XII Ko 119/21
Sygn. akt XII Ko 119/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 kwietnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w XII Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Wysokińska-Walczak Protokolant: Dominika Hara, Katarzyna Kulczyk w obecności Prokuratora Marka Orzechowskiego przy udziale Komendanta Stołecznego Policji jako reprezentanta Skarbu Państwa po rozpoznaniu w dniach 23 marca, 11 kwietnia 2022 r. sprawy z wniosku J. S. (1) przeciwko Skarbowi Państwa o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie w dniu 28 listopada 2020 r. na podstawie art. 552 § 4 k.p.k. i art. 554 § 4 k.p.k. orzeka 1. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz J. S. (1) kwotę 3 000 złotych (trzech tysięcy złotych) tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty; 2. w pozostałym zakresie wniosek o zadośćuczynienie oddala; 3. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz J. S. (1) kwotę 336 ( trzysta trzydzieści sześć) złotych tytułem zastępstwa procesowego 4. kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Formularz UWO Sygnatura akt XII Ko 119/21 1. WNIOSKODAWCA J. S. (1) 2. ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA 1. Odszkodowanie (kwota główna) Odsetki ---------- ------------ 2. Zadośćuczynienie (kwota główna) Odsetki 10.000 złotych -------------- 3. Inne Zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. 1.3. Ustalenie faktów 0.1.3.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Fakt Dowód Numer karty Po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 22 października 2020 roku wyroku w sprawie K 1/20, w którym stwierdzono, że przepis art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. Nr 17, poz. 78, z 1995 r. Nr 66, poz. 334, z 1996 r. Nr 139, poz. 646, z 1997 r. Nr 141, poz. 943 i Nr 157, poz. 1040, z 1999 r. Nr 5, poz. 32 oraz z 2001 r. Nr 154, poz. 1792) jest niezgodny z art. 38 w związku z art. 30 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w kilkudziesięciu miastach w Polsce doszło do masowych, spontanicznych i pokojowych zgromadzeń podczas których uczestnicy wyrażali swój sprzeciw z wydanym rozstrzygnięciem. W dniu 28 listopada 2020 roku w W. doszło do kolejnego spontanicznego zawiązania pokojowego zgromadzenia przy ul. (...) w W.. Udział w nim brał wnioskodawca J. S. (1), który nie godził się z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego i swoją obecnością chciał wyrazić wsparcie dla wszystkich kobiet w Polsce. Przy skrzyżowaniu ulic (...) z B. Policja otoczyła uczestników manifestacji szczelnym kordonem i nie chciała dopuścić do kontynuowania jej, ani też nie pozwalała na rozejście się osób znajdujących się wewnątrz utworzonego kordonu. O godz. 18:50 J. S. (1) został zatrzymany przez funkcjonariuszy Policji przy ul. (...) w W.. W protokole zatrzymania wskazano, że J. S. (1) stwarzał w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego w ten sposób, że nie stosując się do wydanych z mocy ustawy w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 listopada 2020 roku ograniczeń, znajdując się na obszarze, na którym wystąpił stan epidemii, brał udział w zgromadzeniu. Jednocześnie nie stosował się do wydanego na podstawie prawa polecenia nakazującego zaprzestanie działań stwarzających zagrożenie dla niego i innych osób w związku z wystąpieniem stanu epidemii, tj. zachodziła przesłanka zatrzymania opisana w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji. Nadto wnioskodawca odmówił okazania dokumentu tożsamości, gdyż funkcjonariusze Policji nie potrafili podać mu powodu legitymowania. Został przewieziony do KPP P., celem ustalenia tożsamości. Nie poinformowano go o jego prawach i obowiązkach, jako osoby zatrzymanej. Został przebadany na obecność alkoholu w wydychanym powietrzu – z wynikiem 0,00 mg/l. J. S. (1) odmówił podpisania jakiegokolwiek dokumentu z przedstawionych mu podczas czynności. Po przeprowadzeniu czynności J. S. (1) zwolniono o godz. 22:00. Zarówno podczas zatrzymania, jak i transportu oraz przeprowadzanych czynności wobec wnioskodawcy nie były stosowane żadne środki przymusu. Przebywając w radiowozie miał telefon i możliwość poinformowania osób najbliższych co się z nim dzieje. Jednak na Komendzie Policji nie było propozycji ze strony Policji, aby mógł skontaktować się z prawnikiem czy osobą najbliższą. J. S. (1), reprezentowany przez obrońcę, złożył zażalenie na zatrzymanie. Sąd Rejonowy dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2021 roku wydanym w sprawie o sygn. akt II Kp 3342/20 uwzględnił zażalenie obrońcy J. S. (1) i uznał, że zatrzymanie J. S. (1) w dniu 28 listopada 2020 roku było nielegalne, niezasadne i przeprowadzone w sposób nieprawidłowy. Mimo zatrzymania, wobec J. S. (1) nie wszczęto jakiegokolwiek postępowania, ani nie przedstawiono mu jakiegokolwiek zarzutu popełnienia wykroczenia czy przestępstwa. zeznania J. S. (1) 20v – 22v dokumenty znajdujące się w aktach sprawy Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia o sygn. akt II Kp 3342/20 0.1.3.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Fakt Dowód Numer karty ------- --------------------- ------- --------- 4. ocena DOWODów 2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 3.