I C 154/22 · Sąd powszechny

Sygnatura akt I C 154/22

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 października 2022 r. Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSR Marek Dziwiński Protokolant: Anna Lasko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2022 r. w Kamiennej Górze sprawy z powództwa (...).R.O. w B. przeciwko (...) S.A. z siedzibą w S. o zapłatę I zasądza od strony pozwanej (...) S.A. z siedzibą w S. na rzecz strony powodowej (...).R.O. w B. kwotę 6.402,00 (słownie złotych: sześć tysięcy czterysta dwa 00/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 07.10.2020r. do dnia zapłaty; II zasądza od strony pozwanej (...) S.A. z siedzibą w S. na rzecz strony powodowej (...).R.O. w B. kwotę 2.217,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 1.800,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt I C 154/22

UZASADNIENIE

Strona powodowa (...).R.O w B. (Słowacja) wniosła o zasądzenie od strony pozwanej (...) S.A. z siedzibą w S. kwoty 6.402,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7.10.2020 r. do dnia zapłaty. Wniosła także o zasądzenie od strony pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając swoje żądanie strona powodowa podała, że w dniu 20 lipca 2020 r. pojazd marki M. (...) należący do J. S. (1) uczestniczył w zdarzeniu komunikacyjnym, w wyniku którego uległ uszkodzeniu, a sprawca zdarzenia posiadał zawartą ze stroną pozwaną umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej kierowców pojazdów.

Strona powodowa podała dalej, że w dniu 21 lipca 2020 r. – z uwagi na niemożność korzystania z uszkodzonego samochodu – poszkodowana zawarła z (...) Sp. z o.o. umowę najmu pojazdu zastępczego na czas konieczny i niezbędny do naprawy samochodu. Strona powodowa wskazała dalej, ze naprawa uszkodzonego pojazdu trwała 37 dni, tyle też dni trwał najem pojazdu. Strona powodowa podała, że należność z tytułu najmu pojazdu wyniosła 12.155,84 zł, przy stawce 250,00 zł netto za dzień. Strona powodowa podała dalej, że poszkodowana J.

S. (1) przeniosła wierzytelność z tytułu zwrotu kosztów pojazdu zastępczego na rzecz (...) Sp. z o.o. i ta ostatnia wystąpiła do ubezpieczyciela o zapłatę kwoty wskazanej wyżej. Strona pozwana uznała za zasadny koszt sumę 2.700,00 zł brutto przyjmując stawkę 135,00 zł i okres 20 dni jako właściwy do naprawy pojazdu. Strona powodowa podała dalej, że w wyniku umowy przelewu z dnia 9 grudnia 2020 r. nabyła od (...) Sp. z o.o. z siedzibą we W. wierzytelność z tytułu zwrotu kosztów pojazdu zastępczego. Strona pozwana (...) S.A. z siedzibą w S. wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od strony powodowej na jej rzecz kosztów procesu, w ty kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając swoje stanowisko strona pozwana kwestionowała okres wynajmu pojazdu zastępczego jak i dobową stawkę wskazywaną prze stronę powodową. Strona pozwana wskazała, że w ramach zwrotu kosztów wynajmu wypłaciła odszkodowanie 2.700,00 zł, weryfikując stawkę dobową najmu pojazdu z 307,50 zł brutto do 135,00 zł i przyjmując usprawiedliwiony czas wynajmu na 20 dni zamiast wskazywanych 37 dni. Strona pozwana podniosła, ze wyrażała chęć bezgotówkowego, niezwłocznego zorganizowania pojazdu zastępczego za stawkę 135,00 zł, co potwierdza wiadomość e-mail z 20.07.2020 r., a ponadto poinformował poszkodowaną o wysokości akceptowanych stawek oraz przekazała szczegółową informację o możliwości zorganizowania poszkodowanemu najmu.

Strona pozwana przytoczyła liczne orzecznictwo sądowe mające uzasadniać jej stanowisko co do zaniechania przez poszkodowanego obowiązku współdziałania z dłużnikiem przy wykonaniu zobowiązania (art. 354 § 2 k.c.) oraz przyczynienia się poszkodowanego do zwiększenia szkody (art. 362 k.c.). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 20 lipca 2020 r. J. S. (1) uczestniczyła w zdarzeniu komunikacyjnym, w wyniku którego uszkodzeniu uległ jej samochód M. (...). Sprawca zdarzenia był ubezpieczony w (...) S.A. w S. w ramach odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych.

