XII Ko 43/23 · Sąd powszechny

Sygn. akt XII Ko 43/23

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lipca 2024 roku Sąd Okręgowy w Warszawie XII Wydział Karny w składzie: Przewodnicz ący: sędzia del. Anna Kuzaj Protokolant: Gabriela Lutek, Mateusz Jasik, Adrian Wykrętowicz przy udziale Prokuratora: Krzysztofa Stańczuka, Małgorzaty Herter-Dziurzyńskiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniach 15 kwietnia 2024 r., 12 czerwca 2024 r. oraz 25 lipca 2024 r. w Warszawie sprawy z wniosku I. C. przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie i zadośćuczynienie wynikłe z wydania decyzji o internowaniu w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia 1981 r. w Polsce stanu wojennego orzeka I. na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. z 2024 r. poz. 442) umarza postępowanie; II. na postawie art. 554 § 4 k.p.k. kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Formularz UWO Sygnatura akt XII Ko 43/23 WNIOSKODAWCA I. C. ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA 1. Odszkodowanie (kwota główna) Odsetki 1. 70.000 zł -- 2. Zadośćuczynienie (kwota główna) Odsetki 1. 125.000 zł -- 3. Inne 1. -- Ustalenie faktów Fakty uznane za udowodnione Lp. Fakt Dowód Numer karty 3.1.1. I. C. był od 1979 r. pracownikiem (...) Zakładów (...) w P.. Był zaangażowany w działalność (...), Komitetu (...) oraz (...). Po wprowadzeniu stanu wojennego został w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. internowany. Z końcem grudnia 1981 r. rozwiązany został jego stosunek pracy, na jego wniosek, złożony jeszcze 1 grudnia 1981 r.

I. C. był internowany do dnia 5 sierpnia 1982 r. W późniejszym okresie nie mógł znaleźć pracy, on i jego rodzina byli także nękani przez Służbę Bezpieczeństwa. I. C. został ostatecznie zmuszony do opuszczenia kraju. zeznania I. C. 64-68 dokumentacja Instytutu Pamięci Narodowej 30-46, 47-57, 75-121 pisma (...) S.A. 122, 129-135 3.1.2. W dniu 17 listopada 2008 r. do Sądu Okręgowego w Warszawie w wpłynął wniosek I. C. o odszkodowanie i zadośćuczynienie w związku z internowaniem w dniu 12 grudnia 1981 r. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VIII Ko 428/08.

I. C. żądał zadośćuczynienia za internowanie w wysokości 25.000 zł oraz odszkodowania związanego z utratą wynagrodzenia w łącznej wysokości 70.000 zł. Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2009 r. Sąd Okręgowy w Warszawie częściowo uwzględnił wniosek I. C. i zasądził na jego rzecz kwotę 24.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, zaś w pozostałej części wniosek oddalił. Nie zostało sporządzone uzasadnienie wyroku. Wyrok nie został zaskarżony i uprawomocnił się z dniem 9 kwietnia 2009 r. akta sprawy VIII Ko 428/08 Fakty uznane za nieudowodnione Lp.

Fakt Dowód Numer karty 3.2.1. ocena DOWODów Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 3.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 3.1.1 zeznania I. C. Sąd generalnie dał wiarę zeznaniom świadka, albowiem były one logiczne i spójne, korespondowały także z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie. dokumentacja Instytutu Pamięci Narodowej, pisma (...) S.A., akta sprawy VIII Ko 428/08 Brak podstaw do kwestionowania wiarygodności tych dokumentów. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 3.1 albo 3.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu 3.1.1 częściowo zeznania I.

C. Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka na okoliczność sposobu rozwiązania stosunku pracy z (...) Zakładami (...) (k. 66), albowiem pozostawały one w sprzeczności z dokumentacją pracowniczą przedstawioną przez (...) (k. 129-135). PODSTAWA PRAWNA Odszkodowanie 1. Kwota główna Odsetki 1. Zwięźle o powodach podstawy prawnej Zadośćuczynienie 2. Kwota główna Odsetki 1. Zwięźle o powodach podstawy prawnej Inne 3.

1. Zwięźle o powodach podstawy prawnej ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU W PRZEDMIOCIE ŻĄDANIA Zwięźle o powodach rozstrzygnięcia Odszkodowanie 1. Kwota główna Odsetki 1. Zadośćuczynienie 2. Kwota główna Odsetki 1. Inne 3.

