II Ka 298/23 · Sąd powszechny

Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z dnia 3 października 2018 r., orzekając w sprawie II K (...), uniewinnił M. M. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 35 ust. 1a i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt.Apelacje od tego wyroku wnieśli na niekorzyść oskarżonego prokurator Prokuratury Rejonowej w S. oraz pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego – Fundacji „Z.”.Prokurator na podstawie art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k. zarzucił:1/ błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na treść zapadłego wyroku polegający na uznaniu, że w zachowaniu oskarżonego M.

Sygn. akt II Ka 229/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 czerwca 2023r. Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Grażyna Jaszczuk Sędziowie: SO Dariusz Półtorak SO Agnieszka Karłowicz (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Sieczkiewicz przy udziale prokuratora Anny Makarewicz - Poszytek po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2023 r. sprawy K. M. oskarżonego z art. 177 §2 k.k. w zw. z art. 178 §1 k.k. na skutek apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 1 grudnia 2022 r. sygn. akt II K 279/22 I. zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że: 1. w ramach czynu zarzucanego oskarżonemu uznaje go za winnego tego, że w dniu 10 stycznia 2022 roku na drodze (...) w W., woj. (...) znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia T. W. nie udzielił pomocy mogąc jej udzielić bez narażania siebie na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, tj. czynu z art. 162 § 1 kk i za to skazuje go na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawie art. 69 § 1 i 2 kk i art. 70 § 1 kk warunkowo zawiesza na okres próby 2 (dwóch) lat; 2. na podstawie art. 71 § 1 kk orzeka wobec oskarżonego karę grzywny 100 (sto) stawek dziennych przyjmując wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 (dwadzieścia) złotych; 3. na podstawie art. 63 § 1 kk na poczet orzeczonej kary grzywny zalicza oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od 12 stycznia 2022 roku godz. 18.55 do 17 lutego 2022 roku godz. 15.00 i grzywnę w zakresie 72 stawek uznaje za wykonaną; 4. na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 kk zobowiązuje oskarżonego do informowania Sądu Rejonowego w Garwolinie pisemnie raz na sześć miesięcy o przebiegu okresu próby; II. uchyla rozstrzygnięcia zawarte w pkt III, IV i V zaskarżonego wyroku; III. w pozostałej części wyrok utrzymuje w mocy; IV. zasądza od K. M. na rzecz oskarżycielki posiłkowej B. W. 840 zł tytułem zastępstwa prawnego z instancji odwoławczej; V. zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 320 zł opłaty za obie instancje i 20 zł wydatków za postępowanie odwoławcze. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II Ka 229/23 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 1 grudnia 2022 r., sygn. II K 279/22 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty ---- ---------------------- -------------------------------------------------------------- -------------- -------------- 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty --------- ---------------------- -------------------------------------------------------------- -------------- -------------- 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu ------------------ ------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------- 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu ------------------ ------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------- 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzuty obrońcy oskarżonego 1. obrazy przepisów postępowania mogącą mieć wpływ na treść orzeczenia oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mogący mieć wpływ na jego treść, a mianowicie: 1. art. 7 k.p.k. poprzez uznanie opinii biegłego T. S. w zakresie ustalenia, że oskarżony nie miał praktycznie możliwości uniknięcia wypadku za niejasną, niepełną oraz sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego w sytuacji, kiedy jest ona w całości jasna, pełna i zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, 2. art. 7 k.p.k. poprzez uznanie opinii biegłego A. B. za wiarygodną w całości w sytuacji, kiedy opinia ta jest niejasna i niepełna oraz sprzeczna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego w zakresie ustalenia przez biegłego, że oskarżony miał możliwość postrzeżenia obecności pieszego następnie, z jakiej odległości mógł zauważyć pieszego oraz tego, że miał on możliwość uniknięcia wypadku oraz niespójna z wiarygodną w całości opinią biegłego T. S., 3. art. 7 k.p.k. poprzez uznanie, że z protokołu oględzin miejsca wypadku, dokumentacji fotograficznej, protokołu oględzin rzeczy, zeznań K. J., zeznań E. M., protokołu oględzin samochody N. (...), protokołu odtworzenia utrwalonego zapisu wraz z płytą, odtworzenia utrwalonego zapisu, zeznań A. S., zeznań P. K., opinii biegłego A. B. wynika, że pieszego oskarżony zauważył tuż przed uderzeniem, że spostrzegł lusterko pomocnicze i but pieszego oraz że ciało pieszego było doskonale widoczne i niczym nie zasłonięte oraz że te elementy pojazdu, które nosiły ślady świeżego uderzenia oskarżony przetarł, 4. art. 7 k.p.k. poprzez uznanie wyjaśnień oskarżonego za niewiarygodne w zakresie w który są one spójne z dowodami uznanymi przez Sąd za wiarygodne w szczególności protokołem oględzin miejsca wypadku, dokumentacją fotograficzną, protokołem oględzin rzeczy, zeznaniami K. J., zeznaniami E. M., protokołem oględzin samochody N. (...), protokołem odtworzenia utrwalonego zapisu wraz z płytą, odtworzeniem utrwalonego zapisu oraz opinią biegłego A. B. w zakresie w którym ustala on, że oskarżony nie widział pieszego oraz opinią biegłego T. S. 5. art. 7 k.p.k. i 410 k.p.k. poprzez błędne uznanie zeznań J. W. za wiarygodne w całości i nie wzięcie pod uwagę przy ocenie tych zeznań dokumentów znajdujących się na k. 58-65 verte akt, co doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia poprzez uznanie, że: 6. oskarżony widział pieszego i wiedział, że w niego uderzył, miał możliwość uniknięcia wypadku, zauważył but, lusterko pomocnicze oraz ślad „szurania” jak również zwłoki, uciekł z miejsca zdarzenia i zacierał ślady wypadku, że T. W. regularnie łożył alimenty na syna i utrzymywał z nim regularny kontakt, nadto naruszenie 7. art. 624 § 1 k.p.k. poprzez niezwolnienie oskarżonego w całości od kosztów sądowych w sytuacji, kiedy istnieją do tego - w szczególności przemawia za tym jego sytuacja rodzinna majątkowa i wysokość dochodów oraz względy słuszności. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadne ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Za słuszny Sąd Odwoławczy uznał zarzut naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 kpk, 410 kpk polegający na ocenie materiału dowodowego przez Sąd I instancji sprzecznej z zasadami prawidłowego rozumowania oraz ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, co w rezultacie doprowadziło do przyjęcia wadliwych ustaleń w zakresie okoliczności stanowiących faktyczną podstawę wyroku. Dokonując oceny dwóch sporządzonych w sprawie opinii biegłych, Sąd Rejonowy potraktował zawarte w nich wnioski i ustalenia wybiórczo, nie dokonując ich pogłębionej analizy w kontekście wszystkich okoliczności ustalonych w sprawie, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia. Sąd II instancji w całości podzielił augmentację skarżącego wskazującą, że powody odrzucenia w całości opinii biegłego T. S. były niezasadne. Przecież biegły A. B. czynił również szerokie rozważania co do możliwości znajdowania się kierowcy pod wpływem amfetaminy w chwili wypadku, co oczywiście w przedmiotowej sprawie nie zostało ustalone. Bezsporne, w świetle obu opinii jest, iż bezpośrednią przyczyną wypadku drogowego było nieprawidłowe zachowanie pieszego, który poruszając się jezdnią nie ustąpił pierwszeństwa (nie zszedł z jezdni na pobocze) kierowcy nadjeżdżającego z naprzeciwka samochodu marki N. (...). Zatem to pieszy stworzył stan zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym i swoim zachowaniem, sprzecznym z regułami tego ruchu doprowadził do wypadku. W tym miejscu podnieść należy, że współodpowiedzialnymi za wypadek drogowy mogą być dwaj współuczestnicy ruchu. Warunkiem takiej oceny prawnej jest jednak stwierdzenie, w odniesieniu do każdego z tych współuczestników z osobna, że w zarzucany sposób naruszył on, chociażby nieumyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym, a także, że pomiędzy jego zachowaniem, a zaistniałym wypadkiem istnieje powiązanie przyczynowe oraz tego, że istnieje normatywna podstawa do przyjęcia, iż zachowanie uczestnika ruchu powiązane przyczynowo z wypadkiem zasługuje z kryminalno - politycznego punktu widzenia na ukaranie. Ten ostatni wyznacznik odpowiedzialności oceniać należy według kryterium, w myśl którego przypisywalny jest tylko taki skutek, który został przez danego uczestnika ruchu spowodowany w wyniku sprowadzenia przezeń niedozwolonego niebezpieczeństwa (ryzyka) jego powstania albo istotnego zwiększenia ryzyka już istniejącego (a będącego np. wynikiem zachowania innego współuczestnika ruchu) (wyrok Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 2013 r. , II KK 206/12, Lex nr 1311397). Dodać należy, że uczestnik ruchu musi naruszyć tę regułę postępowania (zasadę bezpieczeństwa w ruchu), która miała zapobiec nastąpieniu skutku na tej drodze, na której skutek nastąpił. W świetle powyższych założeń należało zatem oceniać zachowanie oskarżonego K. M. w zakresie jego odpowiedzialności za zaistniały wypadek drogowy, a mianowicie, czy swoim zachowaniem zwiększył on ryzyko wystąpienia skutku, stanowiącego znamię występku z art. 177 § 2 kk. Zdaniem Sądu Odwoławczego, zasadne okazały się zarzuty apelacji dotyczące nieprawidłowego ustalenia przez Sąd I instancji, iż oskarżony nienależycie obserwował przedpole jazdy, nie zachował należytej ostrożności, zauważył pieszego w chwili uderzenia. W sprawie brak jest jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby wskazywać, że oskarżony nienależycie obserwował drogę. Zaznaczyć należy, że w czasie zdarzenia poruszał się on drogą poza terenem zabudowanym. W miejscu, w którym doszło do wypadku pieszy nie powinien znajdować się na jezdni, a widząc nadjeżdżający pojazd z naprzeciwka powinien opuścić jezdnię. Zapewne stan jego nietrzeźwości – 3,1 promila we krwi, wpływał zasadniczo na racjonalność podejmowanych decyzji jako uczestnika ruchu. Brak jest przesłanek, aby stwierdzić, że w tej konkretnej sytuacji drogowej oskarżony miał obowiązek zachowania szczególnej ostrożności i przewidywania, że na jezdni pojawi się całkowicie nieoświetlony pieszy, ubrany w ciemną odzież, bez oświetlania czy elementów odbijających światło. Pobocze było szersze niż 0,5 m, a więc pieszy powinien poruszać się poboczem. Nie można zapominać, że oskarżony mógł w miejscu zdarzenia poruszać się z prędkością 90 km/h, ale ograniczył ją do około 50 km/h (k.340 i k.369v), co nie było kwestionowane przez strony. Nie można przyjąć, że prędkością bezpieczną w warunkach nocnych jest taka prędkość, która pozwala zatrzymać pojazd przed przeszkodą, którą można dostrzec w światłach mijania, nawet jeżeli kierujący pojazdem, przestrzegając przepisów ruchu drogowego, nie miał obowiązku liczyć się z pojawieniem się tej przeszkody. Sąd Okręgowy podzielił również argumentację obrońcy wskazującą, że oskarżony w miejscu zdarzenia mógł używać świateł mijania, przy uwzględnieniu prędkości z jaką się poruszał. Oskarżony po pokonaniu łuku drogi (k.407, 491), dopiero po ocenie sytuacji drogowej mógł ewentualnie podjąć decyzję o zmianie świateł, ale biegły wskazał, że mógł również poruszać się na światłach mijania. Również podzielono argumenty obrońcy negujące twierdzenia biegłego A. B., że oskarżony mógł poruszać się przy osi jezdni lub nieznacznie przekraczać ją, jeżeli zasadą podstawową jest jazda możliwie blisko prawej krawędzi jezdni. Przed zdarzeniem nie zaistniały żadne okoliczności drogowe, które by nakazywały odstąpienie od tej zasady. Zdaniem Sądu Okręgowego, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a w szczególności obie opinie biegłych wskazywały, że oskarżony nawet poruszając się z tak ograniczoną prędkością nie miał możliwości zatrzymania się przed pieszym. Nie stwierdzono także śladów, które pozwoliłyby na ustalenie miejsca potrącenia pieszego, a w szczególności odległości pieszego od krawędzi jezdni. W związku z powyższym nie jest możliwe dokonanie analizy czasowo - przestrzennej przedmiotowego wypadku, a ta dokonana przez biegłego A. B. w zakresie jego przyczyn oraz możliwości jego uniknięcia ma charakter jedynie hipotetyczny. Biegły wskazał, że w pełni sprawy pod względem psychomorycznym kierujący samochodem N., miał możliwość wyminięcia się z pieszym poprzez dokonanie niewielkiej korekty ruchu pojazdu w lewo. Nie znając położenia pieszego na jezdni brak jest możliwości ustalenia jakiego rzędu powinna być to korekta toru ruchu i co oznacza „niewielka” korekta oraz czy wykonanie tej korekty przez kierującego samochodem ciężarowym typu izoterma było możliwe. Zdaniem Sądu Okręgowego, aby stwierdzić, że oskarżony przyczynił się do wypadku należy ustalić, że chociażby w sposób nieumyślny naruszył konkretną regułę ostrożności, której zachowanie w tej sytuacji miało za zadanie zapobieżenie skutkowi, a następnie ustalić, że był on świadomy tego, że swoim zachowaniem może zrealizować znamiona czynu zabronionego (przewidywał taką możliwość), bądź też, że możliwości takiej nie przewidywał, chociaż mógł ją przewidzieć (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 listopada 2014 r. ,V KK 162/14, Lex nr 1573978). W przedmiotowej sprawie stwierdzić tego nie można, a rzeczą najistotniejszą pozostawało ustalenie czy kierowca miał realną możliwość zauważyć pieszego i czy miał możliwości podjęcia następnie manewru ominięcia go. Całkowicie logiczne wydają się twierdzenia biegłego T. S., że kierowca miał możliwość zauważenia pieszego z odległości około 23 m, ale pod warunkiem istnienia wyraźnego kontrastu między kolorem ubioru pieszego, a kolorem nawierzchni. T. W. ubrany był w odzież w kolorze ciemnym (k.14-16). Zmniejszenie kontrastu zmniejsza odległość jego zauważenia. Dlatego pieszy mógł zostać zauważony przez kierowcę kilka metrów lub w ogóle nie zostać dostrzeżonym przed potrąceniem. Sąd I instancji całkowicie pominął okoliczność, że wprawdzie biegły A. B. w opinii pisemnej mówił również o odległości 23 m, ale w opinii ustnej przychylił się do stanowiska biegłego T. S. dotyczącej argumentacji o małej kontrastowości. Wskazywał już na odległość 18-20 m z jakiej kierowca mógł zauważyć pieszego (wartości 25-30 k.529v odnosiły się do wysokości, a nie odległości). Wydaje się, że w przypadku zauważenia pieszego oskarżony podjąłby manewru obronne, a takie nie wynikają z materiału dowodowego. Jest to pewien odruch w związku z chęcią uniknięcia uderzenia w przeszkodę. Biorąc pod uwagę czas reakcji kierowcy przyjmowany przez biegłych i zadziałanie mechanizmu pojazdu oraz nie znając odległości na jaką powinien kierowca wychylić się w lewo, aby nie doszło do wypadku, nie można przyjąć, że miał możliwość uniknięcia wypadku. Sąd Okręgowy podziela stanowisko zawarte w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2022 r. I KK 96/21, iż nie jest możliwe przypisanie sprawstwa wypadku drogowego bez konkretnego i opartego na adekwatnym kontekście normatywnym ustalenia, jak powinien zachować się modelowy kierowca w danych warunkach, by uniknąć stworzenia nieakceptowalnego, istotnego ryzyka, a następnie krytycznie zestawić to, co faktycznie miało miejsce z tym modelowym przebiegiem zdarzenia. Nie jest wówczas wykluczone, że sąd dojdzie do wniosku, że sposób zachowania kierującego był akceptowalny z punktu widzenia ogółu zasad ruchu drogowego, gdyż konkretny przebieg wypadku był na tyle nietypowy i mało prawdopodobny, że zobowiązanie kierującego do tak ostrożnej jazdy, by uniknąć tego konkretnego przebiegu zdarzenia, stałoby w sprzeczności z istotą samego ruchu drogowego. Zbiegnięcie z miejsca zdarzenia w rozumieniu art. 178 § 1 kk ma miejsce wówczas, gdy sprawca oddala się z miejsca wypadku w zamiarze uniknięcia odpowiedzialności, w szczególności uniemożliwienia lub utrudnienia ustalenia jego tożsamości, okoliczności zdarzenia i stanu nietrzeźwości. Wobec przyjęcia braku odpowiedzialności za czyn art. 177 § 2 kk, brak było możliwości stosowania art. 178a § 1 kk. W ocenie Sądu Okręgowego istniały jednak podstawy do przyjęcia odpowiedzialności z art. 162 § 1 kk. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że oskarżony mimo, iż myślał, że mógł w coś uderzyć i mógł to być człowiek – co wynika z zeznań A. S.. Jak sam stwierdził lusterko było na wysokości barku i szyi człowieka, a poruszając się po drodze zawsze ma się w świadomości istnienie innych uczestników ruchu, w tym pieszych poruszających się po poboczu drogi. Jeżeli oskarżony nie miał wątpliwości co do sytuacji drogowej, pozostaje pytanie dlaczego 10 minut czekał, aby przejechać koło miejsca zdarzenia po raz ostatni. Był zdenerwowany, bo przewidywał, że mógł uderzyć w człowieka. Jak sam stwierdził nie było tam drzew, których gałęzie wystawały na jezdnię. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że każdy uczestnik ruchu drogowego po tym jak ma świadomość, że uderzył w coś pojazdem przewiduje, że mógł to być człowiek – inny uczestnik ruchu drogowego. Oskarżony czekał prawie 10 minut, aby sprawdzić miejsce zdarzenia. Następnie nie zatrzymał się, nie wyszedł z samochodu, aby sprawdzić co się stało, nie ustalił czy są inne osoby, które mogą udzielić pomocy i sam też nie udzielił pomocy pokrzywdzonemu, nie zawiadomił służ policyjnych czy ratunkowych. Nie mają w tym miejscu znaczenia rozważania co do możliwości zauważenia pieszego przez innych kierowców, gdyż od oskarżonego należało wymagać nie tylko obserwacji drogi, ale również zatrzymania pojazdu i dokonania oględzin miejsca, a nawet powiadomienia odpowiednich służb, jeżeli oskarżony miałby obawy, aby oddalać się od pojazdu. Oskarżony popełnił więc przestępstwo z art. 162 § 1 kk, co najmniej z zamiarem ewentualnym, przewidywał bowiem możliwość popełnienia tego czynu i na to się godził – gdy odjeżdżał z miejsca zdarzenia przewidując, że mógł potrącić pieszego, uwzględniając przecież gabaryty samochodu typu izoterma, uszkodzenia pojazdu było oczywiste, że potrącony człowiek, w miejscu nieoświetlonym znajduje się się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Do rozważań Sądu Rejonowego dodać można było, że po stronie każdego człowieka, zachodzi szczególny moralny obowiązek udzielenia pokrzywdzonemu pomocy wynikający z obowiązku poszanowania elementarnych norm właściwego, a co za tym idzie pożądanego zachowania. Orzeczona wobec oskarżonego kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania jest karą sprawiedliwą, adekwatną do charakteru czynu. Oskarżony jest osobą niekaraną, prowadzi uregulowany tryb życia, pracuje, co przemawiało za warunkowym zawieszeniem wykonania kary. Nie można pominąć, że oskarżony wrócił na miejsce wypadku i przejechał tam dwukrotnie, co można poczytywać za próbę oceny sytuacji i skutków zdarzenia. Jednak od kierowcy, w tym przypadku zawodowego, należało wymagać zatrzymania pojazdu, rzeczywistej oceny sytuacji, ustalenia przyczyn złożenia się i uszkodzenia lusterka, co musiało być spowodowane działaniem znaczącej siły, a nie podmuchu wiatru czy obtarcia o gałęzie. Kierując się przedstawionymi wyżej racjami, całość represji karnej, w tym wymierzoną karę grzywny uznano za sprawiedliwą dolegliwość, która spełni cele prewencji indywidualnej i generalnej. Wobec zmiany kwalifikacji prawnej czynu dokonano uchylenia orzeczonych środka karnego oraz nawiązki, gdyż były one powiązane z popełnieniem czynu z art. 177 § 2 kk, zaś oskarżonemu nie przypisano odpowiedzialności za spowodowanie wypadku drogowego, w którym śmierć poniósł T. W.. Z przepisów kodeksu postępowania karnego wynika, że regułą powinno być obciążenie skazanych kosztami sądowymi, zaś czymś wyjątkowym – zwolnienie z ponoszenia tych kosztów. Zwolnienie takie może nastąpić jedynie przy zaistnieniu przesłanek wskazanych w art. 624 § 1 kpk, gdy istnieją podstawy do uznania, że uiszczenie tych kosztów byłoby zbyt uciążliwe ze względu na sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów, jak również wtedy, gdy przemawiają za tym względy słuszności (por. wyrok SA we Wrocławiu z 28.06.2012 r., II AKa 98/12, LEX nr 1217813). Sąd Okręgowy nie dopatrzył się okoliczności przemawiających za zwolnieniem oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych, przy uwzględnieniu, że w sprawie zapadł wyrok skazujący. Oskarżony jest osobą czynną zawodowo, osiąga dochody, posiada majątek i ma możliwość uiszczenia kosztów sądowych. Wniosek - o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od dokonania zarzucanego mu czynu; ewentualnie - o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Siedlcach; ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Częściowa zasadność zarzutów warunkowała zasadności wniosku o zmianę wyroku, choć nie w kierunku wydania orzeczenia o uniewinnieniu oskarżonego. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy Zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 1 grudnia 2022 roku sygn. akt II K 279/22 zmieniono i przypisano oskarżonemu odpowiedzialność z art.162 § 1 kk. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Częściowa zasadność wniesionej apelacji i podniesionych argumentów co do braku możliwości przypisania czynu z art. 177 § 2 kk. 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany -------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach zmiany ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ---------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 4.1. ----------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności ---------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności IV. Na podstawie art. 634 kpk w zw. z art. 636 § 1 kpk Sąd Okręgowy zasądził od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego kwotę 840 złotych tytułem zwrotu poniesionych przez niego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym, ustalając wysokość tych kosztów zgodnie z § 11 ust. 2 pkt 4 w zw. z ust. 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015, poz. 1800). V. Na podstawie art. 634 kpk w zw. z art. 636 § 1 kpk i art. 10 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (Dz. U. Nr 49, poz. 223 z 83 r. z późń. zm.), Sąd Okręgowy zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 320 zł tytułem opłaty za obie instancję i 20 zł wydatków za II instancję. 7. PODPIS 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację obrońca oskarżonego Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja wyroku Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 1 grudnia 2022r. sygn. akt II K 279/22 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana

wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z 26 września 2022 roku, wydany w sprawie o sygn.

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, mający wpływ na treść tego orzeczenia wskutek poczynienia błędnych ustaleń, iż J.

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Sygn. akt VI Ka 140/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 maja 2022 r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący – Sędzia Andrzej Tekieli Protokolant Joanna Szmel przy udziale prokuratora Prokuratury Rejonowej w Kamiennej Górze Anny Kaczyńskiej po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2022r. sprawy: 1 . B. C. ur. (...) w K. c. M., M. z domu S. 2. K. M. ur. (...) w L. s. A., M. z domu M. oskarżonych z art. 158 § 1 kk i inne z powodu apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonych od wyroku Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z dnia 30 grudnia 2021 r. sygn. akt II K 446/21 I. zmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonych B. C. i K. M. w ten sposób, że: 1. w miejsce czynu przypisanego oskarżonym w pkt. 1 części dyspozytywnej: - uznaje oskarżoną B. C. za winną tego, że w dniu 28 maja 2021r. w J. powiat (...) województwo (...) uderzyła laską w rękę I. G. powodując u niej obrażenia ciała w postaci stłuczenia prawej dłoni z obrzękiem w okolicy II kości śródręcza prawego naruszające u pokrzywdzonej czynności narządów ciała na okres poniżej 7 dni tj. czynu z art. 157 § 2 kk i za to na podstawie tego przepisu wymierza oskarżonej karę 2 (dwóch) miesięcy ograniczenia wolności, zobowiązując ją do wykonania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 (trzydziestu) godzin miesięcznie, - uznaje oskarżonego K. M. za winnego tego, że w dniu 28 maja 2021r. w J. powiat (...) województwo (...) uderzał laską po ciele I. G. powodując u niej obrażenia ciała w postaci stłuczenia obu przedramion z otarciem skóry naruszające u pokrzywdzonej czynności narządów ciała na okres poniżej 7 dni tj. czynu z art. 157 § 2 kk i za to na podstawie tego przepisu wymierza oskarżonemu karę grzywny w wysokości 30 (trzydziestu) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10 (dziesięciu) złotych; 2. na podstawie art. 63 § 1 kk na poczet orzeczonych kar zalicza oskarżonym: - oskarżonej B. C. na poczet kary ograniczenia wolności okres zatrzymania od dnia 28 maja 2021r., godz.: 18:55 do dnia 29 maja 2021r., godz.: 17:01, - oskarżonemu K. M. na poczet kary grzywny okres zatrzymania od dnia 28 maja 2021r., godz.: 18:55 do dnia 29 maja 2021r., godz.: 16:52; II. uchyla zaskarżony wyrok wobec oskarżonych B. C. i K. M. w części dotyczącej czynu przypisanego w pkt. 2 części dyspozytywnej wyroku i postepowanie o czyn z art. 216 § 1 kk i art. 190 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 kpk umarza, stwierdzając jednocześnie, że straciło moc rozstrzygnięcie o karze łącznej z pkt. 3 części dyspozytywnej; III. w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy wobec oskarżonych B. C. i K. M.; IV. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. T. Ł. kwotę 516,60 złotych w tym 96,60 złotych podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej obrony oskarżonej B. C. z urzędu w postępowaniu odwoławczym; V. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. T. Ł. kwotę 516,60 złotych w tym 96,60 złotych podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej obrony oskarżonego K. M. z urzędu w postępowaniu odwoławczym; VI. stwierdza, że koszty sądowe za postępowanie odwoławcze w sprawie w części, której postepowanie ostało umorzone ponosi Skarb Państwa i zwalnia oskarżonych B. C. i K. M. od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze w pozostałej części, obciążając nimi Skarb Państwa. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt VI Ka 140/22 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z dnia 30 grudnia 2021 r., sygn. akt II K 446/21 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca oskarżonego ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 1 Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty ------------------ ---------------------------------------------------- -------------- ---------- 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty ------------------ ---------------------------------------------------- ------------ ---------- 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu -------------- ------------------------------ -------------------------------------------------------------- 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu -------------- ------------------------------ -------------------------------------------------------------- 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 1. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę, a mający wpływ na treść wyroku przez ustalenie na podstawie nieprawidłowej oceny dowodów, że: - B. C. i K. M. w dniu 28 maja 2021 r. w J., powiat (...), województwo (...), wzięli udział w pobiciu I. G. w ten sposób, że B. C. szarpała i przytrzymywała I. G., a w tym czasie K. M. zadał jej co najmniej jedno uderzenie laską, a następnie uderzenia laską zadawała jej B. C., w wyniku czego pokrzywdzona doznała stłuczenia obu przedramion i stłuczenia dłoni prawej, przez co narazili ją na bezpośrednie niebezpieczeństwo nastąpienia skutku określonego w art. 157 § 1 k.k.; - B. C. i K. M. w dniu 28 maja 2021 r. w J., powiat (...), województwo (...), znieważył I. G. w jej obecności poprzez używanie w stosunku do pokrzywdzonej obelżywych sformułowań, obrażając jej osobiste uczucia; - w dniu 28 maja 2021 r. w J., powiat (...), województwo (...), kierowali pod adresem I. G. groźby karalne pozbawienia jej życia i zniszczenia mienia, które to groźby wzbudziły w pokrzywdzonej uzasadnione obawy, że zostaną spełnione. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny 2. Ponadto z ostrożności procesowej obrońca oskarżonych zarzucił rażącą niewspółmierność orzeczonych wobec oskarżonych kar jednostkowych ograniczenia wolności oraz kary łącznej 10 miesięcy ograniczenia wolności. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny 3. Naruszenie prawa materialnego – art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 35 § 1 k.k. poprzez brak określenia w pkt 3 części dyspozytywnej wyroku wymiaru godzinowego nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Ad. 1 Co do zasady Sąd Odwoławczy zaaprobował przyjęte przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu przedmiotowego zdarzenia, które znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materialne dowodowym (chociaż w wyroku Sądu II instancji zmieniony został opis i kwalifikacja prawna czynu przypisanego oskarżonym w pkt 1 części dyspozytywnej zaskarżonego orzeczenia). Oczywistym jest że w sytuacji, kiedy sąd dysponuje dowodami, których treść jest ze sobą sprzeczna – np. zeznaniami świadka - pokrzywdzonej i wyjaśnieniami oskarżonych, którzy nie przyznają się do popełnienia zarzucanego im czynu (do czego oczywiście mają prawo w ramach przysługującego im prawa do obrony), to nadanie waloru wiarygodności jednemu z tych dowodów oznacza automatyczne odrzucenie jako podstawy ustaleń faktycznych dowodów przeciwnych. W przedmiotowej sprawie Sąd ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób całościowy i odpowiadający wymogom art. 7 k.p.k., a zatem z zachowaniem zasad wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Zaskakującym jest jednak, iż Sąd Rejonowy nie zweryfikował prawidłowości przyjętej na etapie postępowania przygotowawczego kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonym w pkt I zaskarżonego wyroku jako realizującego znamiona występku z art. 158 § 1 k.k., zwłaszcza wobec treści opinii dotyczącej charakteru obrażeń doznanych przez pokrzywdzoną, która stanowiła podstawę poczynionych w badanej sprawie ustaleń faktycznych. Zgodnie z treścią powołanej opinii sporządzonej przez specjalistę chirurga M. G. (k. 38) I. G. w wyniku zdarzenia z dnia 28 maja 2021 r. doznała stłuczenia obu przedramion (otarcia skóry) oraz stłuczenia dłoni prawej (obrzęk okolicy II kości śródręcza prawego). Obrażenia te zostały określone przez opiniującego lekarza jako powodujące naruszenie czynności narządów ciała na okres poniżej 7 dni, co powinno skutkować zmianą przyjętej na początkowym etapie postępowania kwalifikacji prawnej zarzucanego oskarżonym czynu na art. 157 § 2 k.k. Przemawia za tym także specyfika przedmiotowego zdarzenia: pokrzywdzoną była młoda, zdrowa i z założenia sprawna fizycznie kobieta – funkcjonariuszka Policji, zaś sprawcami osoby, które ze względu na wiek i stan zdrowia, pomimo podjęcia ataku przy użyciu laski, nie były w stanie realnie zagrozić życiu i zdrowiu pokrzywdzonej. Jak wynika z zeznań samej I. G. (k. 116), udało jej się skutecznie odeprzeć atak oskarżonych i odebrała im laskę, którą zadawali jej ciosy. Trudno zatem przyjąć, aby zaatakowanie przez nich I. G. miało pociągnąć za sobą skutki, o których mowa w art. 158 § 1 k.k., tj. narażeniem jej na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo nastąpienie skutku określonego w art. 156 § 1 k.k. lub w art. 157 § 1 k.k. W wyniku przeprowadzonej kontroli odwoławczej Sąd II instancji odmiennie, aniżeli uczynił to Sąd Rejonowy, ocenił stopień społecznej szkodliwości czynu z art. 216 § 1 k.k. i art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. przypisanego B. C. i K. M. w pkt 2. części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku. Sąd Rejonowy w pisemnych motywach wydanego rozstrzygnięcia w sposób lakoniczny stwierdził, iż stopień społecznej szkodliwości przypisanych oskarżonym czynów ocenił jako umiarkowany, jednak bez odniesienia się do konkretnych okoliczności wskazanych w art. 115 § 2 k.k. Przypomnieć w tym miejscu należy, iż katalog okoliczności wyznaczających stopień społecznej szkodliwości czynu określony przez ustawodawcę w treści przepisu art. 115 § 2 k.k. ma charakter zamknięty. Przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu należy brać pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia. Normatywne wyliczenie okoliczności ujętych w tym przepisie jest wyczerpujące. Przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu należy brać pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra oraz rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody. Pierwsza okoliczność wiąże się bezpośrednio z przedmiotem ochrony danego typu czynu zabronionego, wyrażonym w sposób rodzajowy w typologii kodeksu karnego. Wysoka – in abstracto – wartość dobra chronionego nie przesądza jednak samoistnie o wysokim stopniu społecznej szkodliwości czynu, a naruszenie dobra o najwyższej wartości w prosty sposób nie wyznacza najwyższego stopnia społecznej szkodliwości czynu ( zob. R. Zawłocki, Pojęcie i funkcje..., s. 198; E. Plebanek, Materialne określenie przestępstwa, Warszawa 2009, s. 264). Decyduje o tym kompleksowa ocena wszystkich elementów składających się na ocenę karygodności czynu. Z drugiej strony – ustalenie, że konkretny czyn jest społecznie szkodliwy w znikomym stopniu, nie pomniejsza wartości dobra chronionego, lecz jest wyrazem oceny, iż dobro to naruszone zostało w niewielkim stopniu ( wyrok SN z 4.10.2002 r., V KKN 199/01 , LEX nr 56829). Społeczną szkodliwość czynu wyznaczają także sposób i okoliczności popełnienia czynu. Okoliczności popełnienia czynu odnoszą się nie tylko do tych, które wynikają ze znamion czyn zabronionego. Należy uwzględnić całą sytuację faktyczną, w jakiej te znamiona zostały zrealizowane ( K. Buchała, Prawo karne materialne, Warszawa 1980, s. 201 za: Stefański Ryszard A. (red.), Zabłocki Stanisław (red.), Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz do art. 1 – 166, WKP 2017). Uwzględniając specyfikę przedmiotowej sprawy właśnie sposób i okoliczności popełnienia czynu powinny być eksponowane przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości, co oczywiście nie umniejsza rangi dóbr prawnie chronionych naruszonych przez oskarżonych. Biorąc pod uwagę okoliczności popełnienia czynu przypisanego oskarżonym w pkt 2. części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku trudno przyjąć, aby groźby wypowiadane przez B. C. i K. M. wzbudzały u pokrzywdzonej uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, na co wpływ miała również wynikająca w sposób jednoznaczny ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dysproporcja pomiędzy siłą i sprawnością fizyczną I. G. a oskarżonymi – zwłaszcza iż pokrzywdzona sama przyznała, iż wcześniej tego rodzaju „groźby” ze strony oskarżonych ignorowała (k. 116v). Także znieważenie oskarżonej słowami uważanymi powszechnie za obelżywe w realiach przedmiotowej sprawy powinno być oceniane przez pryzmat zamiaru i motywacji oskarżonych, na które niewątpliwie miał wpływ ich stan zdrowia, w tym upośledzenie B. C. i związana z nim skłonność do zachowań agresywnych w sytuacjach stresowych. Powołane wyżej okoliczności przemawiały za przyjęciem, iż stopień społecznej szkodliwości czynu z art. 216 § 1 k.k. i art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. przypisanego oskarżonym w pkt 2 części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku był znikomy, co pociągnęło za sobą konieczność uchylenia w tej części orzeczenia Sądu Rejonowego i umorzeniem postępowania w tym zakresie. Ad. 2 Odnosząc się do zasadności podniesionego zarzutu w pierwszej kolejności przypomnieć należy, iż zgodnie z dyrektywami wymiaru kary zawartymi w art. 53 k.k., sąd wymierza karę według swojego uznania, w granicach przewidzianych przez ustawę, bacząc, by jej dolegliwość nie przekraczała stopnia winy, uwzględniając stopień społecznej szkodliwości czynu oraz biorąc pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, które ma osiągnąć w stosunku do skazanego, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Chociaż kary 8 miesięcy ograniczenia wolności, wymierzonej zresztą przy zastosowaniu art. 37a k.k. jako kara łagodniejszego rodzaju aniżeli wynikająca z granic ustawowego zagrożenia za czyn z art. 158 § 1 k.k., nie sposób uznać za niewspółmiernie i rażąco surową, to jednak dokonana w wyniku przeprowadzonej kontroli odwoławczej zmiana opisu oraz kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonym w pkt 1. części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku, zakwalifikowanego jako wypełniający znamiona z art. 157 § 2 k.k. w oczywisty sposób rzutowała także na ocenę stopnia społecznej szkodliwości tego czynu. Zgodnie z § 2 powołanego art. 53 k.k., okolicznościami mającymi wpływ na rodzaj i wymiar kary są m.in. właściwości i warunki osobiste sprawcy, a wydaje się, że okoliczności te nie zostały wzięte w należytym stopniu pod uwagę przy wyborze rodzaju kary wymierzonej oskarżonemu K. M.. Jak wynika z akt badanej sprawy i na co zresztą wskazywał Sąd Rejonowy w pisemnych motywach wydanego orzeczenia, oskarżony jest osobą w podeszłym wieku i o znacznym stopniu niepełnosprawności, niewidomą i poruszającą się o lasce, co stanowi oczywistą przeszkodę do wykonywania przez niego nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w ramach kary ograniczenia wolności. Z tego względu Sąd Odwoławczy zdecydował o zmianie rodzaju wymierzonej K. M. kary na grzywnę w wymiarze 30 stawek dziennych po 10 złotych każda. Z kolei B. C. jest upośledzona umysłowo, funkcjonuje na poziomie osoby upośledzonej umysłowo w stopniu umiarkowanym, występuje i niej skłonność do reagowania w sposób agresywny na sytuacje stresowe, co także nie może pozostać bez wpływu na wymiar orzeczonej wobec niej kary. Z tego względu Sąd II instancji obniżył karę wymierzoną B. C. za czyn z pkt I części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku do 2 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie. Kary w takim wymiarze w przekonaniu Sądu Odwoławczego czynią zadość wszystkim wymogom określonym w art. 53 k.k., realizując jednocześnie cele zarówno z zakresu prewencji indywidualnej, jak i generalnej. Ad. 3 Istotnie, Sąd Rejonowy określając w pkt 3 części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku wymiar kary łącznej ograniczenia wolności nie wskazał wymiaru nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne, do wykonywania której zobowiązani zostali oskarżeni, a co powinien uczynić zgodnie z regulacją art. 35 § 1 k.k. Ponieważ jednak Sąd Okręgowy w wyniku przeprowadzonej kontroli odwoławczej w pkt II wydanego przez siebie orzeczenia stwierdził, iż rozstrzygnięcie o karze łącznej z pkt 3 części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku straciło moc, zarzut obrońcy dotyczący obrazy prawa materialnego, tj. art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 35 § 1 k.k. stał się bezprzedmiotowy, podobnie jak zarzut rażącej surowości wymierzonej oskarżonym kary łącznej. Wniosek Obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonych od zarzucanych im czynów, ewentualnie o złagodzenie orzeczonych kar jednostkowych ograniczenia wolności oraz kary łącznej 10 miesięcy ograniczenia wolności oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonym z urzędu. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Chociaż nie było podstaw do wydania w stosunku do oskarżonych wyroku uniewinniającego, zmiana zaskarżonego wyroku w pkt 1. części dyspozytywnej w zakresie opisu oraz kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonym czynu skutkowała obniżeniem wymiaru kary ograniczenia wolności orzeczonej wobec B. C. do 2 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie oraz wymierzeniem K. M. kary grzywny w wysokości 30 stawek dziennych przy określeniu wysokości jednej stawki na kwotę 10 złotych. W przekonaniu Sądu Odwoławczego kary w takim wymiarze w pełni odpowiadają dyrektywom zawartym w art. 53 k.k., uwzględniając w należyty sposób stopień winy oraz społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonym czynu, jak i właściwości i warunki osobiste sprawców. Kary te uznać należy również za adekwatne względem celów zapobiegawczych i wychowawczych, które mają osiągnąć w stosunku do skazanych, jak i w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt 2. części dyspozytywnej i umorzenie postępowania o czyn z art. 216 § 1 k.k. i art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. ze względu na znikomą społeczną szkodliwość czynu (art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k.) skutkowało stwierdzeniem, iż rozstrzygnięcie o karze o karze łącznej z pkt 3 zaskarżonego wyroku straciło moc. Orzeczenie o kosztach postępowania, w tym nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonym z urzędu w postępowaniu odwoławczym, zostało wydane według norm przepisanych. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU --------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji Przedmiot utrzymania w mocy Sąd Odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w zakresie pkt. 5 i 6 części dyspozytywnej. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Wskazane punkty zaskarżonego wyroku zawierały rozstrzygnięcia o kosztach postępowania przed Sądem I instancji, które nie były kwestionowane w wywiedzionym środku odwoławczym i jako trafne i prawidłowe podlegały utrzymaniu w mocy. 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji Przedmiot i zakres zmiany Sąd Odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok wobec oskarżonych B. C. i K. M. w ten sposób, że: 1. w miejsce czynu przypisanego oskarżonym w pkt 1 części dyspozytywnej: - uznał oskarżoną B. C. za winną tego, że w dniu 28 maja 2021 r. w J. powiat (...) województwo (...) uderzyła laską w rękę I. G. powodując u niej obrażenia ciała w postaci stłuczenia prawej dłoni z obrzękiem w okolicy II kości śródręcza prawego naruszające u pokrzywdzonej czynności narządów ciała na okres poniżej 7 dni tj. czynu z art. 157 § 2 k.k. i za to na podstawie tego przepisu wymierzył oskarżonej karę 2 (dwóch) miesięcy ograniczenia wolności, zobowiązując ją do wykonania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 (trzydziestu) godzin miesięcznie; - uznał oskarżonego K. M. za winnego tego, że w dniu 28 maja 2021 r. w J. powiat (...) województwo (...) uderzał laską po ciele I. G. powodując u niej obrażenia ciała w postaci stłuczenia obu przedramion z otarciem skóry naruszające u pokrzywdzonej czynności narządów ciała na okres poniżej 7 dni, tj. czynu z art. 157 § 2 k.k. i za to na podstawie tego przepisu wymierzył oskarżonemu karę grzywny w wysokości 30 (trzydziestu) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10 (dziesięciu) złotych; 2. na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonych kar zaliczył oskarżonym: - oskarżonej B. C. na poczet kary ograniczenia wolności okres zatrzymania od dnia 28 maja 2021 r., godz.: 18:55 do dnia 29 maja 2021 r., godz.: 17:01; - oskarżonemu K. M. na poczet kary grzywny okres zatrzymania od dnia 28 maja 2021r., godz.: 18:55 do dnia 29 maja 2021r., godz.: 16:52. Zwięźle o powodach zmiany Weryfikując słuszność podniesionych przez obrońcę oskarżonych zarzutów apelacyjnych, Sąd Odwoławczy dokonał zmian w opisie i kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonym w pkt 1. części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku. Zmiana ta – jak już wspomniano – pociągała za sobą konieczność obniżenia wymiaru kary ograniczenia wolności wobec B. C. oraz zmiany rodzaju kary wymierzonej K. M., który ze względu na wiek i stan zdrowia nie jest w stanie wykonywać nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne. Z tego względu Sąd Odwoławczy wymierzył mu za ten czyn karę grzywny. W wyniku przeprowadzonej kontroli odwoławczej Sąd II instancji doszedł także do przekonania, iż przypisany oskarżonym B. C. i K. M. w pkt 2. części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku czyn z art. 216 § 1 k.k. i art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. cechował się znikomym stopniem społecznej szkodliwości, co skutkowało uchyleniem pkt 2. części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku i umorzeniem postępowania o ten czyn oraz stwierdzeniem, iż rozstrzygnięcie o karze o karze łącznej z pkt 3 zaskarżonego wyroku straciło moc. Zmiana wymiaru kary ograniczenia wolności wobec B. C. oraz rodzaju kary wymierzonej K. M. skutkowały koniecznością dostosowania rozstrzygnięcia z pkt 4 zaskarżonego wyroku dotyczącego zaliczenia na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonych kar okresów rzeczywistego pozbawienia wolności oskarżonych. 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. --------------------------------------------------------------------- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☒ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia Sąd Odwoławczy zdecydował o uchyleniu zaskarżonego wyroku w części dotyczącej czynu przypisanego B. C. i K. M. w pkt 2. części dyspozytywnej i umorzeniem postępowania o czyn z art. 216 § 1 k.k. i art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. ze względu na znikomy stopień jego społecznej szkodliwości (art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k.). 4.1. --------------------------------------------------------------------- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności -------------------------------------------------------------------------------------------- 6 Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności IV V VI Sąd Odwoławczy na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. T. Ł. kwotę 516,60 złotych, w tym 96,60 złotych podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej obrony oskarżonej B. C. z urzędu w postępowaniu odwoławczym. Ponadto Sąd Odwoławczy na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. T. Ł. kwotę 516,60 złotych, w tym 96,60 złotych podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej obrony oskarżonego K. M. z urzędu w postępowaniu odwoławczym. Wysokość zasądzonych kwot Sąd ustalił na podstawie § 17 ust. 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Powołany przepis określa stawkę minimalną za obronę przed sądem okręgowym jako drugą instancją, która wynosi 420 złotych, którą to zgodnie z § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia uzupełniono o obowiązującą aktualnie stawkę podatku od towarów i usług. W oparciu o art. 632 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. Sąd Odwoławczy stwierdził, że koszty sądowe za postępowanie odwoławcze w sprawie w części, której postępowanie zostało umorzone, ponosi Skarb Państwa i mając na względzie trudną sytuację majątkową oskarżonych, na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. zwolnił B. C. i K. M. od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze w pozostałej części, obciążając nimi Skarb Państwa. PODPIS 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację obrońca oskarżonych Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja przypisanie oskarżonym odpowiedzialności za zarzucane im przestępstwa 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana