VIII U 433/22 · Sąd powszechny

Sygn. akt VIII U 433/22

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 lipca 2022 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodnicząca Sędzia SO Grażyna Łazowska po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2022 r. w Gliwicach na posiedzeniu niejawnym sprawy J. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o prawo do rekompensaty na skutek odwołania J. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 22 lutego 2022r. nr (...) oddala odwołanie. (-) Sędzia SO Grażyna Łazowska Sygn. akt VIII U 433/22

UZASADNIENIE

Decyzją z 22 lutego 2022r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił ubezpieczonemu J. W. przyznania rekompensaty do emerytury, ponieważ ubezpieczony udowodnił do 31 grudnia 2008r. jedynie 12 lat i 15 dni pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wobec wymaganych 15 lat. W odwołaniu od decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany przez przyznanie prawa do rekompensaty po uprzednim zaliczeniu do pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze okresu zawodowej służby wojskowej.

W piśmie procesowym z 14 czerwca 2022r. ubezpieczony wskazał, że nieprawidłowym jest przyjęcie przez organ rentowy, że pracę w szczególnych warunkach ubezpieczony wykonywał tylko do 31 grudnia 2008r., kiedy to pracę tę świadczył do 31 grudnia 2021r. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w decyzji skarżonej. Organ rentowy dodał, że ubezpieczony ma ustalone prawo do emerytury wojskowej i okres zawodowej służby wojskowej nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości świadczenia przyznanego przez organ rentowy.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W rozpoznaniu wniosku ubezpieczonego J. W. ( ur. (...) ) z 5 stycznia 2022r., decyzją z 22 lutego 2022r. organ rentowy przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego wyliczając to świadczenie zgodnie z art.25 i art.26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tj. Dz.U. z 2022r., poz.504 ). Podstawę obliczenia emerytury stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji składek i kapitału początkowego zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury; emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, dla osób w wieku równym wiekowi w dniu złożenia wniosku o emeryturę, tj.5 stycznia 2022r.: - kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi 81370,61 zł, - kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi 490211,69 zł, - średnie dalsze trwanie życia wynosi 172,40 m-cy, - wyliczona kwota emerytury wynosi 3315,44 zł.

Emerytura ustalona ww. decyzją została zawieszona z powodu zbiegu prawa do więcej niż jednego świadczenia. Następnie organ rentowy wydał decyzję skarżoną, którą odmówił ubezpieczonemu rekompensaty. Do pracy w warunkach szczególnych organ rentowy zaliczył okres pracy nauczycielskiej ubezpieczonego od 4 listopada 1996r. do 31 grudnia 2008r., z wyłączeniem okresów niezdolności do pracy. Ubezpieczony od 4 listopada 1996r. do 31 sierpnia 2020r. był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w Zespole Szkół Budowlano – (...) w T. jako nauczyciel przedmiotów zawodowych.

Następnie od 1 września 2020r. do 31 sierpnia 2021r. był zatrudniony w tym samych charakterze na 0,78 etatu i od 1 września 2021r. do 31 grudnia 2021r. na 0,51 etatu. Na mocy decyzji z 26 października 1989r. Wojewódzki Sztab Wojskowy w K. przyznał ubezpieczonemu emeryturę wojskową na podstawie ustawy z dnia 16 grudnia 1972r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin ( Dz.U. z 1983r., Nr 29, poz.139 ze zm. ) zaliczając do wysługi emerytalnej okres służby w LWP od 15 września 1972r. do 5 kwietnia 1989r. Okres służby wojskowej nie został uwzględniony przy obliczeniu wysokości świadczenia emerytalnego ubezpieczonego przyznanego decyzją z 22 lutego 2022r.

Powyższe Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zawartej w aktach organu rentowego jako okoliczności niesporne między stronami.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie ubezpieczonego J. W. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 965 ze zm.), rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. W myśl ust. 2 rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przy czym chodzi tu o prawo do wcześniejszej emerytury.

Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z 17 grudnia 2015r. ( sygn. akt III AUa 717/15 ), celem rekompensaty jest złagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach. Nie polega ona jednak na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, ale na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego ( w myśl art.23 ustawy rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ).

Nabycie prawa do emerytury na zasadach ogólnych nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia do rekompensaty. Ubezpieczony na mocy decyzji z 22 lutego 2022r. jest uprawniony do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego. Kwestia sporna sprowadzała się do tego czy ubezpieczonemu przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, przy czym zgodnie z powołanymi powyżej przepisami ustawy o emeryturach pomostowych, dla przyznania rekompensaty koniecznym jest wykazanie 15 - letniego okresu pracy w warunkach do 31 grudnia 2008r., a zatem ewentualny dalszy okres pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze po tym czasie, nie ma znaczenia w sprawie.

Jednocześnie ubezpieczony nie może mieć ustalonego prawa do emerytury wcześniejszej, bądź też spełniać przesłanek prawa do takiej emerytury. Wyniki przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego wskazują, że skarżona decyzja odpowiada prawu. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że z materiału dowodowego wynika, iż ubezpieczony ma przyznane prawo do emerytury wojskowej od 1989r. z uwagi na legitymowanie się przez ubezpieczonego okresem służby wojskowej w LWP od 15 września 1972r. do 5 kwietnia 1989r. Z art.32 ust.3 pkt 6 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tj.

Dz.U. z 2022r., poz.504 ) wynika, że okres zawodowej służby wojskowej jest okresem pracy w szczególnym charakterze. Okres służby wojskowej jest też okresem składkowym, na podstawie art.6 ust.1 pkt 4, który stanowi, że okresem składkowym jest okres czynnej służby wojskowej w Wojsku Polskim lub okresy jej równorzędne albo okresy zastępczych form tej służby. Jednocześnie jednak należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art.5 ust.2a ustawy emerytalnej, okresów, o których mowa w art.6 ust.1 pkt 4 (…) nie uwzględnia się przy ustalaniu prawa do emerytury i renty oraz obliczaniu ich wysokości, jeżeli z ich tytułu ustalono prawo do świadczeń pieniężnych określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym osób, o których mowa w art.2 ust.2, a więc w przepisach dotyczących także żołnierzy zawodowych.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z 2 grudnia 2011r. sygn. II UK 192/11 ( LEX nr 1646607 ) wskazał, że wola ustawodawcy w kwestii niemożliwości uwzględnienia okresów pełnionej służby przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i obliczaniu ich wysokości, jeżeli z ich tytułu ustalono prawo do świadczeń pieniężnych określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym tych osób, została zamanifestowana w omawianym przepisie jasno i wyraźnie. Wynika bowiem z niego w sposób niebudzący wątpliwości, że jeżeli okresy służby zostały uwzględnione przy ustalaniu jakiegokolwiek ze świadczeń przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym (tak emerytury, jak i renty) i niezależnie od tego, czy świadczenie to przyznano na wniosek, czy z urzędu, nie podlegają już uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i obliczaniu ich wysokości.

Sens przyjętej regulacji polega na uniemożliwieniu uzyskania za ten sam okres ubezpieczenia jednocześnie dwóch świadczeń - z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego. Zatem skoro ubezpieczonemu została w 1989r. przyznana emerytura wojskowa na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, do której zaliczono sporny okres służby wojskowej odbywanej w latach 1972 – 1989, to tym samym brak jest możliwości jednoczesnego zaliczenia tego okresu jako okresu składkowego i w konsekwencji także jako okresu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze na prawo do rekompensaty.

Trzeba bowiem mieć na uwadze, że rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, który jest brany pod uwagę przy obliczaniu wysokości emerytury w systemie zdefiniowanej składki, jak to ma miejsce w przypadku ubezpieczonego. Przy braku zaś uwzględnienia tego okresu, ubezpieczony nie legitymuje się wymaganym 15 – letnim okresem takiej pracy do 31 grudnia 2008r., bo udowodnił zaledwie 12 lat i 15 pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze ( praca nauczycielska zaliczona przez organ rentowy ) i stąd nie przysługuje mu prawo do rekompensaty.

W konsekwencji powyższego Sąd z mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie ubezpieczonego jako bezzasadne. (-) sędzia Grażyna Łazowska