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu zeznania J. S. (1) Zeznania wnioskodawcy należy ocenić jako wiarygodne, albowiem zbieżne są one z materiałem dowodowym, w szczególności zgromadzonym w aktach sprawy Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia o sygn. II Kp 3342/20. Jako polegające na prawdzie Sąd uznał zeznania J. S. (1) w zakresie opisu przeżyć jakich doznał w związku z zatrzymaniem, tego jak był traktowany, w jaki sposób fakt zatrzymania oraz jego powód wpłynął na jego sytuację osobistą. Wnioskodawca podał, że naruszono jego godność osobistą poprzez bezprawne zatrzymanie i brak jakiejkolwiek komunikacji z funkcjonariuszami Policji, którzy nie odpowiadali na pytania o powód zatrzymania. Nie wiedział, ile czasu spędzi w budynku komisariatu, co się z nim stanie. Wskazał, że zachowanie funkcjonariuszy Policji podważyło jego zaufanie do nich. Nie było to jego pierwsze zatrzymanie – uprzednio został zatrzymany w 2017 roku w związku z Marszem Niepodległości. dokumenty znajdujące się w aktach sprawy Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia o sygn. akt II Kp 3342/20 Sąd uznał zgromadzony w sprawie i wymieniony ogół dokumentów za w pełni wiarygodny. Dokumenty zostały sporządzone zgodnie z przepisami prawa, we właściwym trybie i formie oraz przez uprawnione i właściwe do tego organy (osoby). Ukazują one również uchybienia jakich dopuścili się funkcjonariusze Policji dokonując zatrzymania wnioskodawcy, które zostaną przez Sąd omówione w dalszej części uzasadnienia. 0.1.4.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów 0.2.(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 3.1 albo 3.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu ----- -------------- ----------------------------------- 3. PODSTAWA PRAWNA Odszkodowanie 1. Kwota główna Odsetki ------------- --------------- Zwięźle o powodach podstawy prawnej -------------------------- Zadośćuczynienie 2. Kwota główna Odsetki 3.000 (słownie: trzy tysiące) złotych od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty Zwięźle o powodach podstawy prawnej Zgodnie z treścią przepisu art. 552 § 1 k.p.k. oskarżonemu, który w wyniku wznowienia postępowania lub kasacji został uniewinniony lub skazany na łagodniejszą karę, służy od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, wynikłe z wykonania względem niego w całości lub w części kary, której nie powinien ponieść. Jak stanowi § 4 tego przepisu: odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje również w wypadku niewątpliwe niesłusznego tymczasowego aresztowania lub zatrzymania. Wnioskodawca spełnił formalne warunki do ubiegania się o zadośćuczynienie. Postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2021 roku wydane w sprawie o sygn. akt II Kp 3342/20 w sposób bezsprzeczny potwierdza, iż zatrzymanie wnioskodawcy w dniu 28 listopada 2020 roku było niewątpliwie niesłuszne. Inne 3. art. 554 § 4 k.p.k. Zwięźle o powodach podstawy prawnej Jak wynika z przepisu art. 554 § 4 k.p.k. w razie uwzględnienia roszczeń choćby w części wnioskodawcy przysługuje od Skarbu Państwa zwrot uzasadnionych wydatków, w tym z tytułu ustanowienia jednego pełnomocnika. 4. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU W PRZEDMIOCIE ŻĄDANIA Zwięźle o powodach rozstrzygnięcia Odszkodowanie 1. Kwota główna Odsetki -------------- -------------- Zadośćuczynienie 2. Kwota główna Odsetki 3.000 (słownie: trzy tysiące) złotych W niniejszej sprawie pojawił się zarzut przedawnienia, wobec czego w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że Sąd w składzie orzekającym nie dopatrzył się możliwości przyjęcia, że J. S. (1) został zatrzymany na podstawie kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, co zgodnie z art. 115 § 2 k.p.o.w. implikowałoby przedawnienie roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie z upływem 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia uniewinniającego lub umarzającego postępowanie, o którym mowa w art. 114 § 1 k.p.o.w., albo od daty zwolnienia zatrzymanego. Natomiast zgodnie z art. 555 k.p.k. roszczenia te, w przypadku zatrzymania, przedawniają się po upływie roku od daty zwolnienia. J. S. (1) został zwolniony w dniu 28 listopada 2020 roku, a wniosek o zadośćuczynienie złożył 19 listopada 2021 roku, tj. przed upływem 12 miesięcy. W niniejszej sprawie wszakże nie można przyjąć, że doszło do zatrzymania na podstawie przepisów kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Nie wskazują na to informacje zebrane w sprawie II Kp 3342/20, a poza tym brak jest wniosku o ukaranie J. S. (1), a takiego należałoby się, spodziewać, gdyby dopuścił się popełnienia wykroczenia. Konieczność legitymowania stała się zatem wyłącznie pretekstem do zatrzymania osób, które miały zamiar zaprotestować podczas odbywającego w tym czasie spontanicznego i pokojowego zgromadzenia przeciwko treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Tożsamość wnioskodawcy – pomimo odmowy okazania dokumentu potwierdzającego tożsamość – można było z łatwością zweryfikować na miejscu, nie było też podstaw do przyjęcia postępowania przyśpieszonego. To ostatnie bowiem, zgodnie z art. 90 § 3 k.p.w., stosuje się bowiem wobec sprawców wykroczeń popełnionych w związku z imprezą masową określonych w art. 50, art. 50a, art. 51 i art. 52a Kodeksu wykroczeń. Nie ma wśród nich wymienionego przepisu art. 52 k.w., zaś J. S. (1) nie był organizatorem tego zgromadzenia, wobec czego nie było zatem możliwości dokonania zatrzymania za popełnienie wykroczenia z art. 52 k.w. Jeżeli zatem przepisy Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia nie były podstawą do zatrzymania wnioskodawcy, to nie mogą stanowić podstawy do dochodzenia zadośćuczynienia. Można natomiast upatrywać podstawy do roszczeń odszkodowawczych w związku z naruszeniem ustawy o Policji, o której mowa była wyżej. Policjanci nieprawidłowo i niezasadnie dokonali zatrzymania, błędnie interpretując art. 15 ust.1 pkt 3 ustawy o Policji i doszukując się zagrożenia dla życia i zdrowia ze strony obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, w tym wnioskodawcy. Legitymowanie i doprowadzenie było jedynie formą zamaskowania rzeczywistej przyczyny zatrzymania, a więc chęci rozwiązania tego zgromadzenia przez Policję. W takiej sytuacji roszczenie o zadośćuczynienie rozpoznawane jest w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania karnego, a w tym zakresie zastosowanie ma przepis art. 555 k.p.k. dotyczący terminu przedawnienia roszczenia. Sąd w związku z tym ustalił, że wnioskodawcy przysługiwał roczny termin na złożenie wniosku o zadośćuczynienie, a tym samym termin został zachowany. Zgodnie z przepisem art. 552 § 4 k.p.k. w wypadku niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania lub zatrzymania przysługuje odszkodowanie i zadośćuczynienie. Sąd oceniał, czy zatrzymanie do którego doszło w niniejszej sprawie było niewątpliwie niesłuszne, co dałoby podstawy do zasądzenia na rzecz wnioskodawcy zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Przez niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie należy rozumieć takie zatrzymanie, które nastąpiło z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa materialnego lub procesowego. J. S. (1) zatrzymano, przewieziono do jednostki Policji, a następnie przymusowo przetrzymywano go. Wobec wnioskodawcy nie użyto środka przymusu bezpośredniego, gdyż nie było to konieczne. Uczestnicy zgromadzenia przy ul. (...) nie byli agresywni, a wręcz przeciwnie – spokojni i skupieni na swoich postulatach. Mieli konstytucyjne prawo do wyrażania swoich poglądów i należało im to umożliwić, chronić ich w razie potrzeby, a nie szykanować i wywozić przymusowo, tłumacząc to stanem epidemii. Na organach władzy publicznej ciąży obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa wszystkim obywatelom, bez względu na głoszone przez nich przekonania czy poglądy. Zgodnie z art. 54 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. Natomiast art. 57 Konstytucji stanowi, że każdemu zapewnia się wolność organizowania pokojowych zgromadzeń i uczestniczenia w nich. Ograniczenie tej wolności może określać ustawa Z kolei zgodnie z przepisem § 26 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 listopada 2020 roku w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii obowiązywał zakaz organizowania zgromadzeń w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 24 lipca 2015 roku Prawo o zgromadzeniach. Wnioskodawca nie był natomiast organizatorem tego zgromadzenia, zaś samo uczestnictwo nie tylko nie było zakazane, ale również godziło w konstytucyjne prawo zgromadzeń opisane wyżej – ograniczenie może być dokonane wyłącznie ustawą. Tym samym swoim zachowaniem nie popełnił jakiegokolwiek wykroczenia czy przestępstwa, nawet w sytuacji istnienia stanu epidemii. Opisane w protokole zatrzymania okoliczności nie przemawiały za tym, aby uznać, że J. S. (1) stwarzał realne, bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia lub mienia – brak jest informacji by był objęty kwarantanną lub zdradzał objawy choroby, był trzeźwy i nie posiadał przy sobie niebezpiecznych przedmiotów, ani nie zachowywał się agresywnie. Wręcz przeciwnie – był spokojny. W ocenie Sądu, wyłącznie odmowa okazania dowodu tożsamości i upór w dążeniu do podania podstawy prawnej legitymowania przez funkcjonariuszy Policji stanowiły powód jego zatrzymania. Natomiast okoliczności wskazane w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji nie miały zastosowania wobec wnioskodawcy. Wadliwości w czynności legitymowania dopatrzył się Sąd Rejonowy dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie rozpatrując zażalenie obrońcy J. S. (1) na zatrzymanie tego dnia. Niewątpliwie brak było przyczyn podjęcia czynności służbowych przez funkcjonariuszy Policji wobec niego. Każdy obywatel ma prawo demonstrować swoje poglądy i w tym zakresie również wyrażać swój sprzeciw wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego, skoro uważa, iż narusza on jego prawa. Szereg orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wydanych na podstawie art. 11 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności podkreśla, że interwencja Policji musi być współmierna i proporcjonalna dla ochrony porządku. Przepis ten stanowi, że wykonywanie tych praw (do zgromadzenia i stowarzyszania) nie może podlegać innym ograniczeniom niż te, które określa ustawa i które są konieczne w społeczeństwie demokratycznym z uwagi na interesy bezpieczeństwa państwowego lub publicznego, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwu, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Tym samym Sąd uznał, że wniosek J. S. (2) o przyznanie zadośćuczynienia za okres zatrzymania w dniu 28 listopada 2020 roku zasługuje na uwzględnienie co do zasady, natomiast dochodzoną kwotę Sąd uznał za uzasadnioną w części. Reasumując: nielegalność, nieprawidłowość i niezasadność zatrzymania wnioskodawcy w niniejszej sprawie jest bezdyskusyjna. Nie było potrzeby siłowego rozwiązania zgromadzenia, przewożenia jego uczestników gdziekolwiek, przetrzymywania, ustalania tożsamości, ponieważ nie zaistniało podejrzenie, że dopuścili się jakiegokolwiek wykroczenia albo przestępstwa. Nie jest też tak, że legitymowanie i sprawdzanie w policyjnych bazach danych może trwać kilka godzin, a Policja ma nieograniczone prawo do wielogodzinnego sprawdzania danych osobowych. Nie można przyjąć, że Policja dla swojej wygody może rozszerzać przysługujące jej prawa ze szkodą dla praw i wolności obywatelskich. Przechodząc do wysokości zadośćuczynienia, wskazać należy, że zadośćuczynienie za doznaną krzywdę w wyniku niewątpliwie niesłusznego zatrzymania ma charakter kompensacyjny i jako takie powinno być nie symboliczne, lecz stanowić ekonomicznie odczuwalną wartość, odpowiednią do tego, by złagodzić cierpienia fizyczne, psychiczne i uszczerbek na dobrym imieniu wywołane niesłusznym pozbawieniem wolności. Stąd zrozumiałe jest wskazanie w ustawie (art. 445 § 2 k.c.), że chodzi o odpowiednią sumę pieniężną, której określenie pozostawione zostało sędziowskiemu swobodnemu uznaniu. Orzecznictwo wypracowało kryteria oceny okoliczności relewantnych dla ustalenia wysokości zadośćuczynienia, tj. stopień i rodzaj cierpień fizycznych i psychicznych, ich intensywność i czas ich trwania, wiek pokrzywdzonego, rodzaj i rozmiar doznanych obrażeń, nieodwracalność następstw uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia. Nie budzi także wątpliwości, że z uwagi na kompensacyjny charakter zadośćuczynienia jego wysokość musi przedstawiać wartość ekonomiczną, adekwatną do warunków gospodarki rynkowej (tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2013 