Legislator Case Law & Legislation
II AKa 183/22 AI generated

II AKa 183/22 · Sąd powszechny

Case Number II AKa 183/22
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome SENTENCE

Legislator summary

AI generated

UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 183/22 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. XVIII Ko 109/21 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☒ inny pełnomocnik wnioskodawczyń 1.3.

Legislator headnote

AI generated

art. 438 pkt 1 k.p.k, art. 438 pkt 2 k.p.k, art. 438 pkt 3 k.p.k, art. 438 pkt 4 k.p.k, art. 439 k.p.k, art. 445 § 1 k.c; II AKa 183/22 · Sąd powszechny: Pamiętać trzeba, że w myśl art. 445 § 1 k.c. kwota zadośćuczynienia ma stanowić sumę pieniężną odpowiednią za doznaną krzywdę, a zatem tak ukształtowaną, aby z jednej strony krzywdę tę łagodzić, z drugiej zaś nie stanowić źródła nienależnego wzbogacenia. Innymi słowy kwota ta winna stanowić odczuwalną wartość ekonomiczną, pozostając jednocześnie na pułapie limitowanym przeciętną stopą życiową społeczeństwa, które wszak ponosi koszty należnej rekompensaty za cierpienia moralne wyrządzone przez represyjne Państwo, w którym większość społeczeństwa skazana była na rozliczne ograniczenia w zakresie wolności, swobody rozwoju kulturalnego, ekonomicznego, osobistego.

Keywords

AI generated
credible evidence of persecution corroborating evidence additional charges establishment of the facts proof of negative facts unlawfully obtained evidence

