I C 2390/20 · Sąd powszechny

Sygn. akt: I C 2390/20 upr

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 listopada 2021 r. Sąd Rejonowy w Toruniu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Marek Adamczyk Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Ignaszak po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2021 r. w Toruniu sprawy z powództwa W. D. przeciwko (...) S. A. w W. o zapłatę I. zasądza od pozwanego na rzecz powoda 3326,93 zł (trzy tysiące trzysta dwadzieścia sześć złotych dziewięćdziesiąt trzy grosze) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 17 września 2021r. do dnia zapłaty; II. w pozostałej części powództwo oddala ; III. zasądza od powoda na rzecz pozwanego 1621 zł (tysiąc sześćset dwadzieścia jeden złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku tytułem zwrotu kosztów procesu. I C 2390/20

UZASADNIENIE

W. D. wniósł o zasądzenie od (...) S.A. w W. kwoty 11059,51 zł tytułem brakującej części odszkodowania za uszkodzenie pojazdu B. w wyniku kolizji drogowej z 12.06.2020r., kwoty 273,61 zł tytułem skapitalizowanych odsetek za opóźnienie oraz kwoty 300 zł tytułem kosztów wykonania ekspertyzy, powołując się na nabycie wierzytelności od poszkodowanego właściciela pojazdu. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, wskazując, iż wypłacone poszkodowanemu odszkodowanie w całości kompensuje powstałą szkodę. Sąd ustalił, co następuje.

W dniu 12.06.2020r. doszło do kolizji drogowej, w wyniku której uszkodzeniu uległ samochód B., stanowiący własność R. M.. Sprawca kolizji był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w (...) S.A. Poszkodowany zgłosił szkodę ubezpieczycielowi, który sporządził kalkulację naprawy pojazdu i na jej podstawie wypłacił odszkodowanie 13773,06 zł. ( okoliczności bezsporne ) Koszt naprawy pojazdu, niezbędny do przywrócenia stanu sprzed wypadku, przy uwzględnieniu cen w autoryzowanej stacji obsługi, wyniósłby 32980 zł. Wartości pojazdu przed wypadkiem to 31 100zł. ( dowód: opinia biegłego k. 144 ) Sporny pojazd został sprzedany w dniu 26.07.2020r. stanie uszkodzonym za cenę 14 000 zł. ( dowód: - zeznania świadka R.

M. k. 132 ) - zeznania świadka Ł. M. k. 136, - kopia umowy k. 139 ) W dniu 2.11.2020r. poszkodowany zawarł z W. D. umowę, na podstawie której „przelał” na jego rzecz „wszelkie prawa do odszkodowania, jakie przysługują mu od (...) S.A. oraz sprawcy szkody w związku ze szkodą z dnia 12.06.2020r. w pojeździe marki B.”. ( dowód: odpis umowy k. 8 ) Sąd zważył, co następuje. Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z 22.V.2003r o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych ( Dz.U. nr 124, poz. 1152, ze zm., dalej powoływana jako „ustawa”) poszkodowany w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczeń bezpośrednio od ubezpieczyciela.

Wystąpienie takiego zdarzenia prowadzi zatem do powstania stosunku zobowiązaniowego, w ramach którego poszkodowany jest wierzycielem, uprawnionym do odszkodowania, zaś ubezpieczyciel jest dłużnikiem, zobowiązanym odszkodowanie zapłacić. Zachowanie się obydwu stron tego stosunku zobowiązaniowego podlega regułom wynikającym z art. 354 k.c. ( tak SN w wyroku z 25.04.2002r, I CKN 1466/99 oraz w postanowieniu Składu Siedmiu Sędziów z 24.02.2006r., III CZP 91/05). Ustalenie odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej następuje według ogólnych zasad określonych w art. 361-363 kc, z tym zastrzeżeniem, że ubezpieczyciel zobowiązany jest wyłącznie do świadczenia pieniężnego, ograniczonego do wysokości sumy gwarancyjnej ( art. 822 § 1 kc i art. 36 ust. 1 ustawy).

W stosunkach tego rodzaju nie znajduje zatem zastosowania, przewidziana w art. 363 § 1 kc zasada, iż wybór sposobu naprawienia szkody należy do poszkodowanego. Nie może on bowiem domagać się od ubezpieczyciela przywrócenia stanu poprzedniego. Może jedynie żądać zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej. W myśl art. 361 § 1 kc, zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W powyższych granicach naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono ( art. 361 § 2 kc).

Szkoda majątkowa może polegać na zmniejszeniu aktywów, zwiększeniu pasywów lub nieosiągnięciu możliwych korzyści. Ustalenie jej wysokości wymaga porównania rzeczywistego stanu majątkowego poszkodowanego oraz stanu, jaki by istniał, gdyby nie doszło do zdarzenia wyrządzającego szkodę ( tzw. metoda dyferencyjna ). Obowiązek naprawienia szkody powstaje chwilą jej wyrządzenia, jednak jego zakres może ulegać zmianom. W przypadku gdy szkoda jest konsekwencją uszkodzenia pojazdu mechanicznego, zmiany te mogą być w szczególności konsekwencją działań, podejmowanych przez poszkodowanego, mających na celu naprawę uszkodzonego pojazdu lub jego zbycie.

Ustalając odszkodowanie sąd powinien zaś brać pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy ( art. 316 § 1 kpc ). Musi zatem uwzględnić zmiany w majątku poszkodowanego, które zaszły do tego czasu ( por. uzasadnienie postanowienia SN z 17.07.2020r., V CNP 43/19 ). W praktyce wystąpić mogą następujące, typowe przypadki: 1/ poszkodowany nie naprawił pojazdu i nadal jest w jego posiadaniu ; naprawa jest technicznie możliwa i ekonomicznie uzasadniona; 2/ poszkodowany zbył pojazd w stanie uszkodzonym; 3/ naprawa pojazdu jest technicznie niemożliwa lub ekonomicznie nieuzasadniona; 4/ poszkodowany naprawił pojazd.

W pierwszym przypadku ( pomijając inne negatywne konsekwencje wypadku, np. koszt najmu pojazdu zastępczego ), uszczerbek w majątku poszkodowanego, wynikły ze zdarzenia szkodzącego, odpowiada różnicy pomiędzy wartością pojazdu uszkodzonego i wartością, którą przedstawiałby on gdyby nie został uszkodzony. Wartość przedmiotów majątkowych ustala się z reguły na podstawie danych o cenach transakcyjnych, występujących na rynku ( jako równowartość średniej ceny w umowach sprzedaży podobnych przedmiotów). Jednak w przypadku uszkodzonych pojazdów mechanicznych ( podobnie jak w przypadku innych rzeczy uszkodzonych ), ustalenie wartości tą metodą jest z reguły trudne, jeśli w ogóle możliwe, a to z uwagi na brak dostatecznej liczby transakcji rynkowych, których przedmiotem byłyby podobne pojazdy o zbliżonym stopniu uszkodzenia.

Dlatego też przy ustalaniu wartości takich pojazdów powszechnie stosuje się metodę kosztów odtworzenia, której istota polega na ustaleniu wartości pojazdu uszkodzonego jako różnicy pomiędzy jego wartością przed szkodą i wysokością kosztów, niezbędnych do przywrócenia go do stanu poprzedniego. Szkoda jest zatem w takim wypadku równa przewidywanym kosztom naprawy, uwzględniającym ceny niezbędnych materiałów i robocizny, występujące na rynku lokalnym ( por. uchwałę SN z 13.06.2003r., III CZP 32/03). W drugim przypadku uszczerbek w majątku poszkodowanego, będący konsekwencją zdarzenia szkodzącego i jego następczych działań, odpowiada różnicy pomiędzy kwotą uzyskaną ze sprzedaży wraku i wartością, którą przedstawiałby pojazd gdyby nie został uszkodzony ( por. wyrok SN z 9.03.2021r., I NSNc 90/20 ).

Ustalone w ten sposób odszkodowanie może ulec zmniejszeniu jeżeli poszkodowanemu można zarzucić brak należytej staranności przy sprzedaży wraku, skutkujący uzyskaniem ceny, niższej niż możliwa do uzyskania w razie zachowania należytej staranności ( art. 362 kc ). W przypadku gdy naprawa pojazdu jest technicznie niemożliwa lub ekonomicznie nieuzasadniona, uszczerbek w majątku poszkodowanego, będący konsekwencją zdarzenia szkodzącego, podobnie jak w przypadku pierwszym, odpowiada różnicy pomiędzy wartością pojazdu uszkodzonego i wartością, którą przedstawiałby gdyby nie został uszkodzony, przy czym ustalenie tej różnicy nie może nastąpić przy pomocniczym zastosowaniu kryterium kosztów, niezbędnych do naprawy pojazdu.

Jeżeli poszkodowany naprawił pojazd, to ubezpieczyciel winien mu zwrócić wszelkie rzeczywiście poniesione, celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki ( tak A. W.: „Odszkodowanie w razie szkody w pojeździe mechanicznym”, Prawo Asekuracyjne (...), str. 40-41 oraz SN w wyroku z 20.10.1970 r., II CR 425/72, OSN 6/73, poz. 111 ). One bowiem stanowią wówczas miarę szkody, wyrażając różnicę w stanie majątku poszkodowanego, wynikłą ze zdarzenia szkodzącego i jego następczych działań ( tak SN w uzasadnieniu ostanowienia z 17.07.2020r., V CNP 43/19 ).

W literaturze wskazuje się, iż w takim przypadku dochodzi do transformacji uszczerbku, w wyniku której szkoda w majątku wyraża się ostatecznie w ubytku pieniędzy, wydatkowanych na naprawę ( tak M. Kaliński: Szkoda na mieniu i jej naprawienie, 2 wydanie, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2014, str. 523 ). Przywrócenie uszkodzonej rzeczy do stanu poprzedniego polega na doprowadzeniu jej do stanu używalności w takim zakresie, jaki istniał przed wyrządzeniem szkody. Jeżeli do osiągnięcia tego celu konieczne jest użycie nowych elementów, to poniesione na nie wydatki wchodzą w skład kosztów naprawienia szkody i obciążają zobowiązanego do odszkodowania.

Istotne zwiększenie wartości rzeczy po naprawie może być podstawą obniżenia odszkodowania o kwotę odpowiadającą temu wzrostowi ( tak SN w wyroku z 5.11.1980r., III CRN 223/80, OSN 10/1981, poz. 186 i w uchwale z 12.04.2012r. , III CZP 80/11, OSNC 10/2012, poz. 112 ). Jeżeli natomiast, pomimo prawidłowo wykonanej naprawy, nastąpiło zmniejszenie wartości pojazdu, ubytek ten należy uwzględnić przy ustaleniu odszkodowania, jako tzw. „ szkodę handlową” ( tak SN w uchwale z 12.10.2001r., III CZP 57/01 i w postanowieniu składu siedmiu sędziów z 24.02.2006r.

III CZP 91/05 ). W okolicznościach sprawy poszkodowany zbył pojazd w stanie uszkodzonym za cenę 14 000zł. Ponieważ wartość pojazdu przed wypadkiem wynosiła 31 100zł, uszczerbek w majątku poszkodowanego odpowiada kwocie 17 100 zł. Poszkodowany otrzymał od ubezpieczyciela 13 773,06 zł, wobec czego niezaspokojona część jego wierzytelności to 3326,93 zł. Powód mógł nabyć w drodze przelewu tylko roszczenie o zapłatę takiej kwoty. Wobec zbycia pojazdu w stanie uszkodzonym, hipotetyczny koszt jego naprawy nie odzwierciedlał rozmiaru szkody.

Stąd też wydatek na sporządzenie kalkulacji kosztów naprawy był całkowicie bezcelowy i nie podlegał zwrotowi przez ubezpieczyciela. Fakt zbycia pojazdu został ujawniony dopiero w toku postępowania sądowego, wobec czego pozwany nie miał możliwości prawidłowego ustalenia wysokości odszkodowania. W konsekwencji, nie pozostawał w opóźnieniu w jego zapłacie. W opóźnienie popadł dopiero po upływie 14 dni od doręczenia kserokopii zeznań świadków ( co nastąpiło 2.09.2021r. – k. 164 ). Mając powyższe na uwadze i na powołanych przepisów prawa, oraz art. 509 § kc i art. 481 § 1 i 2 kc, sąd orzekł jak w punktach pierwszym i drugim sentencji.

O kosztach procesu postanowiono przy uwzględnieniu zasady stosunkowego ich rozdzielenia ( art. 100 kpc ), mając na uwadze, że powód, który wygrał sprawę w 28,60%, poniósł koszty w łącznej kwocie 5067zł ( opłata od pozwu 750 zł, zastępstwo procesowe 3617 zł i wydatek na koszty opinii biegłego 700zł ), zaś pozwany, który wygrał sprawę w 71,40 %, poniósł koszty w łącznej kwocie 4299,99 zł (zastępstwo procesowe 3600 zł i wydatek na koszty opinii biegłego 700 zł ).