III U 504/24 · Sąd powszechny

Sygn. akt III U 504/24

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 grudnia 2024r. Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Piotr Witkowski Protokolant: Marta Rakowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024r. w Suwałkach sprawy S. T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o wysokość świadczenia w związku z odwołaniem S. T. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 14 października 2024 r. znak (...) 1. oddala odwołanie od decyzji z dnia 14 października 2024 r. znak (...);

2. zobowiązuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. do rozpoznania w trybie art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. jedn. Dz. U. z 2023r. poz. 1251 ze zm.) wniosku S. T.z dnia 7 października 2024r. o przeliczenie emerytury w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024r. w sprawie SK 140/20.

UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., po rozpoznaniu wniosku z dnia 7.10.2024 r., odmówił S. T. wznowienia postępowania w sprawie emerytury. W uzasadnieniu wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w dniu 4 czerwca 2024 roku wydał wyrok w sprawie dotyczącej obliczenia emerytury poprzez pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury z wieku powszechnego o kwotę pobranych wcześniej emerytur. Uznał, że przepis ustawy stanowiący podstawę do tego pomniejszenia, w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 roku jest niezgodny z przepisami Konstytucji.

W przypadku zaś, gdy Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją ustawy, na podstawie której została wydana decyzja, skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału. Orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Orzeczenie Trybunału dotyczące ustawy ogłasza się w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Dniem ogłoszenia orzeczenia Trybunału jest dzień ogłoszenia tego orzeczenia w postaci elektronicznej na stronie internetowej organu wydającego dziennik urzędowy.

W związku z tym, że wyrok Trybunału z 4 czerwca 2024r. nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, brak jest podstaw do wznowienia postępowania. W odwołaniu od tej decyzji S. T.wniosła o jej zmianę i orzeczenie co do istoty, z art. 25 ust. 1 b ustawy emerytalnej, z uwagi na jego niezgodność z Konstytucją, co zostało stwierdzone w wyroku z dnia 4.06.2024 r. w sprawie o sygn. akt SK 140/20. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, powołując się na argumentację z zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy w Suwałkach ustalił i zważył, co następuje:

Odwołanie od zaskarżonej decyzji podległo oddaleniu. Zgodzić się mianowicie należało z organem rentowym, że skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, to nie wszedł on jeszcze w życie. Zgodnie z art. 190 ust.3. Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku – orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Stosownie tymczasem do art. 145 § 2 kpa można wnieść do organu rentowego skargę o wznowienie postępowania w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Skoro więc organ rentowy odmówił wznowienia postępowania w sprawie emerytury, to odwołanie do decyzji w tym przedmiocie musiało podlegać oddaleniu. Stąd w tym zakresie orzeczono na podstawie 477 14 § 1 kpc jak u pkt. 1 wyroku. W sprawie zauważyć jednak należy, że organ rentowy nie rozpoznał w całości wniosku odwołującej się z dnia 7.10.2024r., którym wniosła też o przeliczenie swojej emerytury. Winien natomiast do niego merytorycznie ustosunkować się. Odwołującą się nie składała bowiem tylko skargi o wznowienie postępowania, a wskazała, że z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4.06.2024 r.

SK 140/20 wnosi o ponowne przeliczenie swojej emerytury. Do tego zaś wniosku organ rentowy w ogóle nie ustosunkował się, rozpoznając jedynie skargę o wznowienie postępowania. Organ rentowy winien zatem wydać decyzję, w której albo wyraźnie wskaże, czy odmawia ponownego ustalenia wysokości emerytury albo tą emeryturę przelicza i jak przelicza. Trzeba bowiem za Sądem Apelacyjnym w Gdańsku wskazać, że nie można zgodzić się z poglądem, iż w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu przez Trybunał Konstytucyjny wyłącznym skutkiem takiego orzeczenia jest wznowienie postępowania w trybie art. 145 kpa w zw. z art. 190 ust. 4 Konstytucji.

Strona ma bowiem prawo realizować swoje uprawnienia w możliwie szerokim zakresie, dopuszczalnym przepisami prawa, a organ rentowny ma administracyjny obowiązek stworzyć ku temu warunki. Nie zachodzą żadne przeszkody prawne, by strona w sytuacji zmiany interpretacji prawa, wykorzystując przesłankę błędu organu, wniosła o ponowne ustalenie wysokości świadczenia na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 6 ustawy emerytalnej (wyrok z dnia 10.06.2020r., III AUa 48/20) Jak też w wyroku z dnia 28.11.2019 wskazał Sąd Apelacyjny w Białymstoku, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych istnieje konstrukcja quasi wznowienia (uproszczonego) uregulowana w art. 114 ustawy dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i zgodnie z tym przepisem organ rentowny zobligowany jest do rozpoznania wniosku ubezpieczonych jeżeli z takimi zgłaszają się.

Z tych względów, uznając, że wniosek o przeliczenie emerytury złożony w organie rentownym 7.10.2024 r. Nie został w całości rozpoznany zasadnym było zobowiązanie ZUS do jego rozpoznania, o cym Sąd orzekł na mocy art. 477 14 § 3 kpc.