Cited Legislation

AI generated
art. 438 pkt 1 k.p.k
Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k.
art. 438 pkt 2 k.p.k
438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k.
art. 438 pkt 3 k.p.k
– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k.
art. 438 pkt 4 k.p.k
– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k.
art. 439 k.p.k
– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k.
art. 445 § 1 k.c
Pamiętać trzeba, że w myśl art. 445 § 1 k.c.
art. 96 k.p.c
Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności Zgodnie z art. 96 k.p.c.
art. 922 § 1 k.c
AI generated
II AKa 13/22
Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 11 marca 2021 r., sygn.
II Ka 737/25
Sygn. akt II Ka 737/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lutego 2026r. Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Karol Troć Sędziowie: SO Dariusz Półtorak (spr.) SO Anita Kowalczyk- Makuła Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Sieczkiewicz przy udziale prokuratora Tomasza Pniewskiego po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2026 r. sprawy Z. T. oskarżonego z art. 177 § 2 kk w zb. z art. 177 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 5 sierpnia 2025 r. sygn. akt II K 31/25 I. utrzymuje zaskarżony wyrok w mocy; II. zasądza od oskarżonego Z. T. na rzecz oskarżycielki posiłkowej P. W. 1004 zł tytułem zwrotu poniesionych wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika na etapie postępowania odwoławczego; III. zasądza od oskarżonego Z. T. na rzecz Skarbu Państwa 380 zł opłaty za II instancję oraz obciąża go wydatkami postępowania odwoławczego w kwocie 20 zł. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II Ka 737/25 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 5 sierpnia 2025 roku sygn. akt II K 31/25 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐co do winy ☐co do kary ☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐art. 439 k.p.k. ☐brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐uchylenie ☒zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut Zarzuty obrońcy: 1) Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku – poprzez przyjęcie przez Sąd Rejonowy w Siedlcach, że zachodzą podstawy do uznania oskarżonego Z. T. za winnego czynu wyczerpującego dyspozycję art. 177 § 2 kk w zb. z art. 177 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk – w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy skłania ku poczynieniu odmiennych ustaleń, a mianowicie – to nie sposób jazdy oskarżonego, lecz brawurowe zachowanie pokrzywdzonego C. W. (1), kierującego motocyklem marki Ł. (...) nr rej. (...), polegające na przekroczeniu przez motocyklistę dozwolonej prędkości o co najmniej 25 km/h sprawiło, że motocyklista nie był w stanie uniknąć wypadku – podczas gdy przy prędkości jazdy motocyklisty zgodnej z obowiązującym w miejscu zdarzenia ograniczeniem (60 km/h) – co wynika wprost z opinii biegłego sądowego do spraw kryminalistycznej rekonstrukcji wypadków drogowych – do wypadku w ogóle by nie doszło. 2) Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku – poprzez przyjęcie przez Sąd Rejonowy w Siedlcach, że zaistniały skutek w postaci ciężkich obrażeń ciała u C. W. (1) oraz P. W. pozostaje w normalnym związku przyczynowym wyłącznie z zachowaniem oskarżonego, podczas gdy z opinii biegłego do spraw kryminalistycznej rekonstrukcji wypadków drogowych, a także na podstawie wiedzy powszechnej oraz podstawowych zasad doświadczenia życiowego, należy uznać, że: a) Przy prędkości jazdy motocyklisty zgodnej z obowiązującym w miejscu zdarzenia ograniczeniem, tj. 60 km/h – do wypadku w ogóle by nie doszło, b) Zdecydowanie większa od dopuszczalnej prędkość motocykla (wynosząca 85 km/h w miejscu, w którym dopuszczalna prędkość ograniczona została do 60 km/h) skróciła czas dostępny na reakcję motocyklisty – i to właśnie jazda z nadmierną prędkością całkowicie uniemożliwiła motocykliście podjęcie skutecznych manewrów obronnych, które mogłyby zostać skutecznie wykonane, gdyby prędkość motocykla nie przekroczyła prędkości administracyjnie dopuszczalnej w miejscu zdarzenia, c) Nadmierna prędkość motocyklisty wydłużyła drogę hamowania i skutkowała tym, że motocykl przed zderzeniem z B. (...) zdołał zmniejszyć prędkość jedynie z 85 km/h do 71 km/h, podczas gdy jazda motocyklisty z prędkością administracyjnie dopuszczalną, umożliwiłaby motocykliście pewne uniknięcie zderzenia z B. (...), d) Zakładając hipotetycznie, że przy prędkości motocyklisty nieprzekraczającej administracyjnie dopuszczalnej, mimo wszystko doszłoby do wypadku – co wymagałoby podjęcia przez motocyklistę nieprawidłowych manewrów obronnych – to niewątpliwie nadmierna prędkość motocykla zwiększyła energię zderzenia i tym samym ciężkość obrażeń poniesionych przez C. W. (1) oraz P. W., wobec czego – brak jest dowodów, które jednoznacznie wskazywałyby, że to oskarżony doprowadził do powstania u pokrzywdzonych C. W. (1) i P. W. ciężkich obrażeń ciał. 3. Obrazę prawa materialnego – art. 7 kpk w zw. z art. 410 kpk – poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów i dokonanie jej w sposób dowolny, w szczególności – poprzez ocenę materiału dowodowego w opozycji do zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, polegającej na nieuwzględnieniu wniosku zawartego w opinii biegłego, iż nadmierna prędkość motocyklisty uniemożliwiła mu podjęcie skutecznego manewru obronnego, zatem – to nieprawidłowa taktyka jazdy pokrzywdzonego motocyklisty miała decydujący wpływ na zaistnienie, przebieg i skutki wypadku, a nie niezachowanie szczególnej ostrożności przez oskarżonego w trakcie wykonywania manewru skrętu w lewo, które z kolei powinny zostać ocenione przez pryzmat art. 86 § 1 kw, 4. Obrazę prawa materialnego – art. 177 § 2 kk – poprzez błędne przypisanie oskarżonemu odpowiedzialności za spowodowanie u C. W. (1) oraz P. W. ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podczas gdy normalny związek przyczynowy pomiędzy zachowaniem oskarżonego a zaistniałym skutkiem został wyłączony lub co najmniej istotnie osłabiony przez zdecydowanie nadmierną prędkość motocyklisty w miejscu wypadku, która to prędkość w istocie doprowadziła do zaistnienia (braku możliwości uniknięcia) zdarzenia z dnia 21 lipca 2024 roku, a w konsekwencji – oskarżony nie może odpowiadać karnie za spowodowanie ciężkich obrażeń ciała u pokrzywdzonych, w sytuacji gdy to sam pokrzywdzony C. W. (1) pozbawił siebie, oraz swoją pasażerkę szansy na uniknięcie zderzenia z pojazdem B. (...), poprzez podjęcie decyzji o rozpędzeniu motocykla do prędkości przekraczającej dopuszczalną prędkość o 25 km/h. W przypadku stwierdzenia braku podstaw do uniewinnienia oskarżonego – obrońca zarzucił wyrokowi Sądu I instancji ponadto: 5. Obrazę prawa materialnego – art. 71 § 1 kk poprzez orzeczenie wobec oskarżonego dodatkowej kary grzywny obok kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, mimo że w okolicznościach sprawy brak było podstaw faktycznych i prawnych do zastosowania tego przepisu. 