V K 50/19 · Sąd powszechny

art. 387 k.p.k; V K 50/19 · Sąd powszechny: Sygn. akt V K 50/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 czerwca 2020r. Sąd Rejonowy w Giżycku w V Zamiejscowym Wydziale Karnym z siedzibą w Węgorzewie w składzie: Przewodniczący – SSR Dorota Scott - Sienkiel Protokolant – sekr. sąd. Marta Kornacka w obecności Prokuratora ------------------- po rozpoznaniu w dniu 9.10.2019r., 1.06.2020r. na rozprawie sprawy T. C. (1) urodzonego (...) w W. syna W. i H. z d. S. oskarżonego o to, że: w okresie od miesiąca sierpnia 2017r. do miesiąca lutego 2018r. w m. S. prowadząc działalność gospodarczą pod nazwą (...). z o. o (NIP (...), REGON (...)) z siedzibą w miejscowości W., ul. (...) (poprzednia siedziba (...), (...)-(...) W.), wykonując czynności z zakresu prawa pracy, uporczywie naruszył prawa pracowników wynikające z ubezpieczenia społecznego w ten sposób, że nie dopełnił ustawowego obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonego (pracownika) w kwocie 30.038,29 zł oraz na ubezpieczenie zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonego w kwocie 20.015,83 zł oraz w części składek finansowanych przez pracodawcę (płatnika) na ubezpieczenia społeczne w kwocie 37.977,63 zł oraz na fundusz pracy w kwocie 5.589,67 zł i FGŚP w kwocie 228,147 zł, doprowadzając w ten sposób do zadłużenia wobec ZUS, działając w ten sposób na szkodę pracowników E. S., B. C., J. H. (1), B. K. (1), M. L. (1), G. M. (1), J. R., M. T. (1), W. T. (1), M. W., K. W., P. W., M. K. (1) i B. K. (2) tj. o czyn z art.218§1a kk 1. Oskarżonego T. C. (1) uniewinnia od popełnienia zarzucanego mu czynu. 2. Kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Formularz UK 1 Sygnatura akt V K 50/19 Je ż eli wniosek o uzasadnienie wyroku dotyczy tylko niekt ó rych czyn ó w lub niekt ó rych oskar ż onych, s ą d mo ż e ograniczy ć uzasadnienie do cz ęś ci wyroku obj ę tych wnioskiem. Je ż eli wyrok zosta ł wydany w trybie art. 343, art. 343a lub art. 387 k.p.k. albo je ż eli wniosek o uzasadnienie wyroku obejmuje jedynie rozstrzygni ę cie o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu, s ą d mo ż e ograniczy ć uzasadnienie do informacji zawartych w cz ęś ciach 3–8 formularza. USTALENIE FAKTÓW Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano) 1.1.1. T. C. (1) w okresie od miesiąca sierpnia 2017r. do miesiąca lutego 2018r. w m. S. prowadząc działalność gospodarczą pod nazwą (...). z o. o (NIP (...), REGON (...)) z siedzibą w miejscowości W., ul. (...) (poprzednia siedziba (...), (...)-(...) W.), wykonując czynności z zakresu prawa pracy, uporczywie naruszył prawa pracowników wynikające z ubezpieczenia społecznego w ten sposób, że nie dopełnił ustawowego obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonego (pracownika) w kwocie 30.038,29 zł oraz na ubezpieczenie zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonego w kwocie 20.015,83 zł oraz w części składek finansowanych przez pracodawcę (płatnika) na ubezpieczenia społeczne w kwocie 37.977,63 zł oraz na fundusz pracy w kwocie 5.589,67 zł i FGŚP w kwocie 228,147 zł, doprowadzając w ten sposób do zadłużenia wobec ZUS, działając w ten sposób na szkodę pracowników E. S., B. C., J. H. (1), B. K. (1), M. L. (1), G. M. (1), J. R., M. T. (1), W. T. (1), M. W., K. W., P. W., M. K. (1) i B. K. (2) Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione Dowód Numer karty T. C. (1) wszedł do zarządu spółki (...) sp. z o.o. z siedzibą w S. i został jej prezesem w kwietniu 2017r. Uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników spółki (...) sp. z o.o. z siedzibą w S. z dnia 5.04.2017r. k. 250 wypis z KRS k. 497-499 wyjaśnienia T. C. k. 804v-805 W okresie od sierpnia 2017r. do lutego 2018r. T. C. (1) od 14 zatrudnionych w (...) sp. z o.o. pracowników, których zgłaszał do