Legislator Case Law & Legislation
I AGa 333/18 AI generated

I AGa 333/18 · Sąd powszechny

Case Number I AGa 333/18
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome SENTENCE

Legislator summary

AI generated

Powodowie J. A. i W. A. wnieśli o zasądzenie od pozwanych M. S. i W. S. kwoty 130.255,07 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 124.000 zł od dnia 30 marca 2017 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Roszczenia swoje powodowie wywodzili z umowy pożyczki zawartej z pozwanymi w dniu 23 czerwca 2015 r. Nakazem zapłaty z dnia 30 czerwca 2017 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu uwzględnił powództwo w całości. Od powyższego nakazu sprzeciw wnieśli pozwani, żądając oddalenia powództwa w całości i zasądzenia od powodów kosztów postępowania według norm przepisanych.

Legislator headnote

AI generated

art. 359 § 2 k.c, art. 864 k.c, art. 105 § 2 k.p.c, art. 299 k.p.c, art. 299 § 2 k.p.c, art. 210 § 2 k.p.c; I AGa 333/18 · Sąd powszechny: Drugi zarzut pozwanych odnosił się do kwestii odsetek. Pozwani wskazywali, iż naliczanie odsetek kapitałowych, skapitalizowanie i naliczenie odsetek za opóźnienie, jest niezgodne z umową pożyczki z dnia 23 czerwca 2015 r. oraz powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Brak było w ocenie Sądu podstaw, do uwzględnienia powyższego zarzutu. Zgodnie z art. 482 § 1 i 2 k.c. od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy.

Keywords

AI generated
back payment late payment of fees outstanding balance promise of payment deferral of payment satisfaction of claim

Cited Legislation

AI generated
art. 359 § 2 k.c
Jeżeli strony uzgodniły, że pożyczka będzie oprocentowana, ale nie określiły wysokości odsetek, należą się odsetki ustawowe (art. 359 § 2 k.c.).
art. 864 k.c
Solidarna odpowiedzialność pozwanych wynika z treści art. 864 k.c.
art. 105 § 2 k.p.c
art. 299 k.p.c
Zgodnie z przepisem art. 299 k.p.c.
art. 299 § 2 k.p.c
możliwości obrony jego praw wobec niedopuszczenia i nieprzeprowadzenia dowodu z jego przesłuchania – skutkującego nieważnością postępowania, - naruszenie art. 299 § 2 k.p.c.
art. 210 § 2 k.p.c
na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, - naruszenie art. 210 § 2 k.p.c.
art. 320 k.p.c
poprzez nieokazanie pozwanemu pisma przygotowawczego powodów z dnia 6 listopada 2017 r., - naruszenie art. 320 k.p.c.
art. 183 § 2 k.p.c
poprzez jego niezastosowanie i nierozłożenie zasądzonej kwoty na raty, - naruszenie art. 183 § 2 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated
AI generated
I C 1872/24
Powód (...) Finanse spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w T.
I C 231/21
wyroku z dnia 15 grudnia 2021 r.
III C 611/21
Sygn. akt III C 611/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 czerwca 2022 r. Sąd Rejonowy Szczecin- Centrum w Szczecinie – Wydział III Cywilny w składzie: Przewodniczący: Sędzia Małgorzata Janik-Białek Protokolant: sekretarz sądowy Paulina Kłos po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2022 r. w Szczecinie na rozprawie sprawy z powództwa K. U. przeciwko J. A. (1) o zapłatę I. zasądza od pozwanego J. A. (1) na rzecz powódki K. U. kwotę 19.000 (dziewiętnastu tysięcy) dolarów amerykańskich (USD) wraz z liczonymi w stosunku rocznym odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 20 maja 2020 r. do dnia zapłaty; II. zasądza od pozwanego J. A. (1) na rzecz powódki K. U. kwotę 8.953 (ośmiu tysięcy dziewięciuset pięćdziesięciu trzech) złotych tytułem zwrotu i kosztów procesu, w tym kwotę 5.400 (pięciu tysięcy czterystu) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sędzia Małgorzata Janik-Białek UZASADNIENIE Dnia 17 sierpnia 2020 r. K. U. wniosła przeciwko J. A. (1) pozew o zapłatę kwoty 19.000 USD wraz z umownymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 20 maja 2020 r. do dnia zapłaty oraz kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu żądania pozwu powódka wskazała, że w dniu 2 sierpnia 2018 r. w jej mieszkaniu przy udziale J. A. (1) oraz A. U. (1) została zawarta umowa pożyczki między powódką a pozwanym oraz A. U. (1). Pozwanemu na podstawie zawartej umowy udzielona została pożyczka w wysokości 19.000 USD. Pozwany oraz A. U. (1) otrzymali kwotę pożyczki w gotówce. Kwotę tę w całości na potrzeby swoje lub swojej firmy przeznaczył J. A. (2). Strony spisały własnoręczne oświadczenie potwierdzające ten fakt, które powódka, nie będąc profesjonalistą w dziedzinie prawa, uznała za wystarczające. J. A. (2) zobowiązał się do spłaty pożyczki w najszybszym możliwym terminie. Zgodnie z jego ustną deklaracją, pierwsza rata miała być wpłacona po około 2 miesiącach od dnia przekazania środków pieniężnych. Kolejne raty miały następować co kolejne miesiące. Powódka bezskutecznie kontaktowała się telefonicznie z pozwanym w celu odzyskania pożyczonej kwoty. Pismem z dnia 4 lutego 2020 r. wezwała pozwanego do zapłaty przedmiotowej kwoty. Powódka wskazała, że w sprawie występuje solidarność dłużników wynikająca z art. 369 k.c., albowiem obaj dłużnicy zobowiązali się do zwrotu pożyczonej kwoty. Ponadto wskazała, że umowa pożyczki wymaga formy dokumentowej, a do jej zachowania wystarczające jest złożenie oświadczenia woli w postaci dokumentu, w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej oświadczenie. Wskazała również, że na podstawie art. 358 § 3 k.c. może dochodzić roszczenia w walucie obcej. Wobec braku spłaty pożyczki w ocenie powódki pozew jest konieczny. W dniu 18 stycznia 2021 r. Sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym (ówczesna sygnatura akt III Nc 1528/20). Pozwany J. A. (2) skutecznie wniósł sprzeciw od nakazu zapłaty z 18 stycznia 2021 r. zaskarżając go w całości i wnosząc o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm przepianych. Ponadto pozwany złożył wniosek o zawiadomienie o toczącym się postępowaniu A. U. (1). W uzasadnieniu sprzeciwu pozwany podniósł, że powódka udzieliła pożyczki J. A. (1) i A. U. (1). Zgodnie z oświadczeniem pożyczka miała być zwrócona w jak najszybszym terminie, przy czym nie określono precyzyjnie ani daty spłaty pożyczki, ani wysokości rat pożyczki. Powódka wezwała ostatecznie do zapłaty jedynie J. A. (1), ale nie wyznaczyła ani terminu spłat, ani wysokości spłat. Pozwani dokonali częściowej spłaty pożyczki w kwocie 2.000 dolarów. J. A. (2) podniósł, iż nie zawarł umowy pożyczki dla potrzeb własnej działalności gospodarczej. Kwotę pożyczki na swoje potrzeby przyjęli po połowie J. A. (2) i A. U. (1). W sprawie nie występuje zatem solidarna odpowiedzialność J. A. (1) i A. U. (1), albowiem świadczenie pieniężne jest zawsze podzielne, zaś zgodnie z przepisem art. 379 § 1 i § 2 k.p.c. jeżeli jest kilku dłużników, dług dzieli się na tyle niezależnych od siebie równych części, ilu jest dłużników. W zakresie wniosku z art. 84 k.p.c. pozwany wskazał, że w przypadku niekorzystanego dla pozwanego rozstrzygnięcia sprawy przysługiwałoby mu roszczenie wobec A. U. (1). W replice na sprzeciw powódka podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko oraz wskazała, że osobą, która faktycznie pożyczyła pieniądze od powódki i wykorzystała na potrzeby swoje lub swojej firmy był J. A. (2), a A. U. (1) jedynie uczestniczył w zawieraniu umowy i nie przeznaczył on jakiejkolwiek części na swoje potrzeby, bowiem całą sumę otrzymał i przyjął do swych rąk J. A. (2). Powódka wskazała, że pozwany miał zamiar przeznaczyć pożyczoną kwotę pieniędzy na wspólne prowadzenie działalności gospodarczej z jej synem, a w hipotezie normy wynikającej z art. 370 k.c. mieszczą się zobowiązana dotyczące wspólnego mienia zaciągających je podmiotów bez względu na rodzaj wspólności oraz bez względu na charakter zdarzenia prawnego, z którego wynika wspólność mienia powstała, czy też mająca powstać. Pierwotnie założony cel wykorzystania kwoty pożyczki w postaci prowadzenia przyszłej działalności gospodarczej stanowił jedyną przyczynę, dla której A. U. (1) podpisał się na oświadczeniu stanowiącym umowę pożyczki. Jednakże całość pożyczonej kwoty pieniężnej została wykorzystana tylko przez jedną osobę, mianowicie pozwanego, w związku z czym to od niego powódka ma prawo dochodzić całej należności. A. U. (1) nie przystąpił do postępowania w charakterze interwenienta ubocznego. Na rozprawie w dniu 27 czerwca 2022 r. powódka sprecyzowała, że domaga się odsetek ustawowych, a nie umownych, za opóźnienie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: A. U. (1) i J. A. (2) byli znajomymi, prowadzącymi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą (...) s.c. B. A., I U.”, która była zarejestrowana na ich małżonki B. A. i I. U.. W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą powstało szereg zadłużeń m. in. wobec leasingodawców oraz sprzedawców paliwa. Konta bankowe spółki zostały zajęte przez komornika. Dowód: - zeznania A. U. (1) – k. 110v-111 – e-protokół (...):13:38 – 00:24:37– płyta CD – k. 112, - zeznania B. A. – k. 111 – e-protokół (...):26:12 – 00:42:34– płyta CD – k. 112, - zeznania W. G. – k. 115v – e-protokół (...):05:44 – 00:17:25– płyta CD – k. 117, - zeznania J. A. (1) – k. 123-124 – e-protokół (...):02:23 – 00:31:07– płyta CD – k. 125. W dniu 2 sierpnia 2018 r. A. U. (1) i J. A. (2) zawarli z K. U. umowę pożyczki kwoty 19.000 dolarów. Potwierdzeniem zawarcia umowy było oświadczenie o treści: „Ja J. A. (2) i A. U. (1) oświadczamy, że w dniu 2 sierpnia 2018 r. pożyczamy od p. K. U. 19.000 tyś dolarów. Oświadczamy, że w jak najszybszym terminie rozpoczniemy spłatę w ratach”. Oświadczenie to J. A. (2) i A. U. (1) opatrzyli własnoręcznymi podpisami. Kwota pożyczki nie została podzielona pomiędzy pożyczkobiorców ani faktycznie, ani umownie. Strony nie ustaliły terminu zwrotu pożyczki. Pieniądze miały zostać zwrócone „jak najszybciej”. Żaden z pożyczkobiorców nie wnosił o odroczenie spłaty pożyczki, ani nie kontaktował się z K. U. w sprawie zwrotu pożyczki. Dowód: - oświadczenie – k. 8, - zeznania K. U. – k. 116-116v – e-protokół (...):19:19 – 00:35:59– płyta CD – k. 117, - zeznania A. U. (1) – k. 110v-111 – e-protokół (...):13:38 – 00:24:37– płyta CD – k. 112, - zeznania J. A. (1) – k. 123-124 – e-protokół (...):02:23 – 00:31:07– płyta CD – k. 125. Pożyczone pieniądze przeznaczone zostały na spłatę zadłużeń powstałych i związanych z zarejestrowaną na małżonki pożyczkobiorców działalnością gospodarczą, głównie wynikających z umów leasingu i zakupu paliwa. Kwotę pożyczki fizycznie otrzymał J. A. (2). Następnie przy udziale A. U. (1) pieniądze wymieniono na euro i PLN oraz wpłacono w banku na konto W. G.. W. G. był znajomym A. U. (1) i J. A. (1). J. A. (2) i A. U. (1) posiadali dostęp do jego konta, na które wpłacono pożyczone pieniądze i z konta tego dokonali spłaty zadłużeń. - zeznania A. U. (1) – k. 110v-111 – e-protokół (...):13:38 – 00:24:37– płyta CD – k. 112, - zeznania B. A. – k. 111 – e-protokół (...):26:12 – 00:42:34– płyta CD – k. 112, - zeznania W. G. – k. 115v – e-protokół (...):05:44 – 00:17:25– płyta CD – k. 117, - zeznania K. U. – k. 116-116v – e-protokół (...):19:19 – 00:35:59– płyta CD – k. 117, - zeznania J. A. (1) – k. 123-124 – e-protokół (...):02:23 – 00:31:07– płyta CD – k. 125. W dniu 2 sierpnia 2018 r. na konto W. G. wpłacono: - 20.000 zł na konto osobiste, - 17.000 zł na konto osobiste, - 7.400 Euro na konto walutowe, - 105 Euro na konto walutowe, oraz z konta tego dokonano przelewu: - 1.000 Euro w tytule podając „Pegaz sc B. A. I U. nip (...) fakt nr (...) nr klienta (...)”, - 6.500 Euro w tytule podając „spłata (...) Pegaz sc B. A. I U. K. NIP (...)”, - 20.000 zł w tytule podając „wpłata raty zaległości do umowy nr (...) Pegaz sc nip (...)”, - 1.000 zł w tytule podając (...).WP.8140.2.8.2017.ML Pegaz SC NIP (...)”, - 500 zł w tytule podając (...). W dniu 7 sierpnia 2018 r. z konta W. G. dokonano przelewu: - 411,69 zł w tytule podając (...): (...) SAL opłata za usługi (...)”. W dniu 8 sierpnia 2018 r. z konta W. G. dokonano przelewu: - 450 zł w tytule podając „Spłata zadłużenia A. J. S. ul. (...) M. 15/17”, - 650 zł w tytule podając „Zapłata za rachunek nr (...) S.C. B. A. I. U.”. W dniu 13 sierpnia 2018 r. z konta W. G. dokonano przelewu: - 500 zł w tytule podając (...), - 701,62 zł w tytule podając „ (...)------ (...) B. S. O. P. 701,62 PLN 2018-08-11”, - 351,62 Euro w tytule podając „fakt nr (...) z dnia 09.07.2018 klient nr (...) pegaz sc b.amerek i I.uberman”. W dniu 14 sierpnia 2018 r. z konta W. G. dokonano przelewu: - 4.0000 zł w tytule podając „Umowa nr (...) S.C. B.A. i I. U. nip (...)”. W dniu 16 sierpnia 2018 r. z konta W. G. dokonano przelewu: - 2.366,12 zł w tytule podając „faktura nr (...) klient nr (...) PEGAZ SC B.A. i I. U. nip (...)”. W dniu 17 sierpnia 2018 r. z konta W. G. dokonano przelewu: - 100 zł w tytule podając „ (...)----- (...) B. S. (...) Wojewódzki (...) 100,00 PLN 2018-08-16”, - 100 zł w tytule podając „ (...)----- (...) B. S. (...) Wojewódzki (...) 100,00 PLN 2018-08-16”. Dowód: - potwierdzenie przelewów – k.91-109. Pismem z dnia 4 lutego 2020 r. K. U., reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wezwała J. A. (1) do zwrotu pożyczki z 2 sierpnia 2018 r. w wysokości 19.000 dolarów, w najwyżej trzech ratach, w terminie do 10 marca 2020 r. Pismem z dnia 7 maja 2020 r. K. U., reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, ponownie wezwała J. A. (1) do zwrotu pożyczki z 2 sierpnia 2018 r. w wysokości 19.000 dolarów, w najwyżej trzech ratach, w terminie do 20 maja 2020 r. Dowód: - wezwanie do zapłaty z 4 lutego 2020 r. z dowodem nadania – k. 9-9v, - wezwanie do zapłaty z 7 maja 2020 r. z dowodem nadania – k. 10-10v, - zeznania K. U. – k. 116-116v – e-protokół (...):19:19 – 00:35:59– płyta CD – k. 117. Pożyczona kwota nie została zwrócona w jakiejkolwiek części. Dowód: - zeznania K. U. – k. 116-116v – e-protokół (...):19:19 – 00:35:59– płyta CD – k. 117, - zeznania A. U. (1) – k. 110v-111 – e-protokół (...):13:38 – 00:24:37– płyta CD – k. 112, - zeznania J. A. (1) – k. 123-124 – e-protokół (...):02:23 – 00:31:07– płyta CD – k. 125. Sąd zważył, co następuje: Powództwo K. U. przeciwko J. A. (1) okazało się zasadne w całości. Powódka, po sprecyzowaniu żądania, wniosła o zasądzenie na jej rzecz kwoty 19.000 USD wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 20 maja 2020 r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu pożyczki pieniężnej. Podstawą prawną żądania pozwu była umowa pożyczki z dnia 2 sierpnia 2018 r. oraz przepis art. 720 k.c., zgodnie z którym: § 1. Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. § 2. Umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej. Podstawowym obowiązkiem pożyczkodawcy jest wydanie drugiej stronie przedmiotu pożyczki, natomiast obowiązkiem pożyczkobiorcy jest zwrot przedmiotu pożyczki w umówionym terminie. Zgodnie z zasadami, którymi rządzi się proces cywilny, obowiązek przedstawienia dowodów, w myśl przepisu art. 3 k.p.c., spoczywa na stronach, zaś ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). Nie wymagają jednak dowodu – stosownie do przepisu art. 229 k.p.c. - fakty przyznane w toku postępowania przez stronę przeciwną, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości co do swej zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Nadto zgodnie z zasadą kontradyktoryjności, rządzącą procesem cywilnym, rzeczą sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie, ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Przepis art. 230 k.p.c. stanowi z kolei, że gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd, mając na uwadze wyniki całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że to strona powodowa, która domaga się zapłaty pewnej należności na drodze sądowej, winna co do zasady wykazać, iż należność ta – oznaczona co do wysokości, tytułu i daty płatności przysługuje jej wobec osoby pozwanej. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że reguła dotycząca ciężaru dowodu nie może być rozumiana w ten sposób, że zawsze, bez względu na okoliczności sprawy, spoczywa on na stronie powodowej. Zgodnie z rozkładem ciężaru dowodu, wynikającym z przywołanego przepisu, powód jest zobowiązany do wykazania wszystkich okoliczności uzasadniających jego roszczenie tak co do zasady jak i wysokości. Pozwany zaś, który odmawia uczynienia zadość żądaniu powoda, obowiązany jest udowodnić fakty wskazujące na to, że uprawnienie żądającemu nie przysługuje (vide wyrok Sądu Najwyższego z 3 października 1969 r., II PR 313/69, Legalis 14124 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1982 r., I CR 79/82, Legalis 23098). Podkreślić jednakże należy, że art. 6 k.c. rozumiany być musi przede wszystkim w ten sposób, że strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swych twierdzeń ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu, co do tych okoliczności na niej spoczywał. (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2006 r., IV CSK 299/06, Legalis 161055 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2007 r., II CSK 293/07, Legalis 162518). Uwzględniając zatem przedstawione powyżej zasady rozkładu ciężaru dowodu oraz podstawę prawną żądania pozwu stwierdzić należy, że na stronie powodowej spoczywał obowiązek wykazania, że powódka zawarła z pozwanym umowę pożyczki, z której wywodzi swoje roszczenie oraz że kwota pożyczki została przeniesiona na pożyczkobiorcę; natomiast na pozwanym ciąży obowiązek wykazania, że zwrócił pożyczkodawcy kwotę pożyczki. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostawał fakt zwarcia umowy pożyczki i fakt wydania pozwanemu kwoty pożyczki. Fakty te zostały przez pozwanego przyznane. Nadto umowa pożyczki została potwierdzona dokumentem – oświadczeniem z 2 sierpnia 2018 r., który to dokument był dla sądu wiarygodny w całości i nie był kwestionowany przez strony co do swojej prawdziwości. Niesporny był również fakt wydania przedmiotu pożyczki. Wskazać przy tym należy, że bez znaczenia jest, kto fizycznie odebrał gotówkę od powódki i kto faktycznie wpłacił ją na konto W. G.. Pożyczka jest bowiem umową konsensualną, polegającą na zgodnym oświadczeniu woli stron, dającego i biorącego pożyczkę, przez którą dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić taką samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Umowa pożyczki zobowiązuje pożyczkodawcę do przeniesienia przedmiotu pożyczki na własność pożyczkobiorcy, ale własności tej jeszcze nie przenosi. K. umowy pożyczki oznacza, że dochodzi ona do skutku przez samo porozumienie stron, zaś przeniesienie posiadania i własności przedmiotu umowy pożyczki stanowi jedynie wykonanie tej umowy. Samo wydanie przedmiotu pożyczki, jeżeli umowa nic innego nie stanowi, może nastąpić w dowolny sposób, pożyczkobiorca powinien jednak uzyskać możność swobodnego dysponowania przedmiotem pożyczki. Do przeniesienia własności pieniędzy i rzeczy stanowiących przedmiot pożyczki mają zastosowanie ogólne zasady przenoszenia własności, zwłaszcza reguła wyrażona w art. 155 § 2 k.c. Wydanie kwoty pożyczki może nastąpić na rzecz osoby trzeciej i ma to skutek równoznaczny z wykonaniem obowiązku wydania przedmiotu pożyczki wobec pożyczkobiorcy. Może nastąpić w dowolny sposób, byle pożyczkobiorca miał możność swobodnego dysponowania czy to pieniędzmi, czy rzeczami będącymi przedmiotem umowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2012 r., sygn. akt V CSK 394/11, Legalis 5266796, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2015 r., sygn. akt V CSK 448/14, Legalis 1331221, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt V CSK 536/15, Legalis 1508345, por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt I ACa 996/14, Legalis 1271368). Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd ustalił, iż strony nie uzgodniły konkretnego terminu i szczegółowych warunków spłaty pożyczki, a także, że pożyczka nie został zwrócona w żadnej części. Z oświadczenia pożyczkobiorców z dnia 2 sierpnia 2018 r. wynika, że spłata pożyczki w ratach nastąpi w jak najszybszym terminie. Zgodnie z 723 k.c. jeżeli termin zwrotu pożyczki nie jest oznaczony, dłużnik obowiązany jest zwrócić pożyczkę w ciągu sześciu tygodni po wypowiedzeniu przez dającego pożyczkę. Za takie wypowiedzenie uznać należało pismo z 4 lutego 2020 r., które w sposób kategoryczny i jednoznaczny wzywa pozwanego do zwrotu całości pożyczonej kwoty do 20 marca 2020 r. w maksymalnie trzech ratach. A zatem roszczenie powódki stało się wymagalne z upływem 6 tygodni od daty przedmiotowego wezwania do zapłaty. Kolejnym wezwaniem do zapłaty z dnia 7 maja 2020 r. powódka ponownie wezwała pozwanego do zwrotu całości pożyczonej kwoty w terminie do 20 maja 2020 r. w maksymalnie trzech ratach. Powódka ostatecznie zatem wyznaczyła termin spłaty jak i sposób spłaty. Nadto, stosownie do treści art. 455 k.c. jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Niewątpliwe zatem roszczenie powódki jest wymagalne, a powództwo nie jest przedwczesne. Spór stron zogniskował się ostatecznie wokół dwóch elementów, tj. częściowej spłaty pożyczki oraz solidarnej albo podzielnej odpowiedzialności pozwanych. Pozwany nie wykazał faktu zwrócenia części pożyczki w kwocie 2.000 dolarów, a to na nim spoczywał ciężar dowodu w tym zakresie. Za niewystraczający Sąd uznał dowód z zeznań świadka B. A.. Świadek ten bowiem ma wiedzę wtórną, pochodzącą od pozwanego. Świadek nie pamiętała wielu okoliczności sprawy, zaś o innych w ogóle nie miała wiedzy. Dlatego jej zeznania są niewystarczające dla ustalenia faktu zwrotu części kwoty pożyczki. Pozwany zeznał z kolei, że w momencie, kiedy powstała nadwyżka pieniędzy, A. U. (1) wziął pieniądze w złotówkach stanowiące równowartość 1000 dolarów i miał je przekazać powódce, ale czy to zrobił, tego pozwany nie wiedział. Jak z kolei wynika z zeznań A. U. (1) i powódki, pożyczka nie została zwrócona w żadnej części. Zaoferowane przez stronę pozwaną dowody nie pozwoliły zatem ustalić faktu zwrotu części pożyczki w kwocie 2.000 dolarów. Stosownie do treści art. 369 k.c. zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd ustalił, iż pożyczkobiorcami byli zarówno J. A. (2) jak i A. U. (1). Z treści oświadczenia z dnia 02 sierpnia 2018 r. nie wynika, by każda z ww. osób pożyczyła określoną część wskazanej sumy. Zeznania świadków jak i samego pozwanego wskazują wprost na cel, dla którego zawarta została umowa pożyczki. Celem tym była spłata zobowiązań wspólnej firmy tj. spółki cywilnej, która była zarejestrowana oficjalnie na B. A. i małżonkę A. U. (1), lecz faktycznie działalność tę prowadzili pozwany i A. U. (1). Co prawda zeznania świadków i pozwanego różniły się w szczegółach co do tego, jakie dokładnie zadłużenie zostało spłacone oraz kto dokonywał wpłaty na konto W. G.. W ocenie Sądu nie miało to jednak znaczenia, skoro zgodnym było, że wspólną decyzją pożyczkobiorców było przeznaczenie tych środków na ratowanie powyższej działalności i spłatę zadłużeń oraz że pozwany i A. U. (1) wspólnie kwotą tą rozdysponowali poprzez spłatę poszczególnych wierzycieli z konta W. G., z którego korzystali chcą uniknąć zajęć komorniczych. Zgodnie z przywołanym już art. 369 k.c. zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej. Materiał dowodowy sprawy nie pozwala ustalić, aby kwota 19.000 dolarów została pożyczona w określonych częściach przez poszczególnych pożyczkobiorców. Źródłem solidarności musi być konkretny przepis prawa bądź zastrzeżenie umowne. W ocenie Sądu treść oświadczenia z dnia 2 sierpnia 2018 roku wskazuje wprost na solidarny charakter zobowiązania pożyczkobiorców poprzez użycie sformułowań w liczbie mnogiej : „Ja J. A. (2) i A. U. (1) oświadczamy, że w dniu 02.08.2018 r. pożyczamy (…) oraz „oświadczamy, że w jak najszybszym terminie rozpoczniemy spłatę”. Niewątpliwie zatem wolą stron było wspólne, solidarne zaciągnięcie pożyczki przez pozwanego i A. U. (1). W ocenie Sądu zatem solidarny charakter zobowiązania do zwrotu pożyczki wynika z umowy i woli stron. Nadto jednym z przepisów przewidujących odpowiedzialność solidarną jest art. 864 k.c., zgodnie z którym za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie. Przepis ten nie mógł mieć wprost zastosowania do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, skoro spółka oficjalnie była zarejestrowana na małżonki pożyczkobiorców, a nie ich samych, niemniej jednak w ocenie Sądu ma on przełożenie na sprawę niniejszą i również przemawia za solidarnym charakterem zobowiązania dłużników. Pożyczona kwota została bowiem przeznaczona na uregulowanie zobowiązań przedmiotowej spółki cywilnej. Ponadto art. 370 k.c. stanowi, że jeżeli kilka osób zaciągnęło zobowiązanie dotyczące ich wspólnego mienia, są one zobowiązane solidarnie, chyba że umówiono się inaczej. Stosownie do treści art. 366 § 1 k.c. kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników). Zgodnie zatem z art. 366 § 1 k.c. powódka może żądać całości świadczenia od jednego z dłużników solidarnych, w tym zatem od pozwanego. Zatem Sąd, uznając powództwo za uzasadnione tak co do zasady, jak i wysokości, orzekł zgodnie z żądaniem pozwu, zasądzając w punkcie I wyroku od pozwanego J. A. (1) na rzecz powódki K. U. kwotę 19.000 (dziewiętnastu tysięcy) dolarów amerykańskich (USD) wraz z liczonymi w stosunku rocznym odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 20 maja 2020 r. do dnia zapłaty. O odsetkach należnych powódce od zasądzonej kwoty Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 481 § 1 i § 2 k.c., zgodnie z którymi jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie. Dłużnik popada w opóźnienie jeśli nie spełnia świadczenia pieniężnego w terminie, w którym stało się ono wymagalne także wtedy, gdy kwestionuje istnienie lub wysokość świadczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2003 r., sygn. II CK 146/02, Legalis 70439). Niewątpliwe roszczenie powódki było już wymagalne w terminie wskazanym w drugim wezwaniu do zapłaty, co czyni zasadnym żądanie zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od daty wskazanej w pozwie tj. 20 maja 2020 r. Stan faktyczny sprawy ustalony został w oparciu o dowody z oświadczenia z dnia 02 sierpnia 2018 r., wezwania do zapłaty z dowodami nadania oraz dowody przelewów. Dowody te nie były kwestionowane przez żadną ze stron co do swojej wiarygodności, jak też i Sąd nie powziął wątpliwości w tym zakresie. Sąd poczynił ustalenia faktyczne w sprawie także w oparciu o zeznania świadka W. G., który wprost zeznał, iż udostępnił A. U. (1) swoje konto bankowe do dokonania przelewów na rzecz wierzycieli spółki oraz w obecności A. U. (1) dokonywał wpłat na swoje konto pieniędzy pochodzących z pożyczki od powódki. Zeznania te są w ocenie Sądu wiarygodne i znajdują potwierdzenie w dowodach z dokumentów w postaci dowodów przelewów bankowych. Potwierdzają one w ocenie Sądu, iż pożyczoną kwotą pozwany i A. U. (1) dysponowali wspólnie i przeznaczyli ją na uregulowanie zobowiązań spółki cywilnej, którą traktowali jako swoją, a zatem przeczą twierdzeniom powódki, że pożyczone pieniądze zostały przeznaczone wyłącznie na potrzeby firmy pozwanego. Zeznania świadka B. A. co do zasady potwierdzają powyższe ustalenia, jednakże świadek często zasłaniała się niepamięcią lub brakiem wiedzy. Nie była także obecna przy zwracaniu powódce jakiejkolwiek części pożyczonej kwoty, zatem zeznania tego świadka nie mogły stać się podstawą ustaleń faktycznych zgodnych z twierdzeniami strony pozwanej co do spłaty części pożyczki. Zeznania świadka A. U. (1) w ocenie Sądu potwierdzają solidarny charakter zaciągniętego wobec powódki zobowiązania. Wskazał on bowiem, że zwróciłby matce pożyczoną kwotę, lecz nie ma z czego. Zeznania pozwanego w charakterze strony uznać należy za wiarygodne i dające podstawę do ustaleń stanu faktycznego. Pozwany przyznał, że razem z A. U. (1) prowadził firmę zarejestrowaną na ich małżonki oraz że razem pojechali do powódki i pożyczyli pieniądze na spłatę zobowiązań spółki. Pozwany potwierdził, że W. G. udostępnił im swoje konto bankowe i że po wpłaceniu na nie pieniędzy razem z A. U. (1) przelewali je do wierzycieli. Pozwany wskazywał na wspólną z A. U. (2) odpowiedzialność. Nie wskazywał natomiast, by kwota pożyczki została w jakikolwiek sposób podzielona pomiędzy niego i A. U. (1). Zatem twierdzenie o braku solidarności zobowiązania do zwrotu pożyczki w ocenie Sądu nie zostało wykazane. Oceniając wiarygodność i moc dowodową zeznań powódki Sąd miał na uwadze fakt, że były one nacechowane silnymi emocjami, powódka czuła się pokrzywdzona i oszukana przez pozwanego, a nie dostrzegała podstaw do odpowiedzialności swojego syna za zaciągnięte zobowiązanie. Nie można było jednak odmówić wiarygodności w całości zeznaniom powódki, albowiem w dużej mierze znajdowały one potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym. O kosztach procesu Sąd orzekł w oparciu o zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, na podstawie art. 98 § 1 i §3 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Mając na względzie, że pozwany przegrał proces w całości, obowiązany jest zwrócić powódce koszty związane z niniejszym postępowaniem, na które złożyły się uiszczona przez powódkę opłata sądowa od pozwu w kwocie 3536 zł ustalona na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2005 r., Nr 167, poz. 1398 ze zm.), wynagrodzenie pełnomocnika powódki, ustalone na podstawie § 2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800 ze zm.) w kwocie 5.400 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł (art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz część IV załącznika ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. 2006 Nr 225 poz. 1635 z późn. zm.)), łącznie 8.953 zł. W powołaniu powyższej argumentacji orzeczono jak w sentencji. Sędzia Małgorzata Janik – Białek
I1 C 1922/18
Powód (...) Bank SA z siedzibą w W.
I C 61/19
W pozwie 30 sierpnia 2018 roku, powód (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt I AGa 333/18

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 czerwca 2019 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Marek Górecki /spr./ Sędziowie: SA Jerzy Geisler del. SO Tomasz Chojnacki Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2019 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa J. A., W. A. i M. A. przeciwko M. S. i W. S. o zapłatę na skutek apelacji pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2017 r. sygn. akt IX GC 982/17 1. oddala apelację, 2. zasądza od pozwanych na rzecz powodów solidarnie 4.050 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Tomasz Chojnacki Marek Górecki Jerzy Geisler I AGa 333/18

UZASADNIENIE

Powodowie J. A. i W. A. wnieśli o zasądzenie od pozwanych M. S. i W. S. kwoty 130.255,07 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 124.000 zł od dnia 30 marca 2017 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Roszczenia swoje powodowie wywodzili z umowy pożyczki zawartej z pozwanymi w dniu 23 czerwca 2015 r. Nakazem zapłaty z dnia 30 czerwca 2017 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu uwzględnił powództwo w całości. Od powyższego nakazu sprzeciw wnieśli pozwani, żądając oddalenia powództwa w całości i zasądzenia od powodów kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wyrokiem z dnia 17 listopada 2017 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu zasądził od pozwanych na rzecz powodów kwotę 130.255,07 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 124.000 zł od dnia 30 marca 2017 r. do dnia zapłaty i rozstrzygnął o kosztach procesu. Podstawą tego orzeczenia są następujące ustalenia faktyczne: Powodowie J. A. i W. A., prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej (...), W. A., (...) spółka cywilna z siedzibą w P., zawarli w dniu 23 czerwca 2015 r. umowę pożyczki z pozwanymi M. S. oraz W.

S., prowadzącymi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej (...) z siedzibą w K.. Na mocy tej umowy powodowie udzielili pozwanym pożyczki w kwocie 124.000 zł na zobowiązania pozwanych wobec dostawców. Pożyczka miała być uruchamiana w terminach wskazanych przez pozwanych, poprzez dokonywanie płatności na wskazane przez nich rachunki kontrahentów. Zgodnie z umową pozwani zobowiązali się do zwrotu kwoty pożyczki w terminie do dnia 29 lutego 2016 r. Strony zgodnie ustaliły stałe oprocentowanie pożyczki na poziomie 5 % w skali roku, z zastrzeżeniem, że odsetki płatne będą na koniec umowy.

Zwłoka w spłacie skutkować miała naliczaniem odsetek ustawowych. Wszelkie zmiany umowy wymagały zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności. Pismem z dnia 20 stycznia 2016 r. pozwani zwrócili się do powodów z prośbą o odroczenie terminu spłaty zaciągniętej pożyczki. Wskazali, iż kwotę pożyczki w wysokości 124.000 zł wraz z należnymi odsetkami zobowiązują się spłacić do dnia 29 marca 2017 r. W dniu 10 lutego 2016 r. strony podpisały aneks do umowy z dnia 23 czerwca 2015 r., na mocy którego termin spłaty pożyczki został zmieniony na 29 marca 2017 r.

Pozostałe postanowienia umowne nie uległy zmianie. W dniu 14 kwietnia 2017 r. pozwani zapłacili powodom kwotę 1.100 zł na poczet zobowiązań wynikających z w/w umowy pożyczki, zaznaczając, iż kwota ma pokryć zobowiązania z tytułu odsetek. Pismem z dnia 26 maja 2017 r. powodowie wezwali pozwanych do zapłaty kwoty 124.000 zł oraz odsetek umownych w wysokości 7.349 zł w nieprzekraczalnym terminie do dnia 9 czerwca 2017 r. Na gruncie ustalonych okoliczności faktycznych Sąd Okręgowy uznał powództwo za zasadne w całości. Zgodnie z art. 720 § 1 i 2 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej. Umowa pożyczki ma charakter dwustronnie zobowiązujący. Dający pożyczkę zobowiązuje się do przeniesienia własności przedmiotu pożyczki na biorącego pożyczkę, natomiast biorący pożyczkę zobowiązuje się do zwrotu przedmiotu pożyczki. Kodeks cywilny nie rozstrzyga, czy pożyczka ma być odpłatna (udzielona za wynagrodzeniem), czy też nieodpłatna i pozostawia stronom w tym zakresie pełną swobodę. W przypadku pożyczki odpłatnej, świadczenie biorącego pożyczkę na ogół polega na zapłacie odsetek.

Jeżeli strony uzgodniły, że pożyczka będzie oprocentowana, ale nie określiły wysokości odsetek, należą się odsetki ustawowe (art. 359 § 2 k.c.). W niniejszej sprawie poza sporem pozostawała treść łączącego strony stosunku umownego, a wynikającego z umowy pożyczki z dnia 23 czerwca 2015 r. Pozwani nie kwestionowali, że otrzymali od powodów przedmiot pożyczki, jak również, że termin jej spłaty został przez strony ustalony w aneksie z dnia 10 lutego 2016 r. na dzień 29 marca 2017r. Pozwani nie zaprzeczyli również twierdzeniom powodów, że zapłata przez pozwanych została dokonana jedynie w kwocie 1.100 zł.

Zarzuty pozwanych sprawdzały się do dwóch kwestii. Po pierwsze zaprzeczali oni, jakoby ich pismo z dnia 20 stycznia 2016 r., w którym zwracali się do powodów o zmianę terminu spłaty pożyczki, stanowiło uznanie długu. Okoliczność ta nie miała jednak jakiekolwiek znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd nie wydał bowiem w niniejszej sprawie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym i nie opierał się wyłącznie na jednym, wspomnianym dokumencie, ale na całokształcie okoliczności, wynikających z przedłożonych dokumentów. Pozwani nie kwestionowali również, iż otrzymali przedmiot pożyczki i nie dokonali jej spłaty, poza częścią odsetek.

Drugi zarzut pozwanych odnosił się do kwestii odsetek. Pozwani wskazywali, iż naliczanie odsetek kapitałowych, skapitalizowanie i naliczenie odsetek za opóźnienie, jest niezgodne z umową pożyczki z dnia 23 czerwca 2015 r. oraz powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Brak było w ocenie Sądu podstaw, do uwzględnienia powyższego zarzutu. Zgodnie z art. 482 § 1 i 2 k.c. od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy.

W niniejszej sprawie przepis ten nie znalazł jednak zastosowania, a powodowie nie naruszyli, ani umownych, ani ustawowych regulacji dotyczących naliczania odsetek. Nie naliczali bowiem odsetek ustawowych za opóźnienie od skapitalizowanych odsetek kapitałowych. Powodowie pozwem objęli dwa rodzaje odsetek. Po pierwsze domagali się odsetek kapitałowych. Zgodnie z § 2 pkt 2 umowy pożyczki jej oprocentowanie wynosiło 5 % w skali roku, miało charakter stały, a odsetki miały być płatne na koniec umowy. Powodowie odsetki naliczyli tylko za okres od 21 stycznia 2016 r., a więc od dnia następnego po dniu złożenia przez pozwanych prośby o zmianę terminu spłaty pożyczki, choć mogli te odsetki naliczać już od dnia 24 czerwca 2015 r., a więc po dniu zawarcia umowy, do dnia 29 marca 2017 r., w którym pozwani powinni byli spłacić swoje zobowiązanie.

Nie budziło przy tym wątpliwości Sądu, że powodowie mogli naliczyć odsetki za cały okres trwania umowy. Powodowie ograniczyli jednak w tym zakresie swoje roszczenie. Łączna wartość odsetek umownych za wspomniany okres wyniosła 7.355,07 zł. Pozwani nie zakwestionowali ani okresu naliczenia odsetek, ani wyliczonej przez powodów kwoty. Powodowie uwzględnili również dokonaną przez pozwanych w dniu 14 kwietnia 2017 r. wpłatę w kwocie 1.100 zł, zaliczając ją zgodnie z wolą pozwanych na poczet zobowiązania odsetkowego. W rezultacie powodowie domagali się zapłaty kwoty 6.255,07 zł z tytułu odsetek umownych za okres od 21 stycznia 2016 r. do dnia 29 marca 2017 r. i w tym zakresie ich roszczenia były w pełni uzasadnione.

Powodowie domagali się odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 30 marca 2017 r., jednakże tylko od kwoty niespłaconego przez pozwanych kapitału, tj. od kwoty 124.000 zł. Podstawą ich zasądzenia był art. 481 § 1 i 2 k.c. Nie budziło wątpliwości, że pozwani nie dokonali spłaty pożyczki w umownym terminie, to jest do dnia 29 marca 2017 r. W takiej sytuacji powodowie mogli żądać odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 30 marca 2017 r. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał roszczenia powodów za uzasadnione w całości. Solidarna odpowiedzialność pozwanych wynika z treści art. 864 k.c. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i § 3 w zw. z art. 105 § 2 k.p.c. Wyrok ten zaskarżyli pozwani w całości, zarzucając: - naruszenie art. 379 pkt 5 w zw. z art. 299 k.p.c. wskutek pozbawienia pozwanego W.

S. możliwości obrony jego praw wobec niedopuszczenia i nieprzeprowadzenia dowodu z jego przesłuchania – skutkującego nieważnością postępowania, - naruszenie art. 299 § 2 k.p.c. poprzez bezzasadne oddalenie wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania pozwanego W. S. na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, - naruszenie art. 210 § 2 k.p.c. poprzez nieokazanie pozwanemu pisma przygotowawczego powodów z dnia 6 listopada 2017 r., - naruszenie art. 320 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i nierozłożenie zasądzonej kwoty na raty, - naruszenie art. 183 § 2 k.p.c. poprzez nieskierowanie stron do mediacji.

Wskazując na te zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku ze zniesieniem postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego. Ewentualnie wnieśli o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji z pozostawieniem mu orzeczenia o kosztach postępowania odwoławczego bądź zmianę wyroku, zasądzenie powództwa w całości i zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kosztów procesu za obie instancje.

W odpowiedzi na apelację powodowie wnieśli o jej oddalenie w całości, w tym wniosku o rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy, przyjmując je za własne. Nie zasługiwał na uwzględnienie najdalej idący zarzut nieważności postępowania - poprzez pozbawienie pozwanego W. S. prawa do obrony (art. 379 pkt 5 k.p.c.) wskutek niedopuszczenia dowodu z jego przesłuchania. Porządkującego wyjaśnienia wymaga, że zakres postępowania dowodowego determinowany jest normą prawną rozstrzygnięcia. Przedmiotem dowodu - zgodnie z art. 227 k.p.c. ­- są bowiem fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie, a to z punktu widzenia stosowanych norm prawa materialnego.

Co więcej dowód z przesłuchania stron postępowania ma rangę dowodu posiłkowego. Zgodnie z przepisem art. 299 k.p.c. sąd może go dopuścić, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i dla ich wyjaśnienia. W świetle art. 720 k.c. podstawowy obowiązek dającego pożyczkę polega na przeniesieniu na biorącego pożyczkę własności określonej ilości pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a podstawowym obowiązkiem biorącego pożyczkę jest zwrot tej samej ilości pieniędzy albo tej samej ilości rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

W świetle przepisów kodeksu cywilnego o pożyczce bez znaczenia jest sposób korzystania z przedmiotu pożyczki. Biorący pożyczkę, uzyskując własność przedmiotu pożyczki, ma w zasadzie pełną swobodę w sposobie jego wykorzystania, chyba że strony postanowią w umowie inaczej. W niniejszej sprawie poza sporem pozostawała treść łączącego strony stosunku umownego, a wynikającego z umowy pożyczki z dnia 23 czerwca 2015 r. Pozwani nie negowali, że otrzymali od powodów przedmiot pożyczki oraz że dokonali jedynie częściowej spłaty długu (w zakresie kwoty 1.100 zł, zaliczonej na poczet odsetek).

W sprzeciwie od nakazu zapłaty zaprzeczyli jedynie, by pismo z dnia 20 stycznia 2016 r., w którym wnioskowali o przedłużenie terminu spłaty pożyczki stanowiło uznanie długu, skoro zobowiązali się w nim tylko do spłaty zobowiązania wynikającego z umowy – 124.000 zł oraz należnych odsetek 5 % w skali roku. Zakwestionowali też sposób naliczania przez powodów odsetek – jako niezgodny z umową i przepisami prawa. Na rozprawie w dniu 17 listopada 2017 r. pozwany – działając również jako pełnomocnik pozwanej - podtrzymał dotychczasowe stanowisko, zawarte w sprzeciwie.

Trafnie zatem Sąd Okręgowy uznał, że okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy były w zasadzie bezsporne. Skoro zaś zarzuty pozwanych odnosiły się do kwestii prawnych związanych z naliczaniem odsetek na tle niezaprzeczonej regulacji umownej, a zatem wchodzących w zakres stosowania prawa materialnego, trafnie za bezcelowe uznał przeprowadzenie dowodu z przesłuchania pozwanego. Dowód ten pozwani w sprzeciwie od nakazu zapłaty zgłosili na okoliczność „ustaleń stron co do wykonania zobowiązań z umowy pożyczki” – a zatem co do faktów już wyjaśnionych, czyli nie wymagających wykazywania.

Sporny natomiast sposób naliczania odsetek pozwany „pozostawił ocenie sądu”, sam zatem uznał, że nie jest to zagadnienie należące do sfery faktów. Co istotne pozwany, mimo pouczenia o możliwości zgłoszenia zastrzeżeń do protokołu na uchybienia przepisom postępowania w trybie art. 162 k.p.c., pod rygorem utraty prawa do powoływania się na nie w dalszym toku postępowania, z uprawnienia tego nie skorzystał. W apelacji pozwani po raz kolejny przyznali, że zawarli z powodami umowę pożyczki pieniężnej w kwocie 124.000 zł, a środki z pożyczki były uruchamiane zgodnie z umową na rachunki kontrahentów.

Bezsporny pozostał zatem fakt udzielenia pożyczki i jej zwrot jedynie w zakresie odsetek w kwocie 1.100 zł. Apelacja nie uderza przy tym – w jedyny sporny fragment roszczeń powodów na etapie postępowania przed Sądem Okręgowym – dotyczący sposobu naliczania odsetek. Pozwani podnieśli natomiast nowe twierdzenia faktyczne – dotyczące rozliczeń i zależności między stronami, wnioskując o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania pozwanych na okoliczność warunków udzielenia pożyczki z dnia 23 czerwca 2015 r., celów przeznaczenia ww. pożyczki, warunków współpracy powodów z pozwanymi w zakresie obróbki drewna, zawiązania przez pozwanych i powodów spółki Tartak (...) sp. z o.o. sp.k, finansowania działalności nowo zawiązanej spółki ze środków pozyskanych z pożyczki, podjęcia próby rozwiązania sporu w sposób pozasądowy, a to przez zaproponowanie rozłożenia kwoty pożyczki na raty.

Jednak próbę podnoszenia i wykazywania nowych twierdzeń faktycznych uznać należy za spóźnioną w świetle art. 381 k.p.c., w braku przeszkód do ich powołania w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, czy zaktualizowania się potrzeby późniejszego ich powołania. Przede wszystkim jednak fakty, na które powołują się pozwani w apelacji są indyferentne dla oceny zasadności roszczeń powodów. Z punktu widzenia normy z art. 720 k.c. znaczenie ma jedynie, że pozwani nie wykonali w terminie swojego świadczenia wzajemnego, polegającego na zwrocie środków pieniężnych.

Jak już akcentowano, pożyczkobiorca uzyskując własność przedmiotu pożyczki uzyskuje również prawo swobodnego rozporządzania tym przedmiotem, całkowicie obojętne jest zatem, jak pożyczone środki pieniężne zostały spożytkowane. Z kolei rozliczenia między stronami mogłyby mieć w sprawie znaczenie, gdyby pozwani i powodowie występowali wobec siebie w podwójnej roli dłużników i wierzycieli, i to tylko w sytuacji podniesienia przez pozwanych zarzutu potrącenia wierzytelności dochodzonej z wierzytelnością własną. Z kolei podnoszone dopiero na rozprawie apelacyjnej twierdzenia pozwanych (że nigdy nie otrzymali kwoty pożyczki wynikającej z umowy, że umowa pożyczki jest spreparowana, że pożyczka stanowi lichwę) – pomijając ich spóźniony charakter w świetle art. 381 k.p.c. – są całkowicie nie do obronienia.

Po pierwsze, stoją w całkowitej opozycji do twierdzeń powodów i dotychczasowego, konsekwentnego stanowiska pozwanych, ujawnionego również w apelacji, że doszło do zawarcia umowy pożyczki na kwotę 124.000 zł, a środki z pożyczki były uruchamiane zgodnie z umową na rachunki kontrahentów. Po drugie – nie są do pogodzenia z faktem, że pozwani wnioskowali o prolongatę terminu spłaty pożyczki i część zadłużenia (w zakresie 1.100 zł) spłacili. W końcu przeczą im zabiegi o rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty – w drodze podniesienia zarzutu naruszenia art. 320 k.p.c., a wcześniej (jak wynika z apelacji) poprzez pozaprocesowe próby polubownego załatwienia sprawy.

Podsumowując dopuszczenie dowodu z przesłuchania pozwanego (na okoliczności wskazane w sprzeciwie od nakazu zapłaty, czy nawet w apelacji) nie mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Oddalenie tego wniosku dowodowego pozostawało zatem bez wpływu na wynik sprawy, tym bardziej nie stanowiło naruszenia prawa pozwanego do obrony, skutkującego nieważnością postępowania. W sprawie nie doszło też do naruszenia art. 210 § 2 k.p.c. poprzez „nieokazanie pozwanemu pisma przygotowawczego powodów z dnia 6 listopada 2017 r.” Wprawdzie pismo to doręczono zostało pozwanym w dniu 27 listopada 2017 r., a zatem po wydaniu w dniu 17 listopada 2017 r. zaskarżonego wyroku, brak jednak wpływu tego uchybienia na wynik sprawy.

Przedmiotowe pismo stanowiło ustosunkowanie strony powodowej do sprzeciwu od nakazu zapłaty, a konkretnie do zastrzeżeń pozwanych odnośnie sposobu naliczania odsetek. Skarżący nie wskazali, przy tym, jak brak znajomości pisma wpłynął na ich sytuację procesową, skoro w treści apelacji nie kwestionują merytorycznie rozstrzygnięcia sądu w zakresie zasądzenia odsetek kapitałowych i za opóźnienie. Nie może być też mowy o naruszeniu art. 320 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i nierozłożenie zasądzonej kwoty na raty. Wynikająca z umowy suma miała zostać wypłacona jednorazowo, a negocjacje w sprawie rozłożenia świadczenia na raty, na które pozwani powołują się w apelacji, mogłyby mieć znaczenie o ile przekułyby się na zmianę umowy w drodze pisemnego aneksu.

Jak wynika z § 3 umowy, wszelkie jej zmiany wymagały zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności. Z kolei, wynikająca z art. 320 k.p.c., możliwość rozłożenia przez sąd zasądzonego świadczenia na raty zastrzeżona została dla szczególnie uzasadnionych przypadków. Okoliczności, które uzasadniają wyjątkowość danej sytuacji mogą wynikać z szeroko rozumianego stanu majątkowego, rodzinnego, czy zdrowotnego pozwanego, powodującego, że spełnienie przez niego świadczenia w sposób jednorazowy w pełnej wysokości i od razu byłoby niemożliwe lub nadmiernie utrudnione.

Jednak ochrona, jaką zapewnia pozwanemu dłużnikowi art. 320 k.p.c, nie może być stawiana ponad ochronę wierzyciela w procesie cywilnym. Ze swej istoty przepis ingeruje w słuszne prawa wierzyciela, odraczając termin od którego uprawniony może egzekwować swoje prawa w drodze przymusu. Stąd zachodzi konieczność wykazania przez dłużnika, że realnie będzie dysponować środkami, które mimo zgłoszonych trudności, umożliwią wykonanie zmodyfikowanego obowiązku w sposób odczuwalny ekonomicznie przez wierzyciela. Jeżeli natomiast okoliczności sprawy nie wskazują na istnienie po stronie dłużnika woli dobrowolnej spłaty zadłużenia, a jedynie na chęć odłożenia w czasie konieczności wykonania zobowiązania, podobnie gdy brak po stronie pozwanej jakiejkolwiek aktywności w ratalnej spłacie zadłużenia, brak podstaw do zastosowania tej regulacji (por.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 23 lutego 2018 r., I ACa 859/17, Legalis nr 1732934).

Rozłożenie świadczenia na raty może nastąpić z urzędu lub na wniosek strony. Wykazanie przesłanek jej zastosowania ciąży jednak na stronie, która chce z tego dobrodziejstwa skorzystać. Nie budzi wątpliwości, że sąd z urzędu nie jest zobowiązany do ustalenia sytuacji majątkowej i rodzinnej strony, podobnie jak co do zasady to nie sąd, lecz strona ma obowiązek powoływać fakty i przedstawiać dowody (art. 3, art. 232 k.p.c.) i ją obciążają konsekwencje zaniedbań w tym zakresie (art. 6 k.c.). Zastosowanie art. 320 k.p.c. wykracza poza normalny zakres rozstrzygnięcia i wymaga zazwyczaj udowodnienia okoliczności niekoniecznych do rozstrzygnięcia o samym dochodzonym roszczeniu (por.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2019 r., V CSK 355/18, Legalis nr 1874391).

Pozwani nie wnosili o rozłożenie świadczenia na raty przed Sądem pierwszej instancji, tym bardziej nie zgłosili i nie wykazali okoliczności mogących stanowić uzasadnienie dla takiego wniosku. Argumentów i dowodów potwierdzających ich istnienie, nie dostarcza również apelacja, poza ogólnikowym powołaniem się na pogłębienie się problemów finansowych pozwanych, uniemożlwiających jednorazową zapłatę zasądzonej kwoty. Przeciwko skorzystaniu z instytucji z art. 320 k.p.c. przemawia przede wszystkim okoliczność, że powodowie odroczyli już dobrowolnie termin zwrotu pożyczki o ponad rok (z 29 lutego 2016 r. na 29 marca 2017 r.).

Poza tym, od pierwotnej daty wymagalności roszczenia o zwrot pożyczki minęło już ponad 3 lata, a pozwani dokonali w tym czasie zapłaty jedynie kwoty 1.100 zł z tytułu odsetek. Wskazując, że ich sytuacja materialna nadal się pogarsza, zaprzeczają zapewnieniom o możliwości ratalnej spłaty zadłużenia, zależnej od pozyskania środków na ten cel. Dlatego w ocenie Sądu Apelacyjnego, rozłożenie należności na raty nie rokuje zaspokojenia wierzycieli, a zmierza do odwleczenia w czasie postępowania egzekucyjnego ze szkodą dla ich interesów.

Stąd wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie, również na etapie postępowania apelacyjnego. W końcu niezasadnie skarżący zarzucają naruszenie art. 183 1 § 2 k.p.c. poprzez nieskierowanie stron do mediacji. Z przepisu art. 183 1 § 1 i 3 k.p.c. wynika, że mediacja jest dobrowolna, a jeśli odbywa się w toku sprawy, to za zgodą stron. Skoro zaś powodowie wyraźnie sprzeciwili się na rozprawie w dniu 17 listopada 2017 r. wnioskowi pozwanych w tym przedmiocie, Sąd nie mógł skorzystać z możliwości skierowania stron do mediacji na podstawie art. 183 1 § 2 k.p.c. W tym stanie rzeczy apelację pozwanych należało oddalić, a to na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono z uwzględnieniem, że wygranymi w postępowaniu apelacyjnym są powodowie, co uzasadniało zasądzenie na ich rzecz solidarnie od pozwanych poniesione na tym etapie sporu koszty zastępstwa procesowego w wysokości 4.050 zł, ustalonej na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.

U. z dnia 5 listopada 2015 r.). Tomasz Chojnacki Marek Górecki Jerzy Geisler