Poszkodowana w tym samym dniu zgłosiła w (...) S.A. w S. fakt wystąpienia szkody. /okoliczności bezsporne/ Uszkodzony samochód wymagał holowania i J. S. (1) po uzyskaniu danych od znajomego zdecydowała się na wynajęcie pojazdu w firmie zajmującej się profesjonalnie wynajmem aut. Bliższych ustaleń dokonywał mąż właścicielki uszkodzonego samochodu. W dniu 21 lipca 2020 r. poszkodowana zawarła z firma (...) Sp. z o.o. z siedzibą we W. umowę najmu pojazdu zastępczego, którym był samochód M.. Strony ustaliły, że najem pojazdu będzie trwał do czasu naprawy uszkodzonego pojazdu, a cena za jeden dzień będzie wynosić 250,00 zł netto. /dowód: zeznania świadka J.

S. złożone na rozprawie w dniu 26.10.2022 r. – k-80, umowa najmu pojazdu zastępczego – k-1213/ W dniu 23 lipca 2020 odbyły się oględziny uszkodzonego pojazdu z udziałem przedstawiciela (...) S.A. w S. i tego dnia dostarczono wykonana ocenę techniczną do (...) Sp. z o.o. we W.. /dowód: protokół szkody w pojeździe z 23.07.2020 r. znajdujący się w aktach szkodowych, oświadczenie o przebiegu naprawy pojazdu (...) Sp. z o.o. – k-16/ W dniu 29 lipca 2020 r. uszkodzony pojazd został odholowany do Serwisu we W., przy czym wcześniej został samochód rozebrany przed rozpoczęciem naprawy.

W dniu 30 lipca 2020 r. Serwis przekazał do Towarzystwa (...) informację o potrzebie dodatkowych oględzin pojazdu. Odbyły się one 30 lipca 2020 r. Po tym w dniach 5 sierpnia i 19 sierpnia 2020 r. zakład naprawczy zamówił części zamienne, które zostały odebrane odpowiednio w dniach 7 i 21 sierpnia 2020 r. Roboty stricte naprawcze odbywały się od 24 sierpnia 2020 r. i zakończyły 26 sierpnia 2020 r. Poszkodowana odebrała samochód w dniu 27 sierpnia 2020 r. /dowód: oświadczenie o przebiegu naprawy pojazdu – k-16/ W dniu 27 sierpnia poszkodowana zwróciła samochód zastępczy i tego samego dnia podpisała z wynajmującym pojazd umowę przeniesienia wierzytelności jakie przysługiwały jej od (...) S.A. w S. w związku z szkodą majątkową jakiej doznała w wyniku kolizji z dnia 20 lipca 2020 r. /dowód: umowa przeniesienia wierzytelności z 27 sierpnia 2020 r.

– k- 18/ Wynajmujący wycenił swoją usługę wynajmu samochodu zastępczego na kwotę 12.155,84 zł. Obejmowała ona 37 dni w cenie 250,00 zł netto za dzień wynajmu i koszt podstawienia i odbioru auta w kwotach po 316,40 zł netto. /dowód: faktura VAT – k-17/ Ubezpieczyciel przyznał z tytułu najmu pojazdu kwotę 2.700,00 zł uznając za zasadny okres najmu 20 dni po stawce 135,00 zł brutto. /okoliczność bezsporna/ W dniu 9 grudnia 2020 r. (...) Sp. z o.o. z siedzibą we W. przeniosła na rzecz (...).R.O w B. wierzytelność z tytułu najmu pojazdu zastępczego. /dowód: umowa powierniczego przelewu wierzytelności – k-22/

Sąd zważył co następuje:

Ustaleń stanu faktycznego dokonano w szczególności w oparciu o okoliczności bezsporne, zgromadzone dokumenty w szczególności umowy najmu i cesji, a także o oświadczenia o przebiegu naprawy pojazdu oraz inne dokumenty z akt szkody. Bezsporny był fakt zaistnienia szkody w dniu 20.07.2020 r., podmiot odpowiedzialny za jej naprawienie oraz wynik postępowania likwidacyjnego. Spór dotyczył zasadnego okresu wynajmu pojazdu zastepczego oraz stawki najmu. Odpowiedzialność strony pozwanej za naprawienie szkody nie była kwestionowana. Należy stwierdzić, że odpowiedzialność ta ma charakter gwarancyjny – w zamian za opłacenie składki z tytułu umowy ubezpieczenia, zakład ubezpieczeń przyjmuje na siebie obowiązek naprawienia szkody za jej sprawcę.

Zgodnie z przepisem art. 822 § 1 k.c. przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Pojęcie szkody nie zostało zdefiniowane ustawowo, przyjmuje się jednak, że szkodą jest każdy uszczerbek w prawnie chronionych dobrach, z którym to ustawa wiąże powstanie odpowiedzialności odszkodowawczej. Zakres odpowiedzialności wynika z obowiązującej zasady pełnego odszkodowania określonej w art. 361 § 2 k.c. Według przepisu art. 363 § 1 k.c., naprawienie szkody powinno nastąpić według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej.

Dochodzona przez stronę powodową należność dotyczy zwrotu kosztów pojazdu zastępczego. Strona powodowa nabyła w drodze dokonanych przelewów wierzytelność przysługującą J. S. (1) względem strony pozwanej. Należy wskazać, że zasadniczo stronie powodowej należy się zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 listopada 2011 r. w sprawie III CZP 5/11 ( Lex Omega 45/2013) wskazał, że odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego.

Zwrot obejmuje jednak jedynie – jak wskazuje Sąd Najwyższy – wydatki celowe i ekonomicznie uzasadnione, pozwalające wyeliminować negatywne dla poszkodowanego następstwa, które nie dają się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika. Sama strona pozwana nie kwestionowała samej swojej odpowiedzialności z tego tytułu, lecz jedynie zakres tej odpowiedzialności, zarzucając pokrzywdzonej brak współdziałania z dłużnikiem przy wykonywaniu zobowiązania i przez to przyczynienie się do zwiększenia szkody.

Odnośnie stawki najmu pojazdu zastępczego jak i czasu najmu w przypadku szkody częściowej (z taką mieliśmy do czynienie w niniejszej sprawie) należy przywołać stanowisko Rzecznika Finansowego dla poszkodowanych opublikowane w 2022 roku. Wskazał on trafnie, „że w sytuacji nagłej, jaka jest uszkodzenie samochodu, trudno wymagać od poszkodowanego, by podejmował szeroko zakrojone działania w celu znalezienia ekonomicznie najkorzystniejszej oferty najmu pojazdu zastępczego, tym bardziej, ze najem ten ma z reguły charakter krótkotrwały, a starania takie byłyby angażujące czasowe”.

Należy także dodać, że propozycje ubezpieczycieli co do pojazdu zastępczego zawierają zazwyczaj ogólnikową ofertę opublikowaną na stronie internetowej, do której dotarcie przez poszkodowanego jest utrudnione. Tak było także w niniejszej sprawie. Jak zeznała J. S. (1), przy zgłoszeniu przez nią szkody do strony pozwanej, nie otrzymała one oferty bezgotówkowego wynajęcia samochodu zastępczego przez ubezpieczyciela. Jeśli chodzi o zasadny czas najmu pojazdu zastępczego to także w tym zakresie Rzecznik Finansowy zajął stanowisko, które warto przytoczyć:

„w sytuacji zaistnienia szkody częściowej za właściwy okres, za który przysługuje poszkodowanemu zwrot kosztów pojazdu zastępczego należy uznać czas rzeczywistej naprawy z uwzględnieniem elementów procesu likwidacji szkody… Technologiczny czas naprawy określany w programach komputerowych jest wyliczany jedynie czysto teoretycznie. Zawiera zazwyczaj a priori ustaloną przez ubezpieczyciela, modelowa sumę roboczogodzin potrzebnych do naprawy pojazdu. Nie uwzględnia natomiast wielu istotnych czynników występujących w normalnym toku realizacji usługi naprawy pojazdu…”.

W niniejszej sprawie zostało przedstawione wystawione przez zakład naprawczy oświadczenie o przebiegu naprawy pojazdu, które wydaje się rzetelne i przedstawia poszczególne etapy naprawy, na które składają się zasadniczo takie czynniki jak konieczność oczekiwania w kolejce na naprawę, sprowadzenie części zamiennych, montaż. Do tego dochodzą także czynności związane z procesem likwidacji szkody, które obejmują uzgodnienie terminu oględzin, oczekiwanie na pierwsze i następne oględziny, uzgodnienia co do zakresu naprawy. Sprawa toczyła się z zastosowaniem przepisów o postępowaniu uproszczonym.

W myśl przepisu art. 505 ( 7) § 1 k.p.c. ilekroć ustalenie zasadności lub wysokości świadczenia powinno nastąpić przy zastosowaniu wiadomości specjalnych, od uznania sądu zależy powzięcie samodzielnej oceny opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy albo zasięgnięcie opinii biegłego. Sąd zade oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej, którym strona pozwana chciała wykazać uzasadniony okres najmu pojazdu zastępczego. Biegły nie byłby w stanie określić niezbędnego czasu najmu w sytuacji, gdy okoliczności wpływające na to mają w dużej mierze charakter pozatechniczny (o czym była mowa wcześniej).

Poza tym strona powodowa przedstawiła dokumenty opisujące przebieg procesu naprawczego. Z tych względów nieprzydatnym było także przesłuchiwanie pracownika warsztatu, który miał naprawić uszkodzony pojazd M.. Mając sprawozdanie z przebiegu czynności naprawczych, nie było podstaw do kwestionowania okresu od czasu wynajęcia pojazdu do czasu zakończenia naprawy uszkodzonego auta. Przyjęte przez stronę pozwaną 20 dni na jakie jej zdaniem powinna opiewać umowa najmu pojazdu, jest tylko hipotetycznym zestawieniem, które nie ma pokrycia w praktyce napraw pojazdu.

Po wystąpieniu szkody w dniu 20 lipca 2020 r. poszkodowana musiała załatwić kwestie związane z wypożyczeniem auta zastępczego, z oględzinami pojazdu, wybraniem warsztatu naprawczego, dostarczeniem uszkodzonego samochodu do (...). Samochód został dostarczony do warsztatu w dniu 29 lipca 2020 r., co nie wydaje się czynnością dokonana zbyt późno, jeśli się weźmie pod uwagę zakres uszkodzeń. Od 21 lipca 2020 r J. S. (1) korzystała z pojazdu zastępczego. Późniejsze czynności związane z naprawą były niezależne od poszkodowanej, skoro oddała pojazd profesjonalnej firmie zajmującej się remontami.

Co ważne, właściciel warsztatu naprawczego nie był strona umowy najmu pojazdu zastępczego, nie odnosił żadnych korzyści z tego tytułu, nie był więc zainteresowany w sztucznym wydłużaniu czasu niezbędnego na naprawę pojazdu. Reasumując, ani okres wynajmu pojazdu zastępczego nie zbył długi do potrzeb poszkodowanej, ani też dzienna stawka wynajmu nie odbiegała od rynkowych, dlatego przy koszcie wynajmu opiewającym na 12.155,84 zł, nie można zarzucić najemcy pojazdu – jak chce tego strona pozwana – naruszenia przepisów art. 354 § 2 i art. 362 k.c. Skoro strona pozwana wypłaciła z tytułu wynajmu pojazdu kwotę 2.700,00 zł, to dochodzona kwota 6.402,00 zł mieści się w sumie należnej z tytułu zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego.

Strona powodowa nabyła sporną wierzytelność na podstawie niekwestionowanych umów przelewu wierzytelności, co dawało podstawę do zasadzenia od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwoty dochodzonej pozwem. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. (...) Sp. z o.o. wystawił fakturę za najem pojazdu zastępczego w dniu 27.08.2020 r, a strona pozwana w dniu 6 września 2020 r. odniosła się do tego żądania.

Tak więc odsetki od dochodzonej należności zasądzono od dnia 7.10.2020 r. – zgodnie z żądaniem pozwu. O kosztach procesu orzeczono na podstawie przepisu art. 98 k.p.c. Do kosztów procesu strony powodowej należały: 400,00 zł – opłata sądowa, 1.800,00 zł – koszty zastępstwa procesowego, 17,00 zł – opłata skarbowa od pełnomocnictwa.