III RC 63/24 · Sąd powszechny

UZASADNIENIE Pozwem z dnia 25 lipca 2024 roku /data wpływu w tutejszym Sądzie/ powodowie W. M. i małoletni P. M. wnosili o podwyższenie alimentów ustalonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Radomiu w sprawie I C 1095/22 z kwoty po 800 zł miesięcznie do kwoty po 1200 zł miesięcznie na każdego z nich płatnych do 10-ego każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia w płatności. W uzasadnieniu pozwu powodowie wskazali, że od ustalania alimentów minęło kilka miesięcy a potrzeby powodów stale wzrastają. Kontynuacja przez powodów edukacji szkolnej, rozwój zainteresowań sprawiły, że potrzeby finansowe wyraźnie wzrosły, a dotychczasowe alimenty nie zaspakajają potrzeb powodów . /k. 2-3/ Pozwany nie uznał powództwa i wnosił o jego oddalenie w całości wskazując, że ostatnie alimenty były ustalone w styczniu 2024 roku i przez ten czas nie nastąpiła żadna istotna zmiana uzasadniająca podwyższenie alimentów, zaś strona powodowa nie wykazała żadnej nowej okoliczności która miałaby wpływ na zwiększenie kosztów utrzymania powodów. /k. 14-18/ Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

W. M., urodził się w dniu (...) w I., aktualnie uczęszcza do Technikum Mechanicznego w I.. Jest zdrowy, nie leczy się specjalistycznie. Nie ma żadnego dochodu ani majątku. W wakacje podejmuje dorywcze zatrudnienie za granicą, w tym roku zarobił 5.000 zł. W chwili obecnej podnosi swoje kwalifikacje i uczęszcza na kurs prawa jazdy. Nie korzysta z zajęć pozalekcyjnych, które generowałyby nowe wydatki. Od 3-4 lat korzysta z leczenia ortodontycznego, wizyty ma co drugi miesiąc, wizyta kosztuje w granicach 300-500 zł w zależności czy jest to wizyta kontrolna, czy wymiana łuku.

Ponosi stałe miesięczne koszty związane z zakupem wyżywienia 500-600 zł, kosmetyków i środków czystości 100 zł, dojazdów do szkoły do I. oraz na zajęcia praktyczne do Z. - 250 zł, abonamentem telefonicznym i Internet 150 zł miesięcznie. Do tego dochodzą wydatki na podręczniki 500 zł rocznie. Swoje miesięczne wydatki określił na kwotę około 2000 zł. /odpis aktu USC k. 14 akt I C 1095/22, wyjaśnienia stron k. 29v-30/ Małoletni P. M. urodził się w dniu (...) w I., aktualnie uczęszcza do II klasy Technikum w I. do klasy z przygotowaniem wojskowym, co generuje wydatki na mundury, buty wojskowe.

Do szkoły i na praktyki dojeżdża autobusem, na bilet miesięczny wydaje 250 zł miesięcznie. Jest dzieckiem zdrowym, nie wymagającym leczenia specjalistycznego, raz na jakiś czas korzysta z leczenia stomatologicznego, w wakacje był to wydatek około 600 zł. Okresowo - średnio raz w miesiącu (głównie przed sprawdzianami), korzysta z korepetycji z matematyki, co kosztuje 100 zł miesięcznie. Do tego dochodzą wydatki na wyżywienie, ubrania, środki czystości, telefon za 50 zł miesięcznie. /odpis aktu USC k. 15 akt I C 1095/22, wyjaśnienia stron k. 29v-30/ Powodowie pochodzą ze związku małżeńskiego M. i A.

E. z d. P. małżonków M. zawartego w dniu 28 maja 1994 roku, które zostało rozwiązane wyrokiem Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 30 stycznia 2024 roku w sprawie I C 1095/22. M. i A. małżonkowie M. poza powodami mają dwóch dorosłych i samodzielnych synów: G. M. i K. M., którzy pracują w Niemczech, w domu bywają co 10 dni. Wszyscy zamieszkują w domu jednorodzinnym w miejscowości (...) gmina I.. A. M. opłaca rachunki za utrzymanie domu: za światło 100 zł miesięcznie z uwagi na założoną fotowoltaikę, śmieci 300 zł kwartalnie od pięciu osób, butla gazu około 70-90 zł, opał około 4.000 zł na sezon.

Starsi synowie małżonków M. partycypują w kosztach utrzymania domu, dokładają się do rachunków po około 200-300 zł na osobę, najstarszy ma 1,2 ha ziemi co obsiewa to zbożem oraz buduje dom, korzystając ze źródła energii u rodziców. Pozwany opłaca podatek rolny 850 zł rocznie oraz czasami rachunki za wodę. /k. 13 i 68 akt I C 1095/22, wyjaśnienia stron k. 29v-30/ Matka powodów A. M. ma 49 lat, wykształcenie zawodowe jako krawcowa. Aktualnie pracuje na umowę o pracę w firmie (...) w S. jako monter wiązek elektrycznych, na umowę na czas nieokreślony na pełny etat za najniższą krajową, sporadycznie otrzymuje premie, na koniec roku 800 zł oraz tzw. wczasy pod gruszą w kwocie 1.800 zł.

Pobiera świadczenia wychowawcze 800+ na młodszego syna i jednorazowo 300 na edukację. Nie ma innych dochodów, nie pobiera zasiłku rodzinnego. Nie ma żadnego majątku poza majątkiem wspólnym, co do którego w Sądzie Rejonowym w Lipsku jest sprawa o podział majątku. Leczy się nad nadciśnienie, na leki wydaje około 100 zł miesięcznie. Na dojazdy do pracy do S. (odległość 30 km) wydaje około 500 zł miesięcznie. / wyjaśnienia stron k. 29v-30/ Ojciec małoletnich M. M. (3) ma 58 lat, wykształcenie zawodowe – mechanik samochodowy.

Aktualnie pracuje na umowę o pracę w R. w firmie (...) w W. za wynagrodzeniem średnio 4.000-4.700 zł miesięcznie. Nie ma innych dochodów, nigdzie nie dorabia. Nie ma innego majtku poza wspólnym, co do którego jest sprawa o podział majątku. Pobiera około 3.000 zł dopłat z (...). Leczy się na refluks żołądkowo-przełykowy oraz chorobę zwyrodnieniową łokci i kolan, na leki wydaje około 250-300 zł, częściowo jest to leczenie na NFZ a częściowo prywatnie. Nie ma orzeczenia o przeciwwskazaniach do pracy ani o niepełnosprawności.

Na dojazdy do pracy do R. (odległość 50 km) wydaje 800 zł miesięcznie, na ubezpieczenie 200 zł, telefon 50 zł, ponosi również koszty wyżywienia, odzieży, środków czystości. /dokumenty k. 21-25, wyjaśnienia k. 30v/ Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2024 roku Sąd Okręgowy w Radomiu w sprawie I C 1095/22 w pkt. 3-cim zasądził alimenty od M. M. (3) na rzecz jego synów W. M. i P. M. w kwocie po 800 złotych miesięcznie płatnych do 10-ego dnia każdego następującego po sobie miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat. /d-d akta sprawy k. 68 akt I C 1095/22 SO w Radomiu/

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Strony niniejszego procesu są krewnymi w linii prostej (art. 128 krio.). Stanowi to ogólną przesłankę obowiązku alimentacyjnego. Obowiązek zaś rodziców do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie i nie ma dochodów z własnego majątku wystarczających na pokrycie kosztów utrzymania i wychowania statuuje art. 133 § 1 krio. W miarę upływu czasu potrzeby uprawnionych do alimentacji oraz możliwości zobowiązanego ulegają zmianie. Dlatego zgodnie z art. 138 krio można żądać zmiany orzeczenia dotyczącego obowiązku alimentacyjnego w razie zmiany stosunków, a stosownie do treści art. 135 krio wysokość tego świadczenia uzależniona jest z jednej strony od usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej a z drugiej od możliwości zarobkowych i majątkowych osoby zobowiązanej.

Usprawiedliwione potrzeby są uzasadnione wieloma względami, m.in. wiekiem, stanem zdrowia, słusznymi zainteresowaniami. Zakres obowiązku ich zaspokajania zależy od sił i możliwości zarobkowych oraz majątkowych pozwanego, a sposób może polegać na osobistych staraniach lub na dostarczaniu środków materialnych. Dla stwierdzenia czy nastąpiła zmiana stosunków w rozumieniu art. 138 krio Sąd brał pod uwagę, czy istniejące warunki oraz okoliczności mają charakter trwały, czy dotyczą okoliczności zasadniczych, ilościowo znacznych, wpływających na zakres obowiązku alimentacyjnego, porównując stosunki obecne z warunkami i okolicznościami uprzednio istniejącymi.

Sąd miał na uwadze przede wszystkim to, że nie chodzi o każdą zmianę w kosztach majątkowych czy możliwościach zarobkowych, ale ma być to zmiana wyraźna, istotna. Na stronie ciąży wówczas obowiązek wykazania, że takie zmiany nastąpiły zgodnie z ogólną reguła dowodową wyrażoną w art. 6 kc. Niewątpliwie powodowie nie są w stanie utrzymać się samodzielnie, nie posiadają żadnego majątku, żadnych źródeł dochodów, nie mają wyuczonego zawodu i są w pełni uzależnieni od finansowego wsparcia obydwojga rodziców. Oczywistym jest, że powodowie wymagają stosownego do wieku ubrania, wyżywienia, do tego dochodzą koszty związane z okresowym leczeniem, leczeniem ortodontycznym czy stomatologicznym, co jednak nie jest okolicznością nową, zakupem pomocy edukacyjnych, rozrywki.

Od czasu ostatniej sprawy ustalającej alimenty na kwotę po 800 zł w dniu 30 stycznia 2024 roku, które to orzeczenie uprawomocniło się 07 lutego 2024 roku minęło niespełna 10 miesięcy. Jeśli chodzi o sytuację majątkową rodziców małoletniego w stosunku do ostatniej sprawy, to ich sytuacja nie zmieniła, M. M. (3) zarabiał w granicach 4000 zł, zaś matka powodów około 3000 zł. Powodowie uczęszczali do szkół średnich, nie wykazywali problemów zdrowotnych, kosztów zajęć pozalekcyjnych. Ich wydatki wiązały się z zakupem wyżywienia po 500 zł miesięcznie, środki czystości 200 zł, na ubrania 200 zł, wydatki szkolne 500 zł rocznie, dodatkowe wydatki ubraniowe na P. związane z wojskiem 1200 zł rocznie. /k. 36-27, 64-65 akt I C 1095/22 akt rozwodowych/ Dokonując szczegółowej analizy materiału dowodowego, dokumentów znajdujących się w aktach I C 1095/22 Sądu Okręgowego w Radomiu oraz w niniejszej sprawie, wnikliwej oceny wyjaśnień stron, Sąd doszedł do przekonania, że od wyrokowania w ostatniej sprawie przez okres około 9 miesięcy potrzeby powodów uległy zwiększeniu w niewielkim stopniu w związku z okresowym wzrostem cen.

Nie zmienił się rodzaj wydatków, nie pojawiły się żadne nowe koszty utrzymania powodów. Powodowie nie potrafili wskazać konkretnej zmiany w wydatkach na ich utrzymanie, poza ogólnym stwierdzeniem, że wszystko zdrożało, nie przedłożyli żadnych dokumentów które wskazywałyby na jakąkolwiek zmianę w kosztach utrzymania lub dochodach stron. Zdaniem Sądu strona powodowa nie wykazała, aby koszty utrzymania powodów były większe o 50%, aby nastąpił tak znaczny wzrost wydatków na wyżywienie, ubrania, edukację, leczenie, czy dojazdy.

Nie zmieniła się w żaden sposób sytuacja zdrowotna powodów, W. od kilku lat korzysta z leczenia ortodontycznego, zaś P. z leczenia stomatologicznego. Powodowie cały czas wymagają zakupu odzieży, wyżywienia, zakupu kosmetyków, dojazdów do szkoły i na praktyki, pomocy edukacyjnych stosownych do ich wieku, ale zdaniem Sądu okoliczności te od czasu poprzedniej sprawy nie zmieniły się. Oczywiście powodowie mają prawo do równej stopy życiowej z rodzicami i to zarówno wtedy, gdy żyją z nimi wspólnie, jak i wtedy, gdy żyją oddzielnie.

Z pewnością wymagają oni odpowiedniego wyżywienia 500 zł, ubrania i obuwia 200 zł, pomocy edukacyjnych około 100 zł, kosmetyków 100 zł, dojazdów do szkoły 250 zł. Jednak powodowie są w takim wieku, że nie wymagają osobistych starań ze strony matki o ich osobiste wychowanie i utrzymanie, zatem matka także powinna uczestniczyć w utrzymaniu synów w porównywalnym stopniu jak pozwany. Ponadto usprawiedliwione potrzeby małoletniego powinny być zaspokojone w takim zakresie w jakim pozwalają na to możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanych do alimentacji.

Właśnie porównanie tych dwóch wartości według stanu na dzień orzekania oraz według stanu na dzień ustalania wysokości alimentów w wyroku rozwodowym dnia 30 stycznia 2024 roku nie daje podstaw do uznania, że nastąpiła istotna zmiana stosunków uprawniająca do podwyższenia alimentów. Pozwany bez wątpienia zobowiązany jest do uczestniczenia w utrzymaniu synów oraz podzielenia się z nim nawet najmniejszym dochodem, jednak musi sam posiadać środki na własne niezbędne utrzymanie, takich jak koszty wyżywienia, ubrania i mieszkania, czy dojazdy do pracy do R..

W świetle wykazanych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem, aktualnych cen rynkowych podstawowych artykułów dotychczasowe alimenty po 800 zł na każdego z powodów są w ocenie Sądu wystarczające. W ocenie Sądu sytuacja materialna pozwanego pozwala na płacenie alimentów skoro pracuje na stałe i zarabia w granicach 4500 zł. Jego sytuacja materialna jest nieznacznie lepsza niż matki powodów, ale z uwagi na pracę w R. ma wyższe koszty dojazdów do pracy niż był małżonka. Powodowie wnosili o podwyższenie alimentów do kwoty po 800 zł miesięcznie do kwot po 1200 zł miesięcznie tj. o 50%, podając że tak wzrosły ceny podstawowych cen artykułów spożywczych.

Tymczasem wzrost inflacji w okresie styczeń – październik 2024 roku wyniosła 3,4%. https://kig.pl/inflacja-w-pazdzierniku-2024/ Mając na uwadze obecne realia gospodarcze, przedłożone dokumenty, wyjaśnienia stron, doświadczenie, zasady logicznego rozumowania Sąd przyjął, że koszty utrzymania powodów przez ten czas nie zmieniły się w sposób istotny i na podstawie powołanych przepisów Sąd oddalił powództwo. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu Sąd wydał na podstawie art. 100 kpc i orzekł o wzajemnym zniesieniu kosztów procesu.

Dnia 25 listopada 2024 roku SSR A. B. Zarządzenie/ 1. odnotować czynność, 2. odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi powod ów , 3. przedstawić z wpływem lub do uprawomocnienia. Dnia 25 listopada 2024 roku SSR A. B.