strona ukraińska zapewnia, że wobec ściganego zostanie przeprowadzony rzetelny proces karny w myśl Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (art. 604 § 1 pkt 6 k.p.k.).

Zgodnie z art. 604 § 1 pkt 7 i 8 k.p.k. wydanie jest niedopuszczalne, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że w państwie żądającym wydania może dojść do naruszenia wolności i praw osoby wydanej, a także gdy dotyczy osoby ściganej za popełnienie bez użycia przemocy przestępstwa z przyczyn politycznych. Zgodnie z powyższym, w ocenie Sądu, żadna z tych przesłanek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Ustawodawca w przepisie art. 604 § 1 pkt 7 k.p.k. w zasadzie nie ograniczył katalogu wolności i praw jednostki, których obawa naruszenia skutkować powinna uznaniem wydania za niedopuszczalne, choć niewątpliwie w grę będą wchodzić przede wszystkim wolności i prawa związane ze sferami, w które ingerować może postępowanie karne lub wykonawcze prowadzone przeciwko osobie wydanej.

Chodzi tu zarówno o wolności i prawa gwarantowane w Konstytucji RP, jak i w aktach prawa międzynarodowego, przede wszystkim w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (dalej: EKPC). Do uznania ekstradycji za prawnie niedopuszczalną z uwagi na niezachowanie gwarancji respektowania przez kraj wzywający normy konwencyjnej przewidzianej w art. 3 EKPC konieczne jest wykazanie istnienia rzeczywistego ryzyka niezachowania tej normy w konkretnym wypadku i do konkretnej, a więc objętej wnioskiem o ekstradycję osoby. Sformułowanie "uzasadniona obawa", użyte w art. 604 § 1 pkt 7, oznacza taki poziom prawdopodobieństwa, które - po pierwsze, wynika z ujawnionych faktów lub informacji o faktach, a po drugie - które w wystarczającym stopniu pozwala na obiektywną ocenę realności zagrożenia w państwie wzywającym (SA w Lublinie II AKz 114/05, OSA 2007, z. 9, poz. 44;

SN IV KK 422/10, LEX nr 846391). "Obawa że w państwie żądającym wydania osoba wydana może zostać poddana torturom", by stanowić przeszkodę niedopuszczalności ekstradycji, o której mowa w art. 604 § 1 pkt 7, musi być "uzasadniona". Takowe ustalenie przecież nie może być czynione wyłącznie na podstawie gołosłownych twierdzeń samego zainteresowanego, ale tylko na podstawie obiektywnych faktów przekonywających o istnieniu rzeczywistego ryzyka traktowania go w sposób nieludzki czy poniżający i poddania jakimkolwiek torturom (SA w Lublinie II AKz 99/06, LEX nr 183567; podobnie SN IV KK 422/10, LEX nr 846391).

Ponadto wypowiadanie się na temat uzasadnionej obawy naruszenia wolności i praw osoby ściganej w przypadku jej przekazania do państwa wzywającego, leży wyłącznie w gestii oceny sądu meriti dokonanej na podstawie informacji pozyskanych z obiektywnych źródeł, w ocenie tut. Sądu - w głównej mierze z internetu, w zasobach którego mieszczą się zarówno doniesienia organizacji zajmujących się prawami człowieka, jak i te dotyczące sytuacji społecznej oraz politycznej niemal wszystkich państw. Sąd zwrócił uwagę, że istnieją wprawdzie raporty organizacji międzynarodowych obrazujące w sposób negatywny stan sądownictwa na Ukrainie (w szczególności systemową korupcję i bardzo ciężkie warunki odbywania kary pozbawienia wolności).

Jednak podkreślić należy, że stanowią one opis ogólnej sytuacji oparty na przykładach osób zupełnie niezwiązanych z przedmiotowym postępowaniem. Nie można dopuścić do sytuacji, w której na podstawie raportów, mających za zadanie wykazywać błędy, powstanie ogólne przyjęte twierdzenie, że każdy sędzia ukraiński czy każdy proces na Ukrainie jest zależny od decyzji władz lub wpływowych osób postronnych. Powyższe doprowadziłoby do sytuacji, w której żaden wniosek o ekstradycję, z którym zwraca się strona ukraińska, bez względu na jego podstawy nie będzie podlegał uwzględnieniu jedynie z uwagi na fakt wystawienia go przez stronę ukraińską.

W takim wypadku ukraińscy sprawcy przestępstw pospolitych unikaliby odpowiedzialności karnej, a do tego nie można dopuścić. Sąd miał przy tym także na uwadze, że nie można dopuścić do sytuacji, w której osoby ścigane nie będą wydawane do państw wzywających tylko dlatego, że w raportach międzynarodowych organizacji pojawiają się zastrzeżenia co do przestrzegania przez Ukrainę praw człowieka. Okoliczność ta umożliwiłaby uniknięcie odpowiedzialności przez sprawców przestępstw lub prowadziłaby do niemożności wykonania prawomocnie orzeczonych kar pozbawienia wolności.

Odnośnie przesłanki z art. 604 § 1 pkt 8 k.p.k., należy uznać, że przestępstwo jest popełnione z przyczyn politycznych, jeżeli celem sprawcy jest prowadzenie walki politycznej, zwłaszcza walki o władzę, jeżeli sprawca działa umotywowanym udziałem w konflikcie dotyczącym celów, form i środków działalności państwa. W przypadku ściganego omawiana przesłanka nie występuje. W jego działaniach, o których popełnienie jest oskarżony trudno dopatrzeć się motywów politycznych. Zarzucany czyn nie nosi znamion przestępstwa przeciwko państwu, jego bezpieczeństwu zewnętrznemu i wewnętrznemu, jest przestępstwem pospolitym, nie popełnionym z przyczyn politycznych.

Mając na uwadze powyższe, orzec należało jak w części dyspozytywnej postanowienia.