ubezpieczenia społecznego tj.: - E. S. (zatrudnionej od 22.06.2015r. do 31.03.2018r. ) - B. C. (zatrudnionej od 1.04.2009r. do 31.03.2018r.) - J. H. (1) (zatrudnionej od 22.06.2015r. do 31.03.2018r.) - B. K. (1) (zatrudnionej od 2.03.2009r. ) - M. L. (1) (zatrudnionego od 22.06.2015r. do 31.03.2018r. ) - G. M. (1) (zatrudnionego od 22.06.2015r. do 31.03.2018r.) - J. R. (zatrudnionego od 19.05.2017r. do 30.11.2017r. ) - M. T. (1) (zatrudnionego od 22.06.2015r. do 31.03.2018r.) - W. T. (1) (zatrudnionej od 22.06.2015r. do 31.03.2018r.) - M. W. (zatrudnionego od 1.04.2017r. do 31.10.2017r.) - K. W. (zatrudnionej od 22.06.2015r. do 31.03.2018r.) - P. W. (zatrudnionego od 22.06.2015r. do 31.03.2018r. ) - M. K. (1) (zatrudnionej od 3.05.2010r) - B. K. (2) (zatrudnionej od 1.04.2017r. do 31.03.2018r. ) nie opłacił składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonego (pracownika) (w kwocie 30.038,29 zł), na ubezpieczenie zdrowotne finansowane przez ubezpieczonego (w kwocie 20.015,83 zł), w części składek finansowanych przez pracodawcę na ubezpieczenia społeczne (w kwocie 37.977,63 zł) oraz F. P. (w kwocie 5.589,67 zł) i FGŚP ( w kwocie 228,147 zł) zeznania E. A. – S. świadectwo pracy k.805v, 118-119 k. 270 świadectwo pracy B. C. k. 275 zeznania J. H. świadectwo pracy k. 805v-806, 124-125 k. 277 zeznania B. K. umowa o pracę k. 229-230 k. 297 zeznania M. L. świadectwo pracy k. 806v, 146-147 k. 281 zeznania G. M. świadectwo pracy k. 806v, 152-153 k. 282 zeznania J. R. świadectwo pracy k. 805v, 93-94 k. 285-286 zeznania M. T. świadectwo pracy k. 806v, 164-165 k. 287 zeznania W. T. świadectwo pracy k. 807, 158-159 k. 288 zeznania M. W. świadectwo pracy k. 514-515 k. 289-290 zeznania K. W. świadectwo pracy k. 807,171-172 k. 291 zeznania P. W. świadectwo pracy k. 807, 177-178 k. 292 zeznania M. K. umowa o pracę k. 142-143 k. 295 zeznania B. K. świadectwo pracy zeznania K. S. zeznania M. A. zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa z załącznikami dokumentacja pracownicza, w tym płacowa spółki dokumentacja z kontroli PIP dokumentacja z ZUS k. 805v, 113 k. 278 k. 806, 183-184, 241-242, 807v k. 805, 16-17 k. 1-15 k. 270-499 k. 520-554 k. 561-609, 654,616-648 Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano) 1.2.1. T. C. (1) w okresie od miesiąca sierpnia 2017r. do miesiąca lutego 2018r. w m. S. prowadząc działalność gospodarczą pod nazwą (...). z o. o (NIP (...), REGON (...)) z siedzibą w miejscowości W., ul. (...) (poprzednia siedziba (...), (...)-(...) W.), wykonując czynności z zakresu prawa pracy, uporczywie naruszył prawa pracowników wynikające z ubezpieczenia społecznego w ten sposób, że nie dopełnił ustawowego obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonego (pracownika) w kwocie 30.038,29 zł oraz na ubezpieczenie zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonego w kwocie 20.015,83 zł oraz w części składek finansowanych przez pracodawcę (płatnika) na ubezpieczenia społeczne w kwocie 37.977,63 zł oraz na fundusz pracy w kwocie 5.589,67 zł i FGŚP w kwocie 228,147 zł, doprowadzając w ten sposób do zadłużenia wobec ZUS, działając w ten sposób na szkodę pracowników E. S., B. C., J. H. (1), B. K. (1), M. L. (1), G. M. (1), J. R., M. T. (1), W. T. (1), M. W., K. W., P. W., M. K. (1) i B. K. (2) Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione Dowód Numer karty Działanie T. C. (1), polegające na nieodprowadzaniu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz F. P., nosiło znamiona uporczywości. wyjaśnienia T. C. k. 804v-805 opinia biegłego rewidenta zeznania świadków: E. A. –S. J. H. B. K. M. L. G. M. J.R. M. T. W. T. M. W. K. W. P. W. M. K. B. K. K. S. dowody wpłaty k. 838-872 k. 805v, 118-119 k. 805v-806, 124-125 k. 229-230 k. 806v, 146-147 k. 806v, 152-153 k. 805v, 93-94 k. 806v, 164-165 k. 807, 158-159 k. 514-515 k. 807, 171-172 k. 807, 177-178 k. 142-143 k. 805v, 113 k. 806, 183-184, 241-242, 807v k. 799-803 OCena DOWOdów Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 1.1.1 wyjaśnienia T. Ć. dokumentacja pracowniczą, w tym płacowa spółki i dokumentacja z ZUS w G. dokumentacja z kontroli PIP zeznania E. A.