II AKzw 778/25 · Sąd powszechny

Sygn. akt II AKzw 778/25 POSTANOWIENIE Dnia 14 maja 2025 roku Sąd Apelacyjny w Katowicach w Wydziale II Karnym w składzie: Przewodniczący: Sędzia SA Rafał Doros Protokolant: Magdalena Golyszny przy udziale prokuratora Prokuratury Regionalnej w Katowicach Marka Ciosia po rozpoznaniu w sprawie R. J. skazanego z art. 148 § 2 pkt 1 k.k., art. 280 § 2 k.k., art. 263 § 2 k.k., art. 13 § 1 k.k. zażalenia złożonego przez skazanego na postanowienie Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 7 kwietnia 2025 roku, sygn. akt III Kow 423/25 o odmowie udzielenia warunkowego przedterminowego zwolnienia na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. i art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k.w. postanawia 1. utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie;

2. zwolnić skazanego od ponoszenia wydatków postępowania odwoławczego, obciążając nimi Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Zażalenie skazanego jest bezzasadne i jako takie nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona kontrola odwoławcza potwierdziła prawidłowość ustaleń faktycznych i prawnych poczynionych przez sąd penitencjarny, a także trafność samego rozstrzygnięcia. Lektura akt przedmiotowej sprawy uprawnia bowiem do konstatacji, że skazany R. J. w istocie nie spełnił wszystkich wymogów do uzyskania warunkowego zwolnienia z odbycia dożywotniej kary pozbawienia wolności. Zasadą jest odbycie przez skazanego wymierzonej mu kary w całości, natomiast instytucja uregulowana w art. 77 k.k. i nast. może być stosowana jedynie w drodze wyjątku, o ile ziszczone zostaną ustawowe przesłanki natury formalnej oraz materialnej.

Wyrazić przy tym należy pogląd, iż wobec skazanego R. J. należy zastosować przepis art. 78 § 3 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r., zatem uprawnienia formalne do udzielenia mu warunkowego przedterminowego zwolnienia nabył on w dniu 15 listopada 2023 r., po odbyciu 25 lat kary pozbawienia wolności. Tym niemniej sąd I instancji słusznie uznał, że brak jest podstaw do sformułowania wobec niego pozytywnej prognozy kryminologiczno-społecznej. Należy zaznaczyć, że ocenie dokonywanej na potrzeby orzekania w przedmiocie warunkowego przedterminowego zwolnienia podlega całokształt dotychczasowej postawy i zachowania skazanego.

Nie można tracić z pola widzenia, iż kara objęta przedmiotowym wnioskiem skazanego została mu wymierzona za czyn kwalifikowany z art. 148 § 2 pkt 1 k.k., polegający na zabójstwie 2.5 rocznego dziecka i jego matki. Okoliczności tego przestępstwa, stanowiące jeden z elementów prognostycznych określonych w art. 77 § 1 k.k. znacznie obciążają skazanego. Podejmując decyzję w przedmiocie udzielenia warunkowego przedterminowego zwolnienia należy także zwrócić uwagę na zachowanie skazanego w warunkach jednostki penitencjarnej, które w świetle opinii przedstawionej przez administrację zakładu karnego jest zaledwie poprawne.

R. J. odbywa wymierzoną mu karę pozbawienia wolności w systemie programowanego oddziaływania, a z realizacji nałożonych na niego zadań wywiązuje się w pozytywnym stopniu. Skazany jest obecnie odpłatnie zatrudniony na terenie jednostki penitencjarnej na stanowisku kucharza, a z powierzonych mu obowiązków wywiązuje się w należyty sposób. Był dotąd ponad stukrotnie nagradzany regulaminowo, nie ustrzegł się jednak pięciu przewinień natury dyscyplinarnej. Wobec przełożonych zachowuje się prawidłowo. Przypomnieć trzeba jednak, iż przestrzeganie rygorów panujących w zakładzie karnym stanowi wypełnienie podstawowych powinności każdego osadzonego i nie może być traktowane jako okoliczność ekstraordynaryjna, która uzasadniałaby udzielenie skazanemu warunkowego zwolnienia z odbycia dożywotniej kary pozbawienia wolności.

Nie ulega wątpliwości, iż względnie pozytywna prognoza penitencjarna nie jest tożsama z pozytywną prognozą kryminologiczno-społeczną, a właściwe zachowanie skazanego w zakładzie karnym z dużą dozą prawdopodobieństwa może wynikać jedynie z jego dobrego przystosowania do warunków więziennych, nie zaś z dążenia do trwałej zmiany swojej osobowości. R. J. ukończył wprawdzie kilka programów readaptacji społecznej, jest też krytycznie ustosunkowany względem popełnionych czynów i nie należy do podkultury więziennej, co niewątpliwie zasługuje na aprobatę, tym niemniej nie stanowi jeszcze wystarczającej przeciwwagi dla okoliczności obciążających jego osobę, wskazanych w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia.

Zasadnie wskazał sąd I instancji, iż R. J. spełniał wymogi formalne do ewentualnego przeniesienia go do zakładu karnego typu półotwartego. Został poddany badaniom psychologicznym i psychiatrycznym w dniu 2.12.2024 r. W ich wyniku potwierdzono diagnozę postawioną w czasie badań przeprowadzonych w 1999 r., z której wynika, że rozpoznano u skazanego nieprawidłowy rozwój osobowości o charakterze dyssocjalnym, który przejawia się w postaci trudności w sferze kontaktów emocjonalnych z innymi ludźmi, upośledzoną zdolność do syntonii i empatii, małą tolerancję frustracji, niski próg wyzwalania agresji, nieumiejętność radzenia sobie z przeżywanym napięciem, postawę podejrzliwości i nieufności wobec otoczenia oraz słabo wykształconą sferę celów i dążeń.

Stwierdzono, iż skazany aktualnie zachowuje rezerwę i dystans w kontaktach z innymi. Cechuje go podejrzliwość, woli przebywać sam lub w nielicznej grupie znanych mu osób. W sytuacjach frustracyjnych skazany może tracić nad sobą kontrolę, na co należy zwrócić uwagę w planowaniu dalszych oddziaływań korekcyjnych, szczególnie w kontekście ujawnionej przez niego impulsywności i nieadekwatnego, wyolbrzymionego postrzegania rzeczywistości. Po wielu latach w izolacji w izolacji stał się osobą nadmiernie kontrolującą negatywne impulsy, lecz w przypadku braku wsparcia z zewnątrz mogą się one przeistoczyć w okazjonalne epizody gwałtownych zachowań.

Nadal cechuje go słaby wgląd w siebie. Nie dostrzega problemów u siebie, nad którymi warto pracować. Skoro w związku z powyższymi wnioskami skierowanie skazanego do dalszego odbywania kary w warunkach półotwartych okazało się przedwczesne., to tym bardziej udzielenie mu warunkowego przedterminowego zwolnienia miałoby przedwczesny charakter. Reasumując, należało podzielić wyrażony w kontestowanym postanowieniu pogląd, zgodnie z którym okoliczności podmiotowe zaistniałe po stronie R. J. na obecnym etapie nie pozwalają na sformułowanie wobec niego pozytywnej prognozy kryminologiczno-społecznej.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, skazany nie daje jeszcze rękojmi przestrzegania przyjętych norm prawnych i społecznych, a tym samym nie spełnił wszystkich wymogów do uzyskania dobrodziejstwa, o które się ubiegał. Podstaw do poczynienia ustaleń odmiennych nie dostarczyły argumenty przedstawione w wywiedzionym środku odwoławczym. Sąd Apelacyjny dostrzega i aprobuje progres na przestrzeni lat w zachowaniu skazanego, a także jego krytyczną postawę względem swojego dotychczasowego sposobu funkcjonowania i popełnionych przestępstw wyrażoną we wniesionym środku odwoławczym, tym niemniej nie są one na obecnym etapie wystarczające, aby udzielić mu warunkowego przedterminowego zwolnienia.

Sformułowana negatywna prognoza kryminologiczno – społeczna w wyniku dalszej intensywnej resocjalizacji i pracy nad sobą skazanego może w przyszłości ulec zmianie i zakończyć się udzieleniem mu wnioskowanego dobrodziejstwa. Mając zarazem na względzie trudną sytuację materialno-bytową skazanego, związaną z odbywaniem przezeń kary pozbawienia wolności, zwolniono ww. od ponoszenia wydatków postepowania odwoławczego, którymi obciążono Skarb Państwa. W świetle naprowadzonych wyżej okoliczności, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.