roku, sygn. akt V KK 464/12). J. S. (1) opisał swoje emocje, których doznał na skutek zatrzymania. Wywodził, że na skutek zatrzymania naruszono jego konstytucyjne prawo do wyrażania poglądów, doznał silnego stresu – czuł, że funkcjonariusze wywierają na niego presję co do podpisania sporządzonych protokołów, co do których miał zastrzeżenia i wątpliwości, a także niepewności co do swojej przyszłości. Niewątpliwie jego zatrzymaniu towarzyszyło poczucie zagrożenia, albowiem nie został poinformowany o przyczynach zatrzymania i przysługujących mu prawach i obowiązkach. Nie umożliwiono mu konsultacji z prawnikiem. Uniemożliwiono mu wyrażenie sprzeciwu co do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zniweczono poczucie zaufania do władz państwowych. Zatrzymanie nie było długie, ograniczało się do ponad 3 godzin. Podkreślić jednak wypada, że miał zachowaną zdolność do komunikowania się telefonicznego, nie był osadzony w izolacji, przebywał w pomieszczeniu z dwoma funkcjonariuszami, którzy go zatrzymali, zaś czynności odbywały się przy otwartych drzwiach na korytarz, co dodatkowo go stresowało i naruszało jego prywatność. Zadośćuczynienie nie może być nadmiernie wygórowane w stosunku do doznanej przez wnioskodawcę krzywdy, aby tym samym nie służyło bezpodstawnemu i moralnie nieuzasadnionemu wzbogaceniu poszkodowanego. Wysokość zadośćuczynienia musi być utrzymana w rozsądnych granicach odpowiadających aktualnym warunkom życiowym i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. Wnioskodawca nie ucierpiał fizycznie, a zatrzymanie nie odbiło się na jego stopie życiowej w sensie materialnym. Odniósł głównie uszczerbek emocjonalny i psychiczny. Podkreślić należy, że podobne zachowania Policji mogą wywołać u obywateli efekt mrożący, zniechęcić ich do aktywnego wyrażania swoich poglądów i uczestniczenia w życiu publicznym. Byłoby to bardzo krzywdzące dla rozwoju demokracji. Kwota przyznanego zadośćuczynienia nie może zatem budzić kontrowersji w odczuciu społecznym. J. S. (1) działał w interesie publicznym, w ramach obywatelskiego nieposłuszeństwa. Kwota zadośćuczynienia nie powinna być nadmierna, nie powinna także sugerować interesowności i chęci wzbogacenia się. Z pewnością przyznanie zadośćuczynienia w kwocie żądania określonego we wniosku stanowiłoby powód dla takich negatywnych społecznych opinii. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że kwota 10.000 złotych, zgłoszona we wniosku byłaby nadmiernie wygórowana. Nierzadko tego rodzaju kwoty przyznaje się w związku z niesłusznym tymczasowym aresztowaniem, a zatem konieczne byłoby także zachowanie pewnych proporcji. Uwzględniając natomiast czas i stopień natężenia cierpień psychicznych i fizycznych wynikających z krótkotrwałego pozbawienia wolności J. S. (1) w dniu 28 listopada 2020 roku, jego wiek, brak negatywnych następstw dla jego zdrowia oraz brak wpływu zatrzymania na sposób jego funkcjonowania w społeczeństwie odpowiednia będzie kwota 3.000 złotych. Kwota ta odpowiada mniej więcej minimalnemu miesięcznemu wynagrodzeniu, a zatem z jednej strony stanowi rzeczywistą rekompensatę, a z drugiej nie daje asumptu do twierdzenia, że wnioskodawca w jakikolwiek sposób się wzbogacił w sposób nieuzasadniony. od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty Sąd przyznał wnioskodawcy wskazaną kwotę z tytułu zadośćuczynienia wraz z odsetkami ustawowymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Odsetki od sumy pieniężnej stanowiącej zadośćuczynienie za niesłuszne zatrzymanie są wynagrodzeniem za opóźnienie w zapłacie sumy pieniężnej, która jest już wymagalna, i dlatego należy uznać, że za czas do wydania przez sąd prawomocnego orzeczenia odszkodowawczego odsetki nie przysługują (zob. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 29 kwietnia 1991 roku, sygn. akt V KRN 475/90). Inne 3. Jak wynika z przepisu art. 554 § 4 k.p.k. w razie uwzględnienia roszczeń choćby w części wnioskodawcy przysługuje od Skarbu Państwa zwrot uzasadnionych wydatków, w tym z tytułu ustanowienia jednego pełnomocnika. 5. Inne ROZSTRZYGNIĘCIA Zawarte w WYROKU Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 2. Przyznanie zadośćuczynienia w kwocie 3.000 złotych obligowało Sąd do oddalenia wniosku w pozostałej części co do zadośćuczynienia. Powody przyznania kwoty 3.000 złotych tytułem zadośćuczynienia są jednocześnie powodami, dla których wniosek oddalono w pozostałej części. 3. Mając na uwadze, że w toku postępowania wnioskodawca był zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, Sąd stosownie do art. 554 §4 k.p.k. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy J. S. (1) kwotę 336 (słownie: trzystu trzydziestu sześciu) złotych tytułem zwrotu wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika w rozpoznawanej sprawie, mając na uwagę treść przepisu § 11 ust. 6 w zw. z § 17 pkt 1) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). 6. KOszty procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 4. Rozstrzygnięcie w zakresie kosztów postępowania, Sąd oparł na podstawie art. 554 § 4 k.p.k. 7. PODPIS sędzia Agnieszka Wysokińska – Walczak
XII Ko 51/21
