I AGa 408/21 · Sąd powszechny

Sygn. akt I AGa 408/21

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 października 2023 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Marek Boniecki po rozpoznaniu w dniu 6 października 2023 r. w Krakowiena posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) Bank S.A. w W. przeciwko M. P. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 22 października 2021 r. sygn. akt IX GC 180/20 1. odrzuca apelację odnośnie do pkt. II zaskarżonego wyroku;

2. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I w ten sposób, że oddala powództwo oraz w punkcie IV, w ten sposób, że obok kwoty 2657 zł przyznaje dodatkowo kwotę 130,38 zł (sto trzydzieści złotychi trzydzieści osiem groszy);

3. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie na rzecz kuratora – radcy prawnego K. O. wynagrodzenie w kwocie 1992,60 zł (jeden tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąt dwa złote i sześćdziesiąt groszy), w tym podatek od towarów i usług;

4. nakazuje pobrać od strony powodowej (...) Bank S.A. w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie kwotę 10.782,60 zł (dziesięć tysięcy siedemset osiemdziesiąt dwa złotei sześćdziesiąt groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych. Sygn. akt I AGa 408/21 Uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 6 października 2023 r. Wyrokiem z 22 października 2021 r. Sąd Okręgowy w Krakowie: zasądził od pozwanego M. P. na rzecz strony powodowej (...) Bank S.A. w W. kwotę 175.791,55 zł z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od 27.06.2019 r. do dnia zapłaty (pkt I); oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt II); zasądził od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 17.405 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt III); przyznał od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie na rzecz kuratora - radcy prawnego K.

O. kwotę 2.657 zł,w tym podatek VAT. Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny szczegółowo zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, z którego to uzasadnienia wynika, że: - strona powodowa zawarła 30 stycznia 2017 r. z pozwanym jako prowadzącym działalność gospodarczą umowę o udzielenie kredytu gotówkowego oraz o prowadzenie rachunku i usług bankowych; - bank udzielił kredytobiorcy kredytu w wysokości 193.348,36 zł na 144 miesiące, celem finansowania bieżącej działalności gospodarczej kredytobiorcy łącznie z finansowanym kosztem prowizji przygotowawczej i ubezpieczenia spłaty kredytu; - oprocentowanie kredytu było zmienne i nie mogło w stosunku rocznym przekroczyć dwukrotności wysokości odsetek ustawowych; - kredytobiorca zobowiązany był do spłaty kredytu w terminach określonychw harmonogramie spłat kredytu; w przypadku, gdy na rachunku bankowym wystąpił brak środków do spłaty zadłużenia, bank pobierał odsetki w wysokości 14% od zadłużenia przeterminowanego; - kredyt został uruchomiony 16 lutego 2017 r.; - pozwany zaprzestał na bieżąco regulować swoje zobowiązania, wobec czego kierowano do niego monity i pisemne wezwania; wobec ich bezskuteczności pismem z 11 marca 2019 r. powodowy bank wypowiedział umowę wraz z wezwaniem do zapłaty całości należności; kwota należności na dzień 22 marca 2019 r. wyniosła 180.419,88 zł; na dzień 21 października 2019 r. zadłużenie wynosiło łącznie 194.765,27 zł, w tym kapitał 175.791,55 zł, odsetki umowne naliczone od 16 stycznia 2019 r. do 8 maja 2019 r. w wysokości 5753,70 zł oraz koszty w kwocie 1809,07 zł; kwota niezapłaconych odsetek za zwłokę za okres od 16 stycznia 2019 r. do 8 maja 2019 r. wyniosła 11.41,095 zł; stan zadłużenia uwidocznionow wyciągu z ksiąg bankowych.

W ustalonym przez siebie stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał powództwo za uzasadnione w przeważającej części w świetle postanowień łączącej strony umowy oraz przepisów art. 69 i nast. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2324 ze zm., dalej: prawo bankowe), przyjmując, że: - nietrafiony okazał się zarzut braku skutecznego wypowiedzenia umowy, albowiem oświadczenie w tym przedmiocie podpisane przez osobę do tego uprawnioną; - wykazane zostało również, że wezwanie wysłała do pozwanego, wezwanie to zawierało informacje wymagane przez art. 75 c prawa bankowego, a ponieważ bezspornie pozwany nie spłacił zadłużenia, wypowiedzenie z 25 marca 2019 r. było uprawnione; - niepoinformowanie pozwanego o możliwości restrukturyzacji przed podjęciem decyzji skutkującej wypowiedzeniem umowy bankowej nie może skutkować uznaniem nieważności oświadczenia o wypowiedzeniu umowy kredytowej, ponieważ przepis nie zawiera takiej sankcji, a nadto pozwany podpisując umowę kredytową z powódką, wiedział, że po otrzymaniu wezwania do zapłaty całej należności może złożyć wniosek o restrukturyzację zadłużenia (§ 12 pkt 4 umowy); - powód udowodnił wysokość kapitału pozostałego do spłaty w wysokości 175.791,55 zł, skuteczny natomiast okazał się zarzut dotyczący naliczania odsetek od zaległych odsetek (art. 482 §1 k.c.); - kuratorowi dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego przysługiwało wynagrodzenie w wysokości określonej zgodnie z §1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.

U. z 2018 r. poz. 536), tj. 40% stawki minimalnej wynoszącej 5.400 zł, powiększone o podatek VAT tj. 2657 zł. Wyrok powyższy zaskarżył w całości apelacją pozwany (poprzez kuratora), wnosząco jego zmianę poprzez oddalenie powództwa w całości, podwyższenie przyznanej kuratorowi kwoty do 2.787,38 zł oraz przyznanie kuratorowi wynagrodzenia za postępowanie apelacyjne. Apelujący zarzucił naruszenie:

1) art. 58 k.c. w zw. z art. 75 k.c. prawa bankowego, poprzez błędną jego interpretację i uznanie, że brak informacji o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia przed wypowiedzeniem umowy nie powoduje nieskuteczności wypowiedzenia umowy kredytowej;

2) art. 98 k.p.c. w zw. z §2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, poprzez nieorzeczenie o zwrocie wydatków poniesionych przez kuratora, pomimo złożonego wniosku na rozprawie. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja w zakresie zaskarżającym pkt II wyroku podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna na podst. art. 373 §1 k.p.c. z uwagi na brak interesu prawnego po stronie pozwanego w zaskarżeniu tej części wyroku. W pozostałym zakresie apelacja zasługuje na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji prawidłowo, z poszanowaniem reguł wyrażonych w przepisie art. 233 §1 k.p.c. ustalił stan faktyczny sprawy, co sprawiło, że Sąd Apelacyjny przyjął go za własny. Dodatkowo Sąd odwoławczy ustalił, że w §12 ust. 4 łączącej strony umowy kredytu (k.

46) w przypadku opóźnienia się kredytobiorcy ze spłatą kredytu, Bank przed skorzystaniem z uprawnienia do wypowiedzenia umowy zobowiązał się do wezwania kredytobiorcy do uregulowania zaległej płatności w terminie nie krótszym niż 14 dni roboczych od otrzymania wezwania i jednoczesnego poinformowania o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia w tym samym terminie. Okoliczność powyższa nie była w sprawie sporna, a nadto wynikała z przedłożonej przez powoda umowy kredytu. Sąd Apelacyjny ustalił także, że strona powodowa nie doręczyła (ani nie wysłała) pozwanemu wezwania do uregulowania zaległości spełniającego wymogi opisane w §12 ust. 4 umowy.

Ustalenie to jest wynikiem zaprzeczenia przez pozwanego tej okoliczności i niewykazania przez powoda, zgodnie z regułą z art. 6 k.c., faktu przeciwnego. W kontekście ustaleń poczynionych przez Sądy obu instancji za uzasadniony uznać należało zarzut obrazy prawa materialnego w postaci art. 75c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowego. W świetle dominującej linii orzeczniczej sądów powszechnych, do której przyłącza się Sąd Apelacyjny w obecnym składzie, wypowiedzenie przez bank umowy kredytowej bez zachowania wymogów z art. 75c prawa bankowego jest nieważne w świetle art. 58 §1 k.c. w zw. z art. 75c prawa bankowego (por. m.in. wyrok Sąd Apelacyjnego w Krakowie z 8 czerwca 2021 r., I ACa 817/20).

Gdyby nawet jednak uznać, że brak wyraźnego przepisu prawa bankowego przemawia przeciwko nieważności wypowiedzenia umowy, przyjąć należałoby bezskuteczność takiego wypowiedzenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z 18 czerwca 2021 r., IV CSKP 92/21, OSNC 2022, nr 1, poz. 9), która w okolicznościach badanej sprawy prowadziłaby do tożsamego rozstrzygnięcia sporu. Wadliwie także Sąd Okręgowy zinterpretował §12 ust. 4 umowy, który nie tylko nie zwalniał banku z obowiązku informowania o możliwości złożenia wniosku restrukturyzacyjnego, ale wręcz kredytodawcę do tego zobowiązywał.

W tej sytuacji, nawet przyjęcie, że naruszenie przywołanego wcześniej art. 75 c prawa bankowego nie rodzi skutku nieważności czy bezskuteczności wypowiedzenia, prowadziłoby do analogicznego rozstrzygnięcia z uwagi na niedochowanie przez bank przewidzianej w umowie procedury wypowiedzenia. Słusznie także pozwany zarzucił naruszenie §2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej. Występujący w sprawie kurator wniósł o przyznanie zwrotu kosztów dojazdu na rozprawę,w wysokości nie wykraczającej poza granice zakreślone ww. przepisem (k. 206).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 §1 k.p.c. orzekł jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podst. art. 374 k.p.c. Zauważyć należy, że odpis apelacji pozwanego doręczony został pełnomocnikowi strony powodowej (k. 245) przed poinformowaniem Sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa (k. 243). O wynagrodzeniu ustanowionego dla pozwanego kuratora orzeczono na podst. art. 91a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t. jedn.

Dz. U. z 2022 r. poz. 1125 ze zm., dalej: u.k.s.c.) w zw. z §1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej w zw. z §2 pkt 6 w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). O nieuiszczonych, a powstałych w postępowaniu apelacyjnym kosztach sądowych, na które złożyło się wynagrodzenie kuratora, orzeczono na podst. art. 113 ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 2 u.k.s.c.