I C 5114/17 · Sąd powszechny

Sygn. akt I C 55114/17 upr.

UZASADNIENIE

Pozwem złożonym w dniu 21 lipca 2017 roku (k.

26) Szkoła Główna Handlowa z siedzibą w W. wystąpiła przeciwko A. P. z pozwem o zapłatę kwoty 1.645,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 21 lipca 2014 roku do dnia zapłaty. Ponadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Jak wskazał powód przedmiotowa należność dotyczy zobowiązań pozwanego z tytułu powtarzania semestru letniego w roku akademickim 2010/2011 za opłatą 3.225,00 złotych, zaś na koncie pozwanego powstała niedopłata w wysokości 1.645,00 złotych. Powód powołał się przy tym na treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2015 roku wydanej w sprawie III CZP 67/15. Ponadto wskazał, że powód podjął bezskutecznie próby ugodowego rozstrzygnięcia sporu pomiędzy stronami. (pozew- k. 1-5) W dniu 2 sierpnia 2017 roku Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa w W. pod sygn. akt II Nc 27412/17 wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym uwzględniający w całości żądanie pozwu. (nakaz zapłaty- k.

27) W dniu 06 października 2017 roku pozwany wniósł skutecznie sprzeciw od przedmiotowego nakazu zapłaty, domagając się oddalenia wywiedzionego powództwa w całości. Zakwestionował roszczenie co do zasady jak i wysokości. (sprzeciw od nakazu zapłaty- k. 29-40) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Szkoła Główna Handlowa w W. (dalej zwana jako: (...) w W.”) jest uczelnią publiczną, utworzoną i działającą na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365). (bezsporne) W dniu 05 grudnia 2006 roku (...) w W. zawarła z pozwanym umowę o opłaty za studia.

Na podstawie w/w umowy pozwany zobowiązał się do terminowego uiszczania opłat za naukę na wyższych studiach niestacjonarnych magisterskich oraz opłat administracyjnych i innych zgodnie z postanowieniami niniejszej umowy. W § 3 ust. 1 wskazano, że opłaty za naukę oraz opłaty administracyjne i inne określone były w tabeli opłat ustalanej na każdy rok akademicki zarządzeniem rektora uczelni nie później niż dwa miesiące przed rozpoczęciem roku akademickiego. Zgodnie z § 4 ust. 1 w przypadku opóźnienia w płatności przekraczającego 60 dni powód miał prawo skreślenia studenta z listy studentów i tym samym rozwiązania umowy z upływem 60 - tego dnia opóźnienia w opłatach.

Ponowne wpisanie na listę studentów na podstawie nowej umowy mogło nastąpić po uregulowaniu wszystkich zaległości w opłatach wraz z odsetkami i opłaceniu wpisowego w kwocie określonej na dany rok akademicki zgodnie z przepisami obowiązującymi na uczelni. Z kolei w § 4 ust. 2 wskazano, iż oprócz przypadku określonego w ust. 1 rozwiązanie niniejszej umowy przez uczelnię następowało w przypadku skreślenia studenta z listy studentów zgodnie z postanowieniami regulaminu studiów. W takim przypadku za dzień rozwiązania umowy uznawany był koniec miesiąca następującego po dacie decyzji dziekania o skreśleniu z listy studentów.

Zarządzeniem nr 35 z dnia 23 lipca 2010 roku – w sprawie opłat za studia pierwszego i drugiego stopnia w Szkole Głównej Handlowej w W. rozpoczynające się w roku akademickim 2010/2011 wprowadzono stawki opłat z tym, że w § 2 tegoż dokumentu wskazano, iż w odniesieniu do opłat za studia, które rozpoczęły się w roku akademickim 2009/2010 lub wcześniej, utrzymuje się w mocy zarządzenie nr 48 z dnia 24 lipca 2009 roku ze zmianami wprowadzonymi zarządzeniem nr 49 z dnia 05 sierpnia 2009 roku i nr 51 z dnia 11 sierpnia 2009 roku. (umowa k. 10-12 zarządzenie k. 13 i nast.) Pozwany został skreślony z listy studentów z dniem 12 października 2011 roku. (bezsporne, decyzja k.

20) Sąd ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o przywołane powyżej dokumenty złożone do akt niniejszej sprawy, które należało uznać za autentyczne.

Sąd zważył, co następuje:

Wywiedzione przez Szkołę Główną Handlową w W. powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. W okolicznościach niniejszej sprawy poza sporem pozostawała okoliczność, zawarcia pomiędzy powodem a pozwanym umowy o opłatach za studia, której przedmiot same strony ustaliły jako Bezsporne było również to, iż na mocy decyzji Dziekana Studium (...) w W. pozwany został skreślony z listy studentów, przy czym wskazano w decyzji z jakim dniem powyższe nastąpiło, a to 12 października 2011 roku. Uznać również należy – mając na względzie treść umowy, iż pozwany zawarł ww umowę będąc konsumentem w rozumieniu art. 22 1 kc a więc w celu nie związanym z działalnością gospodarczą o czym świadczy podane dane identyfikujące kredytobiorcę jak nr PESEL i brak podania NR (...) czy nie wskazanie aby ww umowa zawarta została w związku z prowadzona działalnością gospodarczą.

W tym stanie rzeczy wskazać wypada w pierwszym rzędzie, iż zgodnie z treścią art. 117 § 2 1 kc po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. Przepis w powyższym brzmieniu został wprowadzony nowelą z dnia 13 kwietnia 2018 roku o zmianie ustawy – Kodeks Cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018.1104) a obowiązująca od dnia 09 lipca 2018 roku. Jednocześnie przepisy przejściowe zawarte w art. 5 ust. 4 ustawy wskazują, iż roszczenia przedawnione przysługujące przeciwko konsumentowi, co do których do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy nie podniesiono zarzutu przedawnienia, podlegają z tym dniem skutkom przedawnienia określonym w ustawie zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, a zatem nowemu brzmieniu art. 117 § 2 1 kc zgodnie z którym po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia, a zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne.

A skoro w przypadku roszczenia przedawnionego a przysługującego konsumentowi brak jest możliwości domagania się jego zaspokojenia i powództwo podlega oddaleniu – i kwestię powyższą Sąd winien rozpoznać w pierwszej kolejności. Sąd Rejonowy nie podziela stanowiska wyrażonego w uchwale z dnia 21 października 2015 roku w sprawie III CZP 67/15 zgodnie z którym do przedawnienia roszczenia o opłatę za studia określoną w umowie zawartej na podstawie art. 160 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym w brzmieniu obowiązującym w dniu 01 października 2009 roku, w okresie przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 11 lipca 2014 roku o zmianie ustawy prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw miał zastosowanie dziesięcioletni termin przewidziany w art. 118 k.c. Podkreślenia wymaga, iż z dniem 0 1 października 2014 roku weszła w życie wspomniana powyżej ustawa nowelizująca, na podstawie której w ww. ustawie dodano artykuł 160a.

Zgodnie z treścią ust. 1 tego przepisu, warunki pobierania opłat związanych z odbywaniem studiów, o których mowa w art. 98 ust. 1 pkt 5 ProkuSz.w. oraz opłat za usługi edukacyjne, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 1-6 tej ustawy, a także wysokość tych opłat określa umowa między uczelnią, a studentem lub osobą przyjętą na studia, zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Stosownie do ust. 7 omawianego przepisu, roszczenia wynikające z tych umów przedawniają się z upływem trzech lat. Nadto, zgodnie z art. 32 ustawy nowelizującej, do umów w sprawie warunków odpłatności za studia lub usługi edukacyjne, o których mowa w art. 99 ust. 1 ProkuSz.w., zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, stosuje się przepis art. 160a ust. 7 ProkuSz.w. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą.

R. legis ww przepisu nie polega na retroaktywnym jego charakterze – ale w istocie rzeczy jest ustawowym rozstrzygnięciem istniejących rozbieżności w poglądach doktryny i orzecznictwa w zakresie terminu przedawnienia roszczeń podmiotów świadczących usługi edukacyjne w oparciu o cytowana powyżej ustawę. Tak więc istniejące czy pojawiające się wątpliwości co do przedawnienia roszczeń przeciw konsumentowi muszą być rozstrzygnięte zgodnie z dokonaną ustawową wykładnią – a to 3 letnim terminem przedawnienia. Do odmiennej oceny zdaniem Sądu Rejonowego nie prowadzi również analiza orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 grudnia 2016 roku (SK 17/15), ponieważ Trybunał po rozpoznaniu skargi konstytucyjnej o zbadanie ww. art. 32 postanowił umorzyć postępowanie, przyjmując finalnie, iż ustalanie znaczenia przepisów prawnych w konkretnych stanach faktycznych nie należy do Trybunału nie mógł doprowadzić tutejszego sądu do przekonania, że art. 32 jest niezgodny z Konstytucją i dlatego nie powinno się go stosować.

Sąd Rejonowy podziela w pełni stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 08 grudnia 2017 roku w sprawie III CZP 74/17 gdzie wskazano, iż „artykuł 160a ust. 7 wskazanej ustawy (…) określa trzyletni termin przedawnienia roszczeń o opłatę za studia, wynikających z umów o warunkach odpłatności za studia, a art. 32 ustawy z dnia 11 lipca 2014 roku o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2 poz. 1198 ze zm.), przewiduje, usuwając występujące w tym względzie wątpliwości, że w takim samym terminie roszczenia te przedawniały się też przed wejściem w życie art. 160a ust. 7 Prawa o szkolnictwie wyższym.”.

Jednocześnie w ww orzeczeniu wskazano, iż „konsekwentnie przyjmuje się, że termin „działalność gospodarcza” w prawie prywatnym jest pojęciem autonomicznym i jego znaczenie nie pokrywa się ze znaczeniem, jakie terminowi „działalność gospodarcza” przypisuje się w prawie publicznym. Za atrybuty działalności gospodarczej w rozumieniu prawa prywatnego uznaje się zawodowy, stały i powtarzalny charakter składających się na nią działań oraz ich podporządkowanie zasadzie racjonalnego gospodarowania. Według utrwalonego poglądu, roszczenie jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w sposób zakładany przez art. 118 k.c., jeżeli pozostaje z nią w funkcjonalnym związku, choćby tylko pośrednim (uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 1998 roku, III CZP, i 9 marca 2017 roku, III CZP 69/16, oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2010 roku, II CSK 126/10, i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2016 roku, I CSK 169/15).

Zaliczenie prowadzenia płatnych studiów i innych usług edukacyjnych (art. 3 i 23 ust. 2 u.s.w., art. 3 i 22 ust. 3 u.w.s.z. oraz art. 99 p.s.w.) do tak rozumianej działalności gospodarczej nie powinno nasuwać wątpliwości. Działalność uczelni ma w tym zakresie wskazane atrybuty (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2003 roku, III CZP 38/03, wyrok Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 2004 roku, III SK 22/04, i postanowienie Sądu Najwyższego z 3 marca 2011 roku, II UZP 8/10). Tak samo nie powinno nasuwać wątpliwości stwierdzenie funkcjonalnego związku roszczenia uczelni o czesne z wskazaną jej działalnością; tj. takiego związku, jakiego istnienie zakłada art. 118 k.c.”.

Nadto wskazano, iż „ze względu na autonomiczny charakter pojęcia działalności gospodarczej w prawie prywatnym, nie mógł stać na przeszkodzie takiej kwalifikacji działalności uczelni w rozpatrywanym zakresie przepis art. 106 p.s.w., stanowiący, że prowadzenie przez uczelnię działalności dydaktycznej, naukowej, badawczej, doświadczalnej, artystycznej, sportowej, rehabilitacyjnej lub diagnostycznej nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (jedn. tekst:

Dz.U. z 2017 roku, poz. 2168 ze zm.). Podobnie, jak nie może przepis ten – według stanowiska orzecznictwa (zob. w szczególności wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2004 roku, III SK 22/04, i 9 marca 2006 roku, I CSK 136/05) - stać na przeszkodzie uznaniu uczelni za przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (jedn. tekst: Dz.U. z 2017 roku, poz. 229 ze zm.).” Jak podkreślił Sąd Najwyższy „ zrozumiałe było rozciągnięcie w art. 32 ustawy nowelizującej zakresu zastosowania art. 160a ust. 7 p.s.w. także na okres poprzedzający wejście w życie ustawy nowelizującej i przesądzenie w ten sposób, że roszczenia o czesne zarówno w okresie poprzedzającym wejście w życie tej ustawy, jak i po jej wejściu w życie 11 przedawniały się i przedawniają w terminie trzech lat.

W tym tkwi zasadniczy sens art. 32 ustawy nowelizującej, czyli uprzednio wywodzony z treści art. 118 kc i terminu przewidzianego dla roszczeń związanych z działalnością gospodarczą”. Tak więc skoro termin przedawnienia roszczenia powoda wynosi 3 lata, zaś należności dochodzone w sprawie wymagalne były najdalej w dniu 12 października 2011 roku (data skreślenia pozwanego z listy studentów) to trzyletni termin przedawnienia upłynął wraz z dniem 12 października 2014 a roszczenie w dacie wytoczenia powództwa tj. w dniu 21 lipca 2017 roku było już przedawnione.

Oczywistym jest również, iż świadczenie uboczne (odsetki) dzieli los świadczenia głównego. A skoro tak to w oparciu o treść art. 117 § 2 1 kc podlegało oddaleniu. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., biorąc pod uwagę, że strona powodowa, która przegrała w całości winna zwrócić pozwanemu na jego wniosek wszystkie poniesione przez niego koszty lecz Sąd nie dopatrzył się kosztów po stronie pozwanej, do czego był zobligowany z urzędu. (art. 109 kpc). Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. 31-01-2019 SSR Anna Wypych – Knieć Zarządzenie:

Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem proszę doręczyć pełnomocnikowi powoda ( bez pouczenia o apelacji). 31-01-2019 SSR Anna Wypych – Knieć