Legislator Case Law & Legislation
IV Ka 1013/21 AI generated

IV Ka 1013/21 · Sąd powszechny

Case Number IV Ka 1013/21
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome REASONS

Legislator summary

AI generated

Formularz UK 2 Sygnatura akt IV Ka 1013/21 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z dnia 2 lipca 2021 r., sygn. akt VI K 980/20 0.11.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 0.11.3.

Legislator headnote

AI generated

art. 438 pkt 1 k.p.k, art. 438 pkt 2 k.p.k, art. 438 pkt 3 k.p.k, art. 438 pkt 4 k.p.k, art. 439 k.p.k, art. 437 § 2 k.p.k; IV Ka 1013/21 · Sąd powszechny: Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że drugi z opisanych wyżej e-maili został przedłożony sędziemu sprawozdawcy już po rozprawie, która odbyła się 2 lipca 2021 r. i zakończyła się wydaniem wyroku skazującego tego samego dnia (vide: notatka sędziego, k. 179). Zgodnie z art. 117 § 2 kpk czynności procesowej nie przeprowadza się, jeżeli osoba uprawniona nie stawiła się i należycie usprawiedliwiła swoje niestawiennictwo oraz wniosła o nieprzeprowadzanie czynności bez jej obecności. Usprawiedliwienie z powodu choroby wymaga przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego niemożność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienia organu prowadzącego postępowanie, wystawionego przez lekarza sądowego (art. 117 § 2a kpk).

Keywords

AI generated
formal procedural defect lack of prosecutorial standing deficiencies in evidence inadequate factual investigation missing case documents lack of procedural indigence

Cited Legislation

AI generated
art. 438 pkt 1 k.p.k
Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k.
art. 438 pkt 2 k.p.k
438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k.
art. 438 pkt 3 k.p.k
– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k.
art. 438 pkt 4 k.p.k
– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k.
art. 439 k.p.k
– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k.
art. 437 § 2 k.p.k
Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☒ art. 437 § 2 k.p.k.
art. 454 § 1 k.p.k

Cited Case Law

AI generated
V KK 46/13
Kasacja obrońcy skazanego jest oczywiście bezzasadna.
IV KK 119/11
akt IV KK 119/11, Lex nr 817548, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2010 r., sygn.
V KK 401/09
akt V KK 401/09, OSNwSK 2010, Nr 1, poz.
V KK 121/15
Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2011 r., Sąd Rejonowy uznał oskarżoną A.
V KK 134/16
Sygn. akt V KK 134/16 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 października 2016 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras (przewodniczący)‎SSN Marian Buliński‎SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca)Protokolant Katarzyna Wełpa przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Aleksandra Herzoga,‎w sprawie K.B.‎skazanego z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 kk‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 19 października 2016 r.,‎kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego‎od wyroku Sądu Okręgowego w K.‎z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. akt V Ka .../15‎utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w D.‎z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt II K .../14, 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w K., w postępowaniu odwoławczym, 2. zarządza zwrot na rzecz oskarżonego K.B. kwoty 450 (czterysta pięćdziesiąt) zł tytułem uiszczonej opłaty od kasacji.
V KK 187/20
E. został oskarżony o to, że:1.w dniu 24 czerwca 2018 r. w R., woj. (…), po uprzednim otwarciu przy pomocy przypasowanego klucza drzwi od pomieszczenia kuchennego, wszedł do jego wnętrza, następnie z półki kuchennej zabrał klucz do zamka patentowego, którego użył do otwarcia skrzynki znajdującej się w pokoju, w kominie meblościanki, z której zabrał w celu przywłaszczenia pieniądze w kwocie 1 500 zł, czym działał na szkodę S. S. ,tj. o przestępstwo z art. 279 § 1 k.k.;2.w dniu 24 czerwca 2018 r. w R., woj. (…), znieważył słowami wulgarnymi funkcjonariuszy KPP w R. sierż.
AI generated
II AKa 244/21
UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 244/21 Załącznik dołącza się w każdym przypadku.
II AKa 4/21
Wyrok z dnia 11 września 2020 r., Sąd Okręgowy w Poznaniu, sygn.
VI Ka 775/25
Sygn. akt VI Ka 775/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 stycznia 2026 r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący – Sędzia Tomasz Skowron Protokolant Sandra Michalec przy udziale prokurator Prokuratury Rejonowej w Jeleniej Górze del. do Prokuratury Okręgowej w Jeleniej Górze Justyny Trybuchowskiej-Łysik po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2026r. sprawy H. H. ur. (...) w D. s. N., D. z domu G. oskarżonego z art. 244 kk w zw. z art. 64 § 1 kk z powodu apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Zgorzelcu z dnia 25 września 2025 r. sygn. akt II K 825/24 I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok wobec oskarżonego H. H.; II. zwalnia oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt VI Ka 775/25 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Zgorzelcu z dnia 25 września 2025 r. o sygn. akt II K 825/25 0.11.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 0.11.3. Granice zaskarżenia 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒na korzyść ☐na niekorzyść ☒w całości ☐w części ☐co do winy ☐co do kary ☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐art.438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐art.439 k.p.k. ☐brak zarzutów 0.11.4. Wnioski ☒uchylenie ☒zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 0.12.1. Ustalenie faktów 0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 0.12.2. Ocena dowodów 0.12.2.1.Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 0.12.2.2.Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut I. Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 170 § 1 pkt 2 i 5 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. w zw. z art. 366 § 1 k.p.k. polegające na bezzasadnym oddaleniu wniosków dowodowych obrony z motywacją, iż „nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy” oraz „w sposób oczywisty zmierzają do przedłużenia postępowania”, podczas gdy: - wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań W. X. i K. M.zmierzał do wykazania, że oskarżony konsultował z nimi możliwość poruszania się motorowerem oraz zmienił swoją postawę w tym zakresie, co ma bezpośrednie znaczenie dla ustaleń strony podmiotowej, oceny motywacji i zamiaru oraz wiarygodności wyjaśnień oskarżonego; - wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu – zaświadczenia mechanika z Ż.– zmierzał do weryfikacji zeznań świadka E. T. oraz ustalenia stanu technicznego motoroweru (potrzeba naprawy po okresie nieużywania wskutek prawdopodobnego zanieczyszczenia gaźnika), zgodnie z jego zeznaniami: „Zawiozłem ten motorower do mechanika z Ż., nie pamiętam jego nazwiska, ale matka nazywa się J. (...). On był sprawny, ale z uwagi na to, iż stał nieużywany, coś tam się zadziało, chyba zanieczyszczenie gaźnika, dlatego była potrzebna naprawa” (protokół rozprawy z dnia 16.09.2025 r., s. 4). ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny II. Naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 w zw. z art. 410 k.p.k. poprzez naruszenie zasady obiektywizmu oraz dokonanie dowolnej (a nie swobodnej) oceny dowodów i rozstrzygnięcie sprawy z pominięciem całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy – w szczególności poprzez: a) selektywne potraktowania wyjaśnień oskarżonego wyłącznie w części dla niego niekorzystnej przy pominięciu konsekwentnych elementów dotyczących konsultacji (także z funkcjonariuszką Policji), przekonania do co dopuszczalności jazdy motorowerem do 50cm 3, zaprzestania jazdy po pouczeniu i późniejszej próby sprzedaży pojazdu; b) pominięcie lub deprecjację fragmentów zeznań E. T. potwierdzających (i) konsultację prawną, (ii) zakup i rejestrację pojazdu „w przekonaniu o legalności”, (iii) nieużywanie i naprawę motoroweru po postoju; c) nieuwzględnienie okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego, w tym oddalenie wniosków dowodowych obrony dotyczących świadków „konsultacyjnych” oraz dokumentów od mechanika, które były bezpośrednio relewantne dla strony podmiotowej i koncepcji błędu z art. 28 § 1 k.k.; co w efekcie doprowadziło do wniosku sprzecznego z treścią ujawnionego materiału i miało wpływ na treść orzeczenia. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny III. Naruszenie przepisów postępowania, a to art. 4 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 i 2 k.p.k. polegająca na sporządzeniu uzasadnienia, które: nie zawiera wszechstronnej analizy dlaczego odmówiono wiary konkretnym, wskazanym elementom wyjaśnień oskarżonego, m. in. konsultacje, przekonanie co do 50cm 3, zaprzestanie jazdy, sprzedaż pojazdu) i korespondującym z nimi zeznaniom świadka; nie wyjaśnia, z jakich przyczyn uznano istotne dowody obrony za „niemające znaczenia” lub „przewlekające”, mimo ich bezpośredniej relewancji dla strony podmiotowej, nie odnosi się w sposób należyty do konstrukcji usprawiedliwionego błędu oraz do indywidualizacji reakcji karnej, co uniemożliwia kontrolę odwoławczą. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny IV. Naruszenie przepisów postępowania, a to art. 5 § 2 k.p.k., gdyż mimo istnienia nierozwianych wątpliwości co do świadomości oskarżonego w zakresie obowiązywania zakazu wobec motoroweru do 50cm 3 oraz co do zamiaru jego naruszenia, rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego. Wątpliwości te wynikały z ujawnionego materiału: konsultacji (policyjnej i pośrednio prawnej), zakupu i rejestracji pojazdu w przekonaniu o legalności, epizodu nieużywania i naprawy motoroweru po postoju oraz zmiany zachowania. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny V. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za postawę orzeczenia, w szczególności: – błędnej oceny wyjaśnień oskarżonego, który jednoznacznie wskazywał, że ustalał z policjantką, czy może poruszać się motorowerem; – pominięcia i deprecjacji zeznań E. T., który zeznał (str. 3 protokołu rozprawy głównej z dnia 16.09.2025 r.): „Oskarżony przedstawił mi dokumenty w postaci orzeczenia sądu, ale zależało mi na ustaleniu, czy może prowadzić czy nie, przekazałem je radcy prawnemu T. C.; to było w tamtym roku, ale nie pamiętam dokładnie kiedy. On mi powiedział, że oskarżony może prowadzić pojazd do 50cm 3, przekazałem to oskarżonemu, na podstawie tej informacji zakupił motorower (…). Pojechałem z nim zarejestrować ten pojazd, ponieważ byliśmy przekonani, że on może się nim poruszać (…). Ja radcy prawnemu nie przekazałem wszystkich dokumentów, gdyż oskarżony mi wszystkiego nie przekazał.” – uznaniu, że „relacja oskarżonego w tym zakresie jest niespójna, wewnętrznie sprzeczna i nielogiczna (…), poza tym nieprawdopodobnym jest, aby adwokacji, a więc profesjonaliści, mogli zapewnić oskarżonego o tym, że orzeczony wobec niego zakaz nie odnosi się do motoroweru o pojemności do 50cm 3.” Taka konstatacja pozostaje w sprzeczności z ujawnionym materiałem dowodowym, który wskazuje na realne źródła błędnego przekonania oskarżonego; – pominięcie istotnych okoliczności osobistych i motywacyjnych oskarżonego, tj. oskarżony przyznał się do zarzucanych mu czynów, jednak zrezygnował z dobrodziejstw wynikających z art. 335 k.p.k. i 387 k.p.k., aby wyjaśnić, dlaczego żył w błędnym przekonaniu, jak zmieniło się jego zachowanie oraz dlaczego nie chce wracać do zakładu karnego. Tymczasem Sąd w uzasadnieniu (s. 7) ujął tę postawę jako „zmierzającą do uniknięcia odpowiedzialności karnej dzięki przyjętej linii obrony”, co zawęża i zniekształca sens wyjaśnień, ignorując ich znaczenie dowodowe i postawę proprocesową oskarżonego – Sąd nie rozważył możliwości, że oskarżony działał w usprawiedliwionym błędzie co do okoliczności stanowiącej znamię czynu. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny VI. Rażąca niewspółmierność orzeczonej wobec oskarżonego kary 7 miesięcy bezwzględnej kary pozbawienia wolności, jak i środka karnego jest rażąco surowe przy rodzaju i wadze naruszenia, przyznaniu się i wyjaśnień motywacji, stabilizacji życiowej i pozytywnej opinii w pracy oraz środowisku. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Ad. I Zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 170 § 1 pkt 2 i 5 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. w zw. z art. 366 § 1 k.p.k., nie był zasadny. Dowody, o których przeprowadzenie wnioskował obrońca oskarżonego, mające w założeniu potwierdzić prezentowaną przez oskarżonego linię obrony, jak słusznie przyjął Sąd I instancji, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i w sposób oczywisty zmierzały do przedłużenia postępowania. Jak słusznie bowiem stwierdził Sąd Rejonowy w pisemnych motywach wydanego orzeczenia, H. H. ze względu na swój wiek i wynikające z niego doświadczenie życiowe, a także uprzednią karalność i – jak sam przyznał – znajomość treści wydanych w stosunku do jego osoby wyroków skazujących, musiał mieć świadomość, iż nałożony na niego zakaz prowadzenia pojazdów odnosi się do wszelkich pojazdów mechanicznych. Nawet jeżeli W. X. i K. M. w swoich zeznaniach potwierdziłyby, iż oskarżony konsultował z nimi możliwość poruszania się motorowerem do 50cm ( 3), to i tak nie podważa to prawidłowości ustaleń Sądu I instancji dotyczących sprawstwa i winy oskarżonego. Podobnie odnieść się należy do dowodu z dokumentu, tj. zaświadczenia mechanika z Ż., które miało stanowić potwierdzenie zeznań E. T. oraz ustalenia stanu technicznego motoroweru. Okoliczności te nie rzutują bowiem na ustalenia faktyczne dotyczące wypełnienia przez H. H. znamion czynów z art. 244 k.k. popełnionych jako ciąg przestępstw z art. 91 § 1 k.k., w warunkach recydywy zwykłej ani też nie podważają prawidłowości ustaleń leżących u podstaw wydanego orzeczenia. Ad. II Wbrew stanowisku skarżącego, Sąd Rejonowy w przedmiotowej sprawie dokonał całościowej i swobodnej – nie zaś dowolnej – oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, z uwzględnieniem zasad wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Przypomnieć należy, iż okolicznością wyłączającą winę w oparciu o art. 28 § 1 k.k. jest pozostawanie przez sprawcę w usprawiedliwionym błędzie co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego, przy czym usprawiedliwiony błąd to taki, którego sprawca nie mógł uniknąć. Kryteria usprawiedliwienia mają przede wszystkim charakter obiektywny, co oznacza, że przy ich rozpoznawaniu i ustaleniu należy posłużyć się kryterium normatywnym miarodajnego (wzorowego) obywatela, a następnie uwzględniając również kryterium subiektywne, charakterystyczne dla problematyki błędu, należy ocenić, czy miałby on możliwość uniknięcia błędu w postaci nieświadomości bezprawności czynu (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2020 r., IV KK 143/20, LEX nr 3275719). Odnosząc powyższe kryteria do okoliczności badanej sprawy stwierdzić należy, iż podnoszony przez H. H. rzekomy brak świadomości, iż orzeczony wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów odnosi się do wszelkich pojazdów mechanicznych, nie może być uznany za usprawiedliwiony błąd co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego. Już sama treść części dyspozytywnych wydanych w stosunku do osoby oskarżonego orzeczeń nie pozostawiała wątpliwości co do zakresu orzeczonego wobec niego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego nie wystaje się zatem prawdopodobnym, aby osoby takie jak funkcjonariuszka policji czy adwokaci mieli zapewniać oskarżonego, iż poruszanie się przez niego motorowerem o pojemności silnika do 50cm 3 nie stanowiło orzeczonego wobec niego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. W tych okolicznościach Sąd Rejonowy słusznie uznał treść tych wyjaśnień za przyjętą przez oskarżonego linię obrony zmierzającą do uniknięcia lub chociażby złagodzenia grożącej mu odpowiedzialności karnej. Ponadto H. H. jest osobą wielokrotnie karaną za czyny przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji i jak sam twierdził, znał treść wydanych w stosunku do jego osoby orzeczeń. Ad. III. Wbrew stanowisku skarżącego, pisemne uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego było pełne i wyczerpujące, czyniąc zadość wymogom art. 4 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 i 2 k.p.k. Wbrew zarzutom apelacji, Sąd I instancji brał pod uwagę okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego, czemu dał wyraz w części uzasadnienia odnoszącej się do rozstrzygnięcia o karze. Ocena wiarygodności wyjaśnień oskarżonego była szczegółowa i zawierała wyczerpujące wyjaśnienie, dlaczego relacja oskarżonego na temat braku świadomości, iż poruszając się motorowerem pojemności do 50cm 3 nie stosował się orzeczonego wobec niego zakazu, była niespójna, wewnętrznie sprzeczna i nielogiczna. Nawet jeżeli oskarżony w rozmowach z osobami ze swojego otoczenia rozmawiał o tym, iż do prowadzenia motoroweru o pojemności do 50cm 3 przez osoby pełnoletnie nie jest wymagane posiadanie prawa jazdy, to stwierdzenie to nie może być utożsamiane z usprawiedliwionym przekonaniem, iż poruszanie się takim pojazdem nie stanowi naruszenia zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Tym bardziej zatem trudno uwierzyć, iż osoby, które z racji wykonywanego zawodu dysponują wiedzą prawniczą na poziomie wyższym od przeciętnego obywatela miałyby utrzymywać oskarżonego w przekonaniu, iż poruszanie się takim motorowerem nie będzie pociągało dla oskarżonego odpowiedzialności karnej z art. 244 k.k. Ad. IV. Dla skutecznego podniesienia zarzutu naruszenia zasady in dubio pro reo konieczne jest wykazanie, iż organ procesowy, do którego adresowany jest art. 5 § 2 k.p.k., powziął nie dające się usunąć wątpliwości, których nie rozstrzygnął na korzyść oskarżonego (por. m. in. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 października 2025 r., III KK 483/25, LEX nr 3953056). Tymczasem w badanej sprawie Sąd I instancji takich wątpliwości nie powziął, wręcz przeciwnie – stan faktyczny nie budził wątpliwości, tym bardziej, że oskarżony przyznał się popełnienia czynów objętych zaskarżonym wyrokiem. Podkreślić przy tym należy, iż brak nadania waloru wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego dotyczącym okoliczności mających – zgodnie z przyjętą linią obrony – wyłączyć jego winę, nie jest równoznaczne z rozstrzygnięciem nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego, zatem zarzut naruszenia art. 5 § 2 k.p.k. uznać należało za bezzasadny. Ad. V. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych był związany zarzutem naruszenia przepisów postępowania mającym wpływ na treść orzeczenia, w tym art. 7 k.p.k., do którego Sąd Odwoławczy odniósł się we wcześniejszej części uzasadnienia. Wystarczające zatem będzie stwierdzenie, iż Sąd Odwoławczy podziela ocenę wyjaśnień oskarżonego jako niewiarygodnych i stanowiących nieudolną próbę uniknięcia odpowiedzialności za czyny objęte zaskarżonym wyrokiem. Ponadto, nawet jeżeli H. H. pozostawał w błędnym – choć nieusprawiedliwionym – przekonaniu, iż nałożony na niego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych nie obejmuje motoroweru o pojemności do 50cm 3 i dowiedział się o tym dopiero podczas zatrzymania w dniu 4 lipca 2024 r., to z pewnością taką wiedzę posiadał już 21 sierpnia 2024 r., kiedy to ponownie, pomimo orzeczonego zakazu, poruszał się motorowerem. Dla ustaleń faktycznych dotyczących odpowiedzialności oskarżonego nie mają przy tym znaczenia zeznania E. T. dotyczące naprawy pojazdu czy zamiaru jego sprzedania, podobnie jak treść opinii sąsiadów na temat H. H., które świadczą o sposobie funkcjonowania oskarżonego w lokalnej społeczności, lecz nie umniejszają jego winy w zakresie przypisanych mu czynów. Zarzuty apelacji sprowadzają się do nieuzasadnionej polemiki z prawidłowymi ustaleniami i ocenami Sądu I instancji leżącymi u podstaw zaskarżonego orzeczenia. Ad. VI. Wbrew stanowisku obrońcy, kary wymierzonej H. H. nie sposób uznać za niewspółmiernie i rażąco surową. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem utrwalonym w doktrynie i judykaturze, pojęcie niewspółmierności rażącej oznacza znaczną, wyrażającą oczywistą, a więc niedającą się zaakceptować dysproporcję między karą wymierzoną, a karą sprawiedliwą (zasłużoną). Istotnymi wyznacznikami tego, czy dana kara jest sprawiedliwa, jest to, czy została orzeczona w granicach przewidzianych przez ustawę, a jej dolegliwość nie przekracza stopnia winy. Ponadto winna ona uwzględniać stopień społecznej szkodliwości czynu oraz brać pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, które ma osiągnąć w stosunku do skazanego, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa (por. m. in. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 30 lipca 2025 r., LEX nr 3908953). W realiach przedmiotowej sprawy kara 7 miesięcy pozbawienia wolności została wymierzona oskarżonemu za ciąg przestępstw z art. 244 k.k. popełniony w warunkach recydywy zwykłej, co także rzutuje na wymiar orzeczonej kary. Sąd Rejonowy, kierując się dyrektywami zawartymi w art. 53 k.k. słusznie wziął pod uwagę okoliczności łagodzące takie jak przyznanie się przez oskarżonego do winy oraz jego starania o prowadzenie ustabilizowanego trybu życia, pozytywną opinię u pracodawcy i w środowisku lokalnym. Z kolei jako okoliczności obciążające należało uwzględnić uprzednią, wielokrotną karalność H. H. – w tym za czyny z art. 244 k.k. oraz znaczny stopień społecznej szkodliwości popełnionych przez niego czynów. Wymierzona oskarżonemu kara 7 miesięcy pozbawienia wolności jest zbliżona do dolnej granicy ustawowego zagrożenia za występek z art. 244 k.k. Sąd Rejonowy w pisemnych motywach wydanego orzeczenia w sposób wyczerpujący odniósł się do okoliczności mających wpływ na wymiar oraz rodzaj orzeczonej kary, wyjaśniając, dlaczego orzeczenie kary o charakterze wolnościowym uznał w tym przypadku niewystarczające z punktu widzenia prewencji indywidualnej. Sąd Odwoławczy w pełni aprobuje to stanowisko, nie ma zatem konieczności ponownego przytaczania argumentacji zawartej w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Orzeczony obligatoryjnie w oparciu o art. 42 § 1a pkt 2 k.k. środek karny zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 5 lat jest adekwatny do wagi popełnionych przez oskarżonego czynów. Z kolei wysokość świadczenia pieniężnego na rzecz (...) (...) oraz (...) (...), które również orzeka się obligatoryjnie wobec sprawców czynów z art. 244 k.k. i którego wysokości może wynosić od 5.000 do 60000, nieznacznie przekracza dolny wymiar określony w art. 43a § 2 k.k. i tym samym należycie uwzględnia sytuację majątkową oskarżonego. Przypomnieć także należy, iż immanentną cechą kary jest jej dolegliwość, a samo subiektywne przekonanie oskarżonego o nadmiernej surowości wymierzonej mu kary nie jest wystarczające dla skutecznego podniesienia zarzutu z art. 438 pkt 4 k.p.k. Wniosek Obrońca skazanego wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie: 1. zmianę wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od obu czynów z art. 244 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. na podstawie art. 28 § 1 k.k. 2. z ostrożności procesowej, w przypadku nieuwzględnienia zmiany wyroku poprzez uniewinnienie: a) wymierzenie oskarżonemu kary o charakterze nieizolacyjnym; bądź z najdalej posuniętej ostrożności procesowej b) wymierzenie kary pozbawienia wolności w jak najmniejszym wymiarze, obniżenie świadczenia pieniężnego oraz zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Ustalenia dotyczące sprawstwa i winy leżące u postaw zaskarżonego orzeczenia były prawidłowe, nie było zatem podstaw do uniewinnienia oskarżonego od popełnienia przypisanych mu czynów ani też do zmiany orzeczenia w zakresie wymierzonej kary i środków karnych. Sąd Odwoławczy nie stwierdził także okoliczności uzasadniających uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I Instancji. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU --------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji Przedmiot utrzymania w mocy Sąd Odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok wobec oskarżonego H. H.. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, jak i nie znajdując uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 440 k.p.k. i art. 455 k.p.k., które podlegałyby uwzględnieniu z urzędu i powodowałyby konieczność ingerencji w treść orzeczenia, zaskarżony wyrok należało utrzymać w mocy. 0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji Przedmiot i zakres zmiany --------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach zmiany --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 0.15.3.Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ☐ art.439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania ---------------------------------------------------------------------------------------------------------- 0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności II Sąd Odwoławczy na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k., mając na względzie trudną sytuację materialną oskarżonego, zwolnił go od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa. 7. PODPIS 0.11.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację obrońca oskarżonego Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Ustalenia faktyczne dotyczące winy oskarżonego leżące u podstaw zaskarżonego orzeczenia, wymiar orzeczonej kary i środka karnego 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐co do winy ☐co do kary ☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐art. 439 k.p.k. ☐brak zarzutów 0.11.4. Wnioski ☒uchylenie ☒zmiana
V Ka 3/21
uznanie za niewiarygodne wyjaśnień oskarżonego K.
II AKa 382/21
UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 382/21 Załącznik dołącza się w każdym przypadku.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

1 3 WYROK 3.1W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 listopada 2021 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu IV Wydział Karny – Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: sędzia Hanna Bartkowiak 4 Protokolant: Mikołaj Dąbrowski 6przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Poznań Wilda w Poznaniu – A. K. po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2021 r. sprawy P. O. oskarżonego z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 12 § 1 kk na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego 7od wyroku Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z dnia 2 lipca 2021 r., sygn. akt VI K 980/20 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Hanna Bartkowiak

UZASADNIENIE

Formularz UK 2 Sygnatura akt IV Ka 1013/21 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z dnia 2 lipca 2021 r., sygn. akt VI K 980/20 0.11.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 0.11.3.

Granice zaskarżenia 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k.

– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.4. Wnioski ☒ uchylenie ☐ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 0.12.1.

Ustalenie faktów 0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 0.12.2. Ocena dowodów 0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu .

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.1. Obraza przepisów postępowania, tj. art. 6 kpk, art. 117 § 2a kpk, art. 79 § 1 pkt 3 kpk oraz art. 4 kpk ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Kontrola odwoławcza zaskarżonego rozstrzygnięcia potwierdziła słuszność stanowiska oskarżonego wskazującego na naruszenie przez Sąd Rejonowy przysługującego mu zgodnie z art. 6 kpk prawa do obrony poprzez przeprowadzenie w dniu 2 lipca 2021 r. rozprawy bez uprzedniego rozpoznania wniosku o jej odroczenie z uwagi na chorobę P. O..

Celowym jest aby w tym miejscu przedstawić kilka istotnych kwestii związanych z podstawowym prawem oskarżonego – tj. prawem do obrony. Mianowicie wspomniane prawo do obrony dzieli się na materialne i formalne. Zasada prawa do obrony w sensie materialnym obejmuje całokształt instytucji prawnych przewidzianych w ustawach karnych, których wykorzystanie pozwala dowodzić swej niewinności przez oskarżonego lub też podejmować działania wskazujące na okoliczności, które mogą mieć wpływ na orzeczenie o winie czy na wymiar kary. Natomiast prawo do obrony w sensie formalnym to przysługujące oskarżonemu uprawnienie do posiadania obrońcy z wyboru lub z urzędu, dzięki któremu zagwarantowana jest możliwość obrony racji podsądnego w sensie przeciwstawienia się tezom oskarżenia przez wykwalifikowanego pełnomocnika procesowego.

Skupiając się na prawie do obrony w znaczeniu materialnym, bo jego naruszenie stwierdzono w badanej sprawie, należy pokazać jak szerokie ma ono znaczenie. Na jego treść składają się dla przykładu: prawo do odmowy składania wyjaśnień, przytaczania okoliczności na swoją niekorzyść, uczestniczenia w rozprawie, czy możność zgłaszania w procesie twierdzeń oraz wniosków dowodowych ( K. Dąbkiewicz, Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Komentarz, wyd. II, 2017, Lex). Sąd Najwyższy uznał, że prawo do obrony jest fundamentalnym prawem obywatelskim gwarantowanym Konstytucją RP oraz przepisami konwencji międzynarodowych, które Polska podpisała i ratyfikowała, a które przez to stały się częścią wewnętrznego porządku prawnego ( uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt I KZP 26/07, OSNKW 2007, Nr 10, poz. 71).

Urzeczywistnieniu prawa do obrony służy inicjatywa dowodowa, prawo zadawania pytań świadkom i biegłym. Dlatego też każdy oskarżony ma co najmniej prawo do przesłuchania lub spowodowania przesłuchania świadków oskarżenia oraz żądania obecności i przesłuchania świadków obrony na takich samych warunkach jak świadków oskarżenia ( postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt V KK 46/13, Lex nr 1335663). Niezbędne dla skorzystania z tego uprawnienia jest natomiast umożliwienie podsądnemu przez Sąd uczestniczenia w rozprawie.

Niejednokrotnie Sąd Najwyższy podkreślał w sowich orzeczeniach, że naruszenie wspomnianego obowiązku zapewnienia oskarżonemu możliwości osobistego uczestniczenia w rozprawie głównej i obrony na niej swoich praw oraz interesów trzeba ocenić jako uchybienie o charakterze rażącym. Prawo do uczestnictwa w rozprawie stanowi bowiem podstawowe uprawnienie podsądnego o charakterze gwarancyjnym ( np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt IV KK 119/11, Lex nr 817548, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt V KK 401/09, OSNwSK 2010, Nr 1, poz. 514 ).

Podkreślenia wymaga, że nieuwzględnienie wniosku oskarżonego o odroczenie rozprawy przed zamknięciem przewodu sądowego i przez to uniemożliwienie mu uczestniczenia w niej, składania wniosków dowodowych, zadawania pytań świadkom oraz zabrania głosu jest na tyle rażącym naruszeniem prawa do obrony, które mogło mieć wpływ na treść wyroku, że z reguły powinno stanowić podstawę do jego uchylenia i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2011 r., sygn. akt WA 34/10, OSNwSK 2011, Nr 1, poz. 407).

Powyższe tezy i orzecznictwo pokazują wyraźnie, że prawo do obrony w postępowaniu karnym ma niebagatelne znaczenie i sąd jest obowiązany do jej przestrzegania przy podejmowaniu czynności procesowych. Przenosząc poczynione rozważania na grunt kontrolowanej sprawy należało stwierdzić, że oskarżony P. O. wysłał do Sądu Rejonowego jeszcze jedną wiadomość (k. 179) oprócz tej wiadomości e-mailowej z dnia 1 lipca 2021r. (k. 171-172) zawierającej zaświadczenie lekarskie o jego braku zdolności do pracy w okresie od 30 czerwca 2021 r. do 26 lipca 2021 r., która została przedstawiona sędziemu sprawozdawcy przed terminem rozprawy.

W treści tego drugiego e-maila, P. O. zawarł wniosek o zmianę terminu rozprawy i wyjaśnił, że z przyczyn chorobowych będzie nieobecny na rozprawie wyznaczonej na dzień 2 lipca 2021 r. Oskarżony dodał, że wysłał całość dokumentacji medycznej odnośnie swojego stanu zdrowia do lekarza sądowego i zobowiązał się do przekazania Sądowi stosownego zaświadczenia wystawionego przez tego lekarza niezwłocznie po jego otrzymaniu. Nadmienić trzeba, że zaświadczenie nr 21/21 wystawione przez lek. M. B. wskazujące na brak możliwości stawienia się P. O. na rozprawie wyznaczonej na dzień 2 lipca 2021 r. w sprawie prowadzonej pod sygn. akt (...) zostało nadesłane przez oskarżonego do Sądu I instancji za pośrednictwem poczty e-mailowej w dniu 12 lipca 2021 r. (k. 178-178v).

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że drugi z opisanych wyżej e-maili został przedłożony sędziemu sprawozdawcy już po rozprawie, która odbyła się 2 lipca 2021 r. i zakończyła się wydaniem wyroku skazującego tego samego dnia (vide: notatka sędziego, k. 179). Zgodnie z art. 117 § 2 kpk czynności procesowej nie przeprowadza się, jeżeli osoba uprawniona nie stawiła się i należycie usprawiedliwiła swoje niestawiennictwo oraz wniosła o nieprzeprowadzanie czynności bez jej obecności. Usprawiedliwienie z powodu choroby wymaga przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego niemożność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienia organu prowadzącego postępowanie, wystawionego przez lekarza sądowego (art. 117 § 2a kpk).

Należy przy tym zaznaczyć, że decydujący w kwestii oceny należytego usprawiedliwienia nieobecności jest obiektywny stan rzeczy, niezależny od wiedzy sądu co do okoliczności uniemożliwiających stronie stawiennictwo na rozprawę ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt SDI 53/15, Lex nr 1956356). W niniejszym przypadku, należało zatem wziąć pod uwagę pełną korespondencję e-mailową oskarżonego o jego chorobie i deklarację przedstawienia zaświadczenia od lekarza sądowego niezwłocznie po jego uzyskaniu, co zostało zrealizowane.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu Okręgowego, termin rozprawy wyznaczonej na dzień 2 lipca 2021 r. należało zgodnie z wnioskiem oskarżonego przełożyć, podobnie jak to uczynił Sąd Rejonowy bazując na podstawie takiego zestawu dokumentów w przypadku pierwszej rozprawy, która miała się odbyć 9 kwietnia 2021 r. Wprawdzie wadliwość procedowania Sądu I instancji w dniu 2 lipca 2021 r. nie była zawinionym działaniem, jednak biorąc pod uwagę standard realizacji prawa do obrony na gruncie polskiego postępowania karnego przepis art. 117 § 2 kpk należy interpretować w ten sposób, że nakazuje on uwzględniać także okoliczności nieznane sądowi, uniemożliwiające stawiennictwo na rozprawę.

W tym zakresie stwierdzenie wadliwości procedowania sądu, który przeprowadził daną czynność procesową bez udziału uczestnika postępowania, którego dotyczą te okoliczności, oparte jest na zasadzie ryzyka. Tym bardziej więc nie należy przeprowadzać czynności procesowej, kiedy osoba uprawniona do wzięcia w niej udziału w wysokim stopniu uprawdopodobni należyte usprawiedliwienie swojego niestawiennictwa po terminie dokonania czynności ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt SDI 53/15, Lex nr 1956356). Warto jeszcze dodać, że brak formalnego zaświadczenia lekarskiego o niezdolności stawiennictwa może być usprawiedliwiony okolicznościami losowymi (zyskującymi jeszcze bardziej na znaczeniu w dobie trwającej pandemii i unikania również przez lekarzy sądowych osobistego kontaktu w osobami przejawiającymi objawy chorobowe).

W takiej sytuacji, art. 117 § 2a kpk nie może mieć pierwszeństwa i wyłączać – na zasadzie procesowego lex specialis – stosowania art. 117 § 2 kpk, który nie pozwala na przeprowadzenie czynności bez udziału strony z powodu ujawnionych innych, wyjątkowych przyczyn jej niestawiennictwa. Przepis art. 117 § 2a kpk, którego sens ma na celu dyscyplinowanie stron procesu w celu zapobieżenia wykorzystywania przez nie powodów zdrowotnych do stosowania swoistej taktyki procesowej o znamionach obstrukcji, nie upoważnia bowiem do wyeliminowania strony z aktywnego udziału przez nią w procesie i nie powinien być stosowany bezwzględnie, bez próby wniknięcia w rzeczywiste powody braku takiego usprawiedliwienia ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2015 r., sygn.. akt V KK 121/15, Lex nr 1920188).

Uwzględniając zatem jeszcze te kolejne uwarunkowania procesowe, Sąd Okręgowy uznał, że przeprowadzenie przez Sąd I instancji rozprawy w dniu 2 lipca 2021 r. pomimo złożenia przez oskarżonego dzień wcześniej wniosku o jej odroczenie z uwagi na chorobę z informacją, że wystąpił do lekarza sądowego o poświadczenie niemożności jego stawiennictwa, stanowiło istotne naruszenie przysługującego P. O. prawa do obrony i uchybienie to mogło mieć wpływ na prawidłowość wydanego wyroku skazującego. Nie ma przy tym znaczenia, że przedstawiona wiadomość e-mail z wnioskiem o odroczenie rozprawy nie została przekazana sędziemu sprawozdawcy przed rozpoczęciem rozprawy w dniu 2 lipca 2021 r.

Jeżeli bowiem do rażącego naruszenia prawa procesowego doszło z przyczyn niezawinionych po stronie składu sądu orzekającego, który działał w przekonaniu, że nie zachodzą żadne uzasadnione podstawy do odroczenia rozprawy, ale rzeczywistość okazała się być obiektywnie inna i przekonanie sądu oparte było na przesłankach niemających potwierdzenia w realiach sprawy, to w rezultacie do rażącego błędu doszło po stronie sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości i fakt ten nie może być poczytywany na niekorzyść oskarżonego ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2016 r., sygn. akt V KK 134/16, Lex nr 2152410).

Mając to wszystko na uwadze za niezbędne należało uznać wydanie w instancji odwoławczej orzeczenia o charakterze kasatoryjnym celem doprowadzenia do ponownego rozpoznania sprawy i zagwarantowania oskarżonemu realizacji przyznanego mu przez przepisy kodeksu postępowania karnego prawa do obrony zarówno w aspekcie materialnym, jak i formalnym. Sąd Okręgowy nie potwierdził natomiast zasadności zarzutu naruszenia przepisu art. 79 § 1 pkt 3 kpk. Znamiennym jest to, iż nie każda wątpliwość co do stanu psychicznego oskarżonego uzasadnia obronę obligatoryjną z art. 79 § 1 pkt 3 kpk.

W przepisie tym chodzi wyłącznie o taką wątpliwość, popartą okolicznościami natury faktycznej, które w odbiorze zewnętrznym przemawiają za realną możliwością wystąpienia zakłóceń w stanie zdrowia psychicznego oskarżonego w chwili czynu ( postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt II AKo 136/19, Lex nr 3056352). Oczywiście ocena czy w stosunku do oskarżonego zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego poczytalności, winna być dokonywana przez organ procesowy w oparciu o wszystkie ujawnione w toku postępowania okoliczności, zarówno z uwzględnieniem przesłanek podmiotowych, jak również przedmiotowych.

Niemniej jednak, nawet fakt leczenie psychiatrycznego nie musi wcale przesądzać o wystąpieniu uzasadnionej wątpliwości co do poczytalności oskarżonego, a tym samym nie przesądza o potrzebie dopuszczenia dowodu z opinii biegłych psychiatrów. Fakt takiego leczenia jest tylko jednym z czynników, które powinny być brane pod uwagę w omawianym przedmiocie, bynajmniej jednak nie determinuje on automatycznie wniosku o tym, że taka wątpliwość zaistniała ( postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt V KK 187/20, Lex nr 3083322).

Sąd odwoławczy mając na względzie powyższe zważył, że w trakcie przesłuchania P. O. jako podejrzany rzeczywiście podał, że leczył się psychiatrycznie z powodu depresji. Dopytany o tę okoliczność na rozprawie apelacyjnej w dniu 2 listopada 2021 r. oskarżony oświadczył, iż choruje na depresję, nerwicę, nie ma stałego lekarza i uczęszczał do dr D. K., która przyjmuje przy ul. (...) w P. oraz do dr P. G. na (...), bądź na ul. (...) w P.. Zdaniem organu odwoławczego zatem sam fakt leczenia psychiatrycznego z zadeklarowanym przez podejrzanego rozpoznaniem nie uzasadniał przyjęcia, że zachodziły w stosunku do niego przesłanki nakazujące zastosowanie wobec niego regulacji o obronie obligatoryjnej z art. 79 § 1 pkt 3 kpk.

Dostępne w aktach sprawy informacje o stanie zdrowia psychicznego P. O. w momencie popełnienia przez niego zarzucanych mu czynów oraz po nich, nie wskazują by istniały obiektywnie uzasadnione wątpliwości czy zdolność oskarżonego do rozpoznania znaczenia jego czynów lub pokierowania swoim postępowaniem była w czasie popełnienia przestępstw wyłączona lub w znacznym stopniu ograniczona. Oskarżony nie przedstawił też żadnych dokumentów medycznych dających pole do pogłębionej analizy w tym zakresie. W konsekwencji, stwierdzono brak uzasadnionych powodów by dopuszczać dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów o stanie zdrowia psychicznego P. O. tempore criminis, ani też by w związku z tym przyznać podsądnemu obrońcę na podstawie art. 79 § 1 pkt 3 kpk.

Nietrafny zatem okazał się zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy regulacji procesowej ustanowionej we wspomnianym przepisie art. 79 § 1 pkt 3 kpk, gdyż kontrola odwoławcza nie wykazała aby zachodził tu przypadek obligatoryjnej obrony. Wniosek Unieważnienie zaskarżonego wyroku i ponowne rozpatrzenie sprawy przez Sąd I instancji. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Zaszła konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z uwagi na potwierdzone w postępowaniu odwoławczym uchybienie procesowe Sądu I instancji.

Polegało ono na naruszeniu prawa do obrony P. O. z powodu przeprowadzenia rozprawy głównej mimo złożenia przez oskarżonego wniosku o odroczenie z powodu choroby, co następnie poświadczył lekarz sądowy. Lp. Zarzut 3.2. Obraza przepisów prawa materialnego, tj. art. 286 § 1 kk w zw. z art. 12 § 1 kk. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Sąd odwoławczy, mając na względzie treść art. 436 kpk, ograniczył rozpoznanie wniesionego przez oskarżonego środka odwoławczego do jedynie tych zarzutów, które miały znaczenie dla wydania w tej sprawie orzeczenia o charakterze kasatoryjnym.

Przedwczesnym byłoby rozpoznanie przez Sąd II instancji omawianego w tym miejscu zarzutu w sytuacji kiedy Sąd Rejonowy będzie przeprowadzał przewód sądowy w całości od nowa, a następnie opierając się na dowodach uznanych za wiarygodne ustali stan faktyczny badanej sprawy i wyda wyrok. Nie można zatem udzielić rozstrzygającej odpowiedzi na pytanie czy zasadnie przypisano P. O. zachowania wyczerpujące znamiona zarzuconych mu w akcie oskarżenia przestępstw. Będzie to zadanie dla Sądu Rejonowego, który ponownie rozpatrzy sprawę, bacząc tym razem by nie doszło do naruszenia prawa do obrony oskarżonego.

Wniosek Unieważnienie zaskarżonego wyroku i ponowne rozpatrzenie sprawy przez Sąd I instancji. ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Zgłoszony w apelacji wniosek o wydanie orzeczenia o charakterze kasatoryjnym został uwzględniony, jednak nie z uwagi na dopuszczenie się przez Sąd Rejonowy obrazy prawa materialnego lecz w konsekwencji uchybienia proceduralnego, omówionego powyżej w pkt 3.1. niniejszego uzasadnienia.

4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 0.11. Przedmiot utrzymania w mocy Zwięźle o powodach utrzymania w mocy 0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 0.0.11. Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany 0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☒ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia W toku kontroli odwoławczej zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy stwierdził naruszenie przez Sąd Rejonowy ustawowego prawa do obrony oskarżonego (art. 6 kpk), jakie wyniknęło z zaniechania odroczenia rozprawy wyznaczonej na dzień 2 lipca 2021 r. pomimo złożenia przez podsądnego w dniu poprzedzającym wniosku o jej odroczenie z uwagi na jego chorobę. P. O. z uwagi na brak udziału w rozprawie, co do której wnosił o odroczenie z uwagi na stan swojego zdrowia uniemożliwiający mu stawiennictwo (potwierdzony następnie zaświadczeniem od lekarza sądowego nadesłanym do akt sprawy w dniu 12 lipca 2021 r.), nie miał możliwości odpowiedniej obrony swoich praw w przedmiotowym postępowaniu.

Tak ustalona sytuacja wymuszała wydanie w instancji odwoławczej orzeczenia o charakterze kasatoryjnym i skierowania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji w celu przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości, z zagwarantowaniem P. O. realizacji prawa do obrony zarówno w aspekcie materialnym, jak i formalnym. 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 0.15.3.2.

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania Sąd I instancji będzie zobowiązany do ponownego przeprowadzenia przewodu sądowego w całości. Oznacza to, że Sąd powinien z poszanowaniem prawa do obrony umożliwić oskarżonemu złożenie wyjaśnień na rozprawie, zadawanie pytań świadkom i aktywne uczestniczenie w procesie, jeżeli podsądny wyrazi taką wolę. Sąd Okręgowy uczula jednocześnie Sąd Rejonowy, który ponownie będzie rozpoznawał sprawę oskarżonego P. O., aby w celu wykluczenia ewentualnej obstrukcji procesowej ze strony podsądnego, w razie kolejnego zwolnienia lekarskiego, poddał oskarżonego badaniu przez medyka sądowego celem weryfikacji jego możliwości uczestnictwa w czynnościach procesowych.

Kolejnym zadaniem Sądu Rejonowego będzie dokonanie kompleksowej, wnikliwej i zgodnej z dyrektywami z art. 7 kpk oceny wszystkich zgromadzonych w tej sprawie dowodów, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i w przypadku stwierdzenia ku temu podstaw przypisanie oskarżonemu odpowiedzialności karnej za zarzucane mu czyny i wymierzenie sprawiedliwej kary. Sąd Okręgowy zaznacza na koniec, że w zaskarżonym wyroku ustalono niższą wysokość szkody majątkowej spowodowanej pokrzywdzonemu z zarzutu nr 1 J. J., co rzutowało również na wysokość orzeczonego wobec oskarżonego środka kompensacyjnego (w zarzucie szkoda -17 364,79 zł, w wyroku Sądu Rejonowego w czynie przypisanym w pkt 1lit.a szkoda- 15 054,07 zł).

W związku z tym Sąd I instancji ponownie rozpoznający sprawę winien zastosować się do reguły z art. 443 kpk (zakaz reformationis in peius). Oznacza to, iż z uwagi na wniesienie apelacji wyłącznie na korzyść oskarżonego, w przypadku wyroku skazującego Sąd Rejonowy nie będzie mógł ustalić szkody z pkt 1 zarzutu w wyższej wysokości niż to przyjęto w uchylonym zaskarżonym wyroku, co także dotyczy orzeczenia o środku kompensacyjnym na podstawie art. 46 § 1 kk. 0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 6.

Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 7. PODPIS Hanna Bartkowiak