Legislator Case Law & Legislation
I C 282/18 AI generated

I C 282/18 · Sąd powszechny

Case Number I C 282/18
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome SENTENCE

Legislator summary

AI generated

Powód, R. K., wniósł o zasądzenie od pozwanego, Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W., kwoty 727.658,33 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 24 października 2017 roku do dnia zapłaty, oraz o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazał, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego w R. i zawarł z pozwanym umowę ubezpieczenia rolnego, obejmującą budynki, znajdujące się na terenie gospodarstwa. W dniu 11 sierpnia 2017 roku na skutek silnego huraganu doszło do zniszczenia 12 budynków, w związku z czym zgłosił pozwanemu szkodę.

Legislator headnote

AI generated

I C 282/18 · Sąd powszechny: W tej sprawie i w takiej sytuacji należało ocenić to jako nieuzasadnioną polemikę z prawidłowymi ustaleniami biegłego. Podnieść należy, że strony nie kwestionowały, poza zakresem uszkodzeń, sposobu ustalenia przez biegłego szkody, który odwoływał się prawidłowo do treści art. 67, 68 i 69 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych z dnia 22 maja 2003 roku (t.j. Dz.U.2021.854) przy ustaleniu wysokości szkody. Stwierdzić należy, że sporządzona w sprawie opinia ostateczna uwzględnia warunki ustawowe ustalenia szkody z obowiązkowego ubezpieczenia rolniczego, jak również przepisy ogólnych warunków ubezpieczenia.

Keywords

AI generated
calculation of compensation amount water damage insurance insurable value insurer liability contractor's all risks insurance civil liability damages

Cited Case Law

AI generated
AI generated
I C 955/20
10.08.2020 r. pozwał (...) o 100 000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 16.10.2017 r. reszty odszkodowania (zgodnie z przedłożonym kosztorysem) z umowy obowiązkowego ubezpieczenia budynków w gospodarstwie rolnym – ubezpieczenia OC rolników za szkodę z 11.08.2017 r., powstałą w wyniku huraganu.
I C 1133/22
W dniu 20 maja 2022r. powód A. P. skierował do tut. Sądu w stosunku do pozwanego TUZ Towarzystwa (...) z/s w W. pozew domagając się zasądzenia na swoją rzecz kwoty 14.000,00zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty, tytułem niewypłaconej części odszkodowania w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej rolników w związku ze szkodą doznaną w dniu 17 lutego 2022r. budynku mieszkalnego, stodoły i budynku gospodarczego, a ponadto kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
I C 1541/22
W dniu 28 lipca 2022r. powód D. P. skierował do tut. Sądu w stosunku do pozwanego (...) S.A. z/s w W. pozew domagając się zasądzenia na swoją rzecz: - kwoty 10.100,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 4 lutego 2022r. do dnia zapłaty, tytułem niewypłaconej części odszkodowania w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej rolników w związku z uszkodzeniem w dniu 3 stycznia 2022r. budynku jednorodzinnego, - kwoty w wysokości 1.476,00zł tytułem zwrotu kosztów sporządzenia kosztorysu naprawczego na etapie przedsądowym, a ponadto kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
I C 21/22
wyroku Sądu Rejonowego w Zwoleniu z dnia 20 marca 2024 roku Pozwem z dnia 14 lutego 2022 roku (data wpływu) powód M.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt: I C 282/18

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 kwietnia 2021 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Rafał Szurka Protokolant: protokolant Magdalena Korcyl po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2021 r. w Bydgoszczy na rozprawie sprawy z powództwa R. K. przeciwko Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. o zapłatę 1. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 89.708,33 zł (osiemdziesiąt dziewięć tysięcy siedemset osiem złotych 33/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 24 października 2017 do dnia zapłaty, 2. oddala powództwo w pozostałej części, 3. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 5.320,57 zł (pięć tysięcy trzysta dwadzieścia złotych 57/100) tytułem zwrotu kosztów procesu, 4. nakazuje pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Bydgoszczy kwotę 3.689,74 zł (trzy tysiące sześćset osiemdziesiąt dziewięć złotych 74/100) tytułem zwrotu kosztów sądowych, 5. nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Bydgoszczy kwotę 551,34 zł (pięćset pięćdziesiąt jeden złotych 34/100) tytułem zwrotu kosztów sądowych. sygn. akt I C 282/18