Sygn. akt XII Ko 51/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 maja 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w XII Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Wysokińska-Walczak Protokolant: Katarzyna Kulczyk w obecności Prokuratora Andrzeja Jóźwika i Joanny Augustyniak przy udziale Komendanta Stołecznego Policji jako reprezentanta Skarbu Państwa po rozpoznaniu w dniach 11 kwietnia i 17 maja 2022 r. sprawy z wniosku N. K. przeciwko Skarbowi Państwa o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie w okresie od 07 sierpnia do 08 sierpnia 2020 r. na podstawie art. 552 § 4 k.p.k. i art. 554 § 4 k.p.k. orzeka 1. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz N. K. kwotę 10 000 (dziesięć tysięcy ) złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty; 2. w pozostałym zakresie wniosek o zadośćuczynienie oddala; 3. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz N. K. kwotę 288 ( dwieście osiemdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu wydatków związanych z ustanowienie pełnomocnika; 4. kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Formularz UWO Sygnatura akt XII Ko 51/21 1. WNIOSKODAWCA N. K. 1.ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA 1. Odszkodowanie (kwota główna) Odsetki ----------- ------------ 2. Zadośćuczynienie (kwota główna) Odsetki 20.000 (dwadzieścia tysięcy) złotych ------------ 3. Inne Zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawczyni kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. 1.3. Ustalenie faktów 0.1.3.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Fakt Dowód Numer karty Na K. w W. w dniu 7 sierpnia 2020 roku doszło do spontanicznej demonstracji przeciwko zatrzymaniu M. S. (1) posługującego się pseudonimem (...), aktywistki (...)+ podejrzewanej o napaść na furgonetkę Fundacji (...) z homofobicznymi hasłami. Wśród zgromadzonych były osoby, które miały przy sobie elementy tęczowe, kojarzone ze środowiskiem (...)+. Demonstrujący usiedli wokół nieoznakowanego samochodu Policji, który miał przewieźć M., blokując odjazd i domagając się uwolnienia aktywistki. Policja po wezwaniach do zaprzestania takich zachowań i rozejścia się zaczęła siłowo rozbijać blokadę i zatrzymywać protestujących. Zdarzenie miało dynamiczny charakter. Widząc zablokowaną ulicę przez radiowozy policyjne N. K. poszła z ciekawości zobaczyć co się dzieje. Tego dnia szła do biura partyjnego Lewica (...), które znajduje się przy ul. (...). Blokada policyjna sprawiła, że postanowiła cofnąć się na ul. (...), paliła papierosa i rozmawiała przez telefon z mężem, gdy wokół niej przechodzili ludzie z tego protestu. Wówczas została nagle przez funkcjonariusz Policji wyciągnięta z tłumu i zatrzymana o godz. 21:00 jako osoba podejrzana o to, że w dniu 07.08.2020 r. około godz. 20:50 w W. na ul. (...) brała czynny udział w zbiegowisku wiedząc, że jego uczestnicy wspólnymi siłami dopuszczają się gwałtownego zamachu na osobę lub mienie, tj. o czyn z art. 254 k.k., a zachodzi obawa ukrycia się osoby i tryb przyspieszony. Została wylegitymowana w samochodzie policyjnym. Nie stawiała oporu, nie zachowywała się agresywnie, współpracowała z Policją. Jak wskazała miała przy sobie tęczową torbę. W trakcie zatrzymania wnioskodawczyni zachowywała się spokojnie. Następnie została przetransportowana na Komendę Rejonową Policji W. I przy ul. (...) w W., celem przeprowadzenia dalszych czynności. Podczas przetransportowywania funkcjonariusze Policji zastosowali względem niej środek przymusu w postaci kajdanek, założonych na ręce trzymane z tyłu. Na Komendzie została poddana badaniu na zawartość alkoholu we krwi. Podczas zatrzymania N. K. zgłosiła, że przyjmuje na stałe leki w związku z leczeniem psychiatrycznym. Lek pod (...) W. I dostarczył jej mąż, ale nie został wpuszczony by przekazać je wnioskodawczyni i spotkać się z nią. Farmaceutyki zostały przekazane jej za pośrednictwem posła RP K. Ś., mogła je przyjąć dopiero po godz. 03:00 po przebadaniu jej w szpitalu. Podczas badania lekarskiego również była skuta kajdankami. Utrudniano jej kontakt z obrońcą z wyboru – radcą prawnym A. B., zaś sam kontakt miał miejsce przy udziale funkcjonariusza Policji. Posiłek otrzymała dopiero następnego dnia – śniadanie, obiad i kolację. Nie wiedziała kiedy zostanie zwolniona, gdyż ciągle podawano jej, że nastąpi to rano, za 2 – 3 godziny i tak w kółko. Przy przeszukaniu musiała się rozebrać. Po przesłuchaniu, zwolniono ją w dniu 8 sierpnia 2020 roku o godz. 21:50. Jej zatrzymanie trwało ponad 24 godziny. Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2021 roku Sąd Rejonowy dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie w sprawie o sygn. akt II Kp 2194/20 częściowo uwzględnił zażalenie pełnomocnika N. K. i uznał, że zatrzymanie N. K. w dniu 7 sierpnia 2020 roku było niezasadne i przeprowadzone w sposób nieprawidłowy, jednak było legalne. Postanowieniem z dnia 7 marca 2022 roku asesor Prokuratury Rejonowej (...) w W. umorzył dochodzenia w sprawie o sygn. akt PR 4 Ds. (...) m.in. przeciwko N. K.. Do chwili obecnej odczuwa dyskomfort na widok funkcjonariuszy Policji i przypomina się jej ta sytuacja, zdarzenie to wpłynęło na jej zaufanie do nich. postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie z dnia 07.06.2021 roku w sprawie o sygn. akt II Kp 2194/20 k. 127 – 134 protokół zatrzymania k. 111 postanowienie z dnia 7 marca 2022 roku o umorzeniu dochodzenia w sprawie o sygn. akt PR 4 Ds. (...) k. 139 – 160 dokumenty znajdujące się w aktach sprawy Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie o sygn. akt II Kp 2194/20 k. 86 – 138 zeznania wnioskodawczyni N. K. k. 161v – 164v dokumentacja medyczna wnioskodawczyni k. 33 – 35v, k. 40, k. 57 – 72v zeznania funkcjonariusza Policji M. S. (2) k. 79v – 80, k. 77 – 78 zeznania świadka M. K. (1) k. 80 – 81v 0.1.3.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Fakt Dowód Numer karty -------------- ---------- ------- 4. ocena DOWODów 0.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 3.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu Zeznania wnioskodawczyni N. K. Sąd dał wiarę zeznaniom wnioskodawczyni w zakresie w jakim opisała okoliczności swojego zatrzymania, jak również fakt jego bezzasadności i nieprawidłowego przeprowadzenia. Wątpliwości Sądu nie budziły także zeznania N. K. w kwestii stanu psychicznego, w jakim znajdowała się w dniu zatrzymania, jak też w przeciągu kolejnych dni. W powyższym zakresie jej zeznania znajdują potwierdzenie w relacjach jej męża M. K. (1), który miał z nią bezpośredni kontakt zarówno przed zatrzymaniem, jak i po zwolnieniu z (...) W. oraz dokumentacji medycznej. Na fakt bezzasadności i nieprawidłowego zatrzymania wskazuje wprost treść postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia o sygn. akt II Kp 2194/20 i późniejszego umorzenia postępowania przez Prokuraturę (...) w W. w sprawie o sygn. akt PR 4 Ds.(...) Sąd dostrzegł pewną nieścisłość w zeznaniach wnioskodawczyni co do nazw ulic, którymi miała się kierować przed zatrzymaniem, a także siedzib jednostek Policji, gdzie miała przebywać to jednak wskazać należy, iż nie musi ona znać wszystkich ulic, a jak sama przyznała ulice te jej się mylą. Nie czyni to, iż jej zeznania stają się niewiarygodne. Zdaniem Sądu, nie ulegał wątpliwości zarówno sam fakt i sposób zatrzymania wnioskodawczyni, jego czas, jak również ostatecznie krzywdy psychiczne, których w jego wyniku doznała. Zeznania świadka M. K. (1) Sąd uznał zeznania M. K. (1) za wiarygodne w zakresie w jakim korespondują z zeznaniami wnioskodawczyni. Świadek rozmawiał z małżonką przez telefon w czasie kiedy została zatrzymana. Wskazał, że dowiózł jej leki do Komendy Rejonowej Policji przy ul. (...) w W., jednak nie został wpuszczony przez funkcjonariuszy by zobaczyć się z żoną. Leki przekazał przez posła K. Ś.. Zeznania świadka M. S. (2) (S.) Na przymiot wiarygodności zasługiwały zeznania świadka, który jako funkcjonariusz Policji został skierowany wraz z innymi funkcjonariuszami w dniu 7 sierpnia 2020 roku w rejon ul. (...) pod pomnik M. K. (2). Zgodnie z poleceniem służbowym dowódcy (...) Kompanii Oddziału Prewencji Policji w W. funkcjonariusze przystąpili do zatrzymania osób oznakowanych barwami środowiska (...)+, czyli tęczowymi barwami, biorących udział w proteście przeciwko zatrzymaniu aktywistki M.. Dokumentacja medyczna wnioskodawczyni W ocenie Sądu, żadnych wątpliwości nie budziły, co do swej wiarygodności i rzetelności dowody w postaci dokumentacji medycznej N. K. ujawnione na rozprawie. Zostały bowiem sporządzone w sposób prawidłowy, zgodnie do stosownych regulacji prawnych. Dokumentacja ta okazała się cenna, gdyż pozwoliła na pozytywną weryfikację zarówno wyjaśnień wnioskodawczyni, jak i M. K. (1), a jej analiza nie wymagała wiadomości specjalnych. Nadto jej forma i treść nie była kwestionowana w toku rozprawy przez strony. Wynika z nich, że N. K. od kilku lat leczy się psychiatrycznie z uwagi na zaburzenia odżywiania i osobowości, przyjmuje na stałe leki przeciwdepresyjne. Nadto, biegli psychiatrzy opiniujący zatrzymaną na zlecenie Prokuratury rozpoznali u niej zaburzenia nerwicowe (k. 121 – 123). Dokumenty znajdujące się w aktach sprawy Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie o sygn. akt II Kp 2194/20 Sąd uznał zgromadzony w sprawie i wymieniony ogół dokumentów za w pełni wiarygodny. Dokumenty zostały sporządzone zgodnie z przepisami prawa, we właściwym trybie i formie oraz przez uprawnione i właściwe do tego organy (osoby). Dokumenty te obrazują, że wnioskodawczyni została zatrzymany w godzinach nocnych w dniu 7 sierpnia 2020 roku (godz. 21:00), zaś czynności z nią przeprowadzano dopiero w następnego dnia również w godzinach nocnych (godz. 20:45 – 21:25). Zwolniono ją w dniu 8 sierpnia 2020 roku o godz. 21:50 (k. 111v). 0.1.4.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów 0.2.(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 3.1 albo 3.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu --- ------ -------------------- 1.PODSTAWA PRAWNA Odszkodowanie 1. Kwota główna Odsetki ---------- ------------ Zwięźle o powodach podstawy prawnej ------------------------------ Zadośćuczynienie 2. Kwota główna Odsetki art. 552 § 4 k.p.k. art. 481 k.c. Obowiązek zapłaty odsetek został uregulowany w art. 481 k.c. W każdym wypadku opóźnienia dłużnika w zapłacie świadczenia pieniężnego wierzyciel może domagać się świadczenia ubocznego w postaci odsetek za opóźnienie. Odsetki należą się, w myśl wyraźnego brzmienia art. 481 § 1 k.c., jedynie od zobowiązań pieniężnych. Zwięźle o powodach podstawy prawnej Jak wynika z art. 552 § 4 k.p.k., odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje również w wypadku niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania lub zatrzymania. Przez niewątpliwe niesłuszne zatrzymanie, należy rozumieć takie zatrzymanie, które nastąpiło z naruszeniem obowiązujących w tej mierze przepisów prawa materialnego lub procesowego. Dla ustalenia tego faktu, niewystarczające jest przy tym samo stwierdzenie niesłusznego zatrzymania, albowiem winno być ono nacechowane wysokim stopniem owej niesłuszności i wskazywać na rażąco nieuzasadnione postępowanie organu uprawnionego (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 17 grudnia 2003 roku, sygn. akt II AKa 344/03). Przy ocenie kwestii niewątpliwie niesłusznego zatrzymania w rozumieniu art. 552 § 4 k.p.k. sąd powinien mieć na uwadze, czy zastosowanie tego środka przymusu procesowego nastąpiło z obrazą przepisów rozdziału 27, a tym samym, czy spowodował on dolegliwość, jakiej osoba zatrzymana nie powinna była doznać, analizując to zagadnienie w aspekcie całokształtu okoliczności zaistniałych w sprawie, w której doszło do zatrzymania, a znanych w dacie orzekania w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2006 roku, sygn. akt I KZP 5/06). Odszkodowanie czy zadośćuczynienie z tytułu niewątpliwie niesłusznego zatrzymania może nastąpić, gdy zatrzymania dokonano wbrew przesłankom zawartym w art. 244 § 1 k.p.k., lub gdy kontynuowano zatrzymanie pomimo braku owych podstaw lub ponad dopuszczalny czas zatrzymania, a także w sytuacji, gdy naruszono art. 248 § 3 k.p.k., czyli po raz wtóry na podstawie tych samych faktów i dowodów dokonano zatrzymania. (zob. np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 10 marca 2005 roku, sygn. akt II AKa 334/04, czy postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 11 czerwca 2008 roku, sygn. akt II AKa 86/08). W przedmiotowej sprawie, z pewnością mieliśmy do czynienia z niewątpliwie niesłusznym zatrzymaniem wnioskodawczyni. Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego Warszawa – Śródmieście w Warszawie z dnia 7 czerwca 2021 roku w sprawie o sygn. akt II Kp 2194/20 zatrzymanie N. K. w dniu 7 sierpnia 2020 roku było niezasadne i przeprowadzone w sposób nieprawidłowy, ale było legalne. Przekonuje również o tym umorzenie dochodzenia postanowieniem z dnia 7 marca 2022 roku w sprawie o sygn. akt PR 4 Ds. (...) m.in. przeciwko N. K. o czyn z art. 254 § 1 k.k. w zw. z art. 57a § 1 k.k. – na podstawie art. 322 § 1 k.p.k. – wobec stwierdzenia, że postępowanie nie dostarczyło podstaw do wniesienia aktu oskarżenia. Inne 3. ------------ Zwięźle o powodach podstawy prawnej -------------- 1.ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU W PRZEDMIOCIE ŻĄDANIA Zwięźle o powodach rozstrzygnięcia Odszkodowanie 1. Kwota główna Odsetki ------------- ------------- Zadośćuczynienie 2. Kwota główna Odsetki 10.000 (słownie: dziesięć tysięcy) złotych Wskazać należy, że w dniu 7 sierpnia 2020 roku funkcjonariusze Policji dokonywali zatrzymać osób mających elementy kojarzące się ze środowiskiem (...)+, np. flagi, maseczki, przypinki, torby, itp. w kolorze tęczy [zob. zeznania M. S. (2) – „ otrzymaliśmy polecenie zatrzymania wszystkich osób oznakowanych barwami (...), niezależnie od tego, w jaki sposób się zachowywali. Polecenie to traktowaliśmy jako rozkaz, który należy wykonać” (k. 78)]. Podkreślić należy, że tęcza nie może obrażać niczyich uczuć, ani stanowić wyłącznej przesłanki do zatrzymania. Przesłanki do dokonania zatrzymania są wymienione w przepisie art. 244 k.p.k. i nie można w tym zakresie stosować wykładni rozszerzającej, na niekorzyść obywatela, nawet jeśli przełożony wyda taki rozkaz. Każdy funkcjonariusz jest osobą myślącą, która ma prawo do oceny charakteru prawnego wydanego rozkazu za każdym razem, gdy jest on obowiązany do jego wykonania. Brak jest przy tym jakiegokolwiek uzasadnienia by zatrzymywać wszystkie osoby posiadające tęczowe elementy ubrania, torebki czy dodatków, oprócz efektu zastraszania z uwagi na orientację seksualną, przy czym Konstytucja RP gwarantuje każdemu równość wobec prawa przy jednoczesnym zakazie dyskryminacji ze względu na płeć, rasę, pochodzenie, czy orientację seksualną, a także zapewnia prawo do zgromadzeń i swobody wypowiedzi. Policja te prawa wobec wnioskodawczyni naruszyła, zwłaszcza, iż nie była ona nawet uczestnikiem tej spontanicznej demonstracji – przechodziła tamtędy, paliła papierosa i rozmawiała przez telefon z mężem – jedynym powodem jej zatrzymania zdaje się była tęczowa torebka, jaką miała przy sobie. W ocenie Sądu, okolicznością przesądzającą o tym są nie tylko konsekwentne zeznania wnioskodawczyni w tym zakresie, złożone nie tylko w tej sprawie, ale przede wszystkim tuż po zatrzymaniu, jak i znajdują one swoje potwierdzenie w relacji jej męża, a przede wszystkim świadczy o tym umorzenie sprawy przez Prokuraturę i brak przedstawionych N. K. zarzutów w tym zakresie. Zatrzymanie wnioskodawczyni nastąpiło tylko i wyłącznie z uwagi na posiadanie przez nią torebki w kolorach tęczy świadczy o stosowaniu kryteriów dyskryminacyjnych ze względu na płeć (zob. zeznania funkcjonariusza Policji M. S. (2)) i tym zakresie Sąd dał wiarę wnioskodawczyni, nie znajdując jakiegokolwiek dowodu przeciwnego. Sąd ustalając wysokość należnego wnioskodawczyni zadośćuczynienia wziął pod uwagę jego kompensacyjny charakter, zatem nie może być ani rażąco wygórowane, ani rażąco niskie. Jego wielkość jest uzależniona od rozmiaru doznanych cierpień, ich intensywności oraz nieodwracalnego charakteru. Ocena krzywdy i wysokość zadośćuczynienia za jej doznanie są trudne do skonkretyzowania w formie pieniężnej, jednak ustalona kwota zadośćuczynienia powinna stanowić adekwatną rekompensatę do poniesionej krzywdy, czyli nie prowadzić do bezpodstawnego wzbogacenia, z drugiej zaś strony powinna być odczuwalna ekonomicznie (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 września 2013 roku, sygn. II AKa 260/13). W chwili zatrzymania N. K. miała 20 lat (urodzona w dniu (...)), była mężatką, było to jej pierwsze zatrzymanie i kontakt z szeroko rozumianym Wymiarem Sprawiedliwości. Transportowanie wnioskodawczyni w kajdankach zapiętych z tyłu, wobec okoliczności, że nie stanowiła zagrożenia, nie była agresywna, a spokojna i wylegitymowała się funkcjonariuszom Policji w radiowozie również budzi uzasadnione obawy Sądu co do zasadności jej zatrzymania i takiej formy przewiezienia jej do Komendy Rejonowej Policji (...) przy ul. (...) w W.. Sąd wziął pod uwagę, iż zatrzymanie N. K. trwało zdecydowanie ponad czas niezbędny do przeprowadzenia z jej udziałem czynności procesowych – przesłuchano ją dopiero w dniu 8 sierpnia 2020 roku i czynność tę zakończono o godz. 21:25. Uwadze Sądu nie uszło, iż przesłuchanie wnioskodawczyni trwało 40 minut, przy czym brak jest jakiegokolwiek obiektywnego powodu, aby nie można było tej czynności przeprowadzić bezpośrednio po doprowadzeniu N. K. do Komendy Rejonowej Policji (...), a nie dopiero kolejnego dnia. W szczególności, iż badanie alkomatem nie wykazało, aby była pod wpływem alkoholu, co rzeczywiście uzasadniałoby zwłokę w przeprowadzeniu tejże czynności bez zbędnej zwłoki. Ponadto jej zatrzymaniu towarzyszyło poczucie zagrożenia, albowiem wnioskodawczyni nie została natychmiast poinformowana o przysługujących jej prawach i obowiązkach, a nastąpiło to dopiero po około dwóch godzinach. Obojętnie nie można się również odnieść do dostępności leków, których konieczność przyjmowania zgłaszała wnioskodawczyni już na etapie zatrzymania, w sytuacji ich dostarczenia przez jej męża do jednostki Policji (otrzymała je dopiero po przebadaniu jej w szpitalu, kilka godzin po zatrzymaniu). Osoba zatrzymana, zgłaszająca fakt stałego przyjmowania leków – tutaj leczenie psychiatryczne, winna niezwłocznie zostać zbadana przez lekarza pod kątem czy jest możliwość jej zatrzymania, a także czy i jakie leki jej podać. Utrudnianie zażywania leków niewątpliwie zagrażało jej zdrowiu. Wnioskodawczyni podała, że już w radiowozie doznała ataku paniki. Poważne zastrzeżenia budzi z kolei uniemożliwianie jej kontaktu z obrońcą oraz przedstawienia jej przysługujących zatrzymanej praw i obowiązków, co winno nastąpić niezwłocznie, a nie po upływie ponad 2 godzin (k. 111v). Nadto, wnioskodawczyni winna mieć możliwość swobodnej rozmowy ze swoim obrońcą, bez udziału funkcjonariusza Policji. O bezzasadności zatrzymania N. K. świadczy przede wszystkim postanowienie z dnia 7 marca 2022 roku wydane przez asesora Prokuratury Rejonowej (...) w W. w sprawie o sygn. akt PR 4 Ds. (...) o umorzeniu dochodzenia m.in. przeciwko N. K. o czyn z art. 254 § 1 k.k. w zw. z art. 57a § 1 k.k. – na podstawie art. 322 § 1 k.p.k. – wobec stwierdzenia, że postępowanie nie dostarczyło podstaw do wniesienia aktu oskarżenia. Sąd nie miał jakichkolwiek wątpliwości, że sięgnięcie po ten środek przymusu w okolicznościach przedmiotowej sprawy spowodowało dolegliwość, której wnioskodawczyni nie powinna była ponieść, czyniąc zasadną tezę, że zatrzymanie było niesłuszne w stopniu niewątpliwym. Zatrzymanie w dniu 7 sierpnia 2020 roku było dla wnioskodawczyni traumatycznym doświadczeniem, aczkolwiek nie doznała ona w związku z tym wydarzeniem żadnych trwałych konsekwencji. Co jednak istotne, od momentu zatrzymania wnioskodawczyni do jej zwolnienia w dniu 8 sierpnia 2020 roku upłynęło ponad 24 godziny. Sąd nie miał żadnych wątpliwości, że relacja wnioskodawczyni, iż po tym zdarzeniu stan jej zdrowia psychicznego wnioskodawczyni uległ pogorszeniu, zasługuje na podzielenie jako polegająca na prawdzie wynika z doświadczenia życiowego i zasad logicznego rozumowania, z których wynika, że osoby leczące się psychiatrycznie, m.in. przyjmujące leki antydepresyjne, zdecydowanie bardziej przeżywają takie sytuację niż osoby nie cierpiące na depresję. Znalazło to również swoje potwierdzenie w zeznaniach M. K. (1), jak i zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji medycznej wnioskodawczyni. Podkreślić również należy, co w swojej relacji podała wnioskodawczyni, że osadzenie jej w POZ było dla niej sytuacją nową, nieznaną i stresującą. Trauma związana z przebiegiem zdarzenia i działania funkcjonariuszy spowodowała u N. K. utratę zaufania do Policji, jako służby dbającej o każdego bez względu na wyrażane poglądy. Wprawdzie N. K. zeznała, że później brała udział w spontanicznych demonstracjach przeciwko treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jednak nie umniejsza to w żadnej mierze odczuć związanych z zatrzymaniem w dniach 7 – 8 sierpnia 2020 roku. Wskazuje to tylko na to, iż wnioskodawczyni mimo wszystko nie boi się bronić swoich przekonań i wyrażać własnego zdania, chociaż została zatrzymana jako osoba biorąca udział w zdarzeniu, w którym de facto udziału nie brała, co potwierdzają prawomocne w tym zakresie orzeczenia. Należy podkreślić, że aparat państwa, który stosuje opisane wyżej metody wobec swoich obywateli, musi liczyć się z konsekwencjami, majątkową odpowiedzialnością za działania swoich funkcjonariuszy. Jeżeli są one zupełnie bezpodstawne, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, konsekwencje te muszą być zauważalne, a nie symboliczne. Za symboliczną Sąd uznał kwotę 400 złotych, wnioskowaną przez prokuratora. Wysokość zadośćuczynienia wyznaczają dwie granice: z jednej strony musi ono przedstawiać wartość ekonomicznie odczuwalną; z drugiej zaś powinno być utrzymane w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej. Zasada umiarkowanego, a przy tym wyważonego i sprawiedliwego rozmiaru zadośćuczynienia łączy się z wysokością stopy życiowej społeczeństwa, gdyż zarówno ocena, czy jest ono realne, czy nie nadmierne, pozostawać musi w związku z poziomem życia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 7 lutego 2008 roku, sygn. akt II AKa 22/08, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2008 roku, sygn. akt III KK 349/07). Mając zatem na względzie całokształt okoliczności sprawy, jak również stwierdzoną orzeczeniem Sądu bezzasadność i nieprawidłowość zatrzymania N. K., Sąd uznał, że kwota 10.000 złotych będzie odpowiednia, uwzględnia stopień doznanej przez wnioskodawczynię krzywdy i stanowi adekwatną do niej rekompensatę. Kwota ta została nadto powiększona o należne odsetki od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Żądana kwota 20.000 złotych jest zbyt wygórowana, zatem w zakresie ponad kwotę 10.000 złotych wniosek o zadośćuczynienie należało oddalić. wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty z tytułu niewątpliwie niesłusznego zatrzymania Sąd przyznał wnioskodawczyni wskazaną kwoty z tytułu zadośćuczynienia wraz z odsetkami ustawowymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Odsetki od sumy pieniężnej stanowiącej zadośćuczynienie za niesłuszne skazanie są wynagrodzeniem za opóźnienie w zapłacie sumy pieniężnej, która jest już wymagalna, i dlatego należy uznać, że za czas do wydania przez sąd prawomocnego orzeczenia odszkodowawczego odsetki nie przysługują (zob. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 29 kwietnia 1991 roku, sygn. akt V KRN 475/90). Inne 3. Zwrot kosztów ustanowienia pełnomocnika w kwocie 288 (słownie: dwieście osiemdziesiąt osiem) złotych Wobec częściowego uwzględnienia wniosku N. K., na podstawie art. 554 § 4 k.p.k., mając na uwagę stawkę o której mowa w § 11 ust. 6 w zw. z § 17 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804), Sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawczyni kwotę 288 złotych tytułem zwrotu wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika w rozpoznawanej sprawie. 1.Inne ROZSTRZYGNIĘCIA Zawarte w WYROKU Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 2. Przyznanie zadośćuczynienia w kwocie 10.000 złotych obligowało Sąd do oddalenia wniosku w pozostałej części. 1.KOszty procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 4. Zgodnie z art. 554 § 4 k.p.k. koszty postępowania ponosi Skarb Państwa. W związku z powyższym, kosztami postępowania niniejszej sprawy obciążono Skarb Państwa. 1.PODPIS sędzia Agnieszka Wysokińska – Walczak
Poland (PL)