II AKa 288/22 · Sąd powszechny

UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 288/22 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 2 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia (...) r., sygn. akt (...). 0.11.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☒ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 0.11.3. Granice zaskarżenia 0.11.3.1.

Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k.

– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 0.12.1.

Ustalenie faktów 0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.1.1. 0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.2.1. 0.12.2. Ocena dowodów 0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu .

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.1. Obrońca oskarżonego J. T. podniósł następujące zarzuty:

1) obrazy art. 305 ust. 1 ustawy z dnia 30 marca 2000 r. Prawo własności przemysłowej poprzez przypisanie oskarżonemu odpowiedzialności karnej za zachowanie, które nie wyczerpywało znamion czynu zabronionego, o którym mowa w przytoczonym przepisie;

2) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez pominięcie okoliczności spłaty przez oskarżonego kwoty ponad 4 500 000 złotych klientom, którym również zakładał „lokaty”;

3) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że oskarżony był uprzednio karany, kiedy z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy – odpisów wyroków wynika, że w chwili popełnienia czynów objętych przedmiotowym wyrokiem nie był osobą karaną; naruszenie to miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, albowiem okoliczność ta została wskazana jako rzutująca na wymiar kary;

4) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że oskarżony nie cierpi na chorobę psychiczną, w sytuacji w której według Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (...) 10 (sporządzonej przez Światową Organizację Zdrowia) patologiczny hazard jest zaburzeniem psychicznym (F63.0);

5) błąd w ustaleniach faktycznych popełniony poprzez przyjęcie, że oskarżony działał w sposób przemyślany, zaplanowany z zamiarem bezpośrednim, nastawiając się z góry na oszukanie pokrzywdzonych;

6) błąd w ustaleniach faktycznych wyrażający się w stwierdzeniu, że środki pozyskiwane od pokrzywdzonych oskarżony zużywał na inne cele, aniżeli wynikające z uzależnienia od hazardu. Podniesione zarzuty obrońca podsumował stwierdzeniem, że doprowadziły one do wymierzenia kary nadmiernie surowej w rozumieniu art. 438 pkt 4 k.p.k. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzuty obrońcy okazały się całkowicie niezasadne. Na wstępie należy zauważyć, że podniesione zarzuty obrońca podsumował stwierdzeniem, że doprowadziły one do wymierzenia kary nadmiernie surowej w rozumieniu art. 438 pkt 4 k.p.k.

Uwzględniając tenor zarzutów i złożone wnioski należy przyjąć, że to swoiste podsumowanie odnosi się do zarzutów dotyczących przestępstw polegających na oszustwie, a nie przestępstwa z art. 305 ust. 1 ustawy z dnia 30 marca 2000 r. Prawo własności przemysłowej. Co do tego ostatniego przestępstwa obrońca wniósł bowiem o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie J. T., natomiast w zakresie przypisanych mu oszustw domaga się jedynie obniżenia wymierzonych kar jednostkowych i kary łącznej. Co istotne, obrońca nie neguje samego przebiegu wydarzeń związanych z oszustwami, tj. działań, jakie podejmował J.

T., aby uzyskać pieniądze, co wydaje się zrozumiałe, gdyż wynika to z jego wyjaśnień i znajduje potwierdzenie w zeznaniach pokrzywdzonych i dokumentach. Odnosząc się do poszczególnych podniesionych przez obrońcę zarzutów, Sąd Apelacyjny stwierdza, co następuje. Po pierwsze, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut obrazy art. 305 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej. Sąd Okręgowy słusznie przyjął, że oskarżony działając w celu wprowadzenia do obrotu, posługiwał się zarejestrowanymi znakami towarowymi (...) Finanse S.A. i (...) S.A., których nie miał prawa używać do oznaczania towarów, tj. oferowanych rzekomo przez (...) Finanse S.A. i (...) S.A. klientom umów lokat terminowych i wykorzystując te znaki bez uprawnienia w korespondencji prowadzonej z klientami dotyczącej tych umów.

