II Ka 723/22
Sygn. akt II Ka 723/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 listopada 2022r. Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Grażyna Jaszczuk Protokolant: p. o. sekr. sąd. Olga Wojtczuk przy udziale Prokuratora Anny Makarewicz-Poszytek po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy D. B. oskarżonego z art. 178a § 4 k.k. na skutek apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 8 lipca 2022 r. sygn. akt II K 573/20 na podstawie art. 440 kpk wyrok uchyla i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Garwolinie do ponownego rozpoznania. -UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II Ka 723/22 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 8 lipca 2022 r., sygn. II K 573/20 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty ---- ---------------------- -------------------------------------------------------------- -------------- -------------- 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty --------- -------------------- -------------------------------------------------------------- -------------- -------------- 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu ----------------- ------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------- 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu ---------------- ------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------- 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 1. Obraza przepisów postępowania karnego, mająca wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 4 kpk, art. 7 kpk i art. 410 kpk, poprzez dokonanie dowolnej i sprzecznej z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także na wybiórczej analizie tylko jego części, która wyłącznie obciąża oskarżonego, co stanowi naruszenie zasad obiektywizmu, a co w konsekwencji skutkowało: a. jednostronną oceną materiału dowodowego i uznanie za wiarygodne wyłącznie dowody obciążające D. B., przy jednoczesnym pominięciu dowodów świadczących o tym, iż oskarżony nie dopuścił się popełnienia czynu zarzucanego mu aktem oskarżenia; b. powierzchowną oceną pozostałego materiału dowodowego, który miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w postaci opinii Zakładu Genetyki Sądowej, z której wynika, iż na jednej z próbek zabezpieczonej w pojeździe marki S. (...) należącym do oskarżonego znajdują się ślady DNA innej osoby, co potwierdza, iż tym samochodem w dniu zdarzenia jechała również inna osoba; c. odmówieniu waloru pełnej wiarygodności zeznaniom świadka A. G. (1), w których to zeznaniach świadek przyznał się wprost, iż to on był w dniu 20 marca 2020 r. kierowcą pojazdu S. (...) i to on doprowadził do wypadku; d. odmówieniu waloru pełnej wiarygodności zeznaniom świadka I. Z., która na rozprawie w dniu 14 marca 2022 r., stwierdziła, iż przesłuchujący ją w dniu 20 marca 2020 r. funkcjonariusz Policji S. T. wywierał na nią wpływ, aby złożyła zeznania pogrążające D. B., co świadczy o stronniczym prowadzeniu przez tego funkcjonariusza niniejszego postępowania przeciwko oskarżonemu; 2. Błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, mający wpływ na jego treść, a polegający na błędnym przyjęciu, iż D. B. w dniu 20 marca 2020 r., na drodze publicznej, w miejscowości W. K., gminy T., województwa (...), prowadził samochód osobowy marki S. (...) o numerze rejestracyjnym (...), będąc w stanie nietrzeźwości 1,39 ‰ alkoholu we krwi, w sytuacji gdy w rzeczywistości kierowcą pojazdu był A. G. (2). ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Sąd Okręgowy korzystając z uprawnienia, jakie stwarza art. 436 kpk, w ogóle nie oceniał zarzutów obrońcy. Nie odznaczył zatem kratki „zasadny/niezasadny” zarzut w odpowiedniej rubryce tabelarycznego uzasadnienia na formularzu. W II instancji wydano wyrok kasatoryjny, zgodnie z wnioskiem apelacyjnym, ale bynajmniej nie z uwagi na stwierdzenie uchybień, na które wskazywał obrońca, lecz z uwagi na okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu, których stwierdzenie było wystarczające do wydania wyroku. Omówiono je w następnej rubryce. Wniosek - o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego D. B. od popełnienia zarzucanego mu czynu; ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. Rażąca niesprawiedliwość wyroku wydanego w I instancji (art. 440 kpk). Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności Stosownie do treści art. 433 § 1 kpk Sąd Okręgowy był zobowiązany do rozpoznania sprawy nie tylko w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów, ale również w zakresie szerszym, dopuszczonym przez ustawę, w celu ustalenia, czy nie zachodziły w sprawie okoliczności uzasadniające przekonanie, że utrzymanie w mocy wyroku Sądu I instancji byłoby rażąco niesprawiedliwe w myśl art. 440 kpk. Przepis art. 440 kpk zobowiązuje Sąd II instancji do zmiany orzeczenia na korzyść oskarżonego lub uchylenia niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów. Pojęcie "rażąca niesprawiedliwość", przez którą należy rozumieć w szczególności uchybienie wymogu rzetelności procesu, wiąże się nie tylko z łatwością stwierdzenia jej zaistnienia, a więc nie tylko z niesprawiedliwością oczywistą, ale i stopniem natężenia owej niesprawiedliwości, która właśnie musi mieć charakter rażący, czyli bardzo duży (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia z 24.03.2022 r., sygn. I KK 13/22, LEX nr 3418003). Dokładnie tego rodzaju uchybienie stwierdził Sąd Okręgowy, o czym poniżej. W przedmiotowej sprawie w zaskarżonym wyroku sygn. II K 573/20 Sądu Rejonowego w Garwolinie wymierzono oskarżonemu D. B. karę bezwzględną 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych oraz świadczenie pieniężne w wysokości 11.000 złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. W postępowaniu sądowym zachodziły uzasadnione wątpliwości w kwestii poczytalności podsądnego D. B., skutkujące przeprowadzeniem dowodu z opinii sądowo-psychiatrycznej. Owa opinia znajduje się na k. 213-216v akt sprawy. W jej wnioskach końcowych (w pkt 2) wskazano, iż w czasie objętym zarzutem oskarżony miał zniesione