Legislator Case Law & Legislation
I C 655/19 AI generated

I C 655/19 · Sąd powszechny

Case Number I C 655/19
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome SENTENCE

Legislator summary

AI generated

Pozwem z dnia 19 lutego 2019 roku powodowie G. C., A. Z. i A. G. – wspólnicy spółki cywilnej Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe (...) Cywilna z siedzibą w T., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wnieśli w elektronicznym postępowaniu upominawczym o zasądzenie od pozwanej E. S. kwoty 1 805,42 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 19 lutego 2019 roku do dnia zapłaty. Strona powodowa wniosła również o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Legislator headnote

AI generated

art. 720 § 1 k.c, art. 98 k.p.c, art. 864 k.c; I C 655/19 · Sąd powszechny: Podstawę takiej oceny stanowił art. 385 1 k.c., stanowiący, że postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to jedynie postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Ustalenie abuzywności wskazanej powyżej klauzuli było w niniejszym postępowaniu kwestią zasadniczą ze względu na skutki prawne, jakie rodzi uznanie postanowienia umowy za klauzulę niedozwoloną.

Keywords

AI generated
instalment payment agreement promise of payment allocation of debt payments satisfaction of claim payment of interest back payment

Cited Legislation

AI generated
art. 720 § 1 k.c
Powództwo podlegało zatem oddaleniu w całości na podstawie art. 720 § 1 k.c.
art. 98 k.p.c
Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu stanowił art. 98 k.p.c.
art. 864 k.c
W związku z powyższym Sąd zasądził od powodów solidarnie jako wspólników spółki cywilnej (zgodnie z art. 864 k.c.) na rzecz pozwanej kwotę 738 zł (600 zł + 138 zł VAT).

Cited Case Law

AI generated
AI generated
I C 346/23
Sygn. akt: I C 346/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 lutego 2024 roku Sąd Rejonowy w Jędrzejowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Katarzyna Wysoczyńska Protokolant: ----------------------------------------------- po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2024 roku w Jędrzejowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa U. Niestandaryzowanego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności z siedzibą we W. przeciwko J. M. o zapłatę I. oddala powództwo II. zasądza od strony powodowej U. Niestandaryzowanego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności z siedzibą we W. na rzecz pozwanej J. M. kwotę 3617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty Sygn. akt I C 346/23 UZASADNIENIE WYROKU Z DNIA 21 lutego 2024 ROKU W dniu 1 grudnia 2023 roku do tut. Sądu wpłynął pozew U. Niestandaryzowanego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności we W. przeciwko pozwanej J. M. o zapłatę kwoty 20.981,50 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 18 lipca 2023 roku do dnia zapłaty oraz zwrot kosztów procesu. W uzasadnieniu swego żądania strona powodowa wskazała, że pozwana zawarła z (...) S.A. umowę pożyczki z dnia 9 października 2022 roku nr (...), której nie spłaciła. Nadto strona powodowa wskazała, że wierzytelność ze wskazanej umowy pożyczki nabyła w drodze przelewu wierzytelności, a na kwotę roszczenia składają się: kwota 18.934,47 zł tytułem kwoty pożyczki, kwota 1223,30 zł tytułem odsetek umownych, kwota 289,93 zł tytułem odsetek maksymalnych do dnia 24 kwietnia 2023 roku i kwota 533,80 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 25 kwietnia 2023 roku do dnia 18 lipca 2023 roku. W odpowiedzi na pozew z dnia 29 grudnia 2023 roku pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu, wskazując na brak udowodnienia żądania co do zasady i wysokości, stosowania w umowie klauzul niedozwolonych, przedwczesność żądania i brak jego wymagalności , brak legitymacji strony powodowej, zarzut sankcji kredytu darmowego (k. 54 - 56). Roszczenie strony powodowej było przedmiotem uprzedniego postępowania w ramach elektronicznego postepowania upominawczego przed Sądem Rejonowym w Lublinie sygn. akt Nc- e 1113265/23 który wydał nakaz zapłaty, a następnie umorzył postępowanie wobec sprzeciwu pozwanej (k. 31 -41). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 9 października 2022 roku sporządzona została umowa pożyczki, a jako strony umowy wpisano w niej pozwaną oraz (...) S.A., a także wskazano, że kwota pożyczki wyniesie 19.754 zł, która miała być wypłacona w pomniejszonej o kwotę prowizji w wysokości 11.754 zł, czyli w kwocie 8000 zł, odsetki umowne określono na kwotę 6854,51 zł, a (...) na 175,20 %. Kwota do spłaty została określona na 26.608,51 zł i miała być spłacona w 36 ratach miesięcznych do 8 października 2025 roku. W dniu 9 października 2022 roku kwota 8000 zł została przekazana na rachunek bankowy a jako odbiorcę kwoty wskazano pozwaną. W dniu 6 kwietnia 2023 roku sporządzono wydruk pisma do pozwanej z wypowiedzeniem umowy nr (...) ze skutkiem natychmiastowym. W dniu 31 maja 2023 roku strona powodowa i (...) S.A. zawarły umowę cesji wierzytelności, na podstawie której strona powodowa nabyła wierzytelności wskazane w załączniku nr 1i 2. Dowód: wydruk umowy pożyczki (k. 6 - 10), formularz informacyjny (k. 11-13) potwierdzenie przelewu (k. 13), umowa cesji wierzytelności (k. 17-19), wydruk pisma (k. 16). Sąd zważył co następuje: Powództwo jest niezasadne. Wobec stanowiska pozwanej, to na stronie powodowej ciążył obowiązek udowodnienia, że pozwana i (...) S.A. zawarli umowę pożyczki z dnia 9 października 2022 roku nr (...). Umowa pożyczki z dnia 9 października 2022 roku na jaką powołała się strona powodowa była umową w rozumieniu art. 5 pkt 13 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (Dz. U nr 126 z późn. zm.) i miała być zawarta w trybie przepisu art. 15 wskazanej ustawy bez jednoczesnej obecności obu stron umowy przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość (tzw. umowa o kredyt konsumencki zawierana na odległość), czyli w drodze elektronicznej. Do ważności umowy pożyczki zawartej w drodze elektronicznej nie jest wymagana forma pisemna, co wynika z treści przepisu art. 29 ust. 1 wskazanej ustawy, zgodnie z którym umowa o kredyt konsumencki powinna być zawarta w formie pisemnej, chyba że odrębne przepisy przewidują inną szczególną formę. Z przepisu tego nie wynika zatem, aby forma pisemna została zastrzeżona pod rygorem nieważności, a zatem należało przyjąć, że zastrzeżenie formy pisemnej, zgodnie z przepisem art. 73 § 1 kc, zostało zastrzeżone jedynie pod rygorem dowodowym (wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2017 roku II Ca 2448/17 legalis 2052181). Do przyjęcia, że doszło do zawarcia umowy o kredyt konsumencki, zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1997 roku Prawo bankowe, wystarczy przedłożenie umowy na innym trwałym nośniku w postaci elektronicznej (wyrok Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 14 maja 2019 roku II Ca 180/19 legalis 2159273; komentarz do art. 29 ustawy o kredycie konsumenckim pod red. Osajda) oraz dowodu doręczenia tej umowy konsumentowi stosownie do art. 29 ust. 2 wskazanej ustawy o kredycie konsumenckim. Doręczenie to może nastąpić w dowolny sposób w tym również w drodze elektronicznej, przy czym na pożyczkodawcy ciąży udowodnienie faktu doręczenia konsumentowi takiej umowy (Wyrok Sądu Rejonowego Łódź – Widzew z dnia 15 października 2020 roku II C 516/20 legalis 249501; wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 17 września 2020 roku II Ca 771/20 legalis 2494149). Zdaniem Sądu strona powodowa nie przedłożyła żadnego wiarygodnego dowodu, z którego wynikałoby, że pozwana wyraziła zgodę na warunki umowy pożyczki z dnia 9 października 2022 roku, że doszło do zawarcia tej umowy, a nadto nie złożyła żadnego dowodu, że umowa ta, jak również formularz informacyjny do niej, zostały przesłane pozwanej i doręczone tak, aby mogła się z nimi zapoznać i ostatecznie zaakceptować. Dowodem takim nie mogły być wydruk umowy (brak dowody jej doręczenia), a także potwierdzenie przelewu kwoty 8000 zł, albowiem było brak dowodu, że wskazane konto bankowe faktycznie należało do pozwanej. Brak było wreszcie dowodów, że umowa została zawarta zgodnie z jej warunkami określonymi w pkt I.2.3 i I.2.4 ( tzw. pozytywna weryfikacja). W ocenie Sądu umowa cesji wierzytelności nie była także wiarygodnym dowodem na istnienie wierzytelności przeciwko pozwanej, a jedynie potwierdzały w sposób wiarygodny fakt zawarcia tej umowy pomiędzy pierwotnym pożyczkodawcą i stroną powodową. Należy wskazać, że wszystkie dokumenty na jakich opierało się żądanie pochodziły jedynie od pierwotnego pożyczkodawcy i strony powodowej, brak było natomiast jakiegokolwiek dokumentu pochodzącego od pozwanej (np. przelew weryfikacyjny, rejestracja w systemie do udzielania pożyczkę, korespondencja mailowa), które wskazywałyby na jej aktywny udział w zawarciu wskazanej wyżej umowy. Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że strona powodowa nie udowodniła w sposób nie budzący wątpliwości zasadności żądania pozwu i jego wysokości. Jeżeli chodzi o zarzut braku legitymacji procesowej strony powodowej, to należy wskazać, że był on zasadny. Zgodnie z art. 509 §1 kc wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na rzecz osoby trzeciej, chyba, że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Na podstawie wskazanego przepisu przelew wierzytelności jest umową, na podstawie której dotychczasowy wierzyciel przenosi wierzytelność ze swojego majątku do majątku osoby trzeciej, a przedmiotem przelewu jest wierzytelność istniejąca, którą cedent może swobodnie rozporządzać i która jest w dostateczny sposób oznaczona (zindywidualizowana). W tym zakresie konieczne jest wyraźne określenie stosunku zobowiązaniowego, którego elementem jest zbywana wierzytelność. Wymaga się zatem oznaczenia stron tego stosunku zobowiązaniowego oraz przedmiotu świadczenia (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 15 października 2015 roku sygn. akt I ACa 492/15 LEX nr 184218; wyrok SN z dnia 11 maja 1999 r. III CKN 423/98 Biuletyn Sądu Najwyższego 2000/1 str. 1). Wobec stanowiska pozwanej obowiązkiem strony powodowej było wykazanie, że U. Niestandaryzowany Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Wierzytelności we W. nabył konkretną wierzytelność przeciwko pozwanej wynikającą z umowy z dnia 9 października 2022 roku. W ocenie Sądu strona powodowa nie wykazała swej legitymacji w sprawie. Podstawą dochodzenia przeciwko stronie pozwanej kwoty objętej żądaniem w ocenie strony powodowej jest umowa cesji wierzytelności oraz wydruk z załącznika k. 20. W ocenie Sądu te dokumenty nie są wystarczające do uznania, że strona powodowa nabyła konkretną, zindywidualizowaną wierzytelność przeciwko pozwanej, wskazaną w pozwie, a nadto nie stanowią dowodu istnienia samego zobowiązania pozwanej. W uzasadnieniu wskazanego już orzeczenia z dnia 15 października 2015 roku sygn. akt I ACa 492/15 Sąd Apelacyjny w Białymstoku wskazał, że „w żaden sposób nie da się wywieść faktu nabycia przedmiotowej wierzytelności z wydruku zawierającego tabelkę, w której zamieszczone są dane pozwanego i inne informacje, a wydruk ten, niepodpisany przez strony umowy cesji, z całą pewnością nie jest też załącznikiem do tej umowy i w żaden sposób nie potwierdza, że przedmiotem przelewu wierzytelności względem pozwanego jest konkretna wierzytelność”. Akceptując w całości wskazane przez Sąd Apelacyjny uwagi, Sąd doszedł do przekonania, że ogólna umowa cesji wierzytelności i wydruk - tabela (k. 20), nie stanowiły wystarczających dowodów przemawiających za przyjęciem wykazania legitymacji strony powodowej w przedmiotowej sprawie. Jeżeli chodzi o umowę przelewu wierzytelności to ma ona charakter ogólny, nie wynika z niej, że faktycznie strona powodowa nabyła jakąkolwiek wierzytelność przeciwko pozwanej. W ocenie Sądu uzupełnieniem umowy przelewu wierzytelności jest załącznik nr 1i 2 do tej umowy, obejmujący konkretne wierzytelności objęte umową. Załączniki te mają istotne znaczenie albowiem konkretyzują przedmiot umowy przelewu wierzytelności. W ocenie Sądu tylko umowa przelewu wierzytelności i załączniki do niej łącznie mogłyby być niewątpliwym dowodem na to, że strona powodowa nabyła konkretną wierzytelność przeciwko pozwanej z umowy z dnia 9 października 2022 roku nr (...). W ocenie Sądu, przy uwzględnieniu rozważań wskazanych w uzasadnieniu wskazanego wyżej orzeczenia Sądu Apelacyjnego, dowodem potwierdzającym nabycie wierzytelności przeciwko pozwanej ze wskazanej w pozwie umowy pożyczki, nie mógł być wydruk z k. 20. W szczególności należy wskazać, że wydruk ten nie został podpisany przez strony umowy, nie wiadomo także kiedy został sporządzony i przez kogo, a także w oparciu o jakie dokumenty. Z uwagi na podniesione wyżej rozważania Sąd uznał za zbyteczne dokonywanie oceny umowy pożyczki pod kątem tzw. klauzul abuzywnych i zarzutu sankcji kredytu darmowego. Należy także dodać, że strona powodowa nie udowodniła także wymagalności roszczenia, albowiem nie dołączyła dowodu doręczenia pozwanej wypowiedzenia umowy pożyczki. W ocenie Sądu strona powodowa nie wykazała zarówno swojej legitymacji w sprawie, jak i istnienia oraz wysokości wierzytelności (brak udowodnienia skutecznego zawarcia umowy pożyczki). Z uwagi na powyższe powództwo oddalono w pkt I wyroku. W pk II orzeczono na podstawie art. 98 § 1, §1 1 i 3 kpc w zw. z art. 108 kpc. Pozwana wygrała niniejszy proces, należy jej się zatem zwrot kwoty 3617 zł tytułem kosztów procesu. Na wskazaną kwotę złożyły się : - kwota 3600 zł tytułem wynagrodzenia fachowego pełnomocnika ustalona w oparciu o § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych - opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
I C 68/16
, wytoczył w dniu 14.12.2015 r.
I C 662/22
wniósł przeciwko pozwanemu M.
I1 C 1110/21
Powódka (...) sp. z o.o. z siedzibą we W. domagała się od pozwanej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im. F. S. w G. zapłaty kwoty 182,64 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 17 kwietnia 2021 roku do dnia zapłaty, a także zasądzenia na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.
I C 83/24
Sygn. akt: I C 83/24 upr WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 października 2024 r. Sąd Rejonowy w Jędrzejowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Katarzyna Wysoczyńska Protokolant: ------------------------------------------- po rozpoznaniu w dniu 4 października 2024 r. w Jędrzejowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Wierzytelności z siedzibą w W. przeciwko A. G. o zapłatę I. zasądza od pozwanego A. G. na rzecz strony powodowej (...) Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności z siedzibą w W. kwotę 1533,55 zł (jeden tysiąc pięćset trzydzieści trzy złote 55/100) z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 21 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty II. oddala powództwo w pozostałej części III. zasądza na rzecz pozwanego A. G. od strony powodowej (...) Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności z siedzibą w W. kwotę 916,26 zł (dziewięćset szesnaście złotych 26/100) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu Sygn. akt I C 83/24 UZASADNIENIE WYROKU Z DNIA 4 października 2024 ROK W dniu 28 lutego 2024 roku do tut. Sądu wpłynął pozew (...) Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności w W. przeciwko A. G. o zapłatę kwoty 6872,44 zł z umownymi odsetkami w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od kwoty 2929,62 zł od dnia 21 grudnia 2023 roku, odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 21 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty od kwoty 625,22 zł oraz zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu swego żądania strona powodowa wskazała, że wierzytelność przeciwko pozwanemu wynika z umowy pożyczki jaką pozwany zawarł z firmą (...) S.A. w dniu 25 maja 2022 roku nr (...). Nadto strona powodowa wskazała, że roszczenie nabyła w drodze przelewu wierzytelności, a na kwotę żądania składają się kwota 2929,62 zł tytułem niespłaconego kapitału, kwota 3317,60 zł tytułem prowizji i opłat, kwota 197,52 zł tytułem odsetek karnych od kwoty kapitału naliczonych przez poprzedniego wierzyciela, kwota 181,89 zł tytułem odsetek umownych naliczonych przez poprzedniego wierzyciela i kwota 245,81 zł tytułem odsetek od kwoty kapitału naliczonych przez stronę powodową. Roszczenie było przedmiotem postępowania w elektronicznym postepowaniu upominawczym w Sądzie Rejonowym w Lublinie Nc – e (...), który postanowieniem z dnia 23 stycznia 2024 roku umorzył postępowanie w związku ze sprzeciwem pozwanego (k. 50 – 56, 101-111). W odpowiedzi na pozew z dnia 22 marca 2024 roku pozwany wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc brak legitymacji procesowej powoda, stosowania w umowie klauzul niedozwolonych, brak udowodnienia roszenia co do zasady i wysokości (k. 119-121). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 25 maja 2022 roku pozwany oraz (...) S.A. zawarli umowę pożyczki nr (...). W umowie wskazano, że całkowita kwota pożyczki wyniesie 4400 zł, która miała być pomniejszona o kwotę 1100 zł z tytułu opłaty za dobrowolny Pakiet Usług Medycznych, a do wypłaty dla pozwanego miała być kwota 3300 zł, prowizję określono na 4400 zł, (...) określono na 75,67 %, a całkowita kwota do spłaty została określona na 9750,96 zł i miała być spłacona na zasadach i w terminie określonym w harmonogramie stanowiącym załącznik nr 2. W załączniku tym wskazano, że pożyczka ma być spłacona w 36 ratach od 11 lipca 2022 roku do 9 czerwca 2025 roku, a nadto wskazano wysokość raty z rozbiciem na kapitał, odsetki, prowizję. Pożyczkodawca wykonał swoje zobowiązanie z umowy i przekazał na konto pozwanego kwotę 3300 zł w dniu 25 maja 2022 roku. Pozwany spłacił kwotę 1766,45 zł. W dniu 25 września 2023 roku strona powodowa oraz (...) S.A. zawarli umowę przelewu wierzytelności na podstawie, której strona powodowa nabyła wierzytelność przeciwko pozwanemu z umowy pożyczki z dnia 25 maja 2022 roku nr (...). Pismem z dnia 4 maja 2023 roku (...) S.A. wypowiedziało pozwanemu umowę pożyczki z dnia 25 maja 2022 roku nr (...). Dowód: umowa przelewu z załącznikami (k. 21 -49), umowa pożyczki z załącznikami (k. 60 – 67, 70 - 71), formularz informacyjny (k. 67 v -69v), potwierdzenie dyspozycji przelewu (k. 98), zestawienie spłat (k. 156 – 157), pismo z kopia książki dawczej (k. 59, 158 – 159) Sąd zważył co następuje: Powództwo jest zasadne częściowo. Wobec stanowiska pozwanego, to na stronie powodowej ciążył obowiązek udowodnienia, że pozwany i pierwotny wierzyciel zawarli umowę pożyczki dnia 25 maja 2022 roku nr (...), że została ona wykonana przez pierwotnego pożyczkodawcę, a nadto wysokość roszczenia. Strona powodowa przedkładając wskazaną wyżej umowę pożyczki podpisaną przez pozwanego wykazała fakt jej zawarcia. Nadto z potwierdzenia przelewu (k. 98) wynika, że pierwotny pożyczkodawca wykonał tą umowę przekazując pozwanemu kwotę 3300 zł. Zatem w ocenie Sądu niewątpliwy był fakt zawarcia przedmiotowej umowy pożyczki i jej wykonania przez (...) S.A., a tym samym zostało udowodnione roszczenie co do zasady. Nadto pozwany spłacił część kwoty objętej umową pożyczki, a mianowicie kwotę 1766,45 zł. W ocenie Sądu gdyby pozwany nie zawarł przedmiotowej umowy, to nie spłacałaby części wskazanej kwoty. Jeżeli chodzi o zarzut braku legitymacji procesowej strony powodowej, to należy wskazać, że ten zarzut Sąd uznał za niesłuszny. Zgodnie z art. 509 §1 kc wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na rzecz osoby trzeciej, chyba, że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Na podstawie wskazanego przepisu przelew wierzytelności jest umową, na podstawie której dotychczasowy wierzyciel przenosi wierzytelność ze swojego majątku do majątku osoby trzeciej, a przedmiotem przelewu jest wierzytelność istniejąca, którą cedent może swobodnie rozporządzać i która jest w dostateczny sposób oznaczona (zindywidualizowana). W tym zakresie konieczne jest wyraźne określenie stosunku zobowiązaniowego, którego elementem jest zbywana wierzytelność. Wymaga się zatem oznaczenia stron tego stosunku zobowiązaniowego oraz przedmiotu świadczenia (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 15 października 2015 roku sygn. akt I ACa 492/15 LEX nr 184218; wyrok SN z dnia 11 maja 1999 r. III CKN 423/98 Biuletyn Sądu Najwyższego 2000/1 str. 1). W ocenie Sądu z przedłożonej przez stronę powodową umowy przelewu wierzytelności z dnia 25 września 2023 roku i załącznika nr 1 (k. 30 – 31) wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że strona powodowa wstąpiła w prawa pierwotnego wierzyciela z umowy pożyczki z dnia 25 maja 2022 roku nr (...). W ocenie Sądu słuszny był natomiast argument co do abuzywności postanowień umowy w zakresie pozaodsetkowych kosztów wskazanych w umowie pożyczki z dnia 25 maja 2022 roku, a obejmujących opłatę za pakiet medycznych w kwocie 1100 zł i prowizji w kwocie 4400 zł. W ocenie Sądu postanowienia umowy w zakresie tych pzoaodsetkowych kosztów obejmujących kwotę 5500 zł były nieważne, a zatem nie wiązały pozwanego. Orzekając w tym zakresie Sąd miał na uwadze przepis art. 385 1 § kc, zgodnie z którym postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne), przy czym nie dotyczy to postanowień określających świadczenia główne stron, w tym ceny i wynagrodzenia, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Wskazany przepis ma zastosowane do umów obligacyjnych zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami a konsumentami z użyciem wzorca umowy lub też do umów zawieranych bez użycia takiego wzorca (wyrok SN z dnia 7 grudnia 2006 roku III CSK 266/06 lex 238949). Niewątpliwym jest, że wskazany przepis może mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, albowiem umowa pożyczki została zawarta pomiędzy przedsiębiorcą, czyli (...) S.A. a konsumentem, czyli pozwanym. Klauzula generalna wskazana w cytowanym przepisie zawiera dwa kryteria oceny umowy, a mianowicie dobre obyczaje oraz interesy konsumenta. Uznanie konkretnej klauzuli umownej za niedozwolone postanowienie umowy wymaga stwierdzenia łącznego wystąpienia obu przesłanek, a więc sprzeczności z dobrymi obyczajami oraz rażącego naruszenia interesów konsumenta (wyrok n z dnia 29 sierpnia 2013 roku I CSK 660/12 lex 1408133). Dobre obyczaje to w zasadzie pojęcie równoważne dla zasad współżycia społecznego, czyli pozaprawnych reguł postępowania niesprzecznych z etyką, moralnością i aprobowanych społecznie. W szczególności sprzeczne są wszelkie postanowienia umowy, które naruszają uczciwość, zaufanie do kontrahenta, zmierzają do wykorzystania przymusowego położenia drugiej strony umowy, a tym samym naruszają równorzędność stron stosunku prawnego (Adam Olejniczak - komentarz do art. 385 1 kc lex; wyrok SN z dnia 3 lutego 2006 roku I CK 297/05 Wokanda 2006 nr 7-8). Interesy konsumenta to pojęcie szerokie i należy przez nie rozumieć nie tylko interesy ekonomiczne. Z rażącym naruszeniem interesów konsumenta mamy do czynienia w przypadku, gdy postanowienia umowy znacząco odbiegają od sprawiedliwego wyważenia praw i obowiązków stron, gdy dochodzi do jaskrawej, nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków stron umowy (wyrok SN z dnia 13 lipca 2005 roku I Ck 832/04). Do naruszenia tej równowagi stron odnosi się także art. 3 ust. 2 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. U. UE l 2011.304.64). Należy wskazać, że nie każde postanowienie umowy podlega ocenie pod kątem uznania go za niedozwoloną klauzulę. Z badania tego wyłączone są postanowienia umowy uzgodnione indywidualnie z konsumentem oraz postanowienia określające jednoznacznie główne świadczenia stron. Zgodnie z art. 720 § 1 kc przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę określoną ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić taką samą ilość pieniędzy. Z definicji umowy pożyczki nie wynika zatem, aby wysokość prowizji, czy też opłaty za pakiet medyczny należały do głównych świadczeń stron umowy, albowiem do świadczeń tych należą jedynie udostępnienie kwoty pożyczki przez pożyczkodawcę oraz zwrot kwoty pożyczki przez pożyczkobiorcę (wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 30 września 2002 roku XVII Amc 47/01 Dz. Urz. UOKiK 2003/1/244; wyrok SN z dnia 6 kwietnia 2004 roku I CK 472/03 Pr. Bank. (...)). Tym samym postanowienia w zakresie ustalenia wskazanej prowizji i opłaty za pakiet medyczny podlegają ocenie przy uwzględnieniu art. 385 1 kc i mogą być uznane za niedozwolone klauzule umowne. Zgodnie z art. 385 1 § 3 kc nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu, w szczególności odnosi się do to wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Przy ocenie postanowień umowy pod kątem ich indywidualnego uzgodnienia należy także kierować się art. 3 ust. 2 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. U. UE l 2011.304.64), zgodnie z którym warunki umowy zostaną zawsze uznane za niewynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej i konsument nie miał wypływu na ich treść, zwłaszcza jeżeli zostały przedstawione konsumentowi w formie sformułowanej uprzednio umowy standardowej (wyrok SN z dnia 3 lutego 2006 roku I CK 297/05 Wokanda 2006 nr 7-8). W ocenie Sądu umowa pożyczki z dnia 25 maja 2022 roku w części dotyczącej ustalenia wysokości prowizji i opłaty za pakiet medyczny w kwocie stanowiącej ponad 166 % wysokości kwoty pożyczki faktycznie udostępnionej pozwanemu, czyli 3300 zł nie zostały uzgodnione z pozwanym indywidualnie. Należy także dodać, że strona powodowa przy uwzględnieniu art. 385 1 § 4 kc nie udowodniła, że te zapisy umowy zostały uzgodnione indywidualnie z pozwanym. Samo przedstawienie pozwanemu formularza informacyjnego do umowy pożyczki nie spełnia zdaniem Sądu wymogów pojęcia indywidualnego uzgodnienia, albowiem pozwany nie ustalał wysokości tych należności za udzielenie pożyczki z pierwotnym pożyczkodawcą. W ocenie Sądu postanowienia umowy w zakresie ustalenia wysokości prowizji i opłaty za pakiet medyczny były niedozwolonymi postanowieniami umowy i zmierzały do obejścia przepisów dotyczących wysokości odsetek, rażąco naruszały prawa pozwanego jako konsumenta. Niewątpliwym jest, że pożyczkodawcy należy się wynagrodzenie za udzielenie pożyczki w postaci np. prowizji, a także prawo do naliczania odsetek. Zdaniem Sądu koszty te jednak nie mogą być wygórowane i muszą mieć swoje uzasadnienie zarówno w odniesieniu do wysokości samej kwoty pożyczki, jaki i okresu spłaty pożyczki oraz faktycznych czynności pożyczkodawcy podjętych przy udzieleniu pożyczki, a wyliczenie ich wysokości musi być jasne i zrozumiałe. Ustalenie łącznej wysokości pozaodsetkowych kosztów na poziomie 166 % kwoty jaką pozwany faktycznie uzyskał w ramach umowy jako kwoty pożyczki było nieuzasadnione i rażąco wygórowane, a nadto zmierzało do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych. Nadto w umowie pożyczkodawca wskazał wysokość odsetek umownych od kwoty pożyczki, a także zastrzegł odsetki na wypadek uchybienia terminowi zapłaty, zatem ustalenie dodatkowo jeszcze kwoty prowizji na tak wysokim poziomie nie było uzasadnione. W ocenie Sądu tylko samo świadczenie określone w umowie jako prowizja w kwocie 4400 zł było już rażąco wygórowane i naruszało równowagę stron umowy, albowiem wysokość prowizji przekraczała kwotę jaką oddano pozwanemu do faktycznej dyspozycji (3300 zł). Z umowy nie wynikało w jaki sposób wyliczono wskazaną kwotę i z jakimi czynnościami faktycznymi pożyczkodawcy wiązała się ona. Niewątpliwym jest dla Sądu, że postanowienia umowy w zakresie ustalenia wysokości prowizji i opłaty za pakiet medyczny były rażąco krzywdzące dla pozwanego, który na ustalenie wysokości tych dodatkowych kwot nie miał żadnego wpływu, kwoty te zostały mu przez pożyczkodawcę narzucone. Nadto strona powodowa nie wykazała, że bez dodatkowego świadczenia w postaci pakietu za usługi medyczne w ogóle doszłoby do zawarcia umowy pożyczki i jakie były by jej zasady. W samym formularzu informacyjnym do umowy przedstawiono jedynie warunki umowy z tym pakietem. Z tych też względów Sąd uznał postanowienia umowy pożyczki w zakresie ustalenia wysokości pozaodsetkowych kosztów za niedozwolone postanowienia umowy i przez to za niewiążące pozwanego. Tym samym uznano, że pozwany nie był zobowiązany do uiszczenia kwoty 5500 zł stanowiącej wysokość tych pozaodsetkowych kosztów. Oceniając wysokość pozaodsetkowych kosztów zastrzeżonych w umowie pożyczki Sąd nie mógł pominąć także rozwiązań przyjętych w ustawie z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim, która uregulowała wysokość maksymalnych tzw. pozaodsetkowych kosztów, a także wskazała w przepisie art. 36a wzór na ich obliczenie. W ocenie Sądu uregulowanie zawarte we wskazanej ustawie o kredycie konsumenckim znajdzie zastosowanie dopiero wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób nie budzący wątpliwości, że postanowienia umowy pożyczki w zakresie tzw. pozaodsetkowych kosztów zostały ustalone z konsumentem indywidualnie. W przypadku, gdy wysokość tych kosztów nie została ustalona indywidualnie, to takie postanowienie umowy jest nieważne i bez znaczenia jest to, że wysokość tych kosztów mieści się w wyliczeniu zawartym w umowie o kredycie konsumenckim. W ocenie Sądu zgodnie z umową pozwany zobowiązany był do spłaty kwoty 3300 zł, czyli kwoty udzielonej pożyczki. Jeżeli chodzi o wysokość odsetek umownych i karnych to wiarygodne wyliczenie ich wysokości nie zostało przedstawione, nadto kwota odsetek umownych była naliczona także od kwoty 1100 zł, czyli opłaty za pakiet medyczny, co do których postanowienia umowy uznano za nieważne. Nadto z umowy nie wynikało, aby pozwanemu umożliwiono zapłatę prowizji i opłaty za pakiet medyczny przy zawarciu umowy np. w gotówce, aby uniknąć naliczania od nich odsetek. W ocenie Sądu stanowiło to nadużycie pożyczkodawcy w zakresie prawidłowości i rzetelności podania pozwanemu prawidłowego wyliczenia odsetek i (...), które winny być podane i wyliczone przy uwzględnieniu realnie oddanej do dyspozycji pozwanej kwoty (wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21 kwietnia 2016 roku sygn. I C - 377/14). Pozwany spłacił kwotę 1766,45 zł, a zatem do zapłaty pozostaje mu kwota 1533,55 zł, którą zasadzono w pkt I wyroku. Nadto zasądzono dalsze odsetki umowne od dnia 21 grudnia 2023 roku (zgodnie z żądaniem pozwu) do dnia zapłaty. Niewątpliwie w tej dacie pozwany pozostawał w zwłoce ze spłatą pożyczki po wypowiedzeniu umowy. W pkt II oddalono powództwo ponad kwotę zasądzoną, uznając powództwo w tej części za niezasadne. W pkt III orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 1 1 kpc w zw. z art. 108 kpc i art. 100 kpc. Strona powodowa wygrała niniejszy proces w 22 %, a pozwany w 78 % i w takim zakresie rozliczono koszty procesu. Strona powodowa poniosła kwotę 2217 zł, na którą złożyły się: - kwota 400 zł tytułem opłaty od pozwu - kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa - kwota 1800 zł tytułem wynagrodzenie fachowego pełnomocnika ustalona na podstawie § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Zatem ze wskazanej kwoty stronie powodowej należała się kwota 487,74 zł. Strona pozwana poniosła kwotę `817 zł, na którą złożyły się: - kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa - kwota 1800 zł tytułem wynagrodzenie fachowego pełnomocnika ustalona na podstawie § 5 ust. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Zatem ze wskazanej kwoty stronie pozwanej należała się kwota 1404 zł. Po zminusowaniu obu kwot otrzymano kwotę 916,26 zł, którą zasądzono w pkt III wyroku.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt I C 655/19

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 października 2020 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi Widzewa w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodnicząca: Asesor sądowy Magdalena Jóźwiak Protokolant: Stażysta Marlena Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 20 października 2020 roku w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa A. Z., A. G., G. C. przeciwko E. S. o zapłatę 1. oddala powództwo;

2. zasądza od powodów A. Z., A. G., G. C. solidarnie na rzecz pozwanej E. S. kwotę 738 zł (siedemset trzydzieści osiem złotych), w tym kwotę 138 zł (sto trzydzieści osiem złotych) obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu. Sygn. akt I C 655/19

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 19 lutego 2019 roku powodowie G. C., A. Z. i A. G. – wspólnicy spółki cywilnej Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe (...) Cywilna z siedzibą w T., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wnieśli w elektronicznym postępowaniu upominawczym o zasądzenie od pozwanej E. S. kwoty 1 805,42 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 19 lutego 2019 roku do dnia zapłaty. Strona powodowa wniosła również o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu wskazano, że objęta pozwem wierzytelność stanowi zadłużenie pozwanej wynikające z umowy pożyczki zawartej przez nią z (...) Finanse Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, którą to wierzytelność powód nabył w drodze cesji. /pozew k. 4 – 7/ Nakazem zapłaty z dnia 12 marca 2019 roku referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym Lublin – Zachód w Lublinie uwzględnił żądanie powodowej spółki w całości. /nakaz zapłaty k. 7v/ W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości, kwestionując skuteczność przelewu wierzytelności oraz wysokość prowizji od pożyczki, jako niezgodnej z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim. /sprzeciw k.8v – 9, pismo procesowe pełnomocnika pozwanej k. 70 – 73/ Postanowieniem z dnia 29 października 2019 roku Sąd ustanowił dla pozwanej pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata. /postanowienie k. 52/ Pełnomocnik pozwanej w piśmie procesowym z dnia 8 czerwca 2020 roku wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części.

W piśmie tym zakwestionował umowę przelewu wierzytelności, wskazał, że pozwana nie została zawiadomiona o cesji, podniósł zarzut naruszenia art. 36 a ustawy o kredycie konsumenckim. /pismo procesowe pełnomocnika pozwanej – k. 70-72/ Do zamknięcia rozprawy strony pozostały przy swoich stanowiskach. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 16 maja 2016 roku E. S. zawarła z (...) Finanse Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T., działającą przez pośrednika (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, umowę pożyczki gotówkowej nr (...).

Na mocy tejże umowy udzielona została pozwanej pożyczka w wysokości 5 250 zł, z czego pozwana otrzymała do dyspozycji kwotę 3 000 zł, a 2 250 zł zostało potrącone tytułem prowizji. Kapitał został oprocentowany wedle zmiennej stopy procentowej równej wysokości dwukrotności odsetek ustawowych. Całkowita kwota do spłaty wyniosła 5 833,95 zł. Została ona podzielona na 24 miesięczne raty, z czego pierwsza wynosiła 261,97 zł, a pozostałe po 242,26 zł, płatne do ostatniego dnia każdego miesiąca. /umowa pożyczki gotówkowej wraz z harmonogramem spłat - k. 23 – 25/ Na mocy umowy przelewu wierzytelności z 17 maja 2016 roku pożyczkobiorca przeniósł przedmiotową wierzytelność na stronę powodową. /umowa przelewu wierzytelności - k. 26/ W dniu 20 maja 2016 roku powodowie przenieśli przysługującą im wierzytelność z przedmiotowej umowy pożyczki na A.

B.. W dniu 27 lutego 2018 roku natomiast powyższe strony zawarły umowę powierniczego przelewu wierzytelności, na mocy której wierzytelność przysługująca przeciwko E. S. została ponownie przeniesiona na stronę powodową. /umowa przeniesienia prawa - k. 31-32, umowa powierniczego przelewu wierzytelności - k. 34 – 35/ E. S. wpłaciła łącznie tytułem spłaty pożyczki 4 251,88 zł. Dokonywała ona spłat przez 19 miesięcy w formie przekazu pocztowego na konto (...). /bezsporne, a ponadto przesłuchanie pozwanej k. 96v/ W dniu 9 stycznia 2019 roku pozwana otrzymała od strony powodowej zawiadomienie o cesji wierzytelności.

Pismem z dnia 18 grudnia 2018 roku, doręczonym pozwanej 9 stycznia 2019 roku, powód wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 1768,38 zł w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. /pisma strony powodowej i potwierdzenie odbioru – k. 37-38/ Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie całokształtu materiału dowodowego złożonego w sprawie. Sąd pominął przedstawione przez powoda wezwanie do zapłaty z dnia 9 lutego 2018 roku z uwagi na brak wykazania, że pismo to zostało rzeczywiście doręczone stronie pozwanej. W zakresie rzeczywiście spłaconej przez pozwaną kwoty Sąd oparł się natomiast na jej zeznaniach, co do których nie znalazł podstaw, aby odmówić im wiary w jakimkolwiek zakresie.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Powództwo podlegało oddaleniu w całości. Spółka powodowa wskazała, że domaga się zasądzenia dochodzonej kwoty z tytułu wierzytelności przysługującej (...) Sp. z o.o. wobec E. S., która to wierzytelność została nabyta przez stronę powodową w drodze cesji. W toku postępowania pozwana zakwestionowała powództwo zarówno co do wysokości, jak i co do zasady. W pierwszej kolejności rozważeniu podlegało posiadanie przez stronę powodową legitymacji procesowej czynnej. Pozwana podniósł bowiem, że powodowie nie wykazali, że skutecznie nabyli przedmiotową wierzytelność.

Z tym stanowiskiem jednak nie można się zgodzić. W toku sprawy strona powodowa przedstawiła zawartą z (...) Sp. z o.o. umowę przelewu wierzytelności, na mocy której nabyła ona wierzytelność w kwocie 5 252,88 zł wobec E. S., wynikającą z umowy (...). Wskazany numer jest tożsamy z numerem pożyczki zaciągniętej przez pozwaną w dniu 16 maja 2016 roku. Następnie strona powodowa przeniosła to prawo na A. B., po czym na mocy zwrotnej cesji wierzytelności ponownie je uzyskała. W ocenie Sądu zatem strona powodowa udowodniła, iż rzeczywiście skutecznie nabyła przysługującą przeciwko pozwanej wierzytelność wynikającą z zawartej przez nią z (...) Sp. z o.o. umowy pożyczki, jest zatem legitymowana do dochodzenia tego roszczenia na drodze postępowania sądowego.

Sąd przyznaje rację pozwanej, że w umowie zwrotnej cesji wierzytelności nie jest wskazany wprost numer pożyczki, z której wynika przedmiotowa wierzytelność, jednoznacznie jednak zostało wskazane, że przedmiotem cesji zwrotnej jest wierzytelność objęta umową przeniesienia prawa majątkowego nr (...), która bezsprzecznie obejmowała wskazaną w pozwie wierzytelność – sprecyzowaną poprzez wskazanie osoby pożyczkobiorczyni, jej numeru PESEL oraz numeru pożyczki. W zakresie samej umowy pożyczki strona pozwana zakwestionowała ją co do wysokości, wskazując, że przewidziana w umowie prowizja była rażąco zawyżona i jako taka stanowiła niedozwoloną klauzulę umowną.

Podstawę takiej oceny stanowił art. 385 1 k.c., stanowiący, że postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to jedynie postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Ustalenie abuzywności wskazanej powyżej klauzuli było w niniejszym postępowaniu kwestią zasadniczą ze względu na skutki prawne, jakie rodzi uznanie postanowienia umowy za klauzulę niedozwoloną.

Zgodnie z art. 385 1 § 2 k.c. zamieszczona w umowie klauzula abuzywna nie wiąże konsumenta, a strony są związane umową w pozostałym zakresie. „Brak związania” postanowieniem umownym na skutek uznania go za niedozwolone nie oznacza zatem nieważności czy bezskuteczności umowy w całości, a jedynie w określonym zakresie. Istnieją dwie drogi umożliwiające Sądowi stwierdzenie, iż zamieszczona w umowie klauzula stanowi niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 1 k.c. tj. kontrola incydentalna dokonywana przez sąd rozpoznający konkretną sprawę oraz kontrola abstrakcyjna sprawowana przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

W niniejszej sprawie Sąd rozpatrując indywidualną sprawę musiał zatem ustalić czy zamieszczone w umowie klauzule stanowią niedozwolone postanowienia umowne, co umożliwia Sądowi ustalenie treści wiążącego strony stosunku prawnego, a tym samym pozwala na rozstrzygnięcie sporu o zapłatę. Mając na względzie brzmienie art. 385 1 k.c., aby można było uznać dane postanowienie umowy za niewiążące muszą zostać spełnione cztery przesłanki: umowa musi być zawarta z konsumentem, postanowienia tej umowy nie zostały uzgodnione z konsumentem w sposób indywidualny, a ponadto kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, co jednak nie dotyczy głównych świadczeń stron, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

W okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym było, iż przedmiotowa umowa pożyczki została zawarta przez przedsiębiorcę ( (...) Sp. z o.o.) z konsumentem (pozwaną). Nie ulegało też wątpliwości, że nie jest to świadczenie główne na gruncie analizowanej umowy – taki charakter ma jedynie obowiązek wypłaty przez dającego pożyczkę i zapłaty przez biorącego pożyczkę tej samej kwoty pożyczki. Strona powodowa nie wykazała ponadto w żaden sposób, że obowiązek oraz wysokość prowizji były uzgadniane z pozwaną indywidualnie.

Obowiązek zapłaty prowizji jest elementem spotykanym w większości umów pożyczkowych i kredytowych, i jest on ustalany odgórnie, bez konsultacji z klientem. Szerszej analizy wymaga jednak ustalenie, czy rozważane klauzule kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Jak podnosi się w doktrynie i orzecznictwie sądowym „dobre obyczaje” są w zasadzie odpowiednikiem „zasad współżycia społecznego”. Zgodnie z utrwaloną judykaturą do zasad tych zalicza się reguły postępowania niesprzeczne z etyką, moralnością, aprobowanymi społecznie zasadami.

W rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. „działanie wbrew dobrym obyczajom" w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku, zaś „rażące naruszenie interesów konsumenta" oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym. Obie wskazane w tym przepisie formuły prawne służą do oceny tego, czy standardowe klauzule umowne zawarte we wzorcu umownym przekraczają zakreślone przez ustawodawcę granice rzetelności kontraktowej twórcy wzorca w zakresie kształtowania praw i obowiązków konsumenta. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2005 r.

I CK 832/2004 publ. w Biul. SN 2005/11/13) Nie jest zatem wystarczające ustalenie nierównomiernego rozkładu praw i obowiązków stron umowy (sprzeczność z dobrymi obyczajami), lecz konieczne jest stwierdzenie prawnie relewantnego znaczenia tej nierównowagi (rażące naruszenie interesów konsumenta). Należy przy tym uwzględnić nie tylko interesy o wymiarze ekonomicznym, ale inne, zasługujące na ochronę dobra konsumenta, jak jego czas, prywatność, poczucie godności osobistej czy satysfakcja z zawarcia umowy o określonej treści (por.

M. Bednarek (w:) System prawa prywatnego, t. 5, s. 663; E. Łętowska, Prawo umów konsumenckich, s. 341). Postanowienia umowy lub wzorca umownego rażąco naruszają interes konsumenta, jeżeli poważnie, znacząco odbiegają od sprawiedliwego wyważenia praw i obowiązków stron. Pojęcie rażącego naruszenia interesów konsumenta nie może być sprowadzane tylko do wymiaru czysto ekonomicznego; należy też uwzględniać niewygodę organizacyjną, nierzetelność traktowania, wprowadzenie w błąd, naruszenie prywatności konsumenta (por. wyrok SN z 6 października 2004 r., I CK 162/04, (...) 2005, Nr 12, poz. 136; wyrok SN z 13 lipca 2005 r., I CK 832/04, B. (...), Nr 11).

„Rażące naruszenie interesów konsumenta" oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym. Instytucja prowizji została zdefiniowana na gruncie prawa cywilnego. Zgodnie z art. 758 1 k.c. prowizja jest wynagrodzeniem przysługującym agentowi za zawarcie umowy na rzecz innego przedsiębiorcy. Zawarta w umowie z klientem prowizja nie stanowi zatem dodatkowego świadczenia na rzecz drugiej strony – np. pożyczkobiorcy – ale stanowiące niejako koszt zawarcia umowy wynagrodzenie pośrednika.

W niniejszej sprawie (...) Sp. z o.o. zawarł z pozwaną umowę za pośrednictwem pośrednika – (...) sp z o.o.. Niewątpliwie zatem poniósł koszty wynagrodzenia agenta. W ocenie Sądu jednak uzyskana kwota tytułem prowizji – 2 250 zł jest niezasadnie wysoka w stosunku do nakładu pracy pożyczkodawcy oraz pośrednika w związku z zawartą umową. W umowie nie zostały zawarte żadne klauzule mogące wskazywać na dodatkowe koszty związane z obsługą pożyczki. Wierzytelność objęta umową została natomiast zbyta na rzecz powodowej spółki następnego dnia po jej zawarciu, nie można zatem stwierdzić by wskazany w umowie pośrednik dokonał jakichkolwiek innych czynności związanych z obsługą pożyczki poza samym jej zawarciem.

Sąd podzielił stanowisko powoda, że wskazane w umowie pozaodsetkowe koszty mieszczą się w maksymalnym limicie kosztów wskazanym w ustawie o kredycie konsumenckim. Maksymalna wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu regulowana jest w pkt. 1 art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim i ustalana jest według wzoru - (...) ≤ (K x 25%) + (K x n/R x 30%), gdzie K to kwota kredytu, n to okres spłaty w dniach, a R – liczba dni w roku. Jak ponadto wynika z pkt 2 tego artykułu, pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu.

W niniejszej sprawie kwota pożyczki opiewała na 3 000 zł, natomiast prowizja – na 2 250 zł. Biorąc jednak pod uwagę kwotę pożyczki oraz nakład pracy związany z jej obsługą, wskazana w umowie prowizja była rażąco zawyżona i nieadekwatna do realiów sprawy. W konsekwencji Sąd uznał, że prowizja w wysokości 2 250 zł stanowiła pokrzywdzenie pozwanej, a postanowienie umowne ją nakładające należy uznać za niewiążące pozwanej. Jak wynika z zeznań pozwanej, spłaciła ona już z tego tytułu 4 251,88 zł, a zatem kwotę przewyższającą kwotę całkowitą do spłaty, z pominięciem prowizji.

Pozwana dokonała wszystkich spłat przed zawiadomieniem jej o cesji wierzytelności, zatem wpłaty na rachunek pierwotnego wierzyciela należy uznać za skuteczne, nie była to zresztą okoliczność podnoszona przez stronę powodową. W związku w powyższym Sąd uznał, że w toku spłaty pożyczki pozwana spłaciła już całość ciążącego na niej zadłużenia. Powództwo podlegało zatem oddaleniu w całości na podstawie art. 720 § 1 k.c. Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu stanowił art. 98 k.p.c. Powództwo podlegało oddaleniu w całości, pozwanej przysługuje zatem od powoda zwrot całości poniesionych kosztów procesu.

W toku sprawy został dla niej ustanowiony pełnomocnik z urzędu. Należne wynagrodzenie pełnomocnika zostało ustalone zgodnie z § 8 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 roku (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714) w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokata z urzędu w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu. Wartość przedmiotu sporu została określona na 1 805,42 zł, a zgodnie z powyższym przepisem opłata za prowadzenie sprawy o zapłatę kwoty pomiędzy 1500 a 5000 zł wynosi 600 zł.

Opłata została następnie podwyższona o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (zgodnie z § 13 ust. 1 w/w rozporządzenia). W związku z powyższym Sąd zasądził od powodów solidarnie jako wspólników spółki cywilnej (zgodnie z art. 864 k.c.) na rzecz pozwanej kwotę 738 zł (600 zł + 138 zł VAT).