Sam fakt takiego działania J. T. wynika z jego wyjaśnień i innych dowodów (zeznań pokrzywdzonych i dokumentów). W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy precyzyjnie wyjaśnił dlaczego opis przedmiotowego czynu ujęty w akcie oskarżenia musiał być zmieniony. Oskarżony nie podrobił przecież znaków towarowych, a jedynie się nimi posługiwał, w sposób opisany wyżej. Nadto Sąd Okręgowy przekonująco wykazał, że opisane postąpienie J. T. wyczerpywało znamiona przestępstwa z art. 305 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej.

Sąd Apelacyjny nie widzi potrzeby powtarzania przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozważań odnoszących się do pojąć „oznaczać” towary znakami towarowymi lub „dokonywać obrotu” towarami oznaczonymi takimi znakami. Rozważania te są w pełni trafne i dlatego Sąd Apelacyjny się do nich odwołuje. Podkreślić jednak trzeba, że pod pojęciem znak towarowy należy rozumieć także „znak usługowy”, co wynika z art. 120 ust. 3 ustawy Prawo własności przemysłowej. Posłużenie się znakiem towarowym to każda czynność połączenia znaku z towarem, której rezultatem jest powstanie fizycznego związku miedzy znakiem a towarem (PrWłPrzem. red.

Osajda/red. tomu Żelechowski 2022, wyd. 2, teza 20, Legalis) lub nawet związku pojęciowego, np. poprzez umieszczenie znaku na banerze, w internecie, na dokumencie i wystawienie go „obok towaru”. Ten sposób oznaczania jest charakterystyczny zwłaszcza dla usług, które z uwagi na niematerialny charakter nie mogą być fizycznie oznaczone. J. T. posługiwał się w sposób nieuprawniony znakami towarowymi (...) Finanse S.A., jak i (...) S.A., zamieszczając je w całości lub we fragmentach, w treści umów, jak też w treści dokumentów związanych ze świadczeniem podejmowanych przez siebie usług, w tym w korespondenci, do czego nie był umocowany.

Tak wiec oskarżony, działając w celu wprowadzenia do obrotu, posługiwał się wspomnianymi znakami towarowymi poprzez oznaczenie towarów w postaci usług, jakim były oferowane przez niego klientom umowy lokat terminowych, tworząc w ten sposób pozory, że są one firmowane przez (...) Finanse S.A. i (...) S.A., a nadto wykorzystywał te znaki bez uprawnień w korespondencji prowadzonej klientami, która, co ważne, dotyczyła tych umów. Tym samym, niewątpliwie wyczerpał znamiona przestępstwa z art. 305 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej.

Po drugie, to, że J. T. spłacił klientom ponad 4 500 000 złotych nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Otóż chodzi o klientów, którzy nie zostali objęci aktem oskarżenia, na co zwraca uwagę sam obrońca w uzasadnieniu apelacji, przyznając jednocześnie, że osobom objętym aktem oskarżenia, czyli pokrzywdzonym, oskarżony nie był w stanie oddać pieniędzy, ponieważ powstałe zaległości były już zbyt duże. Ocena czy zostały wyczerpane znamiona oszustwa ma charakter zindywidualizowany. Decydują o tym okoliczności danego przypadku.

To, że J. T. spłacił niektóre długi nie może automatycznie skutkować uznaniem, iż nie dopuścił się oszustwa odnośnie do innych osób. Dowody zgromadzone w niniejszej sprawie mają jednoznaczną wymowę i nie pozostawiają wątpliwości, że oskarżony jest sprawcą czynów przypisanych mu w zaskarżonym wyroku. Mało tego, nie objęcie oskarżeniem osób, co do których oskarżony naprawił wyrządzoną szkodę uniemożliwiło Sądowi I instancji, jak też uniemożliwia Sądowi Apelacyjnemu ich ocenę pod kątem znamion przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. Sądy działają bowiem na podstawie skargi uprawnionego oskarżyciela i w granicach oskarżenia.