UZASADNIENIE

Powód, R. K., wniósł o zasądzenie od pozwanego, Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W., kwoty 727.658,33 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 24 października 2017 roku do dnia zapłaty, oraz o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazał, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego w R. i zawarł z pozwanym umowę ubezpieczenia rolnego, obejmującą budynki, znajdujące się na terenie gospodarstwa. W dniu 11 sierpnia 2017 roku na skutek silnego huraganu doszło do zniszczenia 12 budynków, w związku z czym zgłosił pozwanemu szkodę.

Pozwany uznał swoją odpowiedzialność i wypłacił powodowi kwotę 223.591,67 złotych. Powód zlecił sporządzenie opinii prywatnej, z której wynika kwota odszkodowania w wysokości 951.250 złotych, mając na uwadze stan poszczególnych budynków po zdarzeniu. Pomimo wezwania do zapłaty pozwany nie dopłacił kwoty odszkodowania, w dniu 23 października 2017 roku została doręczona pełnomocnikowi powoda ostateczna decyzja pozwanego, stąd należne odsetki od dnia następnego. Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa z uwagi na brak legitymacji procesowej czynnej po stronie powodowej ponad kwotę 476.408,33 złotych i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu w tej części, w przypadku zaś nieuwzględnienia tego stanowiska o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, że bank kredytujący powoda wskazał go na beneficjenta odszkodowania i wyraził zgodę na wypłatę odszkodowania na rzecz powoda w kwocie 700.000 złotych, zatem powód jest uprawniony do dochodzenia odszkodowania w kwocie maksymalnej 476.408,33 złotych, uwzględniając kwotę wypłaconą. Poza tym wskazano, że szkoda powoda została zaspokojona w całości na podstawie ustalonych przesłanek w toku likwidacji szkody i zgodnie z postanowieniami umowy, w tym z uwzględnieniem stopnia zużycia, czego nie uwzględnia prywatna opinia przedstawiona przez powoda.

Pozwany wskazał także na zakres uszkodzeń poszczególnych budynków, w odniesieniu do ustaleń z prywatnej opinii powoda. Nadto pozwany zakwestionował roszczenie o zapłatę odsetek od terminu innego, niż data wyrokowania (k. 430-440 akt). Nadto w toku procesu pozwany podniósł, że zaliczeniu na poczet odszkodowania winna podlegać kwota 72.100 złotych, jaką uzyskał powód z tytułu zasiłku celowego na straty powstałe w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęski żywiołowej w 2017 roku z Gminnego Ośrodka Pomocy (...) w S., z uwagi na tożsamość zdarzenia, którego następstwem jest szkoda, jak i odniesiona korzyść (k. 724 akt).

Sąd ustalił, co następuje: Na podstawie wniosku z dnia 12 grudnia 2016 roku strony zawarły umowę ubezpieczenia rolnego – obowiązkowego ubezpieczenia budynków rolnych, na okres od 18 grudnia 2016 roku do dnia 17 grudnia 2017 roku, w zakresie budynku mieszkalnego, trzech garaży, warsztatu, dwóch stodół, dwóch chlewni, obory, kurnika i dwóch magazynów, znajdujących się na terenie gospodarstwa rolnego powoda w R., gmina S.. W umowie uwzględniono stopień zużycia poszczególnych budynków i sumę ubezpieczenia za poszczególny budynek. /dowód: odpis wniosku - polisy nr (...) – k. 15-16 akt, ogólne warunki ubezpieczeń rolnych – k. 127-136 akt/ W dniu 11 sierpnia 2017 roku na terenie gospodarstwa rolnego powoda miała miejsce silna wichura z gwałtownymi porywami wiatru, której towarzyszyły opady deszczu, chwilami o charakterze ulewnym i nawalnym, na skutek czego doszło do uszkodzenia budynków w gospodarstwie rolnym powoda, za wyjątkiem budynku mieszkalnego i jednego magazynu.

Po zdarzeniu powód dokonał zabezpieczenia uszkodzonych budynków. Po zdarzeniu powód uzyskał wsparcie finansowe bezzwrotne z Gminnego Ośrodka Pomocy (...) w postaci zasiłku celowego na straty powstałe w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęski żywiołowej w 2017 roku w kwocie 72.100 złotych, którą wydatkował na naprawę szkód w wyniku nawałnicy i którą rozliczył z organem przekazującym. Innych środków z tytułu tej szkody nie uzyskał. Powód w 2007 roku przejął to gospodarstwo rolne, które jest gospodarstwem po byłym PGR.

W stosunku do żadnego z budynków nie została wydana decyzja administracyjna o rozbiórce w związku z uszkodzeniami. /dowód: zeznania powoda – k. 494v-495 akt i k. 496 akt od 00:08:42 do 00:39:46, zaświadczenie (...) w S. – k. 538 akt, kopie faktur rozliczających zasiłek – k. 505-537 i 539-543 akt, informacja (...) o warunkach meteorologicznych w rejonie miejscowości S.-R. – k. 577-579 akt, okoliczność bezsporna/ Po zgłoszeniu szkody, co miało miejsce w dniu 16 sierpnia 2017 roku, pozwany po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego, wypłacił powodowi odszkodowanie w kwocie 223.591,67 złotych za uszkodzone budynki.

Szkoda została wyceniona na podstawie oględzin P. M., dokonanych w jednym dniu, z których sporządził protokół i na podstawie wyceny sporządzonej przez T. T. w oparciu o dokumentację zdjęciową i protokołu oględzin P. M.. Decyzja ostateczna w tym przedmiocie pozwany podjął pismem z dnia 13 października 2017 roku. /dowód: odpis pisma pozwanego z dnia 13 października 2017 roku – k. 111 akt, dokumentacja z postępowania likwidacyjnego – k. 108 – 126 akt, zeznania świadków T. T. i P. M. – k. 545-546 akt i k. 547 akt od 00:04:08 do 00:33:53/ Powód zlecił sporządzenie opinii prywatnej rzeczoznawcom M.

Z. i Z. Z., którzy we wrześniu 2017 roku sporządzili opinię na okoliczność ustalenia rozmiaru i wysokości szkody dwunastu budynków z terenu gospodarstwa rolnego powoda. Według tej opinii kwota należnego odszkodowania to 951.250 złotych. /dowód: odpis opinii prywatnej wraz z załącznikami – k. 137-427 akt, zeznania świadka M. Z. – k. 486v-487 akt i k . 488 akt od 00:06:37 do 00:34:28/ Budynek mieszkalny, który także znajduje się na terenie gospodarstwa powoda, nie jest użytkowany od wielu lat, został wybudowany w 1940 roku, i został uszkodzony jedynie w zakresie zerwania dachówki na około 30 % powierzchni dachu.

Garaż z roku budowy 1960 nie został uszkodzony w zakresie zniszczenia pokrycia dachowego wraz z obróbkami w 90 %, jak również w zakresie zerwanych i pokrzywionych stalowych okuć bram drewnianych, czy listew końcowych skrzydeł bram. W budynku warsztatu występuje konieczność prac naprawczych w związku z uszkodzeniami, część szkód została już naprawiona, należy zakończyć obróbki blacharskie i zamontować rury spustowe, rynny i instalację piorunochronną. W garażu z 1960 roku, który jest nieużytkowany od wielu lat, brak jest stwierdzonych uszkodzeń.

W budynku stodoły z 1930 roku występuje konieczność wykonania prac naprawczych w związku z uszkodzeniami, została odbudowana ściana szczytowa, wymaga ona otynkowania i pomalowania dwustronnego, do wymiany pozostaje odeskowanie ścian, w strefie ściany szczytowej odeskowanie i papa zostały uzupełnione. W budynku chlewni z 1960 roku o powierzchni zabudowy 116 m.kw. brak jest uszkodzeń w wyniku zdarzenia. W budynku drugiej chlewni, także z 1960 roku o powierzchni zabudowany 525 m.kw. występują uszkodzenia i konieczność wykonania prac naprawczych w postaci rozebrania pokrycia dachu, wymiany więźby dachowej i położenia nowego pokrycia dachowego.

W budynku stodoły z 1930 roku w związku z uszkodzeniami występuje konieczność prac naprawczych w związku z przemieszczeniem starej ściany na styku z nowo postawioną w pełni ścianą murowaną. W budynku obory z 1964 roku uległa uszkodzeniu część poddasza w 70 %, trwa odbudowa ścianek kolankowych jako podstawa do montaży więźby dachowej i pokrycia dachowego, stropy nie uległy uszkodzeniu w wyniku zdarzenia. W budynku kurnika brak jest uszkodzeń w wyniku zdarzenia, podobnie jak w budynku garażu z 1975 roku. W magazynie z 1980 roku doszło do zerwania płyt eternitowych w wyniku zdarzenia, oraz połamania w wielu miejscach łat.

Słupy stalowe nie mogły zostać wygięte w wyniku działania tych warunków atmosferycznych, albowiem musiały zostać wygięte mechanicznie przez uderzenie urządzeń czy maszyn. Wartość nakładów koniecznych do poniesienia przez powoda po uwzględnieniu zużycia technicznego i po doliczeniu udokumentowanych kosztów uprzątnięcia miejsca szkody w wysokości 5 % wartości szkody wynosi 313.300 złotych. Ustalenie, czy zaistniała szkoda jest spowodowana błędami w wykonaniu budynków, złym ich użytkowaniem, stopniem zużycia, stanem utrzymania czy następstwem wad konstrukcyjnych, nie jest możliwe.

Budynki zostały wybudowane zgodnie z obowiązującymi w dacie ich powstania przepisami i normami. Stawka roboczogodziny za prace budowlane wynosi 19 złotych. Wartość szkody z opinii prywatnej, sporządzonej na zlecenie powoda, jest zawyżona, w przypadku budynku mieszkalnego wskazuje na wartość szkody, która pozwala na wybudowanie nowego budynku, w sytuacji gdy do uszkodzenia doszło w części dachówki, która została zerwana. /dowód: pisemna opinia biegłego z zakresu budownictwa i szacowania nieruchomości G. K. z dnia 9 września 2019 roku – k. 594-672 akt, uzupełniająca pisemna opinia biegłego z dnia 7 stycznia 2020 roku – k. 692-714 akt, ustna opinia uzupełniająca biegłego z dnia 8 lipca 2020 roku – k. 743-744 akt, pisemna uzupełniająca opinia biegłego z dnia 19 października 2020 roku – k. 761- 768 akt/ Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie przedłożonych przez strony dokumentów, które nie były przez nie kwestionowane.

W tym zakresie Sąd uwzględnił także dołączoną do pozwu prywatną opinię, sporządzoną na zlecenie powoda, na okoliczność jej sporządzenia, jednak w związku z dopuszczeniem dowodu z opinii biegłego w toku procesu Sąd, głównej i uzupełniającej, które w ocenie Sądu nie zostały skutecznie podważone przez powoda co do ich treści i wniosków, Sąd nie uwzględnił treści opinii prywatnej w zakresie wskazanej w niej kwoty szkody całkowitej. Wskazać bowiem należy, że Sąd w sprawie uwzględnił opinie, sporządzone przez biegłego G.

K., albowiem w ocenie Sądu były one jasne, logiczne, zostały sporządzone w oparciu o oględziny gospodarstwa powoda. Na skutek zarzutów stron biegły sporządził opinię uzupełniającą pisemną, a także złożył opinię ustną. Wobec zauważonego przez biegłego zaniżenia jednej ze składowych kosztów, składających się na szkodę powoda, w postaci stawki roboczogodziny, została nadto sporządzona opinia uzupełniająca, co do której strony nie zgłosiły żadnych zarzutów. W zakresie zarzutów powoda podnieść należy, że zarówno do opinii głównej, jak i pierwszej opinii uzupełniającej pisemnej biegłego, zostały zgłoszone te same zarzuty, pomimo tego, że biegły w opinii uzupełniającej odniósł się do nich.