–S., B. C., J. H., B. K., M. L., G. M., J. R., M. T., W. T., M. W., K. W., P. W., M. K. i B. K., K. S. opinia biegłego Nie budzą wątpliwości wyjaśnienia oskarżonego T. C., który przyznał się do nieodprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, a także F. P. oraz nie kwestionował wskazanych w zarzucie kwot. Jego relacja w tym zakresie pokrywa się z dokumentacją pracowniczą, w tym płacową spółki oraz dokumentacją z ZUS w G. i z kontroli przeprowadzonej przez Państwową Inspekcję Pracy. Za wiarygodne uznać należy również wyjaśnienia oskarżonego odnośnie złej sytuacji firmy w okresie, o którym mowa w zarzucie, albowiem korelują one w tym zakresie zarówno z zeznaniami pracowników firmy, jak i dokumentacją z ZUS i dokumentacją z kontroli PIP, a także z treścią opini biegłego rewidenta. Strony nie kwestionowały zgromadzonych w sprawie dokumentów, nie zaszły też żadne inne okoliczności mogące podważyć ich autentyczność jak i prawdziwość treści w nich zawartych. Wobec tego Sąd uznał dowody wynikające z tych dokumentów za zgodne z prawdą i dał im wiarę. Z kolei opinia biegłego jest pełna, jasna i przekonywująca, tym samym w ocenie Sądu nie budzi żadnych zastrzeżeń. Całokształt zebranego materiału dowodowego wskazuje, że jakkolwiek oskarżony T. C. (1) istotnie w okresie wskazanym w zarzucie, nie odprowadzał składek należnych ZUS, jednak jego zachowanie nie wyczerpało znamienia uporczywości, a tym samym nie można przypisać mu popełnienia przestępstwa stypizowanego w art. 218§1 a kk Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 1.1 albo 1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu PODSTAWA PRAWNA WYROKU Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Oskarżony ☐ 3.1. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej ☐ 3.1. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej ☐ 3.2. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania niezgodna z zarzutem Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej ☐ 3.3. Warunkowe umorzenie postępowania Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach warunkowego umorzenia postępowania ☐ 3.4. Umorzenie postępowania Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach umorzenia postępowania ☒ 3.5. Uniewinnienie Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach uniewinnienia Przestępstwo z art. 218§1 a kk może być popełnione umyślnie z zamiarem bezpośrednim, nacechowanym dodatkowo szczególnym nastawieniem podmiotowym w postaci złośliwości lub uporczywości. Znamię uporczywości naruszania praw pracowniczych z art. 218§1a kk zakłada istnienie dwóch elementów, które muszą wystąpić razem: długotrwałość postępowania, co może przybrać postać ciągłego lub powtarzającego się ich nierespektowania (element obiektywny uporczywości) i złą wolę sprawcy (element subiektywny uporczywości). Ocena uporczywości i długotrwałości ma charakter zindywidualizowany i musi być dokonywana odmiennie, w zależności od konkretnego stanu faktycznego, przy czym w orzecznictwie przyjęto za zasadne uznanie za „długotrwałe” działań trwających w okresie przynajmniej 3 miesięcy” (tak m.in. - wyrok SA Gdańsk z dnia 30-03-2017 II AKa 256/16). Subiektywny element uporczywości polega natomiast na szczególnym psychicznym nastawieniu sprawcy, wyrażającym się w jego nieustępliwości, tendencyjnym ignorowaniu swego obowiązku, przy jednoczesnej obiektywnej możliwości jej spełnienia. Uporczywość naruszeń praw pracowniczych można bowiem przyjąć wyłącznie wówczas, gdy prawa te obiektywnie można było zrealizować. W doktrynie został również wyrażony pogląd, że choć sam fakt trudnej sytuacji majątkowej zakładu pracy nie wyklucza znamienia uporczywości, jednak w szczególnych sytuacjach pracodawca może powołać się na stan wyższej konieczności, o ile wykaże, że naruszenie praw pracowniczych nie było naruszeniem dobra o oczywiście wyższej wartości. M. Królikowski, R. Zawłocki, Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz do artykułów 117–221. Tom I. Wyd. 4, Warszawa 2017, Komentarz Wróbel W. (red.), Zoll A. (red.), Barczak-Oplustil A., Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Część II. Komentarz do art. art. 212-277d WKP, 2017 Z dokonanych ustaleń wynika, że oskarżony T. C. (1), jako prezes (...) Sp. z o. o. istotnie od sierpnia 2017r. do lutego 2018r. nie odprowadzał składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz F. P. za 14 zatrudnianych przez siebie pracowników. Wynika to wprost z zeznań M. A. (pracownicy ZUS k. 805, 16-17) i dokumentacji ZUS, zaś sam oskarżony również temu nie zaprzecza. Nadto zachowanie to cechowała długotrwałość, gdyż składki te nie były płacone przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Zgromadzone w sprawie dowody nie dają jednak racjonalnych podstaw do przyjęcia, że zachowanie oskarżonego było nacechowane złą wolą, czyli takim nastawieniem psychicznym, które od strony subiektywnej pozwalałoby na uznanie tego zachowania za uporczywe w rozumieniu art. 218§1a kk. Przede wszystkim wskazać należy, że w kwietniu 2017r. gdy T. C. (1) został powołany do zarządu spółki (...) i powierzona została mu funkcja prezesa, sytuacja finansowa i majątkowa spółki był bardzo zła i nie poprawiła się również w okresie, o którym mowa w zarzucie. Z treści opinii biegłego rewidenta wynika, że spółka ta w okresie od lipca 2017r. do lutego 2018r. nie posiadała pożądanej płynności finansowej, bowiem wskaźnik bieżącej płynności finansowej spółki (wyrażający stosunek wartości majątku obrotowego ogółem do wielkości zobowiązań krótkoterminowych) kształtował się poniżej jedności (jedynie w lipcu 2017r. wynosiła 1,1, zaś w sierpniu 1,0). Wskaźnik kształtujący się poniżej jedności oznacza, że zobowiązania bieżące przekraczają wartość środków obrotowych, zaś sytuacja taka oznacza utratę płynności finansowej i wystąpienie zaległości w regulowaniu zobowiązań na dużą skalę. Taka sytuacja wystąpiła już pod koniec 2016r., czyli zanim oskarżony został prezesem spółki. Biegły podał również, że we wskazanym w zarzucie okresie także wskaźnik szybkości spłaty zobowiązań, czyli stosunek wartości środków pieniężnych i należności krótkoterminowych kształtował się znacznie poniżej jedności (0,1-04), co oznacza że spółka nie posiadała pełnej zdolności do szybkiego regulowania swoich bieżących zobowiązań (opinia biegłego k. 838-872). Fakt występowania trudności finansowej firmy potwierdzili jej pracownicy, którzy wskazali, że ich wynagrodzenia nie zawsze były wypłacane w terminie, zwłaszcza poza sezonem, bywało, że były wypłacane w ratach (J. R. k. 805v, B. K. k. 805v, E. A. – S. k. 805v, M. L. k. 806v, G. M. k. 806v, M. T. k. 806v, K. W. k. 807, P. W. k. 807, W. T. k. 807). Ostatecznie wszystkie zaległości w zakresie wypłat wynagrodzeń zostały uregulowane. W firmie zdarzało się również nieterminowe regulowanie faktur (zeznania J. H. k. 805v-806 ), czy odcięcie dostaw energii (M. L. k. 806v). (...) był spółką, która działała sezonowo, zatem jedynie w sezonie wiosenno - letnim była w stanie osiągać dochody. Na przełomie roku spółka uzyskiwała wyłącznie płatności od tzw. rezydentów czyli osób, które trzymywały swoje jachty w porcie. W 2017r. sezon nie był udany, co jeszcze bardziej pogorszyło sytuację finansową firmy, spowodowało opóźnienia w spłacie należności na rzecz Urzędu Skarbowego oraz ZUS i ostatecznie doprowadziło do zajęcia kont