zdolność do rozpoznania znaczenia czynu i możliwość pokierowania swoim postępowaniem – a zatem była to esencja tego, o czym stanowi przepis art. 31 § 1 kpk, ze wszystkimi tego skutkami. W świetle bogatego orzecznictwa Sądu Najwyższego i piśmiennictwa, poczytalność oskarżonego jest jedną z okoliczności, które wymagają stwierdzenia przy wykorzystaniu opinii biegłych, albowiem jej stwierdzenie wymaga wiedzy specjalnych. W takiej sytuacji na organie procesowym zawsze ciąży obowiązek zasięgnięcia opinii biegłych. Wiadomości, których mogą dostarczyć biegli, nie mogą być zastąpione przez organ procesowy, albowiem wówczas opinia taka nie mogłaby zostać skontrolowana ani przez strony, ani przez sam organ. Organ ten nie może występować w podwójnej roli - organu procesowego i źródła dowodowego. Zatem nawet gdyby Sąd posiadał wiadomości specjalne, to i tak zgodnie z treścią art. 193 § 1 kpk musi korzystać z opinii biegłych. Tymczasem Sąd a quo w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, całkowicie wbrew temu co miał w aktach sprawy, dokładnie wbrew wyżej wymienionej opinii sądowo-psychiatrycznej, poczynił ustalenia faktyczne, zgodnie z którymi „Oskarżony miał w czasie czynu zachowaną pełną zdolność do rozpoznania znaczenia czynu i możliwość pokierowania swoim postępowaniem” (zd.6 w fakcie 6, k. 267). Ocenie w/w opinii w tabelarycznym uzasadnieniu sporządzonym przez Sąd I instancji w rubryce 2.1 dotyczącej dowodów uznanych za wiarygodne nie poświęcono ani jednego zdania, jedynie ją wymieniając po lewej stronie tabeli, wśród innych dowodów z dokumentów (k. 269 verte). D. B. w sprawie niniejszej reprezentował obrońca z wyboru (pełnomocnictwo, k. 94), który powyższego uchybienia nie zawarł w apelacji wniesionej na korzyść swojego mocodawcy. Powyższe uchybienia, a dokładniej przeoczenia zarówno po stronie Sądu Rejonowego, jak i obrońcy były wręcz rażące, bezsporne, widoczne na pierwszy rzut oka, nie wymagające zagłębiania się w kwestie proceduralne i miały realny, rzeczywisty wpływ na treść zaskarżonego wyroku. W przekonaniu Sądu Okręgowego, obojętnie jak zakwalifikować to uchybienie w kontekście przesłanek odwoławczych, zaskarżony wyrok nie mógł się ostać, jako rażąco niesprawiedliwy. Na potrzeby niniejszego uzasadnienia przyjąć można błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść wyroku wydanego w I instancji, polegający na wadliwym ustaleniu zdolności oskarżonego do rozpoznania znaczenia swojego czynu i pokierowania swoim postępowaniem, poczyniony wbrew treści opinii sądowo-psychiatrycznej. W istocie w sprawie niniejszej chodziło o kwestię fundamentalną. Przepis art. 31 § 1 kk przewiduje okoliczność wyłączającą winę sprawcy, w sytuacji, w której z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych, nie mógł on w czasie zarzucanego mu czynu rozpoznać jego znaczenia ani pokierować swoim postępowaniem. 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach utrzymania w mocy ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany ------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach zmiany ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ----------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☒ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Uchybienia stwierdzone z urzędu, dyskwalifikowały w całości postępowanie pierwszoinstancyjne, którego efektem był zaskarżony wyrok. Dążenia ustawodawcy do reformatoryjności postępowania odwoławczego nie należy utożsamiać z intencją zastąpienia Sądu I instancji w procedowaniu co do istoty sprawy. To jest bowiem rolą Sądu I instancji i w ten sposób realizuje się gwarantowana stronom konstytucyjnie realna dwuinstancyjność postępowania, gdyż od orzeczenia tego właśnie Sądu stronom przysługuje środek odwoławczy. W przypadku niezrealizowania przez Sąd a quo powinności dążenia do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i kwestii fundamentalnych od których zależał kształt orzeczenia kończącego sprawę niniejszą, Sąd ad quem stwierdził, iż zaktualizowała się konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku. 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 4.1. ----------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania Procedując po raz kolejny, Sąd Rejonowy w Garwolinie poczyni prawidłowe ustalenia faktyczne w kwestii poczytalności oskarżonego D. B. i następnie wyda orzeczenie uwzględniające te ustalenia, dokonując prawidłowej subsumcji tychże ustaleń pod normy prawa materialnego. Z wyjątkową uwagą Sąd Rejonowy pochyli się także nad oceną dowodu w postaci opinii sądowo-psychiatrycznej, nie tylko w części dotyczącej samych wniosków końcowych, ale całości zawartych w tymże dowodzie spostrzeżeń i uwag biegłych odnoszących się do stanu psychicznego podsądnego w czasie zarzucanego mu czynu, przebiegu jego wcześniejszego leczenia psychiatrycznego i hospitalizacji oraz potrzeby wdrożenia skutecznych rozwiązań przewidzianych w KK, a dotyczących jego aktualnej sytuacji i zagrożeń, jakie stwarza oskarżony dla otoczenia. 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności ---------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 6. Koszty Procesu P unkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności -------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 7. PODPIS 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Prokurator Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Cały wyrok 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☐ zmiana
VI Ka 459/25
Sygn. akt VI Ka 459/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 sierpnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący – Sędzia Robert Bednarczyk Protokolant Joanna Szmel po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2025r. sprawy I. O. ur. (...) w S. c. R. i W. z domu T. oskarżonej z art. 212 § 2 kk i art. 216 § 2 kk z powodu apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego od wyroku Sądu Rejonowego w Lubaniu z dnia 11 kwietnia 2025 r. sygn. akt II K 55/22 I. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I części rozstrzygającej w tan sposób, że uznaje oskarżoną I. O. za winną popełnienia zachowań, opisanych w punkcie 1 i 2 części wstępnej zaskarżonego wyroku ustalając, że dokonała ich ona ze z góry powziętym zamiarem, wyczerpując ustawowe znamiona, opisane w art. 212 §2 kk i art. 216 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 § 1 kk i na podstawie art. 66 § 1 kk i art. 67 § 1 kk postępowanie karne warunkowo umarza na okres próby, wynoszący rok; II. na podstawie art. 67 § 3 kk orzeka od oskarżonej I. O. na rzecz oskarżyciela prywatnego S. S. nawiązkę w kwocie 500 zł; III. zasądza od oskarżonej I. O. na rzecz oskarżyciela prywatnego S. S. kwotę 840 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postepowaniu odwoławczym; IV. nie wymierza oskarżonej I. O. opłaty za postępowanie odwoławcze. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt VI Ka 459/25 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Lubaniu z dnia 11 kwietnia 2024 r., sygn. akt II K 55/22 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☒ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca oskarżonego ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 1 Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty ------------------ ---------------------------------------------------- -------------- ---------- 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty ------------------ ---------------------------------------------------- ------------ ---------- 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu -------------- ------------------------------ -------------------------------------------------------------- 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu -------------- ------------------------------ -------------------------------------------------------------- 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 1. Obraza przepisów postępowania, a to art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. poprzez umorzenie postępowania pomimo braku ku temu podstaw, bowiem stopień społecznej szkodliwości popełnionych przez oskarżoną czynów nie jest znikomy tylko znaczny z przyczyn wymienionych w kolejnym zarzucie; ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny 2. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętego za podstawę orzeczenie, który to miał wpływ na treść zaskarżonego wyroku, polegający na przyjęciu, że: zachowania oskarżonej bezsprzecznie wyczerpujące znamiona przestępstw z art. 212 § 2 k.k. i z art. 216 § 2 k.k. charakteryzują się znikomym stopniem społecznej szkodliwości zarzucanych czynów w sytuacji, gdy: - rodzajem naruszonego dobra była cześć, godność, dobre imię lekarza – chirurga z wieloletnim doświadczeniem oraz wypracowanej przez niego renomy i funkcjonowania jego prywatnej praktyki lekarskiej (z prowadzenia prywatnego gabinetu pokrzywdzony utrzymuje 5 osób – w tym troje małoletnich dzieci) oraz zatrudnia jako pracownika A. M.; - rozmiar wyrządzonej szkody jest wysoki, bowiem doszło do zniewag i zniesławienia za pomocą środków masowego przekazu i codziennie przez kilka lat wpływało lub mogło wpływać na podważanie, czy wątpliwość czytających to potencjalnych pacjentów, a w 2020 r. było około 1.300 osób to obserwujących; - miało to wpływ na bardzo złe samopoczucie pokrzywdzonego; - popełnione przestępstwa przyniosły skutek, pomimo że art. 212 k.k. jest przestępstwem bezskutkowym; - rozmiaru wyrządzonej szkody nie sposób matematycznie wykazać, bo należałoby przeprowadzić dochodzenie ile osób to przeczytało, ale nie udałoby się ustalić ile osób po przeczytaniu rozpowszechniło paszkwile, a oskarżona zbagatelizowała pismo pełnomocnika z dnia 30.07.2021 r. (załącznik do prywatnego aktu oskarżenia) oraz należy mieć na uwadze, że pokrzywdzony nie pracuje już w szpitalu, a jedynie prowadzi prywatną praktykę lekarską, zajmując się od lat m. in. zabiegami chirurgii plastycznej i bez wątpienia w tak małym mieście jakim jest L. oraz w zw. z faktem, że obecnie w znakomitej większości pacjenci bazują na opiniach zamieszczonych w Internecie, z dużą dozą prawdopodobieństwa graniczącą z pewnością utracił wielu pacjentów oraz był przez te lata oceniany pejoratywnie przez potencjalnych pacjentów i ich rodziny, znajomych; - dokonane zostały za pośrednictwem Internetu; - bierny odbiór lokalnej społeczności mógł być bardzo szeroki; - nie wiadomo jak ucierpiał wizerunek prywatnej praktyki lekarskiej i chirurga; - w sytuacji, gdy za o wiele bardzie błahe pomówienia i to czynione niepublicznie, czyli nie za pośrednictwem Internetu czy zniewag Sąd Rejonowy w Lubaniu nie uznał za społecznie szkodliwe w stopniu znikomym i wymierzył stosowne kary, środki karne, ewentualnie warunkowo umorzył postępowanie, orzekając jednocześnie nawiązkę na rzecz pokrzywdzonych; - pomówienia i zniewagi były zamieszczone w opiniach o pokrzywdzonym od 2020 r. do 7.08.2024 r.; - oskarżona pomimo otrzymania pisma od pełnomocnika pokrzywdzonego w lipcu 2021 r. zbagatelizowała je i nie usunęła wpisów przez następne lata; - oskarżona groziła oskarżonemu, że pomówi go wysyłając wpisy do 1300 osób, które śledziły jego praktykę; - zniesławienie w formie kwalifikowanej należy do takich działań, których skutki są w znacznym stopniu „nieodwracalne”; - uznanie, że dobro takie jak dobre imię oraz godność pokrzywdzonego posiadają wartość nieznaczną, bowiem popełnianie takich przestępstw zagrożone najwyżej karą roku pozbawienia wolności, w sytuacji gdy dobre imię oraz godność oskarżyciela prywatnego są jednymi z najwyższych dóbr, szczególnie że od jego dobrego imienia zależy los finansowy 5 osób – pokrzywdzonego, jego partnerki i pracownicy oraz trojga małoletnich dzieci, a S. S. od wielu lat wykonuje zawód chirurga, jest powszechnie znany, musi legitymować się zaufaniem pacjentów m. in. w celu utrzymania trojga małoletnich dzieci, ponadto w życiu prywatnym równie bardzo zależy mu na tych wartościach, bowiem lekarz zawsze powinien licować z powagą wykonywanego zawodu; - poprzez uznanie, że nie doszło do wyrządzenia szkody, a jedynie narażenia S. S. na szkody, w sytuacji gdy: a) nie jest obiektywnie możliwym ustalenie jakie straty finansowe poniósł i poniesie w najbliższych latach pokrzywdzony w zw. z prowadzeniem prywatnej praktyki lekarskiej, ale jest faktem notoryjnym, że w dzisiejszych czasach w pierwszej kolejności społeczeństwo kieruje się opiniami zamieszczonymi w Internecie, obojętnie czy chodzi o hotel, wczasy czy lekarza albo adwokata; b) wypowiedź skonsternowanego pokrzywdzonego, który nie jest prawnikiem, a jego językiem ojczystym jest język ukraiński, że „nie domaga się żadnego zadośćuczynienia” nie oznacza, że rozróżnia pojęcia – zadośćuczynienie, odszkodowanie, nawiązka, a już na pewno nie może stanowić o tym, czy doznał szkody, czy tylko był narażony na szkodę, bo te okoliczności ocenia Sąd, a nie oskarżyciel prywatny, to nie S. S. miał w sposób obiektywnie niemożliwy ustalić wartość szkód, tylko Sąd Rejonowy w Lubaniu kierując się logiką, zasadami wiedzy i doświadczenia, faktami notoryjnymi; ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny 3. Rażące naruszenie przepisów postępowania karnego, w szczególności naczelnych zasad procesowych, mających wpływ na treść zaskarżonego wyroku w postaci art. 2 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. poprzez naruszenie zasad obiektywizmu procesowego, sprzeczną z zasadami logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny a nie swobodny, m. in. poprzez niedostrzeganie lub całkowite pomijanie przez Sąd Rejonowy w Lubaniu istotnych faktów, np. że wpisy były zamieszczone od listopada 2020 r. do sierpnia 2024 r., że oskarżona groziła, że roześle paszkwil do 1.300 osób, że rozpoznawana była kwestia zabiegu nie leczniczego tylko upiększającego i to bez pozyskania opinii biegłego specjalisty z zakresu chirurgii plastycznej, że lek. med. M. K. przeprowadzał zabiegi po pokrzywdzonym, ale nie ustalono, co działo się z oskarżoną pomiędzy kolejnymi korekcjami, mogła np. skorzystać z usług jeszcze innego lekarza, czego wykluczyć się nie da i w zw. z faktem, że zastosował drugą, alternatywną metodę, nie mógł oceniać czy pochwalić metody oskarżyciela, ale nie uznał ją za błędną, nieprawidłową, tłumaczył jedynie, że on stosuje metodę poprzez nacięcie skóry, co jest większą ingerencją w organizm oraz co najistotniejsze oświadczył, że co do implantacji nici nie może się wypowiedzieć, bo nie wykonuje tych zabiegów, co doprowadziło do błędnie ustalonego stanu faktycznego i miało bezpośredni wpływ na treść zaskarżonego wyroku; ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny 4. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, polegający na przyjęciu, że: 1) oskarżona I. O. dopuściła się przypisanych jej czynów w konkretnych okolicznościach, wywołanych zachowaniem samego oskarżyciela prywatnego m. in. poprzez wykonanie nieskutecznego i kosztownego dla I. O. zabiegu korekty uszu przy użyciu nieodpowiedniej metody, co w konsekwencji spowodowało u kobiety cierpienie fizyczne oraz psychiczne i nie spełnione marzenia w sytuacji, gdy to właśnie I. O. zależało na tej metodzie zabiegu, była doskonale poinformowana o skutkach ubocznych, o powikłaniach i niemożności osiągnięcia zamierzonego efektu w związku z faktem, że anatomiczna budowa uszu oskarżonej już sama w sobie wykluczała osiągnięcie w 100% wymaganego przez nią efektu; 2) S. S. zapewnił oskarżoną I. O. o tym, że nici zastosowane do korekcji uszu odpadną, co w rzeczywistości nie nastąpiło szpecąc ich wygląd, w sytuacji gdy oskarżona doskonale zdawała sobie sprawę z tego, że nici te po pierwsze są niewchłanialne, a po drugie nie można dążyć do tego, aby te nici odpadły, bowiem w rzeczywistości nici te utrzymują zamierzoną pozycję uszu poprzez przymocowanie ich bliżej głowy; 3) S. S. zeszpecił wygląd uszu oskarżonej w sytuacji, gdy jeszcze przed przybyciem do niego oskarżona I. O. twierdziła, ze te uszy są nieprawidłowe i dlatego następnie wykonała kilka operacji mających na celu korektę uszu i w sytuacji, gdy brak jakiegokolwiek dowodu, że te uszy zostały zeszpecone, szczególnie że skutki uboczne czy powikłania związane z tego typu zabiegu oskarżona doskonale znała, a w związku z faktem, że nie jest to zabieg ratujący życie czy zdrowie, tylko zabieg upiększający, to w takich przypadkach odpowiedzialność za negatywne konsekwencje w pierwszej kolejności powinna wziąć na siebie oskarżona. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Ad. 1 i 2 Zarzut dotyczący oceny stopnia społecznej szkodliwości popełnionego przez I. O. czynu był częściowo zasadny. Jak wynika z akt badanej sprawy, oskarżona zamieściła wpisy o charakterze znieważającym i zniesławiającym S. S. za pośrednictwem Internetu na popularnym serwisie społecznościowym, na którym były one widoczne dla nieokreślonej liczny odbiorców przez kilka lat i odnosiły się bezpośrednio do prowadzonej przez pokrzywdzonego działalności medycznej, godząc w jego wizerunek jako lekarza. Ze względu na tę okoliczność Sąd Odwoławczy przyjął, iż stopień społecznej szkodliwości popełnionego przez nią czynu był wyższy niż znikomy. Brak jest jednak podstaw do stwierdzenia, iż czyn ten cechował się znacznym stopniem społecznej szkodliwości, czego domagał się pełnomocnik oskarżyciela prywatnego. Przypomnieć należy, iż zgodnie z regulacją art. 115 § 2 k.k. przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego lub zagrożonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia. Sytuacja rodzinna pokrzywdzonego ani okoliczność, iż zatrudnia on pracownika, nie mają wpływ na ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu, jakiego dopuściła się I. O.. Nie określono rozmiarów szkody, jakie wywołały publikowane przez oskarżoną wpisy. Sama liczba osób „obserwujących” stronę pokrzywdzonego na portalu F. nie ma bezpośredniego przełożenia na określenie wysokości ewentualnej szkody wyrządzonej popełnionym przestępstwem, choć oczywiście determinuje stopień społecznej szkodliwości dokonanego czynu. Biorąc jednak pod uwagę okoliczności popełnienia czynu należało mieć także na względzie ówczesną sytuację oskarżonej, która odczuwała dolegliwości bólowe po nieskutecznym zabiegu, który wymagał powtórzenia przy zastosowaniu innej metody i wiązał się dla oskarżonej z dodatkowymi kosztami, co z kolei przekłada się na umniejszony stopień jej winy. Ad. 3 Wbrew stanowisku skarżącego, Sąd Rejonowy dokonał całościowej i swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zgodnej z zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Sama niezgodność poczynionych ustaleń faktycznych z subiektywnym stanowiskiem oskarżyciela prywatnego nie jest wystarczająca do stwierdzenia, iż w badanej sprawie doszło do naruszenia zasad postępowania. Wobec powyższego zarzut naruszenia zasad określonych w art. 2 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. uznać należało w realiach niniejszej sprawy za bezzasadny. Ad. 4 Wbrew stanowisku wyrażonemu w wywiedzionym środku odwoławczym, Sąd Rejonowy w sposób obiektywny przeanalizował okoliczności badanej sprawy, czemu dał wyraz w pisemnych motywach wydanego orzeczenia. Niewątpliwie oskarżona nie powinna zamieszczać wpisów o cytowanej treści na profilu gabinetu prowadzonego przez pokrzywdzonego w mediach społecznościowych. Jeżeli miała obiekcje lub wątpliwości co do prawidłowości przeprowadzonego zabiegu, powinna wyjaśnić je w formie nie naruszającej zasad społecznych i prawnych, rozpoczynając od wizyty kontrolnej u lekarza przeprowadzającego zabieg. Nie skorzystała też z możliwości dochodzenia swoich roszczeń na drodze sądowej. W toku postępowania nie udowodniono, aby S. S. dopuścił się błędu medycznego podczas wykonywania zabiegu korekcji uszu, chociaż wiadomości wymieniane z pokrzywdzonym po zabiegu utrzymywały oskarżoną w przekonaniu, iż użyte podczas zabiegu i widoczne nici z czasem się rozpuszczą. Okoliczność, iż zabieg, któremu poddała się I. O., nie służył ratowaniu zdrowia i życia, lecz miał charakter upiększający, w żaden sposób nie podważa prawidłowości ustaleń Sądu Rejonowego w tym przedmiocie. Skoro pokrzywdzony oferował w swoim gabinecie zabiegi z zakresu medycyny estetycznej, to oskarżona mogła oczekiwać, iż uzyska oczekiwany przez nią efekt. Wniosek Zmiana zaskarżonego wyroku poprzez adekwatne do ww. okoliczności wymierzenie kary i środka karnego oraz obciążenie oskarżonej I. O. kosztami postępowania oraz zastępstwa procesowego, a także zasądzenie kosztów postępowania i zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Wniosek pełnomocnika oskarżyciela prywatnego został uwzględniony częściowo i skutkował warunkowym umorzeniem postępowania wobec I. O. na okres próby jednego roku w oparciu o art. 66 § 1 k.k. i art. 67 § 1 k.k. Jak już wspomniano, pełnomocnik oskarżyciela prywatnego zasadnie podniósł, iż stopień społecznej szkodliwości popełnionego przez oskarżoną czynu był wyższy niż znikomy. Chociaż pełnomocnik oskarżyciela prywatnego domagał się skazania I. O., to przypomnieć należy, iż zgodnie z zawartą w art. 454 § 1 k.p.k. regułą ne peius Sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w pierwszej instancji umorzono postępowanie. W badanej sprawie doszło do ziszczenia się przesłanek określonych w art. 66 § 1 k.k.: wina i społeczna szkodliwość popełnionego przez I. O. czynu nie są znaczne, a okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości. Także postawa oskarżonej, jej właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy tryb życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegała porządku prawnego i nie popełni ponownie przestępstwa. I. O. nie była dotąd karana, prowadzi spokojny i ustabilizowany tryb życia, a ponadto wyraża krytyczny stosunek do popełnionego czynu: przyznała, iż umieszczała wpisy na pośrednictwem portalu społecznościowego będąc pod wpływem emocji i przedłużającego się bólu, ale wpisy te usunęła i przeprosiła pokrzywdzonego. W tych okolicznościach warunkowe umorzenie postępowania uznać należało za wystarczające dla osiągniecie wobec oskarżonej celów wychowawczych i prewencyjnych. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU --------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji Przedmiot utrzymania w mocy Sąd Odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie w części, tj. w zakresie sprawstwa i kosztów sądowych. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Rozstrzygnięcia to nie były kwestionowane w wywiedzionym środku odwoławczym, a jego treść nie wymagała ingerencji Sądu II instancji z urzędu, dlatego też orzeczenie w tej części to jako trafne i prawidłowe podlegało utrzymaniu w mocy. 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji Przedmiot i zakres zmiany Sąd Odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w punkcie I części rozstrzygającej w ten sposób, że uznał oskarżoną I. O. za winną popełnienia zachowań opisanych w punkcie 1 i 2 części wstępnej zaskarżonego wyroku ustalając, że dokonała ich ona ze z góry powziętym zamiarem, wyczerpując ustawowe znamiona opisane w art. 212 §2 k.k. i art. 216 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 § 1 k.k. i na podstawie art. 66 § 1 k.k. i art. 67 § 1 k.k. postępowanie karne warunkowo umarzył na okres próby, wynoszący rok. Ponadto w oparciu o art. 67 § 3 k.k. Sąd II instancji orzekł od oskarżonej I. O. na rzecz oskarżyciela prywatnego S. S. nawiązkę w kwocie 500 zł. Zwięźle o powodach zmiany W wyniku przeprowadzonej kontroli odwoławczej Sąd II instancji ustalił, iż stopień społecznej szkodliwości czynów przypisanych I. O. był nie był znaczny, lecz wyższy niż znikomy. W ocenie Sądu Odwoławczego warunkowe umorzenie postępowania będzie wystarczającą reakcją prawno-karną na popełnione przez oskarżoną przestępstwo. Jako że oskarżyciel prywatny nie wykazał wysokości wywołanej przestępstwem szkody ani nie wnioskował o orzeczenie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, nawiązka w wysokości 500 zł będzie adekwatnym środkiem kompensacyjnym w badanej sprawie. 