6. Obrazę prawa materialnego – art. 46 § 2 kk poprzez orzeczenie wobec oskarżonego nawiązek na rzecz pokrzywdzonego C. W. (1) w wysokości 8.000 zł oraz na rzecz pokrzywdzonej P. W. w wysokości 5.000 zł w sytuacji, gdy do wypadku by nie doszło, gdyby motocyklista nie przekroczył dozwolonej prędkości co najmniej o 25 km/h a co finalnie sprawiło, że motocyklista nie był w stanie uniknąć wypadku – toteż wysokość zasądzonych przez Sąd nawiązek, mając na względzie bardzo wysoki stopień przyczynienia się pokrzywdzonego do szkody – może prowadzić do bezpodstawnego wzbogacenia po stronie pokrzywdzonych C. W. (1) oraz P. W. w kontekście potencjalnych cywilnoprawnych roszczeń odszkodowawczych względem Z. T., uwzględniających fakt przyczynienia się C. W. (1) (przewożącego na swoim motocyklu pasażerkę P. W.) do powstania lub zwiększenia rozmiarów szkody w rozumieniu art. 362 kc. 7. Obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 366 kpk poprzez niewyjaśnienie przez Sąd Rejonowy w Siedlcach wszystkich istotnych okoliczności sprawy, to jest ustalenia, w jakim stopniu fakt poruszania się przez pokrzywdzonego C. W. (1) z prędkością 85 km/h, w miejscu w którym obowiązywało ograniczenie dopuszczalnej prędkości do 60 km/h, wpłynął na zakres obrażeń poniesionych przez C. W. (1) oraz P. W. w porównaniu z sytuacją, jaka miałaby miejsce, gdyby pokrzywdzony C. W. (1) nie przekroczył dopuszczalnej prędkości jazdy. 8. Rażąca niewspółmierność (surowość) orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności – w sytuacji, gdy w realiach przedmiotowej sprawy, w przypadku braku stwierdzenia podstaw do uniewinnienia oskarżonego – zachodziłyby przesłanki do warunkowego umorzenia postępowania karnego. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Sąd Okręgowy po zapoznaniu się z aktami postępowania wskutek złożonej przez obrońcę apelacji, uznał podniesione zarzuty jako niezasadne i tym samym wniesionego środka odwoławczego nie uwzględnił. Pierwszy zarzut należało uznać za bezzasadny. Jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie, przede wszystkim z dwóch opinii biegłego sądowego z zakresu rekonstrukcji wypadków, to oskarżony swoim zachowaniem spowodował wypadek przez nieprawidłową ocenę sytuacji i nieustąpienie pierwszeństwa nadjeżdżającemu z naprzeciwka motocykliście, którego po prostu nie zauważył wskutek niedostatecznego obserwowania drogi. Jak słusznie podkreślił w uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji, art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym – nakłada na kierującego pojazdem, który zmienia kierunek jazdy obowiązek zachowania szczególnej ostrożności, natomiast art.25 ust. prd, nakłada nadto na kierowcę zbliżającego się do skrzyżowania m.in. obowiązek ustąpienia pierwszeństwa pojazdowi jadącemu z kierunku przeciwnego na wprost. W niniejszej sprawie oskarżony, poprzez manewr skręcenia w lewo wjechał na pas ruchu, którym poruszał się motocyklista zajeżdżając mu tor jazdy, którym poruszał się na wprost, a zatem to na nim, stosownie do przytoczonych wyżej przepisów, ciążył obowiązek ustąpienia pierwszeństwa. Co prawda, z opinii uzupełniającej sporządzonej przez biegłego wynika, że gdyby motocyklista jechał z prędkością 60 km/h nie doszłoby do kolizji, jednak bez względu na prędkość z jaką poruszał się C. W. (1), to na oskarżonym ciążył obowiązek ustąpienia pierwszeństwa i upewnienia się, przed bezpiecznym wykonaniem manewru skrętu w drogę podporządkowaną, że z przeciwnego kierunku nie nadjeżdża żaden pojazd. Dlatego, słusznie sąd meriti, w ślad za opinią biegłego uznał, że to właśnie zachowanie oskarżonego było główną przyczyną zaistnienia wypadku drogowego, gdyż nie dokonał on prawidłowej oceny sytuacji na drodze. Przejawiło się to w niezauważeniu przez niego jadącego z naprzeciwka motocyklisty, pomimo, że taką możliwość miał. Ponadto, jak wynika z zeznań świadków zdarzenia warunki na drodze były bardzo dobre, rzeźba terenu nie utrudniała zauważenia motocyklisty, a zatem oskarżony nie miał przeszkód aby zauważyć nadjeżdżającego motocyklistę. W sposób niewątpliwy, materiał zgromadzony w sprawie, w tym dwie opinie biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków, wskazują Z. T. za winnego powstania wypadku i uzasadniają przypisanie mu odpowiedzialności za popełnienie czynu wyczerpującego dyspozycję art. 177 § 2 kk w zb. z art. 177 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i adekwatną reakcję prawnokarną. Powyższe ustalenia w żaden sposób nie podważają dalszych ustaleń biegłego (zarzuty z pkt 2 i 3 apelacji), co do nieprawidłowości jakich dopuścił się również kierujący motocyklem. Z opinii wynika bowiem, że motocykl kierowany przez C. W. (2) przekroczył dozwoloną prędkość, jaka obowiązywała w miejscu zdarzenia (60 km/h), ponieważ motocykl poruszała się z prędkością ok 85 km/h. Takie zachowanie pokrzywdzonego uznane zostało przez biegłego za przyczynienie się kierowcy do zaistnienia wypadku, która to konkluzja przyjęta została również przez sąd (str.9 uzasadnienia wyroku) i potraktowana jako istotna okoliczność łagodząca. Nie przekreśla to jednocześnie jednak ustaleń, że pierwotną, główną przyczyną zderzenia pojazdów były opisane już wyżej nieprawidłowości w zachowaniu Z. T., z którymi łączyć należy obiektywny skutek w postaci obrażeń ciała odniesionych przez pokrzywdzonych. Drugi i czwarty zarzut obrońcy, których wspólnym mianownikiem jest rzekomo błędne przypisanie wyłącznie oskarżonemu odpowiedzialności za powstanie ciężkich obrażeń ciała pokrzywdzonego C. W. (1) , gdyż on sam przyczynił się przez nadmierną prędkość jazdy do takich obrażeń, również należało uznać za bezzasadny. Jak już wspomniano wyżej, kwestia przekroczenia prędkości przez C. W. (1) nie ma znaczenia dla przypisania winy oskarżonemu, a zaistniały skutek w postaci ciężkich obrażeń ciała u pokrzywdzonych pozostaje w normalnym związku przyczynowym z zachowaniem oskarżonego. Zarówno z dokumentacji medycznej pokrzywdzonych, jak i opinii biegłego wynika, że bezpośrednią przyczyną obrażeń ciała C. i P. W. był spowodowany przez oskarżonego wypadek. Odnośnie zarzutu z pkt. 7 podnoszącego obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, stwierdzić należy, że zamieszczone w tym miejscu rozważania autora apelacji mają wymiar czysto teoretyczne. Nie ma żadnych podstaw do uznania, iż w przypadku poruszania się motocyklisty z mniejszą prędkością obrażenia ciała oskarżycieli posiłkowych byłyby „lżejszej” kategorii, w szczególności nie byłyby to ciężkie obrażenia, jakich doznał C. W. (1). Przede wszystkim, równie teoretyczna, jeżeli w ogóle wykonalna, byłaby opinia w tym przedmiocie o jaką na etapie postępowania odwoławczego wnioskował obrońca., który to wniosek został oddalony przez Sąd Okręgowy z powołaniem takiej właśnie argumentacji. Doświadczenie życiowe oraz orzecznicze wynikające z rozstrzygania analogicznych spraw wskazuje, że niejednokrotnie mamy do czynienia z jeszcze bardziej tragicznymi skutkami wypadków drogowych mimo, że uczestniczące w nich pojazdy poruszają się z mniejszą prędkością niż pojazdy, które brały udział w zdarzeniu będącym przedmiotem niniejszego postępowania. Dlatego brak jest podstaw do stosowania swego rodzaju automatyzmu i wyciąganiu bezpodstawnych w tej sytuacji wniosków, że niższa prędkość kolizyjna pojazdów nie doprowadziłaby do powstania u pokrzywdzonego C. W. (1) ciężkich obrażeń ciał w rozumieniu art. 177§2 kk. Teoretyczne rozważania, czy przy zachowaniu niższej prędkości przez motocyklistę nie doszłoby do wypadku, albo że skala jego negatywnych konsekwencji byłaby mniejsza, nie mają wpływu na winę oskarżonego w spowodowaniu wypadku. Również za bezzasadny należało uznać trzeci zarzut dotyczący przekroczenia swobodnej oceny dowodów i dokonania jej w sposób dowolny. Zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd meriti przeprowadził postępowanie w sposób właściwy, z poszanowaniem przepisów proceduralnych, w tym art. 4 kpk, art. 6 kpk, art. 410 kpk, poddając cały zebrany w sprawie materiał dowodowy należytej, zgodnej z dyrektywami z art. 7 kpk, ocenie. Na jego podstawie dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych skutkujących ustaleniem, że zachowanie oskarżonego wyczerpało znamiona przestępstwa określonego w art. 177 § 2 kk w zb. z art. 177 § 1 kk. Sąd I instancji dokonał analizy całości zebranego w sprawie materiału dowodowego zgodnie z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, analizując w sposób prawidłowy i rzetelny wnioski płynące z opinii głównej i uzupełniającej sporządzonej przez biegłego F. T.. Na podstawie tych opinii i pozostałego materiału dowodowego Sąd prawidłowo ustalił, że głównym sprawcą wypadku był oskarżony, a przekroczenie dozwolonej prędkości przez pokrzywdzonego nie ma znaczenia w kontekście pociągnięcia oskarżonego do odpowiedzialności karnej, co zostało już szczegółowo wykazane we wcześniejszej części uzasadnienia. Zarzuty ewentualne również nie zasługiwały na uwzględnienie. Zarzut obrazy prawa materialnego w postaci naruszenia art. 71 § 1 kk nie zasługiwał na uwzględnienie. Przede wszystkim nie można w tym miejscu mówić nawet teoretycznie o naruszeniu prawa materialnego. Nie stanowi bowiem obrazy prawa materialnego niezastosowanie określonej instytucji, jeżeli ma ona charakter fakultatywny. Wówczas ustawodawca używa z reguły zwrotu „sąd może” (por. postanowienia SN: z 7.10.2010 r., II KK 246/10, OSNwSK 2010, poz. 1902; z 22.12.2010 r., II KK 279/10, OSNwSK 2010, poz. 2550; z 21.12.2006). Takie też określenie użyte jest w przywołanym w zarzucie art. 71§1 kk, co powoduje, że podniesiony przez skarżącego zarzut nie może być rozważany jako obraza prawa materialnego, ale ewentualnie jako orzeczenie kary rażąco surowej. Jednakże i w tej postaci zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż jak słusznie wskazał Sąd I instancji, zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności, bez orzeczenia fakultatywnej kary grzywny mogłoby spowodować powstanie u oskarżonego poczucia bezkarności, a orzeczona wobec niego kara grzywny sprawia, iż może on realnie, w tym przypadku w aspekcie finansowym, odczuć konsekwencje naruszenia prawa. Grzywna nałożona na oskarżonego nie jest też zdaniem Sądu Okręgowego rażąco wygórowana (wynosi niespełna połowę minimalnego miesięcznego wynagrodzenia), a orzeczona w takim wymiarze kara jest też adekwatna do stopnia społecznej szkodliwości czynu popełnionego przez Z. T. w którym doszło do powstania tak poważnych obrażeń ciała u osób pokrzywdzonych. Na uwzględnienie nie zasługiwał również szósty zarzut dotyczący obrazy art. 46 § 2 kk poprzez orzeczenie wobec oskarżonego zbyt wygórowanych nawiązek, nawet przy uwzględnieniu przyczynienia się jednego z pokrzywdzonych do zaistnienia wypadku (por. wyrok SA w Gdańsku z dnia 21 stycznia 2021 roku, II AKa 334/20, w którym uznano niedopuszczalność miarkowania zadośćuczynienia ze względu na przyczynienie się pokrzywdzonego). Przy czym, również w tym wypadku nie można mówić o obrazie prawa materialnego, skoro przywołany przepis nie zawiera normy o charakterze bezwzględnym (wyrok SA w Warszawie z 18 listopada 2020 roku, II AKa 418/19). Zdaniem Sądu Okręgowego, nawiązki orzeczone wobec oskarżonego nie są zbyt wygórowane, a ich wysokość jest adekwatna do rozmiaru krzywdy wyrządzonej pokrzywdzonym w aspekcie rodzaju, ilości obrażeń ciała jakich odnieśli i wynikających z tym dolegliwości i następstw (ból, eliminacja z normalnego, aktywnego trybu życia, proces leczenia, ograniczenie sprawności). Jak wskazuje się w orzecznictwie, nawiązka określona w art. 46 § 2 kk jest rodzajem "zryczałtowanego naprawienia szkody", aktualizującym się w obliczu trudności z orzeczeniem obowiązku naprawienia szkody, a zarazem jest nadal środkiem mającym charakter penalny. W odniesieniu do kwestii orzekania tego środka kompensacyjnego treść przepisu art. 56 k.k. wyraźnie wskazuje, że stosuje się tu także odpowiednio dyrektywy wymiaru kary oraz okoliczności związane z wymiarem kary, o których mowa w art. 53 § 2 k.k. ( Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2021 roku, sygn. akt V K 673/19). Ponadto wysokość orzeczonej na podstawie art. 46 § 2 k.k. nawiązki winna być miarkowana z uwzględnieniem rozmiaru szkód, ale szczególnie rozmiaru krzywdy wyrządzonej pokrzywdzonemu, ocenianej zwłaszcza przez pryzmat subiektywnych doznań ofiary przestępstwa, sposobu działania sprawcy, jak również tego, jaki wpływ na stan psychiczny osoby pokrzywdzonej wywołało znalezienie się w sytuacji ofiary przestępstwa. (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 28 kwietnia 2021 roku, sygn. akt II AKa 10/21). Odnosząc powyższe wskazania do realiów przedmiotowej sprawy, po pierwsze należy wziąć pod uwagę skalę - ilość, rodzaj obrażeń ciała pokrzywdzonych. Jak wynika z niekwestionowanej przez strony opinii sądowo – lekarskiej, stan C. W. (1) po wypadku należało zakwalifikować jako bardzo ciężki. C. W. (1) wymagał zaintubowania i leczenia respiratorem, wspomagania układu krążenia, podawania preparatów krwi, forsowania diurezy i żywienia dojelitowego. Bez wątpienia, gdyby pokrzywdzony nie otrzymał pilnej i fachowej pomocy lekarskiej, mógłby ponieść śmierć na skutek obrażeń doznanych w wypadku. Podobnie P. W. w wyniku wypadku doznała obrażeń w postaci wielu stłuczeń i złamań, w tym żeber i kręgosłupa, skutkujących rozstrojem zdrowia na czas powyżej 7 dni. Ponadto, należy podnieść, że na określanie wysokości nawiązek nie może mieć decydującego wpływu sytuacja materialna oskarżonego, a właśnie wspomniany wyżej rozmiar szkód i krzywd spowodowanych czynem zabronionym. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu Okręgowego nawiązki zostały zasądzone w prawidłowej wysokości, adekwatnie do skali obrażeń i rozmiaru krzywd fizycznych i psychicznych wyrządzonych pokrzywdzonym przez oskarżonego. Nietrafiony okazał się również zarzut siódmy, dotyczący naruszenia art. 366 kpk. Zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd I instancji sprostał wymagającemu zadaniu i ocenił zgromadzony materiał dowodowy właściwie, wyczerpująco i trafnie to uargumentował, a także na jego podstawie ustalił prawidłowy stan faktyczny w sprawie, uzasadniający przypisanie winy oskarżonemu, a zatem wyjaśnił wyczerpująco wszystkie okoliczności sprawy. Przy czym, analizując treść tego zarzutu uznać należy, że praktycznie powiela on argumentację podniesioną przy zarzutach, do których Sąd Okręgowy odniósł się już we wcześniejszej części uzasadnienia. Również bezzasadny okazał się zarzut ósmy odnoszący się do wymiaru orzeczonej kary pozbawienia wolności. Przede wszystkim, w niniejszej sprawie, z uwagi na przyjętą w zaskarżonym wyroku kwalifikację prawną czynu przypisanego Z. T. (art. 177§2 kk przewiduje sankcję do 8 lat pozbawienia wolności) niemożliwe było zastosowanie instytucji warunkowego umorzenia postępowania o co wnosił skarżący. Sąd I instancji przy ustalaniu wymiaru kary prawidłowo wziął pod uwagę zarówno okoliczności obciążające (spowodowanie obrażeń ciała u 2 osób, kumulatywną kwalifikację czynu, rażący charakter naruszonych przez oskarżonego zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym) jak i przemawiające na korzyść oskarżonego, takie jak przyczynienie się poszkodowanego do powstania wypadku czy uprzednią niekaralność sprawcy. Powyższe jednak nie zdejmuje z oskarżonego winy za spowodowanie wypadku, a orzeczone wobec oskarżonego kara pozbawienia wolności zaledwie 4 miesiące wyższa od ustawowego minimum, dodatkowo warunkowo zawieszona na dwa lata, w żadnym razie nie może być uznana za rażąco surową, nawet przy uwzględnieniu kary grzywny i nawiązek orzeczonych na rzecz pokrzywdzonych. Podsumowując powyższe rozważania, apelacja obrońcy okazała się bezzasadna, a zaskarżony wyrok należało utrzymać w mocy. Wniosek Obrońca oskarżonego wniósł o: 1) Uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu, A w przypadku braku stwierdzenia podstaw do uniewinnienia oskarżonego – o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez: 2) Warunkowe umorzenie postępowania na okres próby wynoszący 1 rok, 3) Uchylenie rozstrzygnięcia o grzywnie z art. 71 § 1 kk, 4) Obniżenie wysokości zasądzonych nawiązek do kwoty 2.000 zł na rzecz C. W. (1) oraz do kwoty 1.000 zł na rzecz P. W., 5) Ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Siedlcach, celem uzupełnienia materiału dowodowego i przeprowadzenia opinii biegłych z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych i biomechaniki obrażeń, w celu dokonania pełnej oceny wpływu nadmiernej prędkości motocyklisty na powstanie i przebieg wypadku, tj: 5.1 czy przy zdarzeniu o identycznym przebiegu, ale przy prędkości motocykla zgodnej z ograniczeniem drogowym ( 60 km/h) i przy podjęciu przez motocyklistę hamowania awaryjnego- zakładając, że motocyklista nie podejmie innego skutecznego manewru – doszłoby do zdarzenia między pojazdami, 5.2. jeśli doszłoby do zdarzenia – jakie byłyby przewidywalne skutki w postaci obrażeń ciała motocyklisty i jego pasażerki, 5.3. oceny wpływu nadmiernej prędkości motocykla ( 71 – 85 km/h w momencie kolizji z samochodem osobowym poruszającym się z prędkością 15,4 km/h) na energię zderzenia, miejsce potencjalnego kontaktu między samochodem i motocyklem oraz ciężkość powstałych obrażeń w porównaniu do prędkości dopuszczalnej oraz możliwości rozpoczęcia wyhamowywania motocykla z prędkości 60 km/h w momencie powstania stanu zagrożenia na drodze. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Z uwagi na niezasadność podniesionych przez obrońcę zarzutów, wnioski apelacyjne nie zasługiwały na uwzględnienie. W przedmiocie wywołania opinii biegłego Sąd Okręgowy wypowiadał się już we wcześniejszej części uzasadnienia. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy Wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 5 sierpnia 2025 roku sygn. akt II K 31/25 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Apelacja wniesiona przez obrońcę nie była zasadna i tym samym nie zasługiwała na uwzględnienie. Jednocześnie, Sąd Okręgowy nie dopatrzył się uchybień podlegających rozpatrzeniu z urzędu. 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 6. Koszty Procesu P unkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności Sąd orzekł od oskarżonego kwotę 380 zł zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych, oraz kwotę 20 zł tytułem ryczałtu za doręczenie wezwań i innych pism w postępowaniu odwoławczym na podstawie § 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 czerwca 2003 roku w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym (Dz. U z 2013 r., poz. 663 j.t.). 7. PODPIS 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację obrońca Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok w całości 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐co do winy ☐co do kary ☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐art. 439 k.p.k. ☐brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒uchylenie ☒zmiana
II AKa 78/24
UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 78/24 Załącznik dołącza się w każdym przypadku.
II Ka 541/24
Formularz UK 2 Sygnatura akt II Ka 541/24 Załącznik dołącza się w każdym przypadku.
II AKa 302/21
Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 302/21 Załącznik dołącza się w każdym przypadku.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt II A Ka 183/22