1. W przedmiotowej sprawie ujawniła się negatywna przesłanka procesowa w postaci powagi rzeczy osądzonej, o której mowa w art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. Zgodnie z treścią tego przepisu nie wszczyna się postępowania karnego, a wszczęte umarza, jeżeli postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby (lub, odpowiednio do realiów niniejszej sprawy, z wniosku tego samego uprawnionego na tej samej podstawie faktycznej) zostało prawomocnie zakończone. Faktyczną podstawą wniosku I. C. jest jego internowanie w okresie od dnia 13 grudnia 1981 r. do dnia 5 sierpnia 1982 r.

Taką samą podstawę faktyczną miał wniosek I. C. z dnia 15 listopada 2008 r., zarejestrowany pod sygn. VIII Ko 428/08. Stwierdzić zatem należy, iż oba w/w wnioski są tożsame zarówno co do osoby wnioskodawcy, jak i okoliczności faktycznych, stanowiących podstawę wniosku. Postępowanie w sprawie VIII Ko 428/08 zostało prawomocnie zakończone wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2009 r., częściowo uwzględniającym roszczenie wnioskodawcy. Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się z dniem 9 kwietnia 2009 r. Stwierdzić zatem należy, iż tożsamy wniosek I.

C. został już prawomocnie rozpoznany, w związku z czym zaktualizowała się przesłanka umorzenia postepowania, o której mowa w art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. Z treści uzasadnienia wniosku I. C. z dnia 15 czerwca 2023 r., inicjującego przedmiotowe postępowania, wynika, iż przyczyną złożenia drugiego wniosku jest zmiana przepisów ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. z 2024 r. poz. 442) (dalej: ustawa lutowa).

Istotnie, w dacie złożenia pierwotnego wniosku oraz w dacie wydania wyroku w sprawie VIII Ko 428/08, ówcześnie obowiązujący art. 8 ust. 1a ustawy lutowej stanowił, że zasądzone na podstawie tej ustawy odszkodowanie i zadośćuczynienie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 25.000 zł. Przepis ten został przez Trybunał Konstytucyjny uznany za niezgodny z Konstytucją wyrokiem z dnia 1 marca 2011 r. (sygn. P 21/09) i utracił moc z dniem 10 marca 2011 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał wskazał, że oznacza ono możliwość wznowienia postępowania w trybie art. 540 § 2 k.p.k., ale jedynie wówczas, gdy żądania wniosku i poniesiona szkoda i krzywda przekraczały przewidziane w ustawie 25.000 zł (pkt 7.3 uzasadnienia).

Powyższe jednoznacznie wskazuje, iż wyrok TK z dnia 1 marca 2011 r. oraz będąca jego skutkiem utrata mocy art. 8 ust. 1a ustawy lutowej nie mogą stanowić podstawy do skutecznego wniesienia ponownego wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie z tytułu bezprawnego internowania. Jeżeli wnioskodawca uważa, że wysokość kwot zasądzonych na jego rzecz w sprawie VIII Ko 428/08 wynikała z treści art. 8 ust. 1a ustawy lutowej, winien złożyć wniosek o wznowienie postępowania w sprawie VIII Ko 428/08 na podstawie art. 540 § 2 k.p.k., nie zaś składać ponowny wniosek o przyznanie odszkodowania i zadośćuczynienia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy umorzył postępowania w przedmiocie ponownego wniosku I. C. o odszkodowanie i zadośćuczynienia wobec powagi rzeczy osądzonej, albowiem jego wcześniejsze roszczenie w tym zakresie zostało już prawomocnie rozstrzygnięte w innym postępowaniu. Wnioskodawca winien natomiast rozważyć złożenie wniosku o wznowienie postępowanie w sprawie VIII Ko 428/08 w związku z utratą mocy obowiązującej art. 8 ust. 1a ustawy lutowej Inne ROZSTRZYGNIĘCIA Zawarte w WYROKU Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności KOszty procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności II Mając na uwadze, iż stosownie do dyspozycji art. 554 § 4 zd. pierwsze k.p.k., postępowanie jest wolne od kosztów sądowych, Sąd kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.

PODPIS