I C 860/22 · Sąd powszechny

Sygn. akt: I C 860/22 upr

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 maja 2024r. Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Małgorzata Kłek Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Sandra Kozak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2024 r. w K. sprawy z powództwa (...) Spółka Akcyjna Spółka Komandytowa z siedzibą w W. przeciwko P. N. o zapłatę I. powództwo oddala, II. przyznaje radcy prawnemu K. A. kwotę 984 (dziewięćset osiemdziesiąt cztery) zł , w tym kwotę 184 (sto osiemdziesiąt cztery) zł podatku VAT, tytułem wynagrodzenia za czynności kuratora pozwanego, którego miejsce pobytu nie jest znane, które wypłacić z zaliczki uiszczonej przez powoda. Sygn. akt I C 860/22

UZASADNIENIE

Powód (...) Spółka Akcyjna Spółka Komandytowa z siedzibą w W. pozwem wniesionym w dniu 25.10.2022 r. wniósł o zasądzenie od pozwanego P. N. kwoty 5 350,09 zł wraz z odsetkami ustawowymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu żądania powód wskazał, iż pozwany w dniu 13.03.2020 r. zawarł z pożyczkodawcą ( wierzycielem pierwotnym) tj. (...) Sp. z o.o. umowę pożyczki (...) na okres 20 dni , na mocy której została mu udostępniona kwota 4 487,69 zł .

Pożyczkodawca wykonał zobowiązanie wynikające z umowy pożyczki poprzez przekazanie zawnioskowanej przez pozwanego kwoty zgodnie z dyspozycją pozwanego poprzez przelanie kwoty pożyczki wskazanej w umowie na wskazany przez pozwanego numer rachunku bankowego. Pozwany natomiast nie wypełnił ciążącego na nim obowiązku zwrotu pożyczki w terminie , kwocie i wysokości wskazanej bezpośrednio w zapisach szczegółowych umowy pożyczki. Powód wskazał , iż na kwotę dochodzoną pozwem składają się kwota 4398,59 zł z tytułu sumy niespłaconego kapitału pożyczki i prowizji oraz kwota 951,50 zł z tytułu skapitalizowanych odsetek za opóźnienie.

Dalej powód wskazał, iż w dniu 22.12.2021 r. została zawarta umowa sprzedaży wierzytelności przysługującej spółce (...) Sp. z o.o. będącej pożyczkodawcą , na mocy której spółka (...) Spółka Akcyjna Spółka Komandytowa z siedzibą w W. stała się następcą prawnym, a tym samym uprawnionym do występowania ze wszelkimi roszczeniami przysługującym cedentowi względem strony pozwanej. Pozwany P. N. , którego miejsce pobytu nie jest znane, zastępowany w procesie przez kuratora, w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości jako nieudowodnionego co do zasady jak i co do wysokości .

Kurator pozwanego zakwestionował w szczególności , iż pozwany zawarł umowę pożyczki wskazaną w pozwie, a także , iż umowa pożyczki została wykonana przez wierzyciela pierwotnego. Kurator wniósł o zasądzenie na jego rzecz wynagrodzenia za czynności kuratora według norm przepisanych.

Sąd ustalił i zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód nie udowodnił, że przysługuje mu jakiekolwiek roszczenie względem pozwanego. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 6 kc ciężar udowodnienia faktu spoczywa na tym, kto z faktu tego wywodzi skutki prawne. Strony zobowiązane są w myśl przepisu art. 232 kpc wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Ciężar udowodnienia faktów uzasadniających objęte pozwem roszczenie spoczywał na powodzie, który winien wykazać wszystkie okoliczności stanowiące podstawę żądania pozwu.

W niniejszej sprawie powód nie udowodnił, iż przysługuje mu jakiekolwiek roszczenie względem pozwanego, nie wykazał bowiem istnienia przedmiotowej wierzytelności. Jak wynika z pozwu pozwany miał zawrzeć w dniu 13.03.2020 r. z pożyczkodawcą (wierzycielem pierwotnym) tj. (...) Sp. z o.o. umowę pożyczki (...) na okres 20 dni, na mocy której została mu udostępniona kwota 4 487,69 zł za pomocą środków porozumiewania się na odległość. Wobec powyższego w niniejszej sprawie zastosowanie do przedłożonej przez powoda umowy pożyczki mają przepisy ustawy z dnia 12.05.2011 r. o kredycie konsumenckim, która dopuszcza zawieranie umowy o kredyt konsumencki (w tym umowy pożyczki) za pomocą środków porozumiewania się na odległość.

Umowa o kredyt konsumencki zawierana na odległość to taka umowa, która spełnia warunki przewidziane w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta . Jest to zatem umowa, którą kredytodawca zawiera z konsumentem w ramach zorganizowanego systemu zawierania umów na odległość, bez jednoczesnej fizycznej obecności stron, z wyłącznym wykorzystaniem jednego lub większej liczby środków porozumiewania się na odległość do chwili zawarcia umowy włącznie. Przepis art. 29 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim określa wymogi formalne umowy o kredyt konsumencki.

Umowa taka powinna być zawarta w formie pisemnej, chyba że odrębne przepisy przewidują inną szczególną formę. Wymóg wprowadzony w tym przepisie może być odczytywany przede wszystkim przez pryzmat art. 78 kc jako wskazanie na zwykłą formę pisemną. Oznacza to, że – przynajmniej prima facie – wymóg wprowadzony w art. 29 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim może być odczytywany jako zastrzeżenie zwykłej formy pisemnej, rozumianej zgodnie z art. 78 kc. W literaturze silnie reprezentowane jest jednak stanowisko o konieczności interpretowania art. 29 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim w sposób szerszy, niż wynikałoby to z tradycyjnego utożsamienia "formy pisemnej" z art. 78 kc.

Rozstrzygającym argumentem w tym zakresie pozostaje treść art. 10 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z 23.4.2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.Urz. UE L Nr 133 z 22.5.2008 r., s. 66 ze zm.), zastrzegająca dla umowy kredytu, alternatywnie, zwykłą formę pisemną lub posłużenie się innym trwałym nośnikiem. Biorąc pod uwagę całkowity charakter harmonizacji oraz brak pozostawienia ustawodawcy krajowemu opcji implementacyjnej, wykładnia art. 29 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim powinna być dokonywana zgodnie ze źródłową dla niej regulacją prawa unijnego, a w konsekwencji konieczne jest odczytanie zastrzeżonego w niej wymogu pisemności w sposób rozszerzający (por.

Komentarz do ustawy o kredycie konsumenckim red. Osajda 2018, wyd.

2) Wymaganie, jakie wynika z art. 29 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, trzeba interpretować przede wszystkim jako nakaz – skierowany do kredytodawcy – sporządzenia dokumentu obejmującego treść oświadczeń woli złożonych przez kredytodawcę oraz konsumenta i utrwalenia tego dokumentu w odpowiedniej formie. Wykładnia językowa art. 29 ust. 1 w/w ustawy sugeruje, że minimalną formą umowy o kredyt konsumencki jest forma pisemna, chyba że przepisy odrębne przewidują inną formę szczególną. Istotne argumenty przemawiają jednak za stanowiskiem, aby – oprócz formy pisemnej – dopuścić formę „trwałego nośnika" (zdefiniowanego w art. 5 pkt 17w/w ustawy).

W szczególności przekonuje o tym wykładnia prounijna. Art. 10 ust. 1 dyrektywy (...) jednoznacznie stanowi, że umowy sporządza się w formie papierowej lub na innym trwałym nośniku. Ponadto stanowisko to wspiera wykładnia celowościowa. Aby zapewnić odpowiednią ochronę interesom konsumenta nie jest konieczna wyłącznie forma pisemna. Do ochrony takiej wystarczy zastosowanie trwałego nośnika. Wykładnia ta uwzględnia aktualne uwarunkowania społeczno-gospodarcze, które wynikają z postępu technicznego oraz potrzeb gospodarki elektronicznej, w szczególności odnośnie do umów zawieranych na odległość (por.

Tomasz Czech Komentarz do art.29 ustawy o kredycie konsumenckim ). Biorąc pod uwagę powyższe argumenty należy uznać, że umowę o kredyt konsumencki można zawrzeć zarówno w formie pisemnej (z własnoręcznymi podpisami), jak i na innym trwałym nośniku. W myśl powyższej interpretacji – nie jest konieczne opatrzenie dokumentu umowy przez strony własnoręcznym podpisem albo podpisem elektronicznym. Forma, jakiej wymaga art. 29 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim (z uwzględnieniem wykładni prounijnej oraz celowościowej), jest zachowana również wtedy, gdy treść oświadczeń woli spisano na dokumencie papierowym, ale nie zamieszczono pod nim własnoręcznych podpisów albo umieszczono faksymile lub innego rodzaju podpis powielony mechanicznie.

Stosownie do prounijnego oraz celowościowego kierunku interpretacji komentowanego przepisu dopuszczalne są różnorodne sposoby dochowania wymaganej formy przy zawieraniu umowy o kredyt konsumencki. Sposobem takim może być m.in. złożenie oświadczeń woli przez strony za pomocą środków porozumiewania się na odległość (np. telefonu, poczty elektronicznej), a następnie spisanie postanowień umowy na papierowym dokumencie (np. w postaci wydruku komputerowego), bez własnoręcznych podpisów. W ocenie Sądu powód był obowiązany w toku tego postępowania wykazać, że pozwany złożył oświadczenie woli wyrażające zgodę na zawarcie umowy pożyczki z wierzycielem pierwotnym.

Powód ciężarowi temu nie podołał. Powód nie przedłożył bowiem żadnych dowodów pozwalających uznać , iż pozwany złożył oświadczenie woli wyrażające zgodę na zawarcie umowy pożyczki z wierzycielem pierwotnym, a pozwany ( kurator pozwanego) okoliczność taką kwestionuje. Powód przedłożył wydruk umowy ramowej pożyczki z dnia 12.03.2020 r. w której jako strony umowy wskazani są (...) Sp. z o.o. i pozwanym (k. 33-37) oraz formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego (k. 38-39). Powód natomiast nie przedłożył umowy pożyczki wskazanej w pozwie o numerze (...), która miała być zawarta w dniu 13.03.2020 r. z pożyczkodawcą ( wierzycielem pierwotnym) tj. (...) Sp. z o.o. a pozwanym, a z której miały wynikać wzajemne obowiązki stron umowy.

Powód nie przedłożył też żadnego dowodu, który potwierdzałby, iż pozwany zapoznał się z treścią wskazanej w pozwie umowy pożyczki i zaakceptował jej treść. Powód nie wykazał także , iż wierzyciel pierwotny wykonał umowę pożyczki wskazaną w pozwie, w szczególności , aby wierzyciel pierwotny dokonał wypłaty środków pieniężnych wskazanych w umowie pożyczki na rzecz pozwanego . Powód nie zaoferował żadnych dowodów na potwierdzenie tych twierdzeń . Pożyczka jest umową, na podstawie której dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego przedmiot pożyczki (w szczególności określoną ilość pieniędzy), a biorący zobowiązuje się zwrócić przedmiot pożyczki w pieniądzach o tej samej wielkości lub w rzeczach tego samego gatunku i takiej samej jakości (art. 720 k.c.).

W kodeksie cywilnym zostały wskazane essentialia negotii umowy pożyczki, które stanowią nie tylko oznaczenie stron i określenie ilości pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, ale obejmują również zobowiązanie się do ich przeniesienia oraz obowiązek zwrotu przedmiotu pożyczki. W procesie związanym z wykonaniem umowy pożyczki powód jest zatem zobowiązany udowodnić, że strony zawarły umowę pożyczki, a także, że przeniósł na własność biorącego pożyczkę określoną w umowie ilości pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku ( wyrok S. Apel.

W Łodzi z 18.06.2015r., I ACa 33/15, LEX nr 1789954). Przy zawarciu umowy pożyczki, podobnie jak przy umowie sprzedaży, dochodzi do zmian w obrębie prawa własności przedmiotu umowy. Obowiązkowi pożyczkodawcy do przeniesienia własności przedmiotu umowy na pożyczkobiorcę odpowiada obowiązek zwrotu, czyli przeniesienia przez pożyczkobiorcę na pożyczkodawcę przedmiotu umowy, powiększonego o ewentualne wynagrodzenie ustalone w umowie. Dopóki przedmiot pożyczki nie zostanie wydany pożyczkobiorcy, nie może powstać obciążający pożyczkobiorcę obowiązek jego zwrotu.

Powód nie załączył do pozwu umowy pożyczki wskazanej w pozwie , której stronami miały być jako pożyczkodawca (...) Sp. z o.o. zaś jako pożyczkobiorca pozwany, nie przedłożył dowodu , iż pozwany zaakceptował wskazaną w pozwie umowę pożyczki i wyraził zgodę na jej zawarcie , a pozwany okoliczności te kwestionuje. Nie można zatem ustalić jaka faktycznie miała być treść umowy pożyczki wskazanej w pozwie , jakie miały z niej wynikać obowiązki dla pozwanego , w tym co do wysokości i terminu spłaty pożyczki . Powód nie przedłożył też dowodu wypłacenia kwoty pożyczki pozwanemu czyli dowodu przeniesienia na biorącego pożyczkę własności przedmiotu umowy w całości.

Jak już wyżej wskazano, stosownie do art. 720 k.c., obowiązek zwrotu, czyli przeniesienia przez pożyczkobiorcę na pożyczkodawcę przedmiotu umowy, powiększonego o ewentualne wynagrodzenie ustalone w umowie jest odpowiednikiem zobowiązania dającego pożyczkę do przeniesienia na własność biorącego przedmiot pożyczki. Obowiązek zwrotu przedmiotu pożyczki, obciążający pożyczkobiorcę, nie może powstać, dopóki przedmiot pożyczki nie zostanie pożyczkobiorcy wydany. W niniejszej sprawie powód nie przedstawił dowodu przeniesienia na biorącego pożyczkę własności przedmiotu umowy tj. określonej w umowie pożyczki kwoty pieniędzy.

Wobec powyższego należało uznać, że powód nie wykazał dochodzonego roszczenia zarówno co zasady jak i co do wysokości. Niezależnie od powyższego wskazać należy , iż powód nie wykazał, iż nabył przedmiotową wierzytelność. Na potwierdzenie uprawnienia do dochodzenia wskazanej w pozwie należności powód przedłożył między innymi umowę przelewu wierzytelności z dnia 22.12.2021 r. zawartą pomiędzy (...) z siedzibą na Malcie , jako nabywcą wierzytelności wobec pozwanego od wierzyciela pierwotnego , a powodem (k. 28- 31).

Przedłożona przez powoda umowa przelewu wierzytelności z 22.12.2021 r. może stanowić dowód wyłącznie tego, że do zawarcia takiej umowy doszło, nie wykazuje ona natomiast, iż obejmowała m. in. wierzytelność wskazaną w pozwie. Zgodnie z w/w umową przedmiotem cesji miały być wierzytelności szczegółowo określone w Załączniku nr 3 . Z przedłożonego przez powoda fragmentu Załącznika nr 3 do umowy przelewu wierzytelności (k.32) nie wynika natomiast , iż została w nim ujęta wierzytelność wynikająca z umowy pożyczki wskazanej w pozwie .

W przedłożonym przez powoda fragmencie załącznika nr 3 do umowy przelewu wierzytelności (k.32) wierzytelności stanowiące przedmiot umowy cesji zostały oznaczone poprzez podanie sygnatury akt sprawy sądowej , zaś powód nie przedłożył żadnych dowodów pozwalających na powiązanie wskazanej sygnatury akt sprawy sądowej (N-ce (...)) z umową pożyczki wskazaną pozwie. Powód nie wykazał zatem nabycia przedmiotowej wierzytelności. Należy podzielić w tym zakresie stanowisko Sądu Apelacyjnego w Białymstoku wyrażone w wyroku z dnia 15.10.2015 r. w sprawie I ACa 492/15, zgodnie z którem nabycia wierzytelności w drodze cesji nie można domniemywać i okoliczność ta powinna wynikać wprost z dokumentów.

W żaden sposób nie da się wywieść faktu nabycia przedmiotowej wierzytelności z fragmentu załącznika nr 3 do umowy przelewu wierzytelności (k.32), albowiem nie można powiązać wskazanych w nim danych z umową pożyczki wskazaną w pozwie. Wobec powyższego powód nie wykazał swojej legitymacji do dochodzenia od pozwanego wierzytelności określonej w pozwie. W konsekwencji stwierdzić należy, iż powód nie przedłożył wystarczających dowodów wskazujących na istnienie wierzytelności (...) Sp. z o.o. wobec pozwanego jak też swojego uprawnienia do dochodzenia tej wierzytelności.

Skoro zatem nie wykazano istnienia wierzytelności wobec pozwanego jak też legitymacji czynnej powoda, powództwo podlegało oddaleniu . Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 kpc), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 kc). W myśl wskazanych przepisów to strony obowiązane są przedstawiać dowody, a Sąd nie jest władny tego obowiązku nawet wymuszać, ani – poza zupełnie wyjątkowymi sytuacjami – zastępować stron w jego wypełnieniu.

Ciężar udowodnienia spoczywa na stronie, a ów ciężar rozumieć należy z jednej strony jako obarczenie strony procesu obowiązkiem przekonania sądu dowodami o słuszności swoich twierdzeń, a z drugiej konsekwencjami zaniechania realizacji tego obowiązku, lub jego nieskuteczności. Tą konsekwencją jest zazwyczaj niekorzystny dla strony wynik procesu. O wynagrodzeniu radcy prawnego, kuratora ustanowionego dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego, Sąd rozstrzygnął zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, § 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej w zw. z §5 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych mając na uwadze nakład pracy kuratora, wartość przedmiotu sprawy.

Wynagrodzenie kuratora zostało powiększone o należny podatek VAT. ZARZĄDZENIE 1. (...).; 2. (...); 3. (...). K., 03.06.2024 r.