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 kwietnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący: Sędzia Sądu Apelacyjnego Ewa Leszczyńska-Furtak (spr.) Sędziowie: Sądu Apelacyjnego Dorota Tyrała Sądu Apelacyjnego Ewa Jethon Protokolant Tomasz Wilk przy udziale prokuratora Krzysztofa Kalinowskiego po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2024 r. sprawy z wniosku J. K., E. Ł. i A. F. przeciwko Skarbowi Państwa o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłą z wykonania wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w R. z dnia 20 lutego 1946 r. w sprawie o sygn.

G 47/46 wobec ojca wnioskodawczyń T. Ł. na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawczyń od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt XVIII Ko 109/21 I. wyrok w zaskarżonej części w stosunku do wnioskodawczyń J. K. i E. Ł. utrzymuje w mocy; II. na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 kpk postępowanie odwoławcze w części dotyczącej apelacji wniesionej na rzecz wnioskodawczyni A. F. umarza; III. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawczyń J. K. i E. Ł. kwoty po 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym;

IV. koszty postępowania odwoławczego ponosi Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 183/22 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. XVIII Ko 109/21 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☒ inny pełnomocnik wnioskodawczyń 1.3.

Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k.

– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1.

Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu .

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mających wpływ na jego treść (art. 438 pkt 3 kpk) poprzez ustalenie, że zasądzona dotychczas suma zadośćuczynienia jest adekwatna do rozmiaru krzywd doznanych przez T. Ł., gdy okoliczności takie jak okres pozbawienia wolności, poddawanie torturom, izolacja od społeczeństwa, spowodowanie trwałego uszczerbku na zdrowiu, świadomość cierpień doznanych przez najbliższą rodzinę, a także wpływ pozbawienia wolności na późniejsze życie przemawiają za uwzględnieniem roszczenia w całości.

☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny W odniesieniu do apelacji wywiedzionej przez pełnomocnika na rzecz J. K. i E. Ł.: Sąd Okręgowy nie pominął w istocie żadnej z okoliczności mających znaczenie dla ustalenia rozmiaru krzywdy T. Ł. w związku z wykonaniem wobec niego wyroku za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, co słusznie dostrzega skarżący. Nie można natomiast podzielić stanowiska autora apelacji, jakoby kwota ustalonego w zaskarżonym wyroku zadośćuczynienia była nieadekwatna do rozmiaru tej krzywdy, na skutek nienadania właściwej rangi okolicznościom decydującym o jej skali.

Pamiętać trzeba, że w myśl art. 445 § 1 k.c. kwota zadośćuczynienia ma stanowić sumę pieniężną odpowiednią za doznaną krzywdę, a zatem tak ukształtowaną, aby z jednej strony krzywdę tę łagodzić, z drugiej zaś nie stanowić źródła nienależnego wzbogacenia. Innymi słowy kwota ta winna stanowić odczuwalną wartość ekonomiczną, pozostając jednocześnie na pułapie limitowanym przeciętną stopą życiową społeczeństwa, które wszak ponosi koszty należnej rekompensaty za cierpienia moralne wyrządzone przez represyjne Państwo, w którym większość społeczeństwa skazana była na rozliczne ograniczenia w zakresie wolności, swobody rozwoju kulturalnego, ekonomicznego, osobistego.

Jakkolwiek ustawodawca zdecydował finansowo wynagrodzić krzywdy tych, którzy aktywnie działając na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego ucierpieli szczególnie dotkliwie, to nie wolno tracić z pola widzenia, że koszty tej rekompensaty ponosi ogół obywateli, co także musi być uwzględnione przy ustalaniu kwoty odpowiedniej. Jednocześnie nie sposób, jak proponuje skarżący, za wyznacznik wysokości zadośćuczynienia pieniężnego przyjmować kwoty orzeczone w innych sprawach, wszak każda krzywda ma indywidualny charakter, wynikając z różnych okoliczności, uwarunkowań i następstw.

Jej miarkowanie przez pryzmat tożsamych kryteriów prowadzi zatem w indywidualnych sprawach do różnych wyników, co wiąże się z niepowtarzalnymi aspektami podmiotowymi i przedmiotowymi poszczególnych spraw. Nie można stwierdzić, aby w badanych okolicznościach Sąd I instancji nie doszacował rodzaju, charakteru i długotrwałości cierpień, a także ujemnych skutków związanych z wydaniem i wykonaniem wobec T. Ł. wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w R. z dnia 20 lutego 1946 r., sygn. G 47/46. Te wszak również odnosić należy każdorazowo do rozmiaru powszechnie znanych cierpień i skutków ponoszonych w okresie objętym ustawą lutową przez osoby działające na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, kiedy normę stanowiły bądź to krótkotrwałe i pozbawione możliwości skutecznej obrony procesy kończące się wymierzeniem kary śmierci, bądź też długotrwałe, przewlekłe śledztwa, charakteryzujące się dręczeniem fizycznym i psychicznym więźniów, pozbawionych jakiejkolwiek racjonalnej perspektywy na przyszłość, czy wreszcie procesy pokazowe mające na celu publiczne napiętnowanie podsądnego pod z góry założoną tezę jego zawinienia.

Trzeba pamiętać, że częstokroć nawet odbycie wieloletniej kary pozbawienia wolności nie kończyło udręki, na którą składały się następnie prześladowania, niekiedy całych rodzin, ograniczeniem dostępu do zatrudnienia, wyższej edukacji, czy udziału w życiu publicznym. W kontekście tego rodzaju, powszechnie znanych spraw, sytuacja T. Ł. - w żaden sposób nie umniejszając jej traumy - charakteryzuje się jednak nieco łagodniejszym przebiegiem zdarzeń. T. Ł. został bowiem zatrzymany w dniu 3 sierpnia 1945 r., a już 20 lutego 1946 r. zapadł wobec niego nieprawomocny wyrok skazujący (uprawomocnił się miesiąc później 22 marca 1946 r.), na mocy którego miał on odbyć karę 3 lat pozbawienia wolności wyrok w pozostałym zakresie objęty został amnestią).

Tym samym T. Ł. miał klarowną perspektywę końca kary, przy czym na skutek kolejnej amnestii opuścił więzienie 8 maja 1947 r., a zatem po odbyciu nieco ponad połowy orzeczonego wymiaru. Po odzyskaniu wolności T. Ł. zarobkował jako pracownik umysłowy, pełniąc m.in. funkcję kierownika magazynu w Zakładach (...) w W. (zeznania wnioskodawczyni J. K. – k. 194). Nie pomijając faktu, że T. Ł. ukończył 3 lata nauki w szkole muzycznej, to jednak w żaden sposób nie wykazano, aby pobyt w więzieniu uniemożliwił mu pracę zgodną z takim wykształceniem.

Z ustaleń poczynionych w toku rozprawy głównej wynika natomiast w sposób niepodważalny, że ojciec wnioskodawczyń przed zatrzymaniem, od 18 sierpnia 1944 r., był milicjantem, a od maja 1945 r. (do 24 sierpnia 1945 r.) pełnił nawet funkcję komendanta posterunku Milicji Obywatelskiej w S. był zatem funkcjonariuszem służb bezpieczeństwa, bowiem do 15 grudnia 1954 r. Milicja Obywatelska stanowiła element ich struktury), co stanowiło zajęcie dość odległe od pracy muzyka. Nie przedstawiono żadnych dowodów, które pozwoliłyby stwierdzić, że T.

