II Kp 552/23 · Sąd powszechny

Przepisy art. 185a k.p.k. służą ukształtowaniu czynności procesowych w sposób zapewniający możliwość przeprowadzenia rzetelnego postępowania i wydania sprawiedliwego orzeczenia tak by nie powodować zwielokrotniania ewentualnych negatywnych przeżyć pokrzywdzonego, który nie ukończył 15 lat, i nie doprowadzić do możliwej wtórnej jego wiktymizacji, a przy tym nie uchybić prawu oskarżonego do obrony. Odpowiednią synergię w ochronie praw, w tym wypadku wzajemnie przeciwstawnych, zapewnić ma w założeniu udział w przesłuchaniu obrońcy.

Przesłuchanie uniemożliwiające wzięcie w nim udziału przez obrońcę nie pozwala skutecznie zrealizować wymogu jednorazowego przesłuchania. W takim wypadku oskarżony nabywa bowiem prawo skutecznego zażądania ponownego przesłuchania świadka (por. wyrok SN z dnia 14 kwietnia 2022 r., III KK 164/21, OSNIK 2022/8/30). Sytuacji tej nie zmienia udział w przesłuchaniu jakiegokolwiek innego podmiotu, na przykład pełnomocnika osoby podejrzanej ustanowionego na podstawie art. 87§2 k.p.k., ponieważ gwarancja prawa do obrony obejmuje prawo do korzystania z pomocy obrońcy (art. 6 k.p.k.) i obrońca – w odróżnieniu od pełnomocnika – może przedsiębrać czynności jedynie na korzyść oskarżonego (art. 86§1 k.p.k.).

Do pełnomocnika nie stosuje się ponadto art. 79§2 k.p.k. (art. 88§1 zd. ost. k.p.k.), a do osoby podejrzanej również przepisu art. 81§1 k.p.k. (arg. ex art. 71§3 k.p.k.). Wyznaczenie osobie podejrzanej pełnomocnika z urzędu pozostawałoby tym samym nie tylko niepotrzebne, ale jest także niedopuszczalne. Na podstawie art. 185a § 2 zd. ost. k.p.k., jeżeli oskarżony zawiadomiony o czynności przesłuchania w trybie art. 185a §1 k.p.k. nie posiada obrońcy z wyboru, sąd wyznacza mu obrońcę z urzędu. Przesłuchanie pokrzywdzonego na podstawie art. 185a §1 k.p.k. w fazie postępowania in rem nie jest wprawdzie bezwzględnie wyłączone, jednak może mieć miejsce tylko wtedy, gdy bez przeprowadzenia tego dowodu nie można by zidentyfikować osoby podejrzanej albo gdyby dane istniejące w chwili wszczęcia śledztwa lub zebrane w jego toku nie uzasadniały dostatecznie podejrzenia, że zidentyfikowana osoba podejrzana dopuściła się przestępstwa (w rozumieniu i z konsekwencjami z art. 313§1 k.p.k.).