Przypomnieć wypada, że wprowadzenie w błąd może polegać na zaniechaniu poinformowania o faktycznym, czy prawnym stanie rzeczy. Z kolei niekorzystność rozporządzenia mieniem, jako kolejne znamię oszustwa z art. 286 § 1 k.k., nie może być utożsamiane z wyrządzeniem szkody. Rozporządzenie mieniem może być uznane za niekorzystne nie tylko z tego powodu, że sprawca doprowadzając inną osobę do rozporządzenia mieniem nie zamierza wywiązać się ze świadczenia wzajemnego, lecz także z innych powodów. O niekorzystności rozporządzenia mieniem przesądza ocena rozporządzenia z punktu widzenia interesów osoby rozporządzającej lub innej osoby pokrzywdzonej.

Kwestie te będą przedmiotem szerszej wypowiedzi w dalszej części uzasadnienia. W tym miejscu Sąd Apelacyjny chce jedynie wskazać, że spłacenie klientów nieobjętych oskarżeniem nie może zdecydować o braku znamion oszustwa w przypadkach osób występujących w niniejszej sprawie w charakterze pokrzywdzonych, albowiem rozstrzygające znaczenie mają zgromadzone dowody, których ocena jednoznacznie wskazuje na sprawstwo J. T.. Po trzecie, prawdą jest, że oskarżony w chwili popełnienia przestępstw przypisanych mu zaskarżonym wyrokiem nie był karany.

Był jednak karany w chwili wydawania w dniu (...) r. wyroku przez Sąd Okręgowy. Został skazany prawomocnymi wyrokami Sądu Rejonowego P. (1) w P. z dnia (...) r., sygn. akt (...) i z dnia (...) r., sygn. akt (...). W dniu (...) r., sygn. akt (...), zapadł też wyrok łączny, którym połączono kary orzeczone tymi dwoma pierwszymi wyrokami. Idąc dalej, na stronie 63 uzasadnienia zaskarżonego wyroku znajduje się zapis: „na niekorzyść oskarżonego działa jednocześnie jego dotychczasowa 3 – krotna karalność za przestępstwa”. Nie można dopatrywać się błędnego ustalenia faktycznego w samym stwierdzeniu „o dotychczasowej karalności”.

Stwierdzenie to dotyczy bowiem okresu poprzedzającego wydanie przez Sąd Okręgowy wyroku, a zatem jest prawdziwe. Jedynym błędem tego Sądu było to, że wskazał na trzykrotność karania J. T., choć był on karany dwukrotnie, gdyż trzeci wyrok był wyrokiem łącznym. Ten jednak błąd, w kontekście innych okoliczności obciążających oskarżonego, nie miał jakiegokolwiek wpływu na rozmiar orzeczonej kary. W uzasadnieniu apelacji obrońca wyraził pogląd, że z uwagi na to, iż J. T. nie był karany przed popełnieniem przypisanych mu zaskarżonym wyrokiem przestępstw, to jego późniejsza karalność winna być „ambiwalentna” i winno się go traktować jako „osobą niekaraną”.

Z tym stanowiskiem nie można się zgodzić, ponieważ jest ono sprzeczne z treścią art. 53 § 1 k.k. Z przepisu tego wynika bowiem, że wymierzając karę, sąd uwzględnia m.in. sposób życia oskarżonego „przed popełnieniem przestępstwa i zachowanie się po jego popełnieniu”. Niezależnie zatem od tego kiedy J. T. popełnił czyny przypisane mu prawomocnymi wyrokami, tj. przed czy po dokonaniu przestępstw przypisanych mu zaskarżonym wyrokiem, okoliczności te muszą być wzięte pod uwagę przy orzekaniu o karze. Po czwarte, niezasadny jest zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, w którym obrońca stara się wykazać, że oskarżony „cierpi na chorobę psychiczną”.

Odrywając się od tego, że teza ta jest sprzeczna z wnioskiem obrońcy, który w zakresie oszustw nie domaga się umorzenia postępowania z uwagi na niepoczytalność J. T., a jedynie obniżenia kary, stwierdzić należy, iż sam fakt umieszczenia „patologicznego hazardu” w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (...) 10 jako „zaburzenia psychicznego” nie oznacza, że w/w był niepoczytalny czy ograniczony w poczytalności. Jasnym jest, że są to okoliczności wymagające wiedzy specjalnej, które zobowiązują do zasięgnięcia opinii biegłych.