Ł. czynił jakiekolwiek starania o pracę odpowiadającą profilowi swojego muzycznego wykształcenia, a tym bardziej, aby jego starania poniosły fiasko podyktowane, czy przynajmniej związane z wcześniejszym skazaniem. Brak jest też jakiegokolwiek dokumentarnego potwierdzenia, że wykonywanie zawodu muzyka przez ojca wnioskodawczyń nie było możliwe z przyczyn zdrowotnych, bowiem wnioskodawczynie nie przedstawiły w tym zakresie żadnej dokumentacji medycznej. W sprawach rozpoznawanych w oparciu o ustawę lutową ciężar udowodnienia okoliczności, z których strona wywodzi skutki prawne spoczywa tymczasem na tej stronie, a określona w art. 5 § 2 kpk reguła rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości na korzyść wnioskodawcy, nie znajduje zastosowania w tego rodzaju postępowaniu.

W kontekście powyższego, nie negując cierpień wynikających z wykonania wyroku oraz pozbawienia wolności przez okres z górą 21 miesięcy i negatywnych reperkusji takiego stanu rzeczy w sferze psychiki ojca wnioskodawczyń, należy mieć na uwadze, że surowość w wychowywaniu dzieci, czy spanie przy zapalonym świetle i włączonym radiu – nota bene uwzględnione przez Sąd I instancji jako następstwa represji - nie musiały przecież wynikać wyłącznie z traumy więziennej. Trzeba wszak pamiętać, że T. Ł. należał do pokolenia, które doświadczyło klęski II wojny światowej i okupacji hitlerowskiej, co również pozostawiało zazwyczaj trwałe ślady w psychice.

Niewątpliwie natomiast negatywne doświadczenia w powojennej Polsce lat 40-tych przeżycia te w przypadku uprawnionego spotęgowały, co zostało należycie uwzględnione w zaskarżonym wyroku. Bezspornie cierpienia T. Ł. związane z wykonaniem wobec niego represyjnego wyroku wiązały się z sytuacją rodzinną, zwłaszcza niemożnością wsparcia żony i trzech małoletnich córek, których sytuacja materialna również uległa oczywistemu pogorszeniu. Z zeznań wnioskodawczyni J. K. wynika, że jej matka po dwóch miesiącach od aresztowania ojca rozpoczęła nocną pracę w Hucie (...) w charakterze palacza (zeznania na k. 193 oraz pismo A.

Ł. z dnia 20 lipca 1946 r. – k. 106) i jakkolwiek wymagało to niewątpliwie wzmożonego wysiłku, a wręcz poświęcenia w połączeniu z opieką nad trójką małych dzieci, to rodzina nie była pozbawiona środków utrzymania. Nie negując zeznań wnioskodawczyni J. K., że ciężkie warunki życia doprowadziły jej matkę do utraty wszystkich zębów, koniecznym jest podnieść, że kwota zadośćuczynienia może obejmować jedynie krzywdy osoby pozbawionej wolności a nie innych osób, w tym także rodziny represjonowanego. W tym kontekście na wysokość zadośćuczynienia wpływa jedynie cierpienie osadzonego wynikające z uświadomienia trudności egzystencjalnych najbliższych, rzutujących na ich kondycję zdrowotną i z braku możliwości udzielenia im wsparcia, które Sąd I instancji należycie uwzględnił.

W kolizji z relacją J. K. pozostaje twierdzenie skarżącego, że T. Ł. był pozbawiony kontaktu z rodziną, skoro z depozycji przesłuchanej na rozprawie głównej wnioskodawczyni wynika, że odbywały się widzenia z żoną i córką, choć kontakt nie był bezpośredni, tylko przez metalową siatkę, co sam autor apelacji w innym jej fragmencie zauważa. Jakkolwiek immanentnym jest, że sam fakt reglamentacji tych kontaktów i ich warunków, a przede wszystkim brak możliwości partycypacji w codziennym życiu najbliższych, stanowił źródło cierpień psychicznych, to jednak podlegających gradacji.

Trzeba przy tym zaznaczyć, że T. Ł. utrzymywał z rodziną kontakt korespondencyjny, a zatem nie był odcięty od informacji o najbliższych, co po wielokroć towarzyszyło represjom za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Przedmiot skazania T. Ł. za pomoc udzieloną partyzantom działającym w strukturach Armii Krajowej nie budzi żadnych wątpliwości, trzeba jednak dostrzec, co podniesiono w uzasadnieniu Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. II Ko 205/13, stwierdzającego nieważność wyroku byłego Wojskowego Sądu Garnizonowego w R. sygn.

G 47/46 i postanowienia Sądu Najwyższego Wojskowego sygn. 1117/46, że T. Ł. otrzymał za tę pomoc egzemplarz broni palnej, a do jej udzielenia został częściowo przymuszony. Działalność T. Ł. stanowiła zatem ryzykowne, ale też doraźne wsparcie działalności partyzanckiej grupy (...). Podnosząc, że wielokrotnym przesłuchaniom ojca wnioskodawczyń w toku śledztwa prawdopodobnie towarzyszyła przemoc, autor apelacji nie potwierdził swoich przypuszczeń w sposób dowodowy, poza zeznaniami wnioskodawczyni, że T. Ł. był umieszczany w karcerze i bity deską po palcach dłoni.

Okoliczności te, wraz z faktem połamania palców, zostały uwzględniona przez Sąd Okręgowy, który przyjął również ciężkie warunki śledztwa, wynikające z pozycji zawodowej aresztowanego, którego funkcjonariusze służby bezpieczeństwa traktowali, jak zdrajcę. Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, jakoby listy do żony miały potwierdzać, że T. Ł. w warunkach izolacji cierpiał głód, skoro żaden z tych listów nie został przedstawiony w postępowaniu, zaś z relacjonujących ich treść zeznań J. K. wynika jedynie:

„ Pamiętam, że pisał żeby żadnych ciast mu nie przesyłać tylko chleb i cebulę” (k. 194). Niemniej Sąd Okręgowy i w tym aspekcie, odwołując się do przekazów historycznych przyjął ciężkie warunki bytowe, zwłaszcza w więzieniu we W., w tym panujący tam głód. Nie wykazano natomiast, aby niezaprzeczalne cierpienia T. Ł. miały szczególnie traumatyczny charakter na tle innych osób represjonowanych za podobną działalność i aby orzeczona kwota 420.000 zł zadośćuczynienia nie stanowiła odpowiedniej rekompensaty za doznaną krzywdę.