Pomimo tego powód powtórzył swoje wcześniejsze zarzuty, kwestionując zakres szkód, ustalonych przez biegłego sądowego, i w ocenie Sądu były one nieuzasadnione, stanowiły wyłącznie polemikę z prawidłowymi i obiektywnymi ustaleniami biegłego, który nadto sam zauważył, że dołączona do pozwu opinia prywatna zawiera zawyżoną kwotę szkody. Z tych powodów Sąd pominął pozostałe wnioski powoda w zakresie uzupełnienia dowodu z opinii biegłego. Uzupełniająco, w zakresie w jakim treść pozostałych dowodów pokrywa się z ustaleniami, poczynionymi na potrzeby sprawy, tj. odnośnie powstania samej szkody, jej przyczyny i zakresu uzyskanej już pomocy finansowej przez powoda na pokrycie kosztów doznanej szkody, Sąd uwzględnił zeznania powoda oraz przesłuchanych w sprawie świadków, jak również dowód z informacji co do warunków atmosferycznych w dniu 11 sierpnia 2017 roku na terenie miejsca położenia gospodarstwa rolnego powoda.

Sąd pominął dowód z przesłuchania świadka Z. Z., który sporządził na zlecenie powoda opinię prywatną wraz z M. Z., wobec przesłuchania w charakterze świadka tej drugiej osoby - współautora opinii prywatnej. Zdaniem Sądu ten dowód nie przyczyniłby się do wyjaśnienia innych okoliczności sprawy, poza wskazanymi przez przesłuchanego w charakterze świadka jednego z autorów opinii. Poza tym przypomnieć należy, że wobec przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w toku niniejszej sprawy i dokonanej przez Sąd oceny tej opinii, ocena zeznań przesłuchanego świadka w istocie ogranicza się jedynie do okoliczności sporządzenia na zlecenie powoda opinii prywatnej, z uwagi na brak skutecznego podważenia treści opinii sądowej.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo jedynie w nieznacznej części należało uznać za uzasadnione, mając na uwadze wskazaną w pozwie wysokość roszczenia. Bezspornym w sprawie była okoliczność samego zdarzenia i powstania szkody na terenie gospodarstwa rolnego powoda, w zakresie budynków objętych obowiązkowym ubezpieczeniem rolniczym. Spornym był zakres szkody w poszczególnych budynkach. Powód w tym zakresie powoływał się na treść opinii prywatnej, sporządzonej we wrześniu 2017 roku, która została zakwestionowana przez pozwanego, w związku z tym na wnioski obu stron został dopuszczony dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa i szacowania nieruchomości, która stanowiła podstawę rozstrzygnięcia w sprawie.

Jak już wskazano przy ocenie materiału dowodowego powód nie podważył skutecznie wniosków opinii końcowej biegłego G. K., wynikających z drugiej uzupełniającej opinii pisemnej, wskazującej także na wyższą wartość roboczogodziny za prace naprawcze, albowiem już do poprzedniej opinii uzupełniającej powtórzył te same zarzuty co do zakresu uszkodzeń, jak w przypadku opinii głównej. Sam pozwany do tej opinii zarzutów czy twierdzeń nie podniósł. Podnieść należy, że samo niezadowolenie strony z treści sporządzonej opinii, nie może stanowić samoistnej podstawy do, zarówno uzupełnienia materiału dowodowego w tym zakresie, jak i do skutecznego podważenia wniosków biegłego.

W tej sprawie i w takiej sytuacji należało ocenić to jako nieuzasadnioną polemikę z prawidłowymi ustaleniami biegłego. Podnieść należy, że strony nie kwestionowały, poza zakresem uszkodzeń, sposobu ustalenia przez biegłego szkody, który odwoływał się prawidłowo do treści art. 67, 68 i 69 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych z dnia 22 maja 2003 roku (t.j. Dz.U.2021.854) przy ustaleniu wysokości szkody. Stwierdzić należy, że sporządzona w sprawie opinia ostateczna uwzględnia warunki ustawowe ustalenia szkody z obowiązkowego ubezpieczenia rolniczego, jak również przepisy ogólnych warunków ubezpieczenia.

W tej sytuacji stanowiła podstawę do ustalenia, że na wysokość szkody powoda składała się kwota koniecznych nakładów do jej usunięcia, wraz ze wskazanymi elementami składowymi, zgodnie z opinią, ostatecznie na kwotę 313.300 złotych. Ustawodawca wprowadził w art. 68 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych możliwość weryfikacji przez zakład ubezpieczeń zasadności wielkości i wartości robót ujętych w przedstawionym przez ubezpieczającego kosztorysie.

Takie samo prawo służy także ubezpieczonemu, który w wypadku sporu na tle wysokości wypłaconego odszkodowania, może kwestię tę oddać pod ocenę sądu. Sposób obliczania wysokości szkody to jedna z najbardziej istotnych kwestii dla stosunku ubezpieczenia. Nie może być zatem tak, że cenniki stosowane przez zakład ubezpieczeń będą jedynym miarodajnym źródłem szacowania szkody, zwłaszcza w sytuacji, że nie zawsze odzwierciedlają one rzeczywistą rynkową wartość szkody (tak Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 29 stycznia 2016 roku, I ACa 855/15, Lex nr 1993103).

To samo odnieść należy do wyceny przedstawionej przez powoda. Spór w tym przedmiocie został poddany osądowi w niniejszej sprawie i zdaniem Sądu rozstrzygnęła go treść opinii biegłego. W konsekwencji powyższego, wobec ustalonego zakresu szkody i jej kwoty, oraz mając na uwadze dotychczas wypłacone przez pozwanego odszkodowanie w kwocie 223.591,67 złotych, do zapłaty pozostała różnica w kwocie 89.708,33 złotych. Sąd nie uwzględnił zarzutu pozwanego o zasadności zaliczenia na poczet należnego odszkodowania kwoty uzyskanej przez powoda z zasiłku celowego.

W tym zakresie Sąd w całości podziela pogląd prawny, wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2016 roku w sprawie III CZP 35/16 (OSNC 2019/5/49), zgodnie z którym bezzwrotny zasiłek celowy, przyznany na podstawie art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej (jedn. tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 930) nie podlega zaliczeniu na poczet świadczenia z umowy obowiązkowego ubezpieczenia budynków wchodzących w skład gospodarstw rolnych od ognia i innych zdarzeń losowych (art. 59 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.

Powtórzyć za Sądem Najwyższym należy, że przeciwko zastosowaniu konstrukcji compensatio lucri cum damno przemawia odmienna podstawa prawna omawianych świadczeń znajdująca swe źródło w systemie prawa administracyjnego i prawa cywilnego oraz ich funkcja i cel, chociaż w obu przypadkach ich przyznanie łączy się z powstaniem szkody (straty) w majątku uprawnionego. Umowa ubezpieczenia jest umową dwustronnie zobowiązującą oraz odpłatną i ubezpieczający opłaca składkę w zamian za ochronę ubezpieczeniową, natomiast zasiłek celowy ma charakter pomocy socjalnej, która ma zagwarantować szybkie dostarczenie środków finansowych osobom dotkniętym klęską żywiołową.

Jeżeli zatem zasiłek, o którym mowa, może kompensować stratę, to nie jest to ani jego funkcja główna, ani przesądzająca o jego charakterze. W orzecznictwie podkreślono, że płacenie składek przez osobę objętą ubezpieczeniem społecznym przyjmowane jest jako okoliczność uzasadniająca kumulację a nie kompensację świadczeń z ubezpieczenia osobowego i odszkodowania należnego na podstawie prawa cywilnego. Przyjąć trzeba, że opłacenie przez ubezpieczonego składek z ubezpieczenia obowiązkowego mienia jest również okolicznością przemawiającą za kumulacją świadczenia z tego ubezpieczenia i świadczenia uzyskanego z pomocy społecznej.

Obowiązek wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela ma charakter bezwzględny, zaś zasiłek celowy zostaje przyznany w wyniku uznaniowej decyzji organu administracji w takim zakresie, w jakim mieści się to w możliwościach pomocy społecznej. Dostrzeżono jednocześnie, że w niektórych przypadkach, gdy zasiłek celowy, przyznany, ma charakter bezzwrotny a ubezpieczyciel wypłaci odszkodowanie za szkodę powstałą w budynku wskutek tego samego zdarzenia losowego, może dojść do zaspokojenia tego samego interesu poszkodowanego. Pomoc społeczna ma jednak charakter subsydiarny, co oznacza, że świadczenia z obowiązkowego ubezpieczenia mienia wyprzedzają świadczenia z tytułu pomocy społecznej.

Problem leży więc raczej we właściwym stosowaniu ustawy o pomocy społecznej przez organy administracji rządowej lub samorządowej w zakresie oceny, czy w razie straty powstałej wskutek uszkodzenia lub zniszczenia budynku podlegającego obowiązkowemu ubezpieczeniu, przyznany zasiłek ma mieć charakter zwrotny (zasada), czy bezzwrotny (wyjątek). Sąd w niniejszej sprawie podziela to zapatrywanie prawne. Brak jest uzasadnienia to tego, aby w przypadku gdy, jak w niniejszej sprawie, ubezpieczenie ma charakter obowiązkowy, co wynika z art. 59 komentowanej ustawy, a zatem nakłada zobowiązanie na rolnika jego zawarcie, a tym samym ponoszenie kosztów ubezpieczenia, nie oczekiwał on z tego tytułu w przypadku szkody na pełne odszkodowanie z umowy ubezpieczenia, niezależnie od świadczenia, które może uzyskać w ramach pomocy społecznej, a zatem objętej uznaniowością ze strony organu administracyjnego.

Wobec powyższego Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę z punktu 1 wyroku, na podstawie art. 59, 68 i 74 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. O odsetkach Sąd orzekł zgodnie z żądaniem pozwu, na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 wskazanej ustawy, która określa terminy wypłaty odszkodowania. Zakład ubezpieczeń wypłaca co do zasady odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie.

W przypadku jednak, gdyby wyjaśnienie w tym terminie okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba że ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego.

Szkoda została zgłoszona w dniu 16 sierpnia 2017 roku, zaś ostateczna decyzja pozwanego w przedmiocie ustalenia wysokości szkody została podjęta w piśmie z dnia 13 października 2017 roku. Stąd też wskazywana w żądaniu zapłaty data zasądzenia odsetek od dnia 24 października 2017 roku była uzasadniona. Jeżeli bowiem ubezpieczyciel nie płaci odszkodowania w terminie wynikającym z art. 14 ust. 1 lub 2 ustawy z 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych lub w terminie ustalonym zgodnie z art. 455 in fine k.c., to uprawniony nie ma możliwości czerpania korzyści z tych świadczeń i w konsekwencji odsetki za opóźnienie w ich zapłacie należą mu się niewątpliwie w terminie określonym zgodnie z tymi przepisami (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 stycznia 2018 roku, V CSK 142/17, Lex nr 2455743).

W pozostałej części Sąd powództwo oddalił, jako nieuzasadnione (punkt 2 wyroku). O kosztach procesu orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, na podstawie art. 98 i 99 kpc w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz odpowiedniego w sprawie opłat za czynności radców prawnych, przy uwzględnieniu, że powód wygrał sprawę jedynie w 13 %. Koszty procesu po stronie powoda to kwota 36.383 złotych uiszczonej opłaty sądowej od pozwu, wynagrodzenie pełnomocnika w stawce minimalnej w kwocie 10.800 złotych oraz zaliczka na koszty biegłego w kwocie 1.000 złotych, zaś po stronie pozwanego także stawka minimalnego wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 10.800 złotych i koszty zaliczki na poczet biegłego w kwocie 2.000 złotych oraz kwota 515,35 złotych uiszczona na poczet kosztów uzyskania informacji z (...).

W konsekwencji po stosunkowym rozliczeniu na korzyść pozwanego pozostaje kwota zasądzona z tytułu kosztów procesu, jak w punkcie 3 wyroku. W punktach 4 i 5 wyroku Sąd nakazał pobrać odrębnie od powoda i pozwanego pozostałe, niepokryte koszty sądowe, wynikające z czynności biegłego – łączna kwota to 7.241,08 złotych minus uiszczone zaliczki w kwocie łącznej 3.000 złotych. Zatem do pokrycia pozostała kwota 4.241,08 złotych, która została rozdzielona pomiędzy strony zgodnie ze stopniem wygrania sprawy, na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 roku.