Tak też się stało w przedmiotowej sprawie. Powołani biegli psychiatrzy, po przeprowadzeniu badania oskarżonego oraz po zapoznaniu się ze stosowną dokumentacją, nie stwierdzili u niego objawów choroby psychicznej, ani upośledzenia umysłowego. Nie jest jednocześnie prawdą, że biegli pominęli problem hazardu, a wręcz przeciwnie, bo przecież rozpoznali u J. T. uzależnienie od hazardu. Niemniej podkreślili, że jego stan zdrowia psychicznego nie znosił ani nie ograniczał zdolności rozpoznania znaczenia czynów i pokierowania swoim postępowaniem.

Zdaniem biegłych, poczytalność oskarżonego nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, jak też pozwalał mu na udział w postępowaniu karnym oraz na prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny. Mało tego, w toku postępowania sądowego uzyskano uzupełniającą opinię biegłych, w szczególności co do uzależnienia J. T. od hazardu i jego wpływu na możliwości realnej oceny sytuacji, postrzegania konsekwencji działania, jak i na poczytalność. W uzupełniające opinii biegli potwierdzili prawidłowość pierwszej opinii, ponieważ nie rozpoznali u oskarżonego objawów choroby psychicznej ani upośledzenia umysłowego.

Wprawdzie rozpoznali u niego uzależnienie od hazardu, które jednak w odniesieniu do zarzucanych mu czynów nie znosiło, ani nie ograniczało jego zdolności rozpoznania ich znaczenia i pokierowania swoim postępowaniem. Bardzo ważne jest to, że podkreślili, iż pomimo objawów uzależnienia od hazardu osoby tym dotknięte znają i potrafią przewidzieć skutki swoich działań, a choć są niekrytyczne co do samego grania i konsekwencji grania, podporządkowując obszary życia realizowaniu nałogu, to jednak nie ma to wpływu na obniżenie krytycyzmu w zakresie innych czynności życiowych i znajomości obowiązujących norm prawnych.

Nie wyłącza również zdolności do świadomego podejmowania decyzji. Zdaniem biegłych, działania J. T. nie były motywowane omamami, urojeniami, ciężkimi zaburzeniami nastroju, czy napadu psychoruchowego, a wręcz przeciwnie popełnione przez niego czyny wymagały zaplanowania, przygotowania i złożoności. Jego motywacja tylko pośrednio była związana ze stwierdzonym hazardem. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, opinie biegłych są pełne, jasne i nie zawierają sprzeczności. Nie ma zarazem żadnych podstaw do kwestionowania kwalifikacji biegłych i ich specjalistycznej wiedzy w omawianym zakresie, a obrońca takowych okoliczności nie naprowadził.

Naiwnością byłoby też założenie, że biegli nie znają klasyfikacji chorób, w tym autorstwa Światowej Organizacji Zdrowia. Po piąte, za wręcz oderwany od realiów sprawy należy uznać zarzut obrońcy, w którym sugeruje, że oskarżony nie działał w sposób przemyślany, zaplanowany, z zamiarem bezpośrednim, nastawiając się z góry na oszukanie pokrzywdzonych. O tym, że działanie J. T. było przemyślane i zaplanowane świadczą jego wyjaśnienia, w których przyznał, iż wykorzystywał zaufanie klientów do zawarcia z nimi pod szyldem (...) S.A. i (...) S.A. umów o lokaty terminowe.

Przedstawił cały schemat swojej przestępczej działalności, tj. oferowanie pokrzywdzonym bardzo atrakcyjnych warunków lokat, które rzekomo miały być zawierane za pośrednictwem wymienionych firm, a co nie było prawdą. Przyznał, że pobrał od klientów pieniądze, które przeznaczył na hazard i spłatę wynikających z tego długów. Mimo, że w piśmie z dnia (...) r. oskarżony zaprzeczył, aby działał w sposób przemyślany i zaplanowany, co absolutnie nie koreluje z logiką i wymową złożonych przez niego wyjaśnień, to w mowie końcowej na rozprawie odwoławczej przyznał, iż „działał w sposób przemyślany”.

Jeszcze raz wypada zaznaczyć, że przemyślany i zaplanowany sposób działania J. T. wyłania się wprost z jego wyjaśnień, które znajdują potwierdzenie w zeznaniach pokrzywdzonych i zgromadzonych dokumentach. Jeżeli chodzi o działanie z zamiarem bezpośrednim i z nastawieniem na oszukanie pokrzywdzonych, to przypomnieć wypada, że oskarżony oferował klientom inwestowanie posiadanych przez nich środków pieniężnych na lokaty terminowe, przekonując ich, iż jest to oferta (...) Finanse S.A. lub (...) S.A., choć doskonale wiedział, że firmy te nie mają takiej oferty.

Zawierając umowy oskarżony, w rubryce przeznaczonej na podanie numeru konta bankowego, na które pokrzywdzeni mieli przelewać pieniądze, niekiedy będące dorobkiem ich życia, wpisywał konta bankowe prowadzone na jego rzecz lub na rzecz niczego nieświadomego teścia. J. T. zdawał sobie sprawę, że wpłacający byli pewni, iż są to konta (...) Finanse S.A. lub (...) S.A. Trudno znaleźć bardziej klasyczny i oczywisty przykład oszustwa. Uwagę tę Sąd Apelacyjny poczynił w kontekście wywodów obrońcy zawartych w apelacji oraz argumentacji oskarżonego w piśmie z dnia (...) r., w których starają się wykazać, że w analizowanym przypadku nie doszło do wyczerpania znamion oszustwa.

Przechodząc dalej, J. T. nakłaniał pokrzywdzonych do zawarcia umów bankowych lokat terminowych oraz zapewniał ich o atrakcyjności oferty i pewności zysku. Spotkania z nimi odbywał w siedzibie (...) Finanse S.A. lub (...) S.A. W kontaktach z pokrzywdzonymi posługiwał się służbowym numerem telefonu i służbowym adresem e-mail. Informował również, że jest Dyrektorem Regionalnym (...) Finanse S.A. Wzbudzał w ten sposób zaufanie klientów sugerował, że gwarantem umów są tak poważne firmy. W przekonaniu Sądu Apelacyjnego, ma rację Sąd Okręgowy, że gdyby oskarżony poinformował pokrzywdzonych, iż jego działania nie są firmowane przez (...) Finanse S.A. lub (...) S.A, ale osobiście przez niego, że pieniądze wpłacane są na jego konta, a wymienione firmy w ogóle nie mają w ofercie proponowanych przez niego umów, to do ich zawarcia by po prostu nie doszło.

Nie mówić już o tym, że o zaniechaniu zawarcia umów zdecydowałaby informacja o tym, iż J. T. ma długi związane z hazardem i związku z tym potrzebuje pieniędzy pokrzywdzonych, w tym na dalsze uprawnianie hazardu, a ewentualny zwrot pieniędzy jest uzależniony od wygranych, czyli od zdarzeń absolutnie ryzykownych i niepewnych. Odnosząc się do twierdzeń obrońcy, jakoby J. T. zamierzał zwrócić uzyskane od pokrzywdzonych pieniądze i wypowiedzi samego oskarżonego na rozprawie odwoławczej oraz zawartych w piśmie z dnia (...) r., jakoby traktował pieniądze pobrane w opisany sposób od klientów, jako pożyczki, z których chciał się wywiązać, Sąd Apelacyjny uznał za niezbędne powołanie się na słuszne stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia (...) r. w sprawie (...) (zob.

L.), że „ dla przestępstwa oszustwa nie ma potrzeby wykazywania, iż w chwili zawierania umowy sprawca nie miał zamiaru zapłacić za uzyskane świadczenie. Wystarczające jest ustalenie, że pokrzywdzony nie zawarłby umowy, gdyby wiedział o okolicznościach, które były przedmiotem wprowadzenia go w błąd przez sprawcę. Do wprowadzenia w błąd skutkującego niekorzystnym rozporządzeniem mienia wystarczające jest więc wywołanie błędnego wyobrażenia o okolicznościach decydujących o rozporządzeniu lub sposobie rozporządzenia”.

Także w wyroku z dnia (...) r., wydanym w sprawie (...), Sąd Najwyższy podkreślił, że „dla przestępstwa oszustwa nie ma potrzeby wykazywania, iż w chwili zawierania umowy sprzedawca nie miał zamiaru wywiązać się ze zobowiązania, a wystarczające jest ustalenie, że pokrzywdzony nie zawarłby umowy, gdyby wiedział o okolicznościach, który były przedmiotem wprowadzenia w błąd przez sprawcę” (Lex nr 2501278). Wprowadzenie w błąd oznacza zatem zachowanie prowadzące do wywołania u danej osoby błędu, a więc fałszywego odzwierciedlenia rzeczywistości w świadomości tej osoby, przy czym przed podjęciem działania przez sprawcę pokrzywdzony nie ma błędnego wyobrażenia o rzeczywistości.

Wprowadzenie w błąd może polegać na przemilczeniu, zaniechaniu poinformowania o faktycznym, czy prawnym stanie rzeczy. Z kolei niekorzystność rozporządzenia mieniem, jako kolejne znamię oszustwa z art. 286 § 1 k.k., nie może być utożsamiane z wyrządzeniem szkody. Rozporządzenie mieniem może być uznane za niekorzystne nie tylko z tego powodu, że sprawca doprowadzając inną osobę do rozporządzenia mieniem nie zamierza wywiązać się ze świadczenia wzajemnego, lecz także z innych powodów. O niekorzystności rozporządzenia mieniem przesądza ocena rozporządzenia z punktu widzenia interesów osoby rozporządzającej lub innej osoby pokrzywdzonej.

Dlatego, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, ustawowe znamię „niekorzystnego rozporządzenia mieniem” zostaje spełnione wówczas, gdy sprawca działając w sposób określony w art. 286 § 1 k.k. doprowadza inną osobę do takiego rozporządzenia mieniem, które jest niekorzystne z punktu widzenia jej interesów (por. wyrok SN z dnia 30 sierpnia 2000 r., V KKN 267/00, OSP 2001, z. 3, poz. 51 i wyrok SN z dnia 21 sierpnia 2002 r., III KK 230/02, Prok. i Pr. 2003, nr 3, poz. 12). Co też istotne, przyjęciu, że rozporządzenie mieniem miało charakter niekorzystny, nie stoi na przeszkodzie nawet wypełnienie świadczenia wzajemnego przez sprawcę.

Istotne jest bowiem to, czy w jego wyniku doszło do ogólnego pogorszenia sytuacji majątkowej pokrzywdzonego, w tym m.in. do zwiększenia ryzyka po stronie pokrzywdzonego (por. wyrok SN z dnia 30 sierpnia 2000 r., V KKN 267/00, OSP 2001, z. 3, poz. 51 i wyrok SN z dnia 28 czerwca 2000 r., III KKN 86/98, OSP 2001, z. 1, poz. 10). Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że w świetle zgromadzonych dowodów oczywistym jest, że J. T. działał z zamiarem bezpośrednim popełnienia oszustwa, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wprowadził w błąd pokrzywdzonych i doprowadził ich do niekorzystnego rozporządzenia mieniem – a to wszystko w sposób opisany w przypisanych mu zaskarżonym wyrokiem czynach z art. 286 § 1 k.k. Po szóste, to co czy oskarżony wydawał uzyskane od pokrzywdzonych pieniądze wyłącznie na cele związane z uzależnieniem od hazardu, czy też na inne cele naprawdę nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Można jedynie zauważyć, że przyjęcie za obrońcą, iż J. T. wydawał te środki wyłącznie na cele wynikające z uzależnienia od hazardu wcale nie musi być odczytywane na jego korzyść. Zaprezentowanej oceny nie zmienia pismo oskarżonego z dnia (...) r. skierowane do Sądu Apelacyjnego i załączone do niego dokumenty. J. T. próbuje ukazać siebie w lepszym świetle i przekonać, ze nie działał z zamiarem oszustwa, pominięto jego wieloletnie uzależnienie od hazardu, wszystkie uzyskane środki przeznaczał na cele związane z hazardem, „nie był osobą karaną”, zwrócił klientom nie objętym oskarżeniem 4 500 000 złotych, wierzył, że spłaci też pozostałych i zwrócił uwagę na umieszczenie hazardu w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób.

Do wszystkich tych okoliczności Sąd Apelacyjny się już odniósł. Reasumując, dokonana przez Sąd Okręgowy ocena jest oparta na całokształcie zgromadzonych dowodów i jednocześnie pozostaje w zgodzie z zasadami prawidłowego rozumowania, wiedzy oraz doświadczenia życiowego i w efekcie mieści się w ramach swobody, o której mowa w art. 7 k.p.k. Poczynione przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne, w analizowanym zakresie, znajdują pełne oparcie w zebranym materiale dowodowym. Nie rażą także surowością wymierzone oskarżonemu kary jednostkowe, jak i kara łączna.

Kształtując ich rozmiar Sąd Okręgowy miał na uwadze wszystkie istotne w tej materii okoliczność, tj. tak te przemawiające na jego korzyść, jak i na niekorzyść. Każdej z nich nadał odpowiednią rangę i wagę. Z jednej strony chodzi tu o wartość wyrządzonych szkód, ilość osób pokrzywdzonych (przy ciągu przestępstw), podważenie zaufania do firm, które miały rzekomo pośredniczyć w zawieranych umowach, nadużycie zaufania samych pokrzywdzonych, przemyślany sposób działania i dwukrotną karalność, choć nastąpiła ona po popełnieniu przypisanych J.

T. zaskarżonym wyrokiem przestępstw, a z drugiej strony o jego postawę w toku postępowania i bezpośrednio przed jego wszczęciem, gdyż zgłosił się do reprezentowanej firmy, gdzie opisał swój przestępczy proceder i udostępnił obrazującą to dokumentację, przyznanie się do popełnienia zarzuconych mu czynów, przeproszenie pokrzywdzonych i wyrażenie skruchy oraz wyrażenie chęci naprawienia wyrządzonych szkód. W przekonaniu Sądu Apelacyjnego, wymierzone oskarżonemu kary jednostkowe i kara łączna są adekwatne do stopnia jego zawinienia oraz do stopnia społecznej szkodliwości czynów, jakich się dopuścił, jak też zapewniają prawidłowe oddziaływanie wychowawcze i zapobiegawcze wobec niego.

Czynią też zadość w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Nie budzą również jakichkolwiek zastrzeżeń orzeczone obowiązki naprawienia szkody oraz orzeczony środek karny w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z pośrednictwem finansowym, kredytowym, ubezpieczeniowym i funduszami inwestycyjnymi oraz wykonywania zawodu doradcy kredytowego, finansowego i agenta ubezpieczeniowego na okres 10 lat. Rozstrzygnięcia te zostały wyczerpująco i przekonująco umotywowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Sąd Apelacyjny z tą argumentacją się w pełni zgadza i do niej się odwołuje. Uwzględniając powyższe, Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. Wniosek Obrońca oskarżonego wniósł o - zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie 5 poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzuconego mu czynu opisanego w punkcie XXV aktu oskarżenia, - zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu kar jednostkowych oraz kary łącznej pozbawienia wolności w niższych wysokościach. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wnioski są niezasadne, ponieważ niezasadne okazały się podniesione przez obrońcę zarzuty, które miały te wnioski uzasadniać. Prawidłowa zaś okazała się ocena dowodów dokonana przez Sąd Okręgowy, jak i poczynione ustalenia faktyczne, co zostało już wykazane przy omawianiu zarzutów obrońcy. 3.2. Pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego M. D. podniósł zarzut obraz art. 46 § 1 k.k. poprzez jego błędne zastosowanie i orzeczenie naprawienia szkody jedynie w części poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego kwoty 80 000 złotych, podczas gdy ustalone okoliczności sprawy nie dają ku temu podstaw, a obowiązek naprawienia szkody powinien zostać orzeczony w całości, tj. w kwocie 328 000 złotych.

☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzut okazał się nietrafny. Otóż z zaskarżonego wyroku wynika jednoznacznie, że J. T. doprowadził M. D. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 80 000 złotych, a uczynił to popełniając na jego szkodę trzy oszustwa. Pierwsze w dniu (...) r. i dotyczyło ono kwoty 10 000 złotych, drugie w dniu (...) r. i dotyczyło ono kwoty 40 000 złotych oraz trzecie w dniu (...) r. i dotyczyło ono kwoty 30 000 złotych.

Także w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (strona 42) Sąd Okręgowy ustalił, że oskarżony doprowadził M. D. do niekorzystnego rozporządzenia łączną kwotą 80 000 złotych i taką też ustalił szkodę. Znajduje to oparcie w zgromadzonych dowodach, które absolutnie nie wskazują na to, aby pokrzywdzony, na skutek oszukańczych działań J. T., rozporządził jakąkolwiek inną jeszcze kwota i takie ewentualne działania nie zostały objęte oskarżeniem ani zapadłym wyrokiem. Wywody zawarte w apelacji mają bardzo ogólnikowy charakter i również nie wykazują, aby szkoda M.

D. była wyższa Zauważyć trzeba, że oskarżony swoim przestępczym zamiarem obejmował doprowadzenie pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 80 000 złotych, a obiecywane przez niego „duże zyski” były li tylko sposobem na skuszenie M. D. do zawarcia umowy i służyły wprowadzeniu go w błąd. Nie ma więc żadnych podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku w kierunku postulowanym przez skarżącego i orzeczenia na rzecz pokrzywdzonego kwoty 328 000 złotych. Wniosek Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego M.

D. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego, na podstawie art. 46 § 1 k.k., obowiązku naprawienia szkody w kwocie 328 000 złotych wraz ze stosownymi odsetkami. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ niezasadny okazał się zarzut podniesiony w apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, co wykazano wyżej.

4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 4.1. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 0.15.1.1. Przedmiot utrzymania w mocy Utrzymano w mocy zaskarżony wyrok w całości. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Powody utrzymania w mocy zaskarżonego wyroku zostały szczegółowo zaprezentowane przy okazji omawiania zarzutów podniesionych w apelacjach obrońcy oskarżonego oraz pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego i zbędnym powielaniem byłoby powtarzanie ich w tym miejscu. 0.15.2.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 0.0.15.2.1. Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany 0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.1. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 5.3.1.4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności Punkt 2, 3 i 4. Sąd Apelacyjny: - zasądził od oskarżonego J. T. na rzecz oskarżycielki posiłkowej M. W. kwotę 1 200 złotych, tytułem zwrotu wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym – art. 616 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 627 k.p.k. w zw. z § 11 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.poz.1800 ze zm.), - obciążył oskarżyciela posiłkowego M.

D. kosztami postępowania sądowego za postępowanie odwoławcze w ½ części, tj. w kwocie 25 zł (połowa ryczałtu za doręczenia plus połowa opłaty za informację z K.) oraz wymierzył mu opłatę za drugą instancję w kwocie 200 złotych – art. 636 § 2 k.p.k. w zw. z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych, - zwolnił oskarżonego J. T. od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, w tym od uiszczenia opłaty za drugą instancję - kierując się jego aktualną sytuacją majątkową oraz tym, że ma do odbycia karę pozbawienia wolności i ciąży na nim obowiązek naprawienia szkody – art. 624 § 1 k.k. i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych.

7. PODPIS I. P. H. K. P. G. 0.11.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Obrońca oskarżonego J. T.. Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Skazanie oskarżonego za przypisane mu zaskarżonym wyrokiem czyny oraz wymierzenie zbyt surowych kar. 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k.

– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k.

– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 0.11.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 2 Podmiot wnoszący apelację Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego M. D.. Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Orzeczenie w zbyt niskiej kwocie obowiązku naprawienia szkody. 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2.

Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k.

– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana