II C 1129/17 · Sąd powszechny

Sygn. akt II C 1129/17

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 18 lipca 2018 roku W dniu 14 lipca 2016 roku E. D. Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Niestandaryzowany Fundusz Sekurytyzacyjny z siedzibą w G. wniósł o zasądzenie od W. S. kwoty 26.167,22 zł wraz z odsetkami ustawowymi od 15 lipca 2016 r. do dnia zapłaty. Powód wywodził swoje roszczenie z umowy pożyczki z dnia 1 grudnia 2014 r. nr (...). Pozwany nie wywiązał się z warunków umowy, stąd została ona rozwiązana. ( pozew k. 4-6). W dniu 17 października 2016 r. wydano w Sądzie Rejonowym Lublin-Zachód w Lublinie VI Wydział Cywilny nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, zgodnie z żądaniem pozwu (nakaz zapłaty – k. 7v). Pozwany złożył sprzeciw od powyższego nakazu zapłaty. (sprzeciw – k. 9v) Postanowieniem z dnia 23 listopada 2016 r. sprawa niniejsza została przekazana do rozpoznania przez tut. Sąd. (postanowienie – k. 12v) Powód następnie w piśmie procesowym z dnia 27 lutego 2018 r. podtrzymał powództwo w całości oraz uzupełnił materiał dowodowy. ( pismo procesowe – k.

55) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 1 grudnia 2014 roku pomiędzy (...) sp. z o.o. (...) S.K.A. z siedzibą we W. a pozwanym W. S. została zawarta umowa pożyczki nr (...). Na mocy umowy pożyczkodawca udzielił pozwanemu pożyczki w kwocie 8.000,00 zł na okres od dnia 1 grudnia 2014 r. do 1 grudnia 2018 r. Zgodnie z § 3 ust. 2 umowy kwota naliczonych odsetek umownych od kwoty pożyczki wynosi za cały okres obowiązywania umowy 2.114,01 zł. W § 4 ust. 1 określono, że rzeczywista roczna stopa oprocentowania ( (...)) wynosi 128,36%. Zaś całkowita kwota do zapłaty przez pożyczkobiorcę ustalona na dzień postawienia do dyspozycji pożyczkobiorcy całkowitej kwoty pożyczki wynosi 28.417,82 zł i składa się z:

a) Całkowitej kwoty pożyczki 8.000,00 zł, b) Całkowitego kosztu pożyczki, na który składają się: - odsetki naliczone za cały okres obowiązywania umowy, które wynoszą 2.114,01 zł, - opłata operacyjna naliczona za cały okres obowiązywania umowy, która wynosi 18.303,81 zł. W § 4 ust. 3 wskazano, że pożyczkobiorca poza kosztami wskazanymi w ust. 2 pkt 2 powyżej nie ponosi żadnych innych kosztów związanych z niniejszą umową, za wyjątkiem tych kosztów, które będą wynikiem nieterminowej spłaty pożyczki albo jej części oraz kosztów określonych w Tabeli Opłat i Prowizