VIII Kop 207/22 · Sąd powszechny

Sygn. akt VIII Kop 207/22 (...) POSTANOWIENIE Dnia 15 listopada 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie VIII Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: Sędzia Dariusz Łubowski Protokolant: Sekr. sąd. Dariusz Markowski Przy udziale Prokurator: Katarzyny Krysiak sprawy M. R. skazanego za popełnienie czynu z ust. 1 art. 121, ust 4 art. 296, ust. 1 art. 185 ukraińskiego kodeksu karnego, mogących być odpowiednikiem art. 159, 288 § 1, 278 § 1 polskiego kodeksu karnego w przedmiocie wniosku prokuratora Prokuratury Okręgowej w Warszawie z dnia 4.10.2022 r. o wydanie postanowienia w przedmiocie dopuszczalności prawnej wydania ściganego władzom Ukrainy na podstawie art. 603 § 1 i § 2 k.p.k., art. 604 § 1 i § 2 k.p.k. a contrario, art. 60 i następnych umowy między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych, sporządzonej w K. dnia 24 maja 1993 roku postanawia:

1) stwierdzić prawną dopuszczalność przekazania M. R. , obywatela (...), syna M. i A. z domu T., urodzonego (...) w Ukrainie, którego tożsamość ustalono na podstawie paszportu nr (...) wydanego w dniu 06.06.2011 r., ważnego do dnia 06.06.2021 r. – władzom Ukrainy celem wykonania kary pozbawienia wolności w zakresie objętym tym wnioskiem;

2) kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Obywatel (...) M. R. został zatrzymany w dniu 01.09.2022 r o godz. 14:30 przez funkcjonariuszy Wydziału Ochrony Placówek Dyplomatycznych Komedy (...) Policji, na podstawie dyfuzji poszukiwawczej Interpolu władz Ukrainy z dnia 06.07.2020 r. w celu wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec ściganego przez Sąd Miejski w Truskawcu w obwodzie lwowskim w dniu 21.07.2017 r. sygn. (...) na karę 5 lat pozbawienia wolności, za popełnienie czynu z ust. 1 art. 121, ust 4 art. 296, ust. 1 art. 185 ukraińskiego kodeksu karnego, mogących być odpowiednikiem art. 159, 288 § 1, 278 § 1 polskiego kodeksu karnego.

M. R. został skazany za czyn, polegający na tym, że w nocy dnia 06.06.2014r. I. P. i N. Y. podeszli do M. obok kawiarni (...) przy ul. (...), w S. w obwodzie (...) i zażądali od niego telefonu komórkowego. M. odmówił, I. P. uderzył M. i I. P. oraz N. Y. zbiegli z miejsca zdarzenia. Gdy M. ze swoimi kolegami opuścił kawiarnię (...), I. P. i N. Y. mieli na sobie rękawice bokserskie, podeszli do M. i zaczęli go bić. Znajomi M. wciągnęli go do samochodu, ale I. P. i N. Y. wszczęli awanturę z A. K.. M. R. podszedł do nich i uderzył A.

K. kijem co najmniej cztery razy w głowę, w efekcie czego A. K. upadł na ziemię. M. R., I. P. i N. Y. kontynuowali kopanie i bicie A. K., ale bili także D. K. i M.. Ponadto uszkodzony został samochód A. K. (straty w wysokości 3.298 UAH na szkodę A. K.). Dodatkowo około godziny 01:20 dnia 08.05.2017 r. na stacji benzynowej „(...)” przy ul. (...) w T., w obwodzie (...), M. R. ukradł uchwyt samochodowy (...) L. M., 3 opakowania gumy do żucia, na szkodę LLC (...) w wysokości 191.75 UAH. M. R. podczas przesłuchania odmówił złożenia wyjaśnień, wskazał jednak, że do Polski przyjechał w dniu 29.08.2022 r. z P. (...).

W dniu 27 września 2022 roku do Prokuratury Okręgowej w W. wpłynął wniosek od władz Republiki Ukrainy o wydanie M. R. w celu wykonania kary pozbawienia kary pozbawienia wolności wraz z załącznikami oraz tłumaczeniem na język polski. Wnioskiem z dnia 4 października 2022 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w W.wystąpił o stwierdzenie prawnej dopuszczalności wydania M. R. władzom Ukrainy w celu wykonania kary pozbawienia wolności. Sąd zważył, co następuje. Wniosek o przekazanie M. R. organom wymiaru sprawiedliwości Ukrainy zasługuje na uwzględnienie, albowiem brak jest w niniejszej sprawie przeszkód ekstradycyjnych, czyniących wydanie ściganego niedopuszczalnym, bądź nieuzasadnionym.

W odniesieniu do M. R. dowodami uprawdopodobniającymi popełnienie czynu wymaganymi w postępowaniu ekstradycyjnym są dołączone dokumenty w postaci wniosku o ekstradycję, wraz z wyrokiem Sądu Miejskiego w Drohobyczu z dnia 29 kwietnia 2016 r. o sygn. (...), na mocy którego M. R. został skazany na karę 5 lat pozbawienia wolności oraz wyrok Sądu Miejskiego w T. z dnia 21 lipca 2017 r. o sygn. (...) skazującego ściganego na karę 1 miesiąca pozbawienia wolności i łączną karę 5 lat pozbawienia wolności. Powyższe dokumenty uprawdopodobniły w sposób wymagany w postępowaniu ekstradycyjnym, że ścigany mógł dopuścić się zarzucanego mu czynu i może liczyć na rzetelny proces prowadzony przez ukraiński wymiar sprawiedliwości.

W ramach postępowania o przekazanie osoby nie jest możliwe dokonanie kompleksowej weryfikacji zebranych w sprawie dowodów oraz ich oceny a tym samym poczynienia niepodważalnych ustaleń faktycznych. Nie można tu zatem rozstrzygać o sprawstwie i winie w sposób kategoryczny i pewny. Postępowanie ekstradycyjne jest postępowaniem wpadkowym, incydentalnym, niezwiązanym z toczącym się właściwym postępowaniem karnym. Ocena działań podejmowanych przez ściganego i ustalenie czy spełnią one przesłanki czynów zabronionych niewątpliwie należy do Sądu ukraińskiego.

Ze zgromadzonych obecnie dokumentów wynika, że strona ukraińska posiada dowody popełnienia przez M. R. przestępstwa objętego wnioskiem ekstradycyjnym i został przeprowadzony wobec niego rzetelny proces, na mocy którego M. R. został skazany prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności. Zasada wzajemności stwarza domniemanie dobrej wiary dla każdego przypadku wystąpienia przez Ukrainę z wnioskiem o wydanie osoby ściganej i obliguje stronę Polską do zdecydowanie przychylnego przyjęcia takiego wniosku (postanowienie SA we Wrocławiu z dnia 21 stycznia 2004 r., II AKz 407/03, OSA 2004/7/54).

Przechodząc do analizy prawnej, czy w sprawie zachodzą przesłanki obligatoryjne odmowy wydania ściganego wskazane w art. 604 § 1 k.p.k., należy wskazać, że ścigany nie jest obywatelem polskim ani nie korzysta w Rzeczypospolitej Polskiej z prawa azylu. Ponadto w niniejszej sprawie spełniony został standard podwójnej karalności, albowiem przestępstwa, za których popełnienie M. R. został skazany, stanowią czyny zabroniony także w Polsce. Pojęcie podwójnej karalności należy rozumieć szeroko, co oznacza, że badając spełnienie warunku podwójnej karalności, należy nie tylko odwołać się do treści przepisu polskiej ustawy karnej, który mógłby odpowiadać przepisowi prawa państwa obcego, ale i do obowiązującej wykładni odnoszącej się do zakresu stosowania tego przepisu w systemie prawa polskiego.

Oceniać należy bowiem całą sytuację faktyczną w celu ustalenia, czy możliwe jest na podstawie polskiego prawa karnego postawienie sprawcy zarzutu dokonania danego czynu (SN IV KK 267/11, OSNKW 2012, nr 3, poz. 24). Trafnie wskazuje się, że weryfikacja wymogu podwójnej przestępności może być dokonywana jedynie w zakresie, w jakim umożliwia to postępowanie ekstradycyjne, a więc nie można badać tych przesłanek podwójnej przestępności czynu, które wymagają przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego. Jednocześnie jednak nie należy eliminować możliwości badania jakiejkolwiek okoliczności wyłączającej podwójną przestępność, jeżeli możliwe jest jej sprawdzenie w prosty sposób, zgodnie z charakterem procedury ekstradycyjnej (L.

Gardocki, Podwójna..., s. 76-77). Warunek podwójnej przestępności spełniony jest również wówczas, gdy wprawdzie w prawie polskim brak identycznego typu przestępstwa jak w prawie państwa wzywającego, jednak czyn opisany we wniosku odpowiada znamionom któregoś z przestępstw przewidzianych w prawie polskim (L. Gardocki (w:) Z. Gostyński i in., Kodeks..., 2004, t. III, s. 889). Z nadesłanych przez stronę ukraińską dokumentów ekstradycyjnych jasno wynika, jaki jest zakres ścigania M. R., a czyn zarzucany ściganemu został dokonany na terytorium Ukrainy (art. 604 § 1 pkt 2 k.p.k.).

Wobec ściganego za tożsamy czyn nie wszczęto w Polsce postępowania karnego, ani nie zapadło wobec ściganego prawomocne orzeczenie w tym zakresie. Brak też informacji, by w stosunku do ściganego zapadło w jakimś innym państwie prawomocne orzeczenie co do tego czynu, bądź by odbył już za niego karę. Dokumenty nadesłane przez stronę ukraińską z wnioskiem ekstradycyjnym są kompletne, nie wymagają uzupełnienia, materiał zgromadzony w sprawie jest jasny i czytelny Nie nastąpiło przedawnienie wykonania kary ani według prawa ukraińskiego, ani według prawa polskiego.

Według polskiego prawa w odniesieniu do przedawnienia wykonania kary ma zastosowanie upływ okresów przewidzianych w art. 103 § 1 pkt 2 k.p.k. Jak wynika z nadesłanych przez władze ukraińskie dokumentów wyrok Sądu Miejskiego w Truskawcu, wszedł w życie w dniu 21 sierpnia 2017 r., wobec czego przedawnienie wykonania kary objętej przedmiotowym wyrokiem nastąpi nie wcześniej niż w dniu 21 sierpnia 2032 roku. Oceniając przesłanki z art. 604 § 1 pkt 5 k.p.k., należy mieć na względzie określony w art. 87 ust. 1 Konstytucji RP katalog źródeł powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej.

Poza tym władze ukraińskie zapewniły, że ściganie nie jest związane z rasą, narodowością, poglądami politycznymi lub orientacją seksualną ściganego. Ścigany jest obywatelem Ukrainy, a więc państwa, które wnosi o jego wydanie. Nie należy do żadnych mniejszości narodowych, nie podnoszono również aby ściganie to dotyczyło wyznania ściganego. Na żadne z tych okoliczności nie powoływał się również sam ścigany. Wobec ściganego za czyny objęte wnioskiem orzeczono karę 5 lat pozbawienia wolności. Jak zapewnia strona ukraińska we wniosku wobec ściganego nie zostanie wykonana kara śmierci (art. 604 § 1 pkt 6 k.p.k).

Zgodnie z art. 604 § 1 pkt 7 i 8 k.p.k. wydanie jest niedopuszczalne, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że w państwie żądającym wydania może dojść do naruszenia wolności i praw osoby wydanej, a także gdy dotyczy osoby ściganej za popełnienie bez użycia przemocy przestępstwa z przyczyn politycznych. W ocenie Sądu, żadna z tych przesłanek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Ustawodawca w przepisie art. 604 § 1 pkt 7 k.p.k. w zasadzie nie ograniczył katalogu wolności i praw jednostki, których obawa naruszenia skutkować powinna uznaniem wydania za niedopuszczalne, choć niewątpliwie w grę będą wchodzić przede wszystkim wolności i prawa związane ze sferami, w które ingerować może postępowanie karne lub wykonawcze prowadzone przeciwko osobie wydanej.

Chodzi tu zarówno o wolności i prawa gwarantowane w Konstytucji RP, jak i w aktach prawa międzynarodowego, przede wszystkim w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (dalej: EKPC). Do uznania ekstradycji za prawnie niedopuszczalną z uwagi na niezachowanie gwarancji respektowania przez kraj wzywający normy konwencyjnej przewidzianej w art. 3 EKPC konieczne jest wykazanie istnienia rzeczywistego ryzyka niezachowania tej normy w konkretnym wypadku i do konkretnej, a więc objętej wnioskiem o ekstradycję osoby. Sformułowanie "uzasadniona obawa", użyte w art. 604 § 1 pkt 7, oznacza taki poziom prawdopodobieństwa, które - po pierwsze, wynika z ujawnionych faktów lub informacji o faktach, a po drugie - które w wystarczającym stopniu pozwala na obiektywną ocenę realności zagrożenia w państwie wzywającym (SA w Lublinie II AKz 114/05, OSA 2007, z. 9, poz. 44;

SN IV KK 422/10, LEX nr 846391). "Obawa że w państwie żądającym wydania osoba wydana może zostać poddana torturom", by stanowić przeszkodę niedopuszczalności ekstradycji, o której mowa w art. 604 § 1 pkt 7, musi być "uzasadniona". Takowe ustalenie przecież nie może być czynione wyłącznie na podstawie gołosłownych twierdzeń samego zainteresowanego, ale tylko na podstawie obiektywnych faktów przekonywających o istnieniu rzeczywistego ryzyka traktowania go w sposób nieludzki czy poniżający i poddania jakimkolwiek torturom (SA w Lublinie II AKz 99/06, LEX nr 183567; podobnie SN IV KK 422/10, LEX nr 846391).

Ponadto wypowiadanie się na temat uzasadnionej obawy naruszenia wolności i praw osoby ściganej w przypadku jej przekazania do państwa wzywającego, leży wyłącznie w gestii oceny sądu meriti dokonanej na podstawie informacji pozyskanych z obiektywnych źródeł, w ocenie tut. Sądu - w głównej mierze z internetu, w zasobach którego mieszczą się zarówno doniesienia organizacji zajmujących się prawami człowieka, jak i te dotyczące sytuacji społecznej oraz politycznej niemal wszystkich państw. Sąd zwrócił uwagę, że istnieją wprawdzie raporty organizacji międzynarodowych obrazujące w sposób negatywny stan sądownictwa na Ukrainie (w szczególności systemową korupcję i bardzo ciężkie warunki odbywania kary pozbawienia wolności).

Jednak podkreślić należy, że stanowią one opis ogólnej sytuacji oparty na przykładach osób zupełnie niezwiązanych z przedmiotowym postępowaniem. Nie można dopuścić do sytuacji, w której na podstawie raportów, mających za zadanie wykazywać błędy, powstanie ogólne przyjęte twierdzenie, że każdy sędzia ukraiński czy każdy proces na Ukrainie jest zależny od decyzji władz lub wpływowych osób postronnych. Powyższe doprowadziłoby do sytuacji, w której żaden wniosek o ekstradycję, z którym zwraca się strona ukraińska, bez względu na jego podstawy nie będzie podlegał uwzględnieniu jedynie z uwagi na fakt wystawienia go przez stronę ukraińską.

W takim wypadku ukraińscy sprawcy przestępstw pospolitych unikaliby odpowiedzialności karnej, a do tego nie można dopuścić. Sąd miał przy tym także na uwadze, że nie można dopuścić do sytuacji, w której osoby ścigane nie będą wydawane do państw wzywających tylko dlatego, że w raportach międzynarodowych organizacji pojawiają się zastrzeżenia co do przestrzegania przez Ukrainę praw człowieka. Okoliczność ta umożliwiłaby uniknięcie odpowiedzialności przez sprawców przestępstw lub prowadziłaby do niemożności wykonania prawomocnie orzeczonych kar pozbawienia wolności.

Odnośnie przesłanki z art. 604 § 1 pkt 8 k.p.k., należy uznać, że przestępstwo jest popełnione z przyczyn politycznych, jeżeli celem sprawcy jest prowadzenie walki politycznej, zwłaszcza walki o władzę, jeżeli sprawca działa umotywowanym udziałem w konflikcie dotyczącym celów, form i środków działalności państwa. W przypadku ściganego omawiana przesłanka nie występuje. W jego działaniach, o których popełnienie jest oskarżony trudno dopatrzeć się motywów politycznych. Zarzucany czyn nie nosi znamion przestępstwa przeciwko państwu, jego bezpieczeństwu zewnętrznemu i wewnętrznemu, jest przestępstwem pospolitym, nie popełnionym z przyczyn politycznych.

Ponadto nie zachodzą także pozostałe – fakultatywne – przesłanki niedopuszczalności wydania ściganego państwu wzywającemu. Ścigany nie ma też w Rzeczypospolitej Polskiej stałego miejsca zamieszkania. W przedmiocie kosztów postępowania Sąd orzekł o ich ponoszeniu przez Skarb Państwa. Mając na uwadze powyższe, orzec należało jak w części dyspozytywnej postanowienia. Sędzia Dariusz Łubowski