spółki, co uniemożliwiło spółce prowadzenie normalnej działalności (informacja ZUS k. 561, wyjaśnienia T. C. k. 804v-805 ) Powyższe wskazuje, że oskarżony nie miał realnej możliwości wywiązania się z ciążącego na nim obowiązku wobec ZUS, skoro w okresie od sierpnia 2017r. do lutego 2018r. nie posiadał pełnej możliwości spłaty wszystkich bieżących zobowiązań spółki, gdyż stan tych zobowiązań znacznie przekraczał stan płynnego majątku obrotowego ( środki pieniężne i należności bieżące), zaś w okresie od października 2017r. zobowiązania bieżące przekraczały znacznie cały majątek obrotowy spółki. Z uzyskanych danych nie wynika przy tym, by spółka w okresie od grudnia 2016r, do lutego 2018r realizowała jakieś zadania inwestycyjne (opinia k. 853), co w jakiś sposób mógłoby wpłynąć na jej możliwości spłaty istniejących wobec ZUS zadłużeń. W obliczu trudności oskarżony T. C. (1) podjął działania zaradcze, które miały doprowadzić do spłaty zadłużenia. Jego plan przewidywał powołanie do życia nowej spółki pod nazwą "M. w S. " sp. z o.o. po to, aby uzyskać środki pieniężne na zapłatę publicznoprawnych zobowiązań. W drodze umowy sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55' kc z dnia 26.03.2018r. spółka (...) sprzedała spółce (...) w S. wchodzące w jej skład ruchomości i przeniosła na nią m.in. istniejące zobowiązania pieniężne. Sezon w (...) w 2018r. był już prowadzony przez „M. w S." sp. z o.o. dzięki czemu uregulowano zobowiązania płacowe, doszło jednak do zajęcia przez Urząd Skarbowy wierzytelności spółki (...) z tytułu umowy. Zimą 2018r. nieruchomość w S. została zakupiona przez nowego właściciela, który zdecydował się również zakupić ruchomości należące do spółki (...) w S..” Ta zaś w ten sposób uzyskała środki, dzięki którym możliwa stała się ostateczna spłata zobowiązań wobec Urzędu Skarbowego i ZUS. Zadłużenie wobec ZUS zostało uregulowane w pełnej wysokości we wrześniu 2019r. (wyjaśnienia T. C. k. 804v-805, umowa sprzedaży przedsiębiorstwa k. 193-197, zeznania K. S. k. 806, polecenia przelewów k. 799-803, zeznania M. A. k. 805). Wprawdzie proces spłaty zobowiązań spółki wobec ZUS przeciągnął się w czasie, niemniej było to usprawiedliwione sezonową działalnością portu i możliwością zarobkowania głównie z okresie letnim. Jednak oskarżony nie zignorował problemu, lecz konsekwentnie realizował plan, który miał na celu wywiązanie się z zapłaty należności na rzecz wierzyciela. Reasumując, oskarżony T. C. nie płacił składek nie dlatego, że nie chciał lub że towarzyszyła mu zła wola czy też zwykła niechęć do pracowników lub inne negatywne do nich nastawienie. Brak wpłat wynikał z obiektywnie złej sytuacji finansowej spółki, która nie pozwalała na pokrycie wszystkich należności. Starania oskarżonego, by utrzymać zatrudnienie i nie doprowadzić do ogłoszenia upadłości spółki docenili pracownicy, którzy ocenili go jako dobrego pracodawcę (zeznania B. K. k. 805v, E. A. – S. k. 805v). Uznając zatem, że zachowanie T. C. nie wyczerpało znamienia „uporczywości”, oskarżonego należało uniewinnić od popełnienia zarzucanego mu czynu. KARY, Środki Karne, PRzepadek, Środki Kompensacyjne i środki związane z poddaniem sprawcy próbie Oskarżony Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu Przytoczyć okoliczności Inne ROZSTRZYGNIĘCIA ZAwarte w WYROKU Oskarżony Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu Przytoczyć okoliczności inne zagadnienia W tym miejscu sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie zastosowa ł określonej instytucji prawa karnego, zwłaszcza w przypadku wnioskowania orzeczenia takiej instytucji przez stronę 7. KOszty procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności Stosownie do art. 632 pkt 2 kpk w razie uniewinnienia oskarżonego koszty procesu ponosi w sprawach z oskarżenia publicznego - Skarb Państwa. Podpis