Legislator Case Law & Legislation
II AKa 482/22 AI generated

II AKa 482/22 · Sąd powszechny

Case Number II AKa 482/22
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome SENTENCE

Legislator summary

AI generated

Sygn akt II AKa 482 / 22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 marca 2023r. Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA Przemysław Filipkowski Sędziowie: SSA Sławomir Machnio SSO (del.) Piotr Maksymowicz (spr.) P rotokolant: Katarzyna Wójcik przy udziale Prokuratora Gabrieli Marczyńskiej-Tomali po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2023r. w sprawie z wniosku M. Z. o odszkodowanie i zadośćuczynienie za poniesioną szkodę i doznaną krzywdę w związku z wydaniem w dniu 12 grudnia 1981r. decyzji o internowaniu apelacji wniesionej przez Prokuratora od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 28 września 2022r., sygn. akt XVIII Ko 56/22 1. utrzymuje w mocy wyrok w zaskarżonej części; 2. wydatkami poniesionymi w postępowaniu odwoławczym obciąża Skarb Pań­stwa. UZASADNIENIE UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 482/22 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 28 września 2022r. sygn. akt XVIII Ko 56/22 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel subsydiarny ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 kpk – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a kpk – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 kpk, chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 kpk – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 kpk – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 kpk – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 kpk ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty w postępowaniu odwoławczym nie prowadzono postępowania dowodowego 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty w postępowaniu odwoławczym nie prowadzono postępowania dowodowego 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu --- --- --- 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu --- --- --- 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut Prokurator w apelacji zarzucił zaskarżonemu wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzecze­nia i mający wpływ na jego treść, a polegający na niesłusznym przyjęciu, że rozmiar doznanej przez M. Z. krzy­wdy spowodowanej niesłusznym pozbawieniem go wolności na podstawie decyzji o internowaniu w okresie od dnia 13 gru­dnia 1981r. do dnia 30 października 1982r. uzasadnia zasą­dzenie na rzecz wnioskodawcy kwoty 250.000,00 zł, podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonych w sprawie dowodów prowadzi do wniosku, że kwota ustalonego zadośćuczynienia jest rekompensatą nadmiernie wygórowaną. Skarżący w konk­luzji wniósł o zmianę punktu I. zaskarżonego wyroku poprzez obniżenie wysokości zasądzonego zadośćuczynienia do kwoty 100.000,00 zł. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Tytułem uporządkowania na wstępie należało wskazać, że wyrok Sądu Okrę­gowego został zaskarżony wyłącznie w zakresie dotyczącym wysokości za­dośćuczynienia. Żadna ze stron nie kwestionowała orzeczenia w części, w któ­rej oddalono wniosek o przyznanie odszkodowania. Wnioskodawca nie zaskar­żył też tego fragmentu wyroku, w którym w części (co do kwoty 50.000,00 zł) oddalono wniosek o zadośćuczynienie. Również w ramach zagadnień wstępnych: postępowanie przed Sądem I ins­tancji toczyło się bez udziału jakiegokolwiek organu reprezentującego Skarb Państwa. Tymczasem aktualnie już nie budzi wątpliwości, że po nowelizacji ko­deksu postępowania karnego dokonanej Ustawą z dnia 19 lipca 2019r. o zmia­nie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 roku, poz. 1694) stroną postępowania o odszkodowanie / zadość­uczynienie jest również Skarb Państwa. Reguła ta dotyczy nie tylko postępo­wań uregulowanych wprost w Rozdziale 58. kodeksu postępowania karnego, ale – poprzez odesłanie zawarte w art. 8 ust. 3 Ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 roku, poz. 1693) – również dochodzenia roszczeń z tej ustawy, w tym z tytułu wydania decyzji o internowaniu w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia 1981r. w Polsce stanu wojennego. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 maja 2022r. (I KA 2/ 22, OSNK 2022/10/36, Lex nr 3416414). Tożsame stanowisko prezentowane jest w piśmiennictwie (np. D. Świecki [w:] D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Komen­tarz aktualizowany, Lex/el.2023, teza 17 do art. 554 kpk). Wnioskodawca swoje roszczenie odszkodowawcze wywodzi z faktu wydania oraz późniejszego wykonania decyzji nr 99 z dnia 12 grudnia 1981r. Decyzję wydał Komendant Stołeczny Milicji Obywatelskiej. W myśl przepisów obowią­zujących w stanie wojennym sądy nie były w jakikolwiek sposób zaangażo­wane w proces wydawania decyzji o internowaniu, ani też nie brały udziału w późniejszej kontroli ich zasadności (np. na skutek zażalenia – na decyzję przysługiwała skarga do Ministra Spraw Wewnętrznych, por. art. 43 ust. 4 Dekretu z dnia 12 grudnia 1981r. o stanie wojennym /Dz. U. Nr 29, poz. 154/). Ustawa lutowa nie wymaga, by zgłoszenie żądania przyznania odszkodowania / zadośćuczynienia za szkodę / krzywdę wynikłą z wykonania lub wydania ta­kiej decyzji musiało być poprzedzone stwierdzeniem jej nieważności (jak ma to miejsce w przypadku orzeczeń objętych zakresem art. 1). Decyzje o interno­waniu były wydawane przez komendantów wojewódzkich Milicji Obywatelskiej (art. 43 ust. 1 Dekretu). Uznać wypada, że opisana sytuacja jest najbardziej zbliżona do przypadku zatrzymania (art. 554 ust. 2b pkt 3) kpk), które nie było poddane kontroli sądowej (art. 43 ust. 3 zdanie pierwsze Dekretu o stanie wo­jennym stanowił: Decyzję o internowaniu doręcza się internowanemu osobiście w momencie zatrzymania przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej). Zatem organem, który dokonał zatrzymania był Komendant Stołeczny Milicji Obywa­telskiej, zaś obecnie za jego następcę prawnego należy uznawać Komendanta Stołecznego Policji (por. art. 146 i n. Ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji /tekst jednolity: Dz. U. z 2023 roku, poz. 171 ze zm./). Brak udziału organu reprezentującego Skarb Państwa w postępowaniu przed sądem I instancji konwalidowano w postępowaniu odwoławczym zawiadamia­jąc Komendanta Stołecznego Policji o zawisłym postępowaniu oraz rozprawie odwoławczej. Organ ten zajął stanowisko (k. 101-103) w przedmiocie zasad­ności żądania, niemniej nie domagał się uchylenia wyroku z powodu pominię­cia reprezentacji Skarbu Państwa. Wywód pełnomocnika Komendanta zasad­niczo pokrywał się z argumentacją Prokuratora, że kwota zadośćuczynienie po­winna być odpowiednia, ale szedł nawet dalej skupiając się na fakultatywności przyznania zadośćuczynienia. Jakkolwiek rzeczywiście znikomość ujemnych następstw naruszenia dóbr osobistych może być podstawą oddalenia powódz­twa o zadośćuczynienie, to nie sposób uznać, że kilkumiesięczne bezprawne pozbawienie wolności wnioskodawcy było zdarzeniem banalnym. Zresztą na­wet Sąd Najwyższy i Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w judykatach przywołanych w piśmie z dnia 20 marca 2023r. zwracały uwagę na konieczność uwzględnie­nia rodzaju naruszonego dobra. Wolność osobista w hierarchii dóbr prawnie chronionych plasuje się bardzo wysoko. Dlatego nie sposób przyjąć, że jej poz­bawienie zaistniałe w dodatku na skutek bezprawnego działania organów pań­stwa nie zasługuje na pieniężną rekompensatę. Prokurator apelację oparł na zarzucie błędu w ustaleniach faktycznych. Błąd w ustaleniach faktycznych ( error facti) przyjętych za podstawę orzeczenia to błąd, który wynika bądź to z niepełności postępowania dowodowego (tzw. błąd braku), bądź też z przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów (błąd do­wolności). Może on więc być wynikiem nieznajomości określonych dowodów lub nieprzestrzegania dyrektyw obowiązujących przy ocenie dowodów (art. 7 kpk), np. błąd logiczny w rozumowaniu, zlekceważenie niektórych dowodów, danie wiary dowodom nieprzekonującym, bezpodstawne pominięcie określo­nych twierdzeń dowodowych, oparcie się na faktach w istocie nieudowodnio­nych itd. (T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Kraków 2003, teza 9 do art. 438 kpk). Zdaniem Sądu odwoławczego ocena dowodów dokonana przez Sąd Okręgowy w pełni odpowiada kryteriom oceny dowodów określonym w art. 7 kpk i korzys­ta z ochrony tego przepisu. Sąd odwoławczy nie dopatrzył się też błędu w usta­leniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia (w którejkolwiek jego odmianie). Zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie lub tymczasowe are­sztowania stanowi odszkodowanie za szkodę niematerialną wynikającą z ne­gatywnych przeżyć psychicznych. Ich źródłem jest fakt pozbawienia wolności, ale również to, że dana osoba na skutek zatrzymania (i ewentualnego później­szego tymczasowego aresztowania) utraciła dobre imię. Przy ustalaniu wyso­kości zadośćuczynienia za krzywdę należy brać pod uwagę wszystkie ustalone w sprawie okoliczności rzutujące na określenie rozmiaru krzywdy osoby poz­bawionej wolności, w tym zwłaszcza okres izolowania od społeczeństwa, który w miarę rozciągania się w czasie wzmaga doznanie krzywdy. Należy brać rów­nież pod uwagę status społeczny i zawodowy wnioskodawcy. Zadośćuczynie­nie powinno być odpowiednie. Suma odpowiednia to taka, która co najmniej równoważy przeżycia związane z niesłusznym tymczasowym aresztowaniem (wyrok SA w Warszawie z dnia 10.09.2014r., II AKa 189/14, Lex nr 1527242). Przywołane kryteria aktualne również są w przypadkach internowanych, w mo­że wręcz należy im przydać podwójne znaczenie przy ocenie kwoty, jaka po­winna zostać uznana za adekwatną dla zrekompensowania krzywdy. Osoba niesłusznie skazana na karę pozbawienia wolności zna jej wymiar i perspek­tywę czasową, kiedy odzyska wolność. Osoba tymczasowo aresztowana wie, na jaki okres zastosowano tymczasowe aresztowanie i jeżeli nawet może ono być przedłużone, to ma możliwość poddania tych decyzji kontroli w postępowa­niu zażaleniowym. Kodeks postępowania karnego z 1969 roku decyzję o zas­tosowaniu / przedłużeniu tymczasowego aresztowania powierzał prokuratoro­wi, ale na jego postanowienie służyło zażalenie do sądu (por. np. art. 210-212 i art. 222 tego kodeksu). Osoba internowana nie wiedziała, na jak długo trafi do miejsca odosobnienia i – jak wyżej wspomniano – nie było procedury pozwala­jącej na poddanie decyzji o internowaniu kontroli sądowej, a skuteczność skar­gi do Ministra Spraw Wewnętrznych z oczywistych względów ograniczona. Art. 42 ust. 1 Dekretu stanowił, iż internowanie może nastąpić na czas obowiązy­wania stanu wojennego, a ten – dnia 13 grudnia 1981r. – został wprowadzony na czas nieoznaczony. Nadto postępowanie w sprawie o internowanie mogło być prowadzone bez udziału osoby, której dotyczy (art. 43 ust. 2 Dekretu), zaś w praktyce tak było prowadzone. Niesłuszne skazanie lub niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie po­woduje krzywdę, ale jest wynikiem działania organów państwa mających za­kotwiczenie w przepisach prawa, tylko nieprawidłowo zastosowanego. Tymcza­sem decyzja o internowaniu została wydana na podstawie przepisów prawa, które już nawet według ówczesnych standardów były niezgodne z ustawą za­sadniczą i wiążącym Polską Rzeczpospolitą Ludową prawem międzynarodo­wym (por. wyrok TK z dnia 16.03.2011r., K 35/08, OTK-A 2011/2/10). Dodatko­wo decyzja została wydana na podstawie aktu prawnego, który nie został ogło­szony, ponieważ jak notoryjnie wiadomo Dekret promulgowano w Dzienniku Ustaw dopiero dnia 14 grudnia 1981r. Przywołane wyżej okoliczności prowadzić muszą do wniosku, że sytuację wnio­skodawcy jako osoby internowanej należy oceniać odmiennie od przypadków osób, które we współczesnych nam czasach są niesłusznie pozbawione wol­ności (podobnie, jak i osób pozbawianych wolności w latach stalinizmu). W tej sytuacji niezasadna była argumentacja Prokuratora, że przyznane wnios­kodawcy zadośćuczynienie jest wygórowane, ponieważ okres odosobnienia trwał niecałe 11 miesięcy, a M. Z. był pozbawiony wolności w warun­kach typowych dla każdego innego osadzonego (bez różnicy nawet, czy z po­wodów politycznej szykany, czy na skutek wyroku sądowego); miał możliwość utrzymywania kontaktu ze światem zewnętrznym i widzeń; nie doznał przemo­cy ze strony współosadzonych lub funkcjonariuszy. Jednak Prokurator przywo­łując te argumenty zdaje się nie dostrzegać, że warunki w jednostkach peniten­cjarnych 40 lat temu znacząco odbiegały in minus od standardów obecnych, zaś wnioskodawca ponad 8 miesięcy odosobnienia spędził w Areszcie Śled­czym W.-B., a dopiero w drugiej połowie sierpnia 1982 roku trafił do ośrodka w S., w którym rygory – co obiektywnie przyznaje w zez­naniach i wspomnieniach zaliczonych do materiału dowodowego (k. 36 i n.) były łagodniejsze. Początkowe prymitywne warunki bytowe i higieniczne w war­szawskim areszcie uległy z czasem tylko niewielkiej poprawie – niskiego stan­dardu wyżywienia nie były w stanie zrekompensować paczki od rodziny, doz­wolone z ograniczoną częstotliwością (pomoc byłą nieograniczona tylko do końca grudnia 1981 roku). Owszem wnioskodawca nie doznał przemocy fizycz­nej ze strony funkcjonariuszy, ale przypadki takie zdarzały się, toteż musiały oddziaływać na jego psychikę budząc obawę, że również może zostać pobity. Ze wspomnień wynika natomiast, że na internowanych starano się wywierać presję psychiczną celem wymuszenia zmiany stosunku do ówczesnej władzy. Prokurator starał się przekonać, że przyznanie zadośćuczynienia w wysokości ponad 22.700,00 zł za każdy miesiąc internowania nie było słuszne, ponieważ okoliczności indywidualne wskazane przez Sąd meriti nie były tak doniosłe oraz nie powodowały dla wnioskodawcy nieodwracalnych skutków. Zatem kwo­ta ta nie mogła zostać uznana za odpowiednią w rozumieniu art. 445 § 2 kc, gdy się weźmie pod uwagę średnią stopę życiową społeczeństwa, którą Proku­rator odnosi do kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Oczywiście niezmiennie aktualne jest stanowisko, że zadość­uczynienie jako forma rekompensaty za krzywdy moralne i fizyczne powinno być mierzone ich dolegliwością, a jednocześnie z uwzględnieniem aktualnych warunków i przeciętnej stopy życiowej społeczeństwa (np. wyrok SA w War­szawie z dnia 19.10.2022r., II AKa 474/21, Lex nr 474/21). Jednak – wbrew te­mu, co starał się wykazać skarżący formułując zarzut błędu w ustaleniach fak­tycznych – sąd I instancji dostrzegając, że zadośćuczynienie nie powinno być źródłem wzbogacenia wziął pod uwagę wszystkie istotne kryteria konieczne dla ustalenia źródła krzywdy i nadał im właściwe znaczenie. Skarżący tymczasem zdaje się bagatelizować okres bezprawnego pozbawienia wolności, jego pod­stawę (a de facto brak podstawy), brak wiedzy, ile odosobnienie będzie trwało oraz warunki, w których wnioskodawca zmuszony był przebywać. Skarżący wskazał wysokość zadośćuczynienia przyznanego niejako za każdy miesiąc i w ten sposób starał się wykazać jego wygórowanie. Ale przecież nie można zgodzić się z poglądem, że przy ustalaniu zadośćuczynienia za niesłuszne pozbawienie wolności ustala się jakąś stawkę dzienną, mnożąc ją przez czas pozbawienia wolności, gdyż sugeruje to, iż krzywda, jaką wyrządza się pozba­wionemu wolności, jest swoistym iloczynem krzywd odnoszonych odrębnie każdego dnia pozbawienia wolności. W istocie bowiem krzywda ta wzrasta w miarę przedłużania się czasu niesłusznego pozbawienia wolności, a przy tym musi być indywidualizowana. Końcowo wypada dodać, że sfera decyzji co do wysokości zadośćuczynienia cechuje się znacznym zakresem swobodnej oce­ny sądu, a luz decyzyjny w tym zakresie wynika z niematerialnego charakteru krzywdy, wieloaspektowości okoliczności, które należy wziąć pod uwagę. Stąd zarzut niewłaściwego ustalenia kwoty zadośćuczynienia może być skuteczny, gdy orzeczenie w sposób oczywisty narusza zasady ustalenia wysokości tego świadczenia. O rażącym naruszeniu prawa można zaś twierdzić w tych przy­padkach, kiedy zasądzona kwota odbiega od rozmiaru poniesionej krzywdy w sposób rażący, jaskrawy, niedający się wprost pogodzić z poczuciem spra­wiedliwości (w tym postanowienie SN z dnia 20.10.2022r., IV KK 371/22, Lex nr 35158670). W sprawie niniejszej taki przypadek nie miał miejsca. Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie I. poprzez ob­niżenie wysokości zasądzonego zadośćuczynienia do kwo­ty 100.000,00 zł ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. wniosek apelacji okazał się niezasadny z tych samych przyczyn, dla których stwierdzono niezasadność zarzutu apelacyjnego 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. ------ Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności ------ 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy rozstrzygnięcie zawarte w punkcie I. zaskarżonego wyroku o przyzna­niu zadośćuczynienie w kwocie 250.000,00 zł Zwięźle o powodach utrzymania w mocy zarzut apelacji nie miał takiej mocy, by mógł doprowadzić do zmiany wyroku w zaskarżonej części w sposób postulowany przez skarżącego 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany ------ Zwięźle o powodach zmiany ------ 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ☐ art. 439 kpk Zwięźle o powodach uchylenia ------ 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 kpk Zwięźle o powodach uchylenia ------ 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 kpk Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia ------ 4.1. ☐ art. 454 § 1 kpk Zwięźle o powodach uchylenia ------ 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania ------------- 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności ------------- ------------- 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 2. O kosztach postępowania odwoławczego Sąd orzekł na podstawie art. 13 Ustawy lutowej. Wnioskodawca w postępowaniu odwoławczym był reprezentowany przez pełnomocnika, ale nie złożono wniosku o zwrot wydatków poniesio­nych z tytułu tej reprezentacji. 7. PODPISY Przemysław Filipkowski Sławomir Machnio Piotr Maksymowicz 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Prokurator Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja punkt 1. wyroku Sądu Okręgowego dot. przyznania zadośćuczynienia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 kpk – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a kpk – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 kpk, chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 kpk – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 kpk – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 kpk – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 kpk ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ Uchylenie ☒ zmiana

Legislator headnote

AI generated

II AKa 482/22 · Sąd powszechny: Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA Przemysław Filipkowski Sędziowie: SSA Sławomir Machnio SSO (del.) Piotr Maksymowicz (spr.) P rotokolant: Katarzyna Wójcik przy udziale Prokuratora Gabrieli Marczyńskiej-Tomali po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2023r. w sprawie z wniosku M. Z. o odszkodowanie i zadośćuczynienie za poniesioną szkodę i doznaną krzywdę w związku z wydaniem w dniu 12 grudnia 1981r. decyzji o internowaniu apelacji wniesionej przez Prokuratora od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 28 września 2022r., sygn. akt XVIII Ko 56/22 1. utrzymuje w mocy wyrok w zaskarżonej części; 2. wydatkami poniesionymi w postępowaniu odwoławczym obciąża Skarb Pań­stwa. UZASADNIENIE UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 482/22 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 28 września 2022r. sygn. akt XVIII Ko 56/22 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel subsydiarny ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 kpk – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a kpk – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 kpk, chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 kpk – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 kpk – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 kpk – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 kpk ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty w postępowaniu odwoławczym nie prowadzono postępowania dowodowego 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty w postępowaniu odwoławczym nie prowadzono postępowania dowodowego 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu --- --- --- 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu --- --- --- 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut Prokurator w apelacji zarzucił zaskarżonemu wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzecze­nia i mający wpływ na jego treść, a polegający na niesłusznym przyjęciu, że rozmiar doznanej przez M. Z. krzy­wdy spowodowanej niesłusznym pozbawieniem go wolności na podstawie decyzji o internowaniu w okresie od dnia 13 gru­dnia 1981r. do dnia 30 października 1982r. uzasadnia zasą­dzenie na rzecz wnioskodawcy kwoty 250.000,00 zł, podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonych w sprawie dowodów prowadzi do wniosku, że kwota ustalonego zadośćuczynienia jest rekompensatą nadmiernie wygórowaną. Skarżący w konk­luzji wniósł o zmianę punktu I. zaskarżonego wyroku poprzez obniżenie wysokości zasądzonego zadośćuczynienia do kwoty 100.000,00 zł. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Tytułem uporządkowania na wstępie należało wskazać, że wyrok Sądu Okrę­gowego został zaskarżony wyłącznie w zakresie dotyczącym wysokości za­dośćuczynienia. Żadna ze stron nie kwestionowała orzeczenia w części, w któ­rej oddalono wniosek o przyznanie odszkodowania. Wnioskodawca nie zaskar­żył też tego fragmentu wyroku, w którym w części (co do kwoty 50.000,00 zł) oddalono wniosek o zadośćuczynienie. Również w ramach zagadnień wstępnych: postępowanie przed Sądem I ins­tancji toczyło się bez udziału jakiegokolwiek organu reprezentującego Skarb Państwa. Tymczasem aktualnie już nie budzi wątpliwości, że po nowelizacji ko­deksu postępowania karnego dokonanej Ustawą z dnia 19 lipca 2019r. o zmia­nie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 roku, poz. 1694) stroną postępowania o odszkodowanie / zadość­uczynienie jest również Skarb Państwa. Reguła ta dotyczy nie tylko postępo­wań uregulowanych wprost w Rozdziale 58. kodeksu postępowania karnego, ale – poprzez odesłanie zawarte w art. 8 ust. 3 Ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 roku, poz. 1693) – również dochodzenia roszczeń z tej ustawy, w tym z tytułu wydania decyzji o internowaniu w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia 1981r. w Polsce stanu wojennego. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 maja 2022r. (I KA 2/ 22, OSNK 2022/10/36, Lex nr 3416414). Tożsame stanowisko prezentowane jest w piśmiennictwie (np. D. Świecki [w:] D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Komen­tarz aktualizowany, Lex/el.2023, teza 17 do art. 554 kpk). Wnioskodawca swoje roszczenie odszkodowawcze wywodzi z faktu wydania oraz późniejszego wykonania decyzji nr 99 z dnia 12 grudnia 1981r. Decyzję wydał Komendant Stołeczny Milicji Obywatelskiej. W myśl przepisów obowią­zujących w stanie wojennym sądy nie były w jakikolwiek sposób zaangażo­wane w proces wydawania decyzji o internowaniu, ani też nie brały udziału w późniejszej kontroli ich zasadności (np. na skutek zażalenia – na decyzję przysługiwała skarga do Ministra Spraw Wewnętrznych, por. art. 43 ust. 4 Dekretu z dnia 12 grudnia 1981r. o stanie wojennym /Dz. U. Nr 29, poz. 154/). Ustawa lutowa nie wymaga, by zgłoszenie żądania przyznania odszkodowania / zadośćuczynienia za szkodę / krzywdę wynikłą z wykonania lub wydania ta­kiej decyzji musiało być poprzedzone stwierdzeniem jej nieważności (jak ma to miejsce w przypadku orzeczeń objętych zakresem art. 1). Decyzje o interno­waniu były wydawane przez komendantów wojewódzkich Milicji Obywatelskiej (art. 43 ust. 1 Dekretu). Uznać wypada, że opisana sytuacja jest najbardziej zbliżona do przypadku zatrzymania (art. 554 ust. 2b pkt 3) kpk), które nie było poddane kontroli sądowej (art. 43 ust. 3 zdanie pierwsze Dekretu o stanie wo­jennym stanowił: Decyzję o internowaniu doręcza się internowanemu osobiście w momencie zatrzymania przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej). Zatem organem, który dokonał zatrzymania był Komendant Stołeczny Milicji Obywa­telskiej, zaś obecnie za jego następcę prawnego należy uznawać Komendanta Stołecznego Policji (por. art. 146 i n. Ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji /tekst jednolity: Dz. U. z 2023 roku, poz. 171 ze zm./). Brak udziału organu reprezentującego Skarb Państwa w postępowaniu przed sądem I instancji konwalidowano w postępowaniu odwoławczym zawiadamia­jąc Komendanta Stołecznego Policji o zawisłym postępowaniu oraz rozprawie odwoławczej. Organ ten zajął stanowisko (k. 101-103) w przedmiocie zasad­ności żądania, niemniej nie domagał się uchylenia wyroku z powodu pominię­cia reprezentacji Skarbu Państwa. Wywód pełnomocnika Komendanta zasad­niczo pokrywał się z argumentacją Prokuratora, że kwota zadośćuczynienie po­winna być odpowiednia, ale szedł nawet dalej skupiając się na fakultatywności przyznania zadośćuczynienia. Jakkolwiek rzeczywiście znikomość ujemnych następstw naruszenia dóbr osobistych może być podstawą oddalenia powódz­twa o zadośćuczynienie, to nie sposób uznać, że kilkumiesięczne bezprawne pozbawienie wolności wnioskodawcy było zdarzeniem banalnym. Zresztą na­wet Sąd Najwyższy i Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w judykatach przywołanych w piśmie z dnia 20 marca 2023r. zwracały uwagę na konieczność uwzględnie­nia rodzaju naruszonego dobra. Wolność osobista w hierarchii dóbr prawnie chronionych plasuje się bardzo wysoko. Dlatego nie sposób przyjąć, że jej poz­bawienie zaistniałe w dodatku na skutek bezprawnego działania organów pań­stwa nie zasługuje na pieniężną rekompensatę. Prokurator apelację oparł na zarzucie błędu w ustaleniach faktycznych. Błąd w ustaleniach faktycznych ( error facti) przyjętych za podstawę orzeczenia to błąd, który wynika bądź to z niepełności postępowania dowodowego (tzw. błąd braku), bądź też z przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów (błąd do­wolności). Może on więc być wynikiem nieznajomości określonych dowodów lub nieprzestrzegania dyrektyw obowiązujących przy ocenie dowodów (art. 7 kpk), np. błąd logiczny w rozumowaniu, zlekceważenie niektórych dowodów, danie wiary dowodom nieprzekonującym, bezpodstawne pominięcie określo­nych twierdzeń dowodowych, oparcie się na faktach w istocie nieudowodnio­nych itd. (T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Kraków 2003, teza 9 do art. 438 kpk). Zdaniem Sądu odwoławczego ocena dowodów dokonana przez Sąd Okręgowy w pełni odpowiada kryteriom oceny dowodów określonym w art. 7 kpk i korzys­ta z ochrony tego przepisu. Sąd odwoławczy nie dopatrzył się też błędu w usta­leniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia (w którejkolwiek jego odmianie). Zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie lub tymczasowe are­sztowania stanowi odszkodowanie za szkodę niematerialną wynikającą z ne­gatywnych przeżyć psychicznych. Ich źródłem jest fakt pozbawienia wolności, ale również to, że dana osoba na skutek zatrzymania (i ewentualnego później­szego tymczasowego aresztowania) utraciła dobre imię. Przy ustalaniu wyso­kości zadośćuczynienia za krzywdę należy brać pod uwagę wszystkie ustalone w sprawie okoliczności rzutujące na określenie rozmiaru krzywdy osoby poz­bawionej wolności, w tym zwłaszcza okres izolowania od społeczeństwa, który w miarę rozciągania się w czasie wzmaga doznanie krzywdy. Należy brać rów­nież pod uwagę status społeczny i zawodowy wnioskodawcy. Zadośćuczynie­nie powinno być odpowiednie. Suma odpowiednia to taka, która co najmniej równoważy przeżycia związane z niesłusznym tymczasowym aresztowaniem (wyrok SA w Warszawie z dnia 10.09.2014r., II AKa 189/14, Lex nr 1527242). Przywołane kryteria aktualne również są w przypadkach internowanych, w mo­że wręcz należy im przydać podwójne znaczenie przy ocenie kwoty, jaka po­winna zostać uznana za adekwatną dla zrekompensowania krzywdy. Osoba niesłusznie skazana na karę pozbawienia wolności zna jej wymiar i perspek­tywę czasową, kiedy odzyska wolność. Osoba tymczasowo aresztowana wie, na jaki okres zastosowano tymczasowe aresztowanie i jeżeli nawet może ono być przedłużone, to ma możliwość poddania tych decyzji kontroli w postępowa­niu zażaleniowym. Kodeks postępowania karnego z 1969 roku decyzję o zas­tosowaniu / przedłużeniu tymczasowego aresztowania powierzał prokuratoro­wi, ale na jego postanowienie służyło zażalenie do sądu (por. np. art. 210-212 i art. 222 tego kodeksu). Osoba internowana nie wiedziała, na jak długo trafi do miejsca odosobnienia i – jak wyżej wspomniano – nie było procedury pozwala­jącej na poddanie decyzji o internowaniu kontroli sądowej, a skuteczność skar­gi do Ministra Spraw Wewnętrznych z oczywistych względów ograniczona. Art. 42 ust. 1 Dekretu stanowił, iż internowanie może nastąpić na czas obowiązy­wania stanu wojennego, a ten – dnia 13 grudnia 1981r. – został wprowadzony na czas nieoznaczony. Nadto postępowanie w sprawie o internowanie mogło być prowadzone bez udziału osoby, której dotyczy (art. 43 ust. 2 Dekretu), zaś w praktyce tak było prowadzone. Niesłuszne skazanie lub niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie po­woduje krzywdę, ale jest wynikiem działania organów państwa mających za­kotwiczenie w przepisach prawa, tylko nieprawidłowo zastosowanego. Tymcza­sem decyzja o internowaniu została wydana na podstawie przepisów prawa, które już nawet według ówczesnych standardów były niezgodne z ustawą za­sadniczą i wiążącym Polską Rzeczpospolitą Ludową prawem międzynarodo­wym (por. wyrok TK z dnia 16.03.2011r., K 35/08, OTK-A 2011/2/10). Dodatko­wo decyzja została wydana na podstawie aktu prawnego, który nie został ogło­szony, ponieważ jak notoryjnie wiadomo Dekret promulgowano w Dzienniku Ustaw dopiero dnia 14 grudnia 1981r. Przywołane wyżej okoliczności prowadzić muszą do wniosku, że sytuację wnio­skodawcy jako osoby internowanej należy oceniać odmiennie od przypadków osób, które we współczesnych nam czasach są niesłusznie pozbawione wol­ności (podobnie, jak i osób pozbawianych wolności w latach stalinizmu). W tej sytuacji niezasadna była argumentacja Prokuratora, że przyznane wnios­kodawcy zadośćuczynienie jest wygórowane, ponieważ okres odosobnienia trwał niecałe 11 miesięcy, a M. Z. był pozbawiony wolności w warun­kach typowych dla każdego innego osadzonego (bez różnicy nawet, czy z po­wodów politycznej szykany, czy na skutek wyroku sądowego); miał możliwość utrzymywania kontaktu ze światem zewnętrznym i widzeń; nie doznał przemo­cy ze strony współosadzonych lub funkcjonariuszy. Jednak Prokurator przywo­łując te argumenty zdaje się nie dostrzegać, że warunki w jednostkach peniten­cjarnych 40 lat temu znacząco odbiegały in minus od standardów obecnych, zaś wnioskodawca ponad 8 miesięcy odosobnienia spędził w Areszcie Śled­czym W.-B., a dopiero w drugiej połowie sierpnia 1982 roku trafił do ośrodka w S., w którym rygory – co obiektywnie przyznaje w zez­naniach i wspomnieniach zaliczonych do materiału dowodowego (k. 36 i n.) były łagodniejsze. Początkowe prymitywne warunki bytowe i higieniczne w war­szawskim areszcie uległy z czasem tylko niewielkiej poprawie – niskiego stan­dardu wyżywienia nie były w stanie zrekompensować paczki od rodziny, doz­wolone z ograniczoną częstotliwością (pomoc byłą nieograniczona tylko do końca grudnia 1981 roku). Owszem wnioskodawca nie doznał przemocy fizycz­nej ze strony funkcjonariuszy, ale przypadki takie zdarzały się, toteż musiały oddziaływać na jego psychikę budząc obawę, że również może zostać pobity. Ze wspomnień wynika natomiast, że na internowanych starano się wywierać presję psychiczną celem wymuszenia zmiany stosunku do ówczesnej władzy. Prokurator starał się przekonać, że przyznanie zadośćuczynienia w wysokości ponad 22.700,00 zł za każdy miesiąc internowania nie było słuszne, ponieważ okoliczności indywidualne wskazane przez Sąd meriti nie były tak doniosłe oraz nie powodowały dla wnioskodawcy nieodwracalnych skutków. Zatem kwo­ta ta nie mogła zostać uznana za odpowiednią w rozumieniu art. 445 § 2 kc, gdy się weźmie pod uwagę średnią stopę życiową społeczeństwa, którą Proku­rator odnosi do kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Oczywiście niezmiennie aktualne jest stanowisko, że zadość­uczynienie jako forma rekompensaty za krzywdy moralne i fizyczne powinno być mierzone ich dolegliwością, a jednocześnie z uwzględnieniem aktualnych warunków i przeciętnej stopy życiowej społeczeństwa (np. wyrok SA w War­szawie z dnia 19.10.2022r., II AKa 474/21, Lex nr 474/21). Jednak – wbrew te­mu, co starał się wykazać skarżący formułując zarzut błędu w ustaleniach fak­tycznych – sąd I instancji dostrzegając, że zadośćuczynienie nie powinno być źródłem wzbogacenia wziął pod uwagę wszystkie istotne kryteria konieczne dla ustalenia źródła krzywdy i nadał im właściwe znaczenie. Skarżący tymczasem zdaje się bagatelizować okres bezprawnego pozbawienia wolności, jego pod­stawę (a de facto brak podstawy), brak wiedzy, ile odosobnienie będzie trwało oraz warunki, w których wnioskodawca zmuszony był przebywać. Skarżący wskazał wysokość zadośćuczynienia przyznanego niejako za każdy miesiąc i w ten sposób starał się wykazać jego wygórowanie. Ale przecież nie można zgodzić się z poglądem, że przy ustalaniu zadośćuczynienia za niesłuszne pozbawienie wolności ustala się jakąś stawkę dzienną, mnożąc ją przez czas pozbawienia wolności, gdyż sugeruje to, iż krzywda, jaką wyrządza się pozba­wionemu wolności, jest swoistym iloczynem krzywd odnoszonych odrębnie każdego dnia pozbawienia wolności. W istocie bowiem krzywda ta wzrasta w miarę przedłużania się czasu niesłusznego pozbawienia wolności, a przy tym musi być indywidualizowana. Końcowo wypada dodać, że sfera decyzji co do wysokości zadośćuczynienia cechuje się znacznym zakresem swobodnej oce­ny sądu, a luz decyzyjny w tym zakresie wynika z niematerialnego charakteru krzywdy, wieloaspektowości okoliczności, które należy wziąć pod uwagę. Stąd zarzut niewłaściwego ustalenia kwoty zadośćuczynienia może być skuteczny, gdy orzeczenie w sposób oczywisty narusza zasady ustalenia wysokości tego świadczenia. O rażącym naruszeniu prawa można zaś twierdzić w tych przy­padkach, kiedy zasądzona kwota odbiega od rozmiaru poniesionej krzywdy w sposób rażący, jaskrawy, niedający się wprost pogodzić z poczuciem spra­wiedliwości (w tym postanowienie SN z dnia 20.10.2022r., IV KK 371/22, Lex nr 35158670). W sprawie niniejszej taki przypadek nie miał miejsca. Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie I. poprzez ob­niżenie wysokości zasądzonego zadośćuczynienia do kwo­ty 100.000,00 zł ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. wniosek apelacji okazał się niezasadny z tych samych przyczyn, dla których stwierdzono niezasadność zarzutu apelacyjnego 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. ------ Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności ------ 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy rozstrzygnięcie zawarte w punkcie I. zaskarżonego wyroku o przyzna­niu zadośćuczynienie w kwocie 250.000,00 zł Zwięźle o powodach utrzymania w mocy zarzut apelacji nie miał takiej mocy, by mógł doprowadzić do zmiany wyroku w zaskarżonej części w sposób postulowany przez skarżącego 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany ------ Zwięźle o powodach zmiany ------ 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ☐ art. 439 kpk Zwięźle o powodach uchylenia ------ 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 kpk Zwięźle o powodach uchylenia ------ 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 kpk Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia ------ 4.1. ☐ art. 454 § 1 kpk Zwięźle o powodach uchylenia ------ 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania ------------- 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności ------------- ------------- 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 2. O kosztach postępowania odwoławczego Sąd orzekł na podstawie art. 13 Ustawy lutowej. Wnioskodawca w postępowaniu odwoławczym był reprezentowany przez pełnomocnika, ale nie złożono wniosku o zwrot wydatków poniesio­nych z tytułu tej reprezentacji. 7. PODPISY Przemysław Filipkowski Sławomir Machnio Piotr Maksymowicz 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Prokurator Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja punkt 1. wyroku Sądu Okręgowego dot. przyznania zadośćuczynienia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 kpk – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a kpk – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 kpk, chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 kpk – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 kpk – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 kpk – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 kpk ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ Uchylenie ☒ zmiana

Keywords

AI generated
failure to provide evidence failure to state reasons belatedly submitted evidence unproven judicial bias uncredible testimony non-contestation of the facts

Cited Case Law

AI generated
AI generated
II AKa 305/21
wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 28 lipca 2021 roku, sygn.
II Ka 236/24
oskarżony I. B. działał z zamiarem ewentualnym popełnienia czynu, a więc, że przewidywał i godził się na popełnienie przestępstwa polegającego na umożliwieniu i pomocy innym osobom w organizowaniu nielegalnego przekraczania granicy, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy, a w szczególności zeznania świadków U. M. oraz N. M. (1), wydruki wiadomości z aplikacji (...) i (...), jak również same wyjaśnienia oskarżonego wskazują, że zachowanie I. B. nie było w żadnym stopniu ukierunkowane na chęć naruszenia porządku publicznego związanego z prawidłowym funkcjonowaniem przepływu osób pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a innymi państwami, 2) okoliczności towarzyszące przejazdowi w dniu 4 listopada 2023r., takie jak inny kolor skóry osób korzystających z transportu i trudności w komunikacji słownej z ww. osobami, miałyby wzbudzić u oskarżonego niepokój co do posiadania przez podróżujących wymaganych dokumentów uprawniających do przekroczenia granicy RP, podczas gdy: - oskarżony wielokrotnie korzystał z aplikacji (...), zarówno w charakterze kierowcy, jak i pasażera, zaś w każdej z tych podróży to w gestii pasażerów leżała dbałość o posiadanie dokumentów pozwalających na odbywanie podróży zagranicznych, - kolor skóry pasażerów (o ile miały inny kolor skóry bo nie zostało to w żaden sposób wykazane) wcale nie powinien budzić zdziwienia mając na uwadze obecną sytuację geopolityczną na świecie i swobodę przemieszczania się obywateli, - oskarżony przed rozpoczęciem podróży mimo powyższego doświadczenia poprosił osoby z nim podróżujące o okazanie dokumentów pozwalających na wjazd do innych krajów i został przez nich zapewniony o ich legalności, - oskarżony będąc obywatelem innego niż RP państwa z zawodu jest mechanikiem samochodowym i nie dysponuje specjalistyczną wiedzą co do tego, że posiadanie dokumentów pozwalających przebywać legalnie na terytorium Łotwy nie jest wystarczające do wjazdu na terytorium innych krajów, 3) uznanie, że stwierdzenie przez oskarżonego podczas przesłuchania w dniu 04.11.2023r. w obecności funkcjonariuszy SG, że „coś było nie tak” z realizacją przejazdu miałoby świadczyć o godzeniu się przez oskarżonego na popełnienie przestępstwa polegającego na umożliwieniu i pomocy innym osobom w organizowaniu nielegalnego przekroczenia granicy, podczas gdy wyjaśnienia oskarżonego w obecności funkcjonariuszy nie są odzwierciedleniem tego, co chciał wyrazić jako osoba zatrzymana.
II AKa 184/21
Sygn. akt II A Ka 184/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lutego 2022r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący Sędzia Sądu Apelacyjnego Ewa Gregajtys (spr.) Sędziowie Sądu Apelacyjnego Adam Wrzosek Sądu Apelacyjnego Ewa Leszczyńska-Furtak Protokolant st. sekr. sąd. Anna Grajber przy udziale Prokuratora Jacka Pergałowskiego po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2022r. sprawy R. N. urodzonego (...) w W., syna B. i M. oskarżonego z art. 119 § 1 kk w zb. z art. 160 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i z art. 263 § 2 kk na skutek apelacji obrońcy oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2021r. w sprawie XVIII K 8/20 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: - uchyla orzeczenie o karze łącznej pozbawienia wolności z punktu II i zaliczeniu na jej poczet okresu zatrzymania z punktu III, - z opisu czynu przypisanego oskarżonemu w pkt. I.1 eliminuje ustalenie o narażeniu pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu a z jego kwalifikacji prawnej art. 160 § 1 kk, - wymiar kary pozbawienia wolności orzeczonej w punkcie I.2 za czyn z art. 263 § 2 kk obniża do 6 (sześciu) miesięcy, 2. wyrok w pozostałej części utrzymuje w mocy, 3. na podstawie art. 85 § 1 i § 2 kk i art. 86 § 1 kk, przy zastosowaniu art. 4 § 1 kk, łączy kary pozbawienia wolności orzeczone wobec oskarżonego i wymierza karę łączną roku i 2 (dwóch) miesięcy pozbawienia wolności, 4. na podstawie art. 63 § 1 kk na poczet orzeczonej łącznej kary pozbawienia wolności zalicza oskarżonemu okres zatrzymania od 25 lipca 2017r. do 27 lipca 2017r, 2. zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe postępowania apelacyjnego w kwocie 320 (trzystu dwudziestu) zł, w tym 300 (trzysta) zł z tytułu opłaty za obie instancje. UZASADNIENIE UZASADNIENIE Sygnatura akt II AKa 184/21 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1. 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 19 stycznia 2021r. w sprawie XVIII K 8/20. 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☒ co do winy ☒ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ Zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty Sąd Apelacyjny nie przeprowadzał postępowania dowodowego. 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty Jw. 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu ---------------- 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu ---------------- 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut I. Obraza prawa materialnego – art. 160 § 4 kk poprzez jego niezastosowanie i ustalenie, że oskarżony swoim zachowaniem wyczerpał dyspozycję art. 160 § 1 kk pomimo, że z zeznań pokrzywdzonego N. D. C. uznanych przez Sąd za wiarygodne wynikało, że oskarżony dobrowolnie odstąpił od przestępczego działania i uchylił grożące niebezpieczeństwo, co znosi karalność czynu. II. Obraza prawa procesowego – art. 7 kpk w zw. z art. 4 kpk w zw. z art. 92 kpk i art. 410 kpk polegająca na powierzchownej i niekompletnej ocenie zeznań pokrzywdzonego, z pominięciem wynikających z nich okoliczności korzystnych dla oskarżonego, a to takich, że oskarżony nie przeładował broni przed przystawieniem jej do skroni pokrzywdzonego oraz dobrowolnie odstąpił od przestępczego działania w rezultacie czego Sąd poczynił niepewne ustalenia faktyczne, które mogą okazać się błędnymi a skutkujące przyjęciem, że oskarżony w sposób umyślny naraził pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. III. Obraza art. 4 kpk i art. 410 kpk w zw. z art. 53 kk polegająca na pominięciu przy wymiarze kary za czyn z art. 263 § 2 kk okoliczności łagodzących w postaci: motywacji oskarżonego, który nabył broń z powodu poczucie zagrożenia ze strony osób korzystających z usług przewozu, które świadczył, pozytywnej prognozy kryminologicznej wynikającej z wywiadu środowiskowego, co skutkowało wymierzeniem rażąco niewspółmiernie surowej kary pozbawienia wolności. IV. Obraza art. 443 kpk polegająca na wydaniu wyroku surowszego niż uchylony wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z dnia 22 maja 2019r, choć apelacja od wyrku została skierowana wyłącznie na korzyść oskarżonego a w sprawie nie zachodzi wyjątek od stosowania zasady reformationis in peius z art. 434 § 4 kpk w zw. z art. 443 kpk. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzuty I. i II. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko obrońcy w zakresie wadliwej prawno-karnej oceny zachowania oskarżonego wyrażającej się w przyjęciu art. 160 § 1 kk w kwalifikacji prawnej przypisanego mu przestępstwa. U podstaw takiej oceny legły jednak inne przyczyny, aniżeli te wskazane w apelacji. Uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, zasadniczo wynikający z zeznań pokrzywdzonego, Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił, że celem działania oskarżonego było zastraszenie i znieważenie pokrzywdzonego z powodu jego przynależności etnicznej i rasowej. Tożsame podłoże miało uderzenie pokrzywdzonego w głowę, a także groźba bezprawna wyrażona w przystawieniu do jego głowy pistoletu gazowego i wypowiedzianego w takich warunkach, w sposób wulgarny, żądania opuszczenia Polski. Groźba bezprawna należy przy tym do znamion przestępstwa dyskryminacji z art. 119 § 1 kk. W stanie faktycznym zrekonstruowanym przez Sąd Okręgowy, a przywołanym wyżej, nie zaistniały warunki do oceny zachowania oskarżonego także na gruncie art. 160 § 1 kk, a zatem jako narażenia pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Narażenie, o jakim mowa w przywołanym przepisie, nie dotyczy każdego - jakiegokolwiek niebezpieczeństwa, ale tylko takiego, które ma charakter konkretny, wprost, czyli bezpośrednio zagrażający zdrowiu lub życiu pokrzywdzonego. Bezpośredniość w rozumieniu art. 160 § 1 kk to nieuchronne następstwo dalszego niebezpieczeństwa dla zdrowia lub życia pokrzywdzonego, nie wymagające jakichkolwiek innych działań tak ze strony sprawcy, jak i innych osób. Za niebezpieczeństwo bezpośrednie przyjmuje się stan, kiedy zachodzi sytuacja niewymagająca dla swojego dalszego rozwoju żadnego dodatkowego elementu. W konsekwencji, bezpośredniość nie zachodzi wówczas, gdy na skutek działania sprawcy niebezpieczeństwo zaistniało, ale jego realizacja zależy od dodatkowych czynników, niezależnie od tego, jakie jest ich źródło (tak Sąd Najwyższy m. in. w wyroku z 15.11.2017r. IV KK 293/17, Lex 2395394; w wyroku z 21.06.2017r. II KK 74/17, Lex 2342166; w wyroku z 26.01.2016r. V KK 342/16). Przenosząc te uwagi na stan faktyczny rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że oskarżony zwracając się do pokrzywdzonego słowem „żółty”, w sposób wulgarny zażądał, by ten opuścił Polskę, uderzył go „z główki”, po tym odszedł do kolegi, by po chwili wrócić do pokrzywdzonego. Oskarżony wyjął wówczas broń gazową i przystawiając ją do skroni pokrzywdzonego, w sposób wulgarny, ponownie zażądał, by ten wrócił do swojego kraju (cyt. spierdalaj do kraju, do siebie). Uwzględniając zachowanie oskarżonego, w tym słowa przywołane wyżej, nie ulega wątpliwości, że było ono motywowane zamiarem dyskryminowania pokrzywdzonego z powodu jego przynależności etnicznej i rasowej. Przemoc werbalna i fizyczna ze strony nietrzeźwego oskarżonego, w tym przystawienie do skroni pokrzywdzonego broni i wyartykułowanie w takich warunkach wulgarnych gróźb, wynikały z jego pogardy wobec pokrzywdzonego. Brak jest tym samym podstaw do uznania, by używając w przywołany sposób broni gazowej, oskarżony jednocześnie działał z zamiarem narażenia pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo nastąpienia skutku, o jakim stanowi art. 160 § 1 kk. Posłużenie się przez oskarżonego bronią stanowiło element groźby bezprawnej należącej do znamion przestępstwa dyskryminacji z art. 119 § 1 kk. Tak motywowane działania oskarżonego godziły w regulowany przepisami prawa międzynarodowego porządek publiczny, jak również wolność pokrzywdzonego, stwarzając dla niego nie tylko stan dyskomfortu, ale także zagrożenia, czy nawet niebezpieczeństwa, jednak nie ma podstaw do przyjęcia, by było to niebezpieczeństwo bezpośrednie z art. 160 § 1 kk. Stan zagrożenia wywołany przez oskarżonego godził w wolność pokrzywdzonego, w sposób bezpośredni nie narażał go jednak na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Do takiego wniosku wprost także uprawnia to zachowanie oskarżonego, które miało miejsce w końcowej fazie zdarzenia, gdy, przy biernej postawie pokrzywdzonego, oskarżony – zgodnie z zeznaniami pokrzywdzonego - schował broń i wrócił do kolegi (k. 14). Wobec przywołanych okoliczności, Sąd Okręgowy wadliwie przyjął, że swoim zachowaniem R. N. naraził pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, a tym samym, z obrazą art. 160 § 1 kk, przepis ten zastosował do prawno-karnej oceny jego czynu. Powyższe skutkowało zmianą wyroku w tym zakresie poprzez wyeliminowanie z opisu przypisanego oskarżonemu czynu ustalenia o realizacji wskazanych znamion a z jego kwalifikacji art. 160 § 1 kk. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny podzielił zarzut obrazy wskazanego przepisu choć z innych powodów, aniżeli wskazała autorka apelacji. Nie są natomiast słuszne zastrzeżenia obrońcy skierowane wobec dokonanej przez Sąd Okręgowy ocenie materiału dowodowego sprawy (art. 7 kpk), jak i kompletności podstawy dowodowej wyroku (art. 410 kpk), co skarżąca podnosi w uzasadnieniu apelacji. Analiza materiału dowodowego sprawy przeczy ocenie, by uznając za wiarygodne zeznania pokrzywdzonego Sąd uchybił wskazaniom wiedzy, logiki lub doświadczenia życiowego. Zeznania N. D. C. stanowią zasadniczy dowód w sprawie, nie sposób jednak uznać, by był to dowód osamotniony, nie podlegający żadnej weryfikacji. Sąd słusznie przyjął, że relacja pokrzywdzonego była spójna, logiczna i konsekwentna, a co istotne znajdowała częściowe wsparcie w zeznaniach obojga świadków i okolicznościach zatrzymania oskarżonego, w szczególności w wyniku czynności jego przeszukania, oględzin zatrzymanych przy nim rzeczy, udokumentowanego stanu nietrzeźwości, a w końcu - w zapisach notatników służbowych interweniujących wówczas policjantów. Te dowody, oceniane we wzajemnym powiązaniu słusznie doprowadziły Sąd do wniosku, że wina oskarżonego w zakresie przypisanych mu czynów nie budzi wątpliwości. Tym samym, Sąd Okręgowy nie uchybił także regulacji art. 410 kpk. Materiał dowodowy sprawy, oceniony w oparciu o kryteria art. 7 kpk, dawał podstawę do poczynienia pewnych, tym samym jednoznacznych ustaleń faktycznych. To, czy na wstępnym etapie postępowania przygotowawczego istniały realne warunki jego poszerzenia pozostaje bez znaczenia dla prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia, skoro w dacie orzekania przez Sąd Okręgowy nie było przesłanek do poszerzenia podstawy dowodowej orzekania a jednocześnie ta, na której Sąd się oparł, była wystarczająca dla prawidłowego rozstrzygania. Zarzuty III i IV. Zarzut obrazy art. 443 kpk jest częściowo zasadny. Wyrok poddany kontroli odwoławczej zapadł w wyniku ponownego rozpoznania sprawy. Pierwszy wyrok w sprawie wydany w dniu 22 maja 2019r. przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie, w następstwie uwzględnienia apelacji prokuratora wniesionej z powodu zaistnienia w sprawie bezwzględnej przesłanki odwoławczej, został uchylony wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 29 listopada 2019r. (k. 266-267, k. 361, t. II). Wbrew stanowisku obrońcy, prokurator zaskarżył wówczas wyrok na niekorzyść oskarżonego, co jednoznacznie wynika z apelacji (k. 326-328). Stanowisko w tym zakresie zajęte przez prokuratora na rozprawie apelacyjnej oceny tej nie zmienia (k. 359). Oskarżyciel publiczny, jako jedyny podmiot, uprawniony jest do działania zarówno na korzyść, jak i niekorzyść oskarżonego i z tego właśnie powodu, wobec treści art. 425 § 3 i 4 kpk, jest zobowiązany do wskazania w apelacji kierunku zaskarżenia, który to wymóg w sprawie rozpoznawanej został spełniony. Zarzucając zaistnienie bezwzględnej przesłanki odwoławczej oskarżyciel publiczny może, ale nie ma obowiązku wskazywania innych uchybień o charakterze względnych przyczyn odwoławczych. W konsekwencji, w przypadku uwzględniania apelacji prokuratora opartej na bezwzględnej przesłance odwoławczej i wniesionej na niekorzyść oskarżonego, sąd orzekający w ponownym postępowaniu nie jest ograniczony zakazem reformationis in peius. Taka sytuacja miała miejsce w sprawie rozpoznawanej, bowiem poprzednio wydany wyrok, w zakresie czynu z pkt. I aktu oskarżenia, został zaskarżony w całości, na niekorzyść oskarżonego, z powodu zaistnienia przesłanki z art. 439 § 1 pkt 4 kpk i w uwzględnieniu takiej apelacji – uchylony. W zaistniałym układzie procesowym, sąd orzekający w ponownym postępowaniu uprawniony był do wydania orzeczenia surowszego, niż uchylone. Wskazana zasada znajduje także zastosowania do rozstrzygania o kosztach postępowania. Skoro pierwszy wydany w sprawie wyrok został uchylony wskutek uwzględnienia apelacji wniesionej na niekorzyść oskarżonego, to Sąd Okręgowy, aktualnie orzekając, w tym zakresie nie był związany orzeczeniem co do kosztów zawartym w uchylonym wyroku. Sytuacja procesowa oskarżonego w zakresie zakazu z art. 443 kpk kształtuje się inaczej co do czynu z pkt. II aktu oskarżenia, czyli przestępstwa z art. 263 § 2 kk. Wskazać bowiem należy, że choć prokurator pierwszy wyrok zaskarżył w całości i na niekorzyść oskarżonego, to jednocześnie w apelacji zarzucił wyłącznie uchybienie w postaci bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 4 kpk wynikające z rozpoznania przez sąd rejonowy sprawy o występek z art. 119 § 1 kk, gdy zgodnie z art. 25 § 1 pkt 2 kpk sprawa taka należy do właściwości rzeczowej sądu okręgowego. Tym samym, zarzut apelacji dotyczył wyłącznie czynu z pkt. I aktu oskarżenia. Pośrednio dostrzegł to rozpoznający apelację Sąd Okręgowy, który wskazał, że w zaistniałej sytuacji należało rozważyć uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w zakresie czynu przypisanego oskarżonemu R. N. w jego pkt I i przekazanie sprawy w tej części sądowi właściwemu. Sąd ten wskazał jednak, że to mogłoby skutkować, w przypadku skazania oskarżonego za czyn z pkt I aktu oskarżenia ewentualnym uruchomieniem odrębnej procedury w przedmiocie orzeczenia kary łącznej za czyny będące przedmiotem niniejszego postępowania. W efekcie, sąd odwoławczy uchylił wówczas wyrok w całości kierując się względami ekonomii procesowej (k. 364v). Wobec powyższego, stwierdzić należy, że choć zakres zaskarżenia wyroku w apelacji prokuratora został oznaczony jako całość, to jedyne uchybienie podniesione w ramach zarzutu apelacyjnego obejmowało bezwzględną przesłankę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 4 kpk, która choć zaistniała, to wyłącznie co do czynu z art. 119 § 1 kpk. Tym samym, zgodzić się należy z obrońcą, że wydając w ponownym postępowaniu orzeczenie surowsze niż uchylone także co do czynu z art. 263 § 2 kk, wobec którego bezwzględna przesłanka odwoławcza nie zaistniała, Sąd Okręgowy dopuścił się obrazy art. 443 kpk. W konsekwencji, to wobec omówionych uwarunkowań procesowych, a nie okoliczności podniesionych w pkt. 2) apelacji, Sąd Apelacyjny w tym zakresie uwzględnił zarzut obrazy przywołanego przepisu. Wniosek O zmianę wyroku przez: - uniewinnienie oskarżonego od czynu z pkt. I, ewentualnie modyfikację jego opisu i zmianę kwalifikacji prawnej na art. 119 § 1 kk, - wymierzenie za czyn z pkt. II kary o charakterze nie izolacyjnym - zwolnienie oskarżonego z obowiązku ponoszenia opłaty i kosztów postępowania, ewentualnie obciążenie kosztami w kwocie nieprzekraczającej 3695,44 zł. ☒ zasadny ☒ częściowo zasadne ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Sąd Apelacyjny, z przyczyn omówionych powyżej zmienił kwalifikację czynu przypisanego oskarżonemu w pkt. I.1 wyroku, jak też wymiar kary jednostkowej za czyn z pkt. I.2. Pozostałe wnioski apelacji są bezpodstawne. Obrońca nie wskazała nadto, jakie okoliczności faktyczne miałyby uzasadniać zwolnienie oskarżonego, choćby w części, z ponoszenia kosztów sądowych postępowania przed sądem I instancji. Zgodnie z art. 627 kpk od skazanego w sprawach z oskarżenia publicznego, sąd zasądza koszty sądowe na rzecz Skarbu Państwa oraz wydatki na rzecz oskarżyciela posiłkowego. Z art. 624 § 1 kpk wynika natomiast możliwość zwolnienia oskarżonego w całości lub w części od zapłaty kosztów sądowych jeżeli istnieją podstawy do uznania, że ich uiszczenie byłoby dla niego zbyt uciążliwe ze względu na sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów, jak również wtedy, gdy przemawiają za tym względy słusznościowe. Tym samym, co do zasady, oskarżony, wobec którego wydano wyrok skazujący zobowiązany jest do poniesienia kosztów postępowania a możliwość zwolnienia z tego obowiązku wymaga wykazania zaistnienia ujętych w przepisie warunków, czego skarżąca nie uczyniła. Podnieść należy, że oskarżony ma 45 lat, wykształcenie średnie techniczne, utrzymuje się z prac dorywczych osiągając z tego tytułu dochód w wysokości 2.000-3.000zł miesięcznie, przy czym ma na utrzymaniu dwoje dzieci (k. 483v). Tym samym, choć uiszczenie ustalonych przez Sąd kosztów dla oskarżonego będzie uciążliwe, to nie sposób przyjąć, by była ta uciążliwość nadmierna, zbytnia, a zatem, by przekraczało to jego możliwości zarobkowe. Wniosek ten jest tym bardziej zasadny, gdy uwzględnić, że oskarżony, w przypadku wykazania braku możliwości jednorazowego uiszczenia należności, może wystąpić rozłożenie jej spłaty na raty. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. ----------------------------------- Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności ----------------------------------- 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy W całości co do winy, kary orzeczonej za przestępstwo z art. 119 § 1 kk w zb. z art. 257 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, co do środka karnego i dowodów rzeczowych. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Prawidłowość wyroku we wskazanej części. Sąd Apelacyjny, pomimo modyfikacji kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie I.1 wyroku nie znalazł podstaw do złagodzenia kary pozbawienia wolności orzeczonej na podstawie art. 119 § 1 kk w zw. z art. 11 § 3 kk. W tym zakresie Sąd podzielił te argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które dotyczą właściwej represji karnej wobec oskarżonego co do tego czynu, przy jego ostatecznej ocenie prawnej przyjętej w postępowaniu apelacyjnym. Zasadnicze znaczenie dla kształtowania kary za ten czyn miał - oceniony przez Sąd I instancji jako znaczny - stopień jego społecznej szkodliwości. Wyrażona w zachowaniu oskarżonego pogarda dla uniwersalnych wartości jakimi są szacunek dla innego człowieka nie podlegający różnicowaniu z powodu jego przynależności narodowej, czy etnicznej, świadczy o demoralizacji oskarżonego, który musi mieć świadomość bezwzględnego braku tolerowania przez wymiar sprawiedliwości wszelkich zachowań o podłożu dyskryminacyjnym. Nie ulega przy tym wątpliwości, że ładunek społecznej szkodliwości czynu oskarżonego zasadniczo oddaje jego ocena prawna wyrażona w tym przepisie, który stanowił podstawę kary, a zatem art. 119 § 1 kk. W tym zakresie modyfikacja wyroku w instancji odwoławczej nie spowodowała żadnej zmiany, a zatem także z tego powodu nie wymagała złagodzenia orzeczonej kary. Nie mogą przynieść oczekiwanego skutku argumenty obrońcy dotyczące społecznego funkcjonowania oskarżonego, skoro był on osobą karaną w dacie, gdy Sąd po praz pierwszy rozpoznawał sprawę, a aktualnie zakres jego skazań uległ istotnemu poszerzeniu (k. 521). Tym samym, w przypadku oskarżonego, sam znaczny upływ czasu od daty czynów nie stanowi przesłanki do formułowania pozytywnej prognozy kryminologicznej, co trafnie wskazał Sąd Okręgowy. 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji Przedmiot i zakres zmiany - uchylono orzeczenie o karze łącznej pozbawienia wolności z punktu II i zaliczeniu na jej poczet okresu zatrzymania z punktu III; - z opisu czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie I.1 wyeliminowano ustalenie o narażeniu pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu a z jego kwalifikacji prawnej art. 160 § 1 kk; - wymiar kary pozbawienia wolności orzeczonej w punkcie I. 2 za czyn z art. 263 § 2 kk obniżono do 6 miesięcy; - na podstawie art. 85 § 1 i § 2 kk i art. 86 § 1 kk, przy zastosowaniu art. 4 § 1 kk w jego brzmieniu przyjętym przez Sąd Okręgowy, połączono kary pozbawienia wolności orzeczone wobec oskarżonego i wymierzono karę łączną roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności; - na podstawie art. 63 § 1 kk na poczet kary łącznej zaliczono faktyczne zatrzymanie oskarżonego w sprawie w okresie od 25 do 27 lipca 2017r; Zwięźle o powodach zmiany Uchylenie orzeczenia o karze łącznej pozbawienia wolności wynikało z obowiązku zmiany wyroku w zakresie wymiaru tej kary orzeczonej za czyn z art. 263 § 2 kk. Zmiana kwalifikacji prawnej czynu przypisanego w punkcie I.1 wyroku wynikała z uwzględnienia zarzutu obrazy art. 160 § 1 kk. Obniżenie wymiaru kary pozbawienia wolności za czyn z art. 263 § 2 kk wynikało z uwzględniania zarzutu obrazy art. 443 kpk. Przy pierwszym rozpoznaniu sprawy, kara pozbawienia wolności za ten czyn została orzeczona w takim wymiarze (k. 266-267, t. II). Sąd Apelacyjny orzekając nową karę łączną miał na uwadze te wszystkie okoliczności, które mają znaczenie dla jej kształtowania. Uwzględnił w szczególności bliski związek czasowy pomiędzy przypisanymi oskarżonemu przestępstwami, ale nie stracił z pola widzenia tego, że godziły w różne dobra prawna. W takich warunkach ukształtowanie kary łącznej na zasadzie asperacji, nieznacznie przekraczającej minimum ustawowe a zatem zbliżonej do absorpcji, jest w pełni uzasadnione, spowodowało orzeczenie takiej kary, która spełni cele wychowawcze i zapobiegawcze wobec oskarżonego. Orzekając nową karę łączną, Sąd zaliczył na jej poczet okres zatrzymania oskarżonego w sprawie. 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ------------------------------------------- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------ 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------- 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia --------------------------------- 4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------- 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania -------------------------------------- 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności ---------------------------- 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności Sąd zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe postępowania apelacyjnego, w tym opłatę w wysokości 300 zł za obie instancje, których wysokość ustalił na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnych. Takie rozstrzygnięcie znajduje uzasadnienie w treści art. 635 kpk w zw. z art. 627 kpk oraz art. 10 ust. 1 i 2 przywołanej wyżej ustawy. 7. PODPIS Ewa Leszczyńska-Furtak Ewa Gregajtys Adam Wrzosek 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Obrońca Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Ocena prawna czynu, kara 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☒ co do winy ☒ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ Uchylenie ☒ zmiana
XI Ka 186/20
art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
II Ka 139/25
UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt IIKa 139/25 Załącznik dołącza się w każdym przypadku.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text