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. --------------------------------------------------------------------- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 4.1. --------------------------------------------------------------------- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności -------------------------------------------------------------------------------------------- 6 Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności III IV Sąd Odwoławczy w oparciu o art. 635 k.p.k. oraz art. 629 k.p.k. w zw. z art. 628 pkt 1 k.p.k. oraz § 11 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023.1964 t.j.) zasądził od oskarżonej I. O. na rzecz oskarżyciela prywatnego S. S. kwotę 840 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym; Ponadto Sąd Odwoławczy w oparciu o art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (Dz.U.2023.123) nie wymierzył oskarżonej I. O. opłaty za postępowanie odwoławcze. PODPIS 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację pełnomocnik oskarżyciela prywatnego Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja określenie stopnia społecznej szkodliwości przedmiotowego czynu skutkująca umorzeniem postępowania w oparciu o art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana
II Ka 72/21
Sygn. akt II Ka 72/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 kwietnia 2021r. Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Grażyna Jaszczuk Protokolant: sekr. sąd. Beata Wilkowska przy udziale prokuratora Tomasza Pniewskiego po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2021 r. sprawy K. M. oskarżonego z art. 178a §1kk na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. akt II K 1316/19 I. wyrok utrzymuje w mocy; II. zasądza od K. M. na rzecz Skarbu Państwa 400 złotych tytułem kosztów sądowych za II instancję. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II Ka 72/21 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. II K 1316/19 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty ---- --------------------- -------------------------------------------------------------- -------------- -------------- 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty ------- ---------------------- ------------------------------------------------------------- -------------- -------------- 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu ----------------- ------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------- 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu ----------------- ------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------- 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Zarzut Mogąca mieć wpływ na treść orzeczenia obraza przepisów postępowania, a mianowicie art. 4, 7, 410 kpk, poprzez: - nienależyte rozważenie treści zeznań świadków P. I., D. W. oraz B. S., wyrażające się uznaniem, iż z zeznań świadków tych wynikało jednoznacznie, że kierowcą samochodu był oskarżony K. M., w sytuacji gdy świadkowie nie widzieli kto kierował pojazdem, a na miejscu zdarzenia znaleźli się już po wystąpieniu kolizji; - nienależyte obdarzenie w całości wiarygodnością zeznań P. K. (1) odnośnie jego pewności na temat tego, iż w pojeździe, w którym znajdował się oskarżony była tylko jedna osoba, w sytuacji gdy zasady logiki i doświadczenia życiowego wskazują na to, że mając na uwadze konieczność skupienia się na drodze kierowca samochodu nie jest w stanie jednoznacznie określić ilość osób podróżujących w każdym z samochodów jadących z naprzeciwka, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego poczynienia na ich podstawie ustaleń, skutkujących uznaniem oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu; - bezpodstawne odmówienie wiarygodności treści wyjaśnień oskarżonego, w sytuacji gdy znajdowały one potwierdzenie w zeznaniach świadka B. M. (1); - bezpodstawne uznanie za chaotyczne, wybiórcze oraz zachowawcze zeznań świadka B. M. (1) i odmówienie im wiarygodności, w sytuacji gdy zeznania świadka były spójne, jasne i logiczne, a także nie były sprzeczne z pozostałą częścią materiału dowodowego, jako że na podstawie zeznań pozostałych świadków nie można jednoznacznie wykluczyć kierowania pojazdem przez inną osobę niż oskarżony; co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego pominięcia przy wydawaniu wyroku okoliczności korzystnych dla oskarżonego. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Sąd Okręgowy nie stwierdził obrazy przepisów art. 7 kpk i art. 410 kpk, wskazanych przez skarżącego. Wniesiony środek odwoławczy sprowadzał się do prostego zaprzeczenia niemal wszystkim ustaleniom Sądu Rejonowego i to wbrew zgromadzonym dowodom, jak również wyrywkowym przedstawieniu przez skarżącego fragmentów depozycji świadków, z jednoczesnym całkowitym przemilczeniem całokształtu okoliczności sprawy i jedynych racjonalnych wniosków - co wymaga podkreślenia – nawet tych, którym obrońca nie był w stanie logicznie i przekonująco zaprzeczyć. Tylko rzetelne sporządzenie środka odwoławczego, odnoszące się do stanu zgromadzonych w sprawie dowodów, z respektowaniem przepisu art. 410 kpk, który obowiązujące nie tylko Sąd ferujący wyrok, ale wszystkie strony procesowe pozwala na podjęcie rzeczowej dyskusji ze skarżącym. W orzecznictwie wskazuje się, iż niedopuszczalne jest analizowanie poszczególnych dowodów w kwestii ich wiarygodności jak i istotności dla orzekania w oderwaniu od ich całokształtu, ignorowanie ich wzajemnego powiązania i zależności. I o ile analizowanie kwestii wiarygodności konkretnego dowodu może odbywać się - przynajmniej we wstępnej fazie owej analizy - przy uwzględnieniu wyłącznie jego treści, o tyle rozstrzyganie co do winy nie może się toczyć odrębnie na gruncie każdego dowodu. Obowiązek dostrzegania wszystkich dowodów i okoliczności z art. 410 kpk nie może zostać prawidłowo zrealizowany wówczas, gdy każda z okoliczności wynikających z przeprowadzonego przewodu sądowego widziana jest osobno, niejako w sposób wyizolowany i oderwany od wszystkich okoliczności pozostałych. Takie swoiste atomizowanie dowodów i okoliczności wyklucza możliwość dokonania ich oceny w sposób zgodny z zasadami prawidłowego rozumowania, jak tego wymaga art. 7 kpk. Jest oczywiste, że izolacja od siebie poszczególnych dowodów i wynikających z nich faktów powoduje, iż będące przedmiotem osądu zdarzenie faktyczne przestaje być spójnym ciągiem następujących po sobie i wzajemnie powiązanych elementów faktycznych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. II AKa 377/14, Legalis Numer 1186074). W przedmiotowej sprawie, jeszcze raz podkreślenia wymaga, iż Sąd Rejonowy stwierdzając winę oskarżonego w zakresie czynu z art. 178a § 1 kk, dysponował zeznaniami dwóch świadków, którzy widzieli jak kierujący samochodem C. (...) oskarżony zaczął łapać pobocze, później wjechał do rowu i uderzył w drzewo (k. 23v – D. W. i k. 26v – B. S.). Jak również zeznaniami P. K. (2) – przypadkowego kierowcy samochodu poruszającego się z naprzeciwka, który również widział moment, w który kierujący pojazdem C. stracił panowanie nad pojazdem i uderzył w drzewo. Wyżej wymienieni pospieszyli na pomoc oskarżonemu, wezwali także służby alarmowe, telefonując na nr 112. Zgodnie z ich relacją, oskarżonemu nie towarzyszył żaden pasażer, K. M. był sam, sam wydostał się również z uszkodzonego samochodu. Wyniki badania jego stanu trzeźwości pozostały bezdyskusyjne (2,65 ‰ alkoholu we krwi) i nie zostały w żaden sposób podważone. Sąd Okręgowy nie dostrzegł przy tym zasadniczych powodów, aby powtarzać okoliczności szczegółowo i przekonująco przytoczone w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku, co wiązałoby się z cytowaniem całych rubryk tabelarycznego uzasadnienia. Odmowa przyznania przymiotu wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego i zeznaniom B. M. (2) – świadka, który w niniejszym postępowaniu pojawił się na zaawansowanym etapie postępowania dowodowego, kilkanaście miesięcy od zdarzania, spotkała się z pełną akceptacją Sądu Odwoławczego. Argumenty przestawione przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku niejako wyprzedzały argumenty przedstawione przez obrońcę oskarżonego we wniesionej apelacji. Sąd Rejonowy ocenił złożone w tej sprawie relacje kompleksowo i we wzajemnym względem siebie powiązaniu, zaś obrońca oskarżonego w ramach wniesionej apelacji postuluje wyłącznie postrzeganie zeznań B. M. (2) w sposób jednostkowy, w zupełnym oderwaniu niemal od całego materiału dowodowego zgromadzonego w tej sprawie, za wyjątkiem niespójnych zewnętrznie, a nawet wewnętrznie wyjaśnień oskarżonego. Sąd Odwoławczy, analogicznie jak Sąd Rejonowy nie dostrzegł w sprawie jakichkolwiek wątpliwości odnośnie możliwości podróżowania oskarżonego w dniu zdarzenia jako pasażer, a nie kierowca. Podzielnie stanowiska obrońcy odnośnie innego, aniżeli oskarżony, kierowcy samochodu C. nr rej. (...) w dniu zdarzenia, wiązałoby się z akceptacją zupełnie sprzecznej ze zgromadzonymi dowodami bezpodstawnej hipotezy, co doprowadziło by do obrazy art. 5 § 2 kpk. Wniosek - o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uniewinnienie oskarżonego K. M. od popełnienia zarzucanego mu czynu. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Bezzasadność zarzutu warunkowała bezzasadność wniosku. Zarzut 2. Mogący mieć wpływ na treść orzeczenia, błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę tego orzeczenia, poprzez dowolne, błędne, nieznajdujące oparcia w całokształcie zebranego materiału dowodowego, a przy tym niezgodne z zasadami wiedzy, doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania przyjęcie, iż: - świadkowie widzieli moment kolizji; - oskarżony znajdował się po kolizji na miejscu kierowcy; - gdyby w pojeździe był ktokolwiek inny oprócz oskarżonego to zapewne doznałby obrażeń i nie byłby w stanie uciekać; - oskarżony zasiadał za kierownicą pojazdu i kierował pojazdem mechanicznym znajdując się w stanie nietrzeźwości; co w konsekwencji doprowadziło do uznania oskarżonego za winnego zarzucanego mu czynu – podczas gdy analiza całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego nie pozwala na przyjęcie, iż oskarżony dopuścił się jego popełnienia. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Bezzasadność zarzutów obrazy prawa procesowego sformułowanych przez obrońcę oskarżonego, czyniła niezasadnym także wtórny zarzut błędu w ustaleniach faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji, który miałby być następstwem uchybień w zakresie postępowania dowodowego oraz wadliwej oceny przeprowadzonych w sprawie dowodów osobowych, generującej ustalenia faktyczne. Oczywistym pozostaje, że gdyby pierwszoinstancyjna ocena dowodów była inna, a przymiotem wiarygodności zgodnie z postulatem skarżącego zostałyby obdarzone wyjaśnienia oskarżonego i zeznania wspierającej go B. M. (2), zupełnie inne byłyby również poczynione przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne, wskazane w kolejnych punktach, tzw. tiretach zarzutu. Dla skuteczności zarzutu błędu w ustaleniach niezbędne jest wykazanie nie tylko wadliwości ocen i wniosków wyprowadzonych przez Sąd, ale i wykazanie konkretnych uchybień w ocenie materiału dowodowego, jakich dopuścił się Sąd (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 8 czerwca 2004 r., sygn. II AKa 112/04, KZS 2004 nr 8, poz. 60, str. 33, Prok. i Pr. 2005 nr 4, poz. 27, str. 15, Legalis Numer 69935). W ocenie Sądu Okręgowego, skarżący w tej sprawie nie wykazał tego rodzaju uchybień. Wniosek - o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uniewinnienie oskarżonego K. M. od popełnienia zarzucanego mu czynu. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Bezzasadność zarzutu warunkowała bezzasadność wniosku. Zarzut 3. Rażąca niewspółmierność kary pozbawienia wolności, wymierzonej oskarżonemu oraz środków karnych zastosowanych wobec niego, poprzez orzeczenie ich w rozmiarze przekraczającym stopień winy oskarżonego wobec uznania, iż społeczna szkodliwość czynu przypisanego oskarżonemu była wysoka, w sytuacji gdy jak wskazał to nawet Sąd w uzasadnieniu orzeczenia, pojazd poruszał się po wiejskiej drodze w godzinach wieczornych, zaś elementy przytoczone przez Sąd jako uzasadniające uznanie czynu oskarżonego za szkodliwy w stopniu znacznym stanowią tak naprawdę znamiona zarzucanego mu czynu i w związku z tym same w sobie winny pozostawać bez wpływu na surowość wymierzonej kary i zastosowanych środków karnych. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Brak było przesłanek do złagodzenia pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia o karze i środku karnym. Sąd I instancji ma ustawowo zagwarantowaną swobodę w ferowaniu wyroku, w tym kształtowania wymiaru kary. Rolą zaś Sądu Odwoławczego jest weryfikacja, czy granice swobodnego uznania sędziowskiego, stanowiącego zasadę sądowego wymiaru kary nie zostały przekroczone w rozmiarach nie dających się wręcz zaakceptować. Za represję rażąco niewspółmierną uznaje się taką karę, która - pomijając dyrektywy wymiaru kary - w sposób istotny lub wręcz drastyczny odbiega od tej, jaką należałoby wymierzyć przy uwzględnieniu okoliczności przedmiotowych charakteryzujących czyn przypisany sprawcy oraz podmiotowych, związanych z jego osobą. Na gruncie art. 438 pkt 4 kpk nie chodzi bowiem o każdą ewentualną różnicę w ocenach co do wymiaru kary, ale o różnicę ocen tak zasadniczej natury, że karę dotychczas wymierzoną można byłoby określić - również w odbiorze zewnętrznym - jako rażąco niewspółmierną, tzn. niewspółmierną w stopniu nie pozwalającym na jej akceptację (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. V KK 382/19, KZS 2020/5/7, LEX nr 2946540). W realiach kontestowanej sprawy całokształt wymierzonej oskarżonemu represji karnej, tj. zarówno kary zasadniczej, jak i środków karnych, nie sposób uznać za rażąco niewspółmierną. O surowości kary świadczy wszak nie tylko jej rodzaj, ale i stopień wykorzystania sankcji przewidzianej za czyn z art. 178a § 1 kk. W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy słusznie doszedł do przekonania, iż zaistniałe w tej sprawie okoliczności obciążające oskarżonego wykluczają uznanie, iż adekwatną, sprawiedliwą i współmierną represją karną w tej sprawie byłaby kara grzywny, orzeczona z zastosowaniem art. 37a kk. Pamiętać należało, iż oskarżony kierował pojazdem mechanicznym mając 2,65 promila alkoholu we krwi. Znacznie – ponad pięciokrotnie - przekroczył zatem wartość progową stanu nietrzeźwości z art. 115 § 16 kk, tj. 0,5 ‰ lub 0,25 mg/l - decydującą o uznaniu jego czynu za przestępstwo. Oskarżony swoim czynem, poruszając się po drodze publicznej w stanie nietrzeźwości, stworzył poważne niebezpieczeństwo nie tylko dla siebie, ale również dla innych uczestników ruchu drogowego. Najlepszym tego przykładem jest stracenie przez niego panowania nad pojazdem i uderzenie w drzewo. Znaczne były zatem rozmiary szkody grożącej życiu i zdrowiu innych uczestników ruchu drogowego, których w pobliżu nie brakowało (przesłuchani w sprawie świadkowie), mimo tego, iż do czynienia mieliśmy z drogą wiejską. Kwestionowanie tego rodzaju zagrożenia przez obrońcę w ogóle nie przystawało do realiów tej sprawy. Stan nietrzeźwości niejednokrotnie sprzyja zniesieniu krytycyzmu kierowcy, sprzyja brawurze podczas prowadzenia pojazdu, co przejawia się m.in. lekceważeniem zasad bezpieczeństwa i stanowi podłoże licznych kolizji i wypadków drogowych, czego doskonałym odzwierciedleniem są statystyki policyjne. Cele prewencji indywidulanej i generalnej słusznie doprowadziły zatem Sąd I instancji do konstatacji, iż w rozpoznawanej sprawie zachodzi konieczność orzeczenia wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności w wymiarze 8 miesięcy, albowiem łagodniejszy rodzaj kary stanowiłby nadmierną pobłażliwość, doprowadzając oskarżonego, ale również społeczeństwo do przekonania o jego bezkarności. Orzeczenie o warunkowym zawieszeniu wykonania kary próby uzależnione było od pozytywnej prognozy kryminologicznej, do której Sąd Odwoławczy nie miał zastrzeżeń. W ocenie Sądu II instancji, orzeczona przez Sąd Rejonowy represja karna uwzględnia także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa oraz stworzy realne możliwości osiągnięcia korzystnych efektów poprawczych. Przede wszystkim, powinna ona wdrożyć oskarżonego do przestrzegania porządku prawnego i wyrobić w nim poczucie nieuchronności poniesienia konsekwencji za kierowanie pojazdami mechanicznymi w stanie nietrzeźwości, jak również odstraszyć innych nietrzeźwych kierowców, którzy bezrefleksyjnie gotowi byliby pójść w ślady oskarżonego. Zdaniem Sądu Okręgowego, w przedmiotowej sprawie wszelkie powyższe uwagi dotyczące współmierności kary odnoszą się również do środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Oskarżony nie zasługuje na krótszy czasookres wyeliminowania go z grona kierowców. Zbyt krótkie obowiązywanie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych nie spełni swoich celów w zakresie prewencji indywidualnej i generalnej. Wniosek - o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie orzeczonej wobec oskarżonego kary i środków karnych poprzez wymierzenie oskarżonemu za zarzucany mu czyn kary 200 stawek dziennych grzywny w wysokości po 10 zł każda, przy zastosowaniu regulacji z art. 37a kk oraz środka karnego w postaci 1 roku zakazu prowadzenia pojazdów. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Bezzasadność zarzutu warunkowała bezzasadność wniosku. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy Zaskarżony wyrok utrzymano w mocy w całości. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Bezzasadność wniesionej apelacji i brak okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu. 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany ------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach zmiany ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. --------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 4.1. --------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności --------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 6. Koszty Procesu P unkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności II. Na podstawie art. 634 kpk w zw. z art. 636 § 1 kpk w zw. z art. 627 kpk oraz art. 8 w zw. z art. 2 ust. 3 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (tekst jedn. Dz. U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223 z późn. zm.), obciążono oskarżonego kosztami sądowymi za II instancję, na które składały się: 380 zł opłaty od kary oraz 20 zł ryczałtu za doręczenia pism w postępowaniu apelacyjnym. 7. PODPIS