Tym samym apelacja pełnomocnika wnioskodawczyń J. K. i E. Ł. jest niezasadna. Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie dalszej kwoty po 280.000 zł na rzecz każdej z Wnioskodawczyń tj. podwyższenie zadośćuczynienia do łącznej kwoty 1.260.000 zł (420.000 zł na rzecz każdej z Wnioskodawczyń) wraz z odsetkami ustawowymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Wobec niezasadności zarzutu apelacji niezasadny jest również wniosek o podwyższenie kwoty zadośćuczynienia.

4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. Śmierć wnioskodawczyni A. F. po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji – w dniu 8 maja 2022 r., jako podstawa do umorzenia postępowania odwoławczego w myśl art. 17 § 1 pkt 5 kpk w odniesieniu do apelacji wniesionej na korzyść zmarłej wnioskodawczyni. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności Zgodnie z art. 96 k.p.c. w razie śmierci wygasa pełnomocnictwo, co oznacza, że wraz ze śmiercią A. F. wygasło pełnomocnictwo procesowe do jej reprezentowania. Jakkolwiek wolę przystąpienia do procesu w miejsce zmarłej wnioskodawczyni wyraziła jej córka składając, jako jedyna spadkobierczyni stosowne oświadczenie w tym zakresie i ustanawiając pełnomocnika, to przepis art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (dalej: ustawa lutowa) jest odrębnym źródłem praw o charakterze obligacyjnym i jako regulacja szczególna precyzyjnie wskazuje krąg osób uprawnionych do dochodzenia roszczeń po zmarłej osobie represjonowanej.

Z przepisu tego przede wszystkim nie wynika, aby roszczenie to przechodziło na innych spadkobierców osoby zmarłej, niż ściśle wskazane w art. 8 ust. 1 powołanej ustawy. Ustawodawca nie przewidział w tym przepisie samoistnych roszczeń małżonka, dzieci i rodziców represjonowanego, klarownie wyrażając tam wolę, aby na te osoby przeszły jedynie uprawnienia przewidziane w ustawie lutowej i jakkolwiek każda z tych osób może mieć status spadkobiercy, to przejście praw na oznaczony krąg najbliższych pozostaje bez związku z dziedziczeniem.

Powyższa regulacja wprowadza zatem odstępstwo od zasady, że roszczenie o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wygasa z chwilą śmierci uprawnionego, a roszczenie o odszkodowanie należy do spadku po nim i przechodzi na spadkobierców (por. uchwała Sądu Najwyższego z 27 stycznia 1993 r., I KZP 35/92). Jej konsekwencją w razie śmierci osoby represjonowanej, jest więc przejście uprawnienia do odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę przechodzi jedynie na osoby ściśle wymienione w art. 8 ust. 1 ustawy lutowej, a więc na małżonka, dzieci i rodziców.

Z kręgu tego wyłączone są zaś kolejno osoby, które ewentualnie są spadkobiercami wyżej powołanych małżonka, dzieci i rodziców. Osobom spoza kręgu wprost określonego w art. 8 ust. 1 ustawy lutowej nie przysługuje zatem unormowane tym przepisem odszkodowanie i zadośćuczynienie, bowiem osoby tam nie wymienione nie mogą wstąpić w prawa osób uprawnionych do złożenia wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie, skoro przejście uprawnień w tym zakresie nie jest równoznaczne z dziedziczeniem wierzytelności. Spadkobiercy wskazanych w art. 8 ust. 1 ustawy lutowej małżonka, dzieci i rodziców represjonowanego są zatem wyłączone z kręgu osób uprawnionych do dochodzenia roszczeń z tytułu odszkodowania za poniesioną przez niego szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę.

Uprawnienie osób spoza tego ściśle określonego kręgu do dziedziczenia może się zatem materializować jedynie w sytuacji prawomocnego zakończenia postępowania o odszkodowanie lub zadośćuczynienie przyznaniem określonej należności. O ile bowiem represjonowany, bądź w przypadku jego śmierci, małżonek, rodzice lub dzieci represjonowanego uzyskaliby prawomocne orzeczenie o przyznaniu odszkodowania lub zadośćuczynienia, to stanowiłoby ono tytuł wykonawczy, z którego wierzytelność(prawo majątkowe w rozumieniu art. 922 § 1 k.c.) podlegałaby dziedziczeniu przez spadkobierców zmarłego.

O ile w okolicznościach niniejszej sprawy takim prawem majątkowym może być – przy spełnieniu warunków z art. 445 § 3 k.c. - z punktu widzenia spadkobierczyni zmarłej wnioskodawczyni niekwestionowana kwota 140.000 zł (w zakresie jej przyznania orzeczenie Sądu I instancji zyskało prawomocność nie stanowiąc przedmiotu zaskarżenia), o tyle postępowanie odwoławcze w zakresie dalszych roszczeń zmarłej wnioskodawczyni na podstawie ustawy lutowej podlega umorzeniu na podstawie art. 17 § 1 kpk 5 kpk. Śmierć uprawnionej łączy się wszak z wygaśnięciem legitymacji procesowej, która w tym wypadku nie przechodzi na następców prawnych.

5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy W zakresie oddalającym wniosek o zadośćuczynienie ponad kwoty przyznane w zaskarżonym wyroku na rzecz J. K. i E. Ł.. Orzeczenie w odniesieniu do A. F. uprawomocniło się wobec umorzenia postępowania odwoławczego. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1.

☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia Jak wyżej. 4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia Jak wyżej. 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawczyń J.

K. i E. Ł. kwoty po 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym. Zgodnie bowiem z art. 13 ustawy lutowej koszty postępowania w sprawach objętych ustawą, w tym z tytułu ustanowienia pełnomocnika, ponosi Skarb Państwa, co oznacza, że obejmuje to koszty powstałe od wszczęcia do prawomocnego zakończenia postępowania w sprawach zarówno o uznanie orzeczeń za nieważne jak o odszkodowanie i zadośćuczynienie.

6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności koszty postępowania odwoławczego, zgodnie z art. 13 ustawy lutowej ponosi Skarb Państwa.

7. PODPIS Dorota Tyrała Ewa Leszczyńska-Furtak Ewa Jethon 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Pełnomocnik wnioskodawczyń Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja W części oddalającej wniosek o zasądzenie kwoty zadośćuczynienia ponad 420.000 zł (140.000 zł na rzecz każdej z wnioskodawczyń) przy żądaniu łącznej sumy 1.260.000 zł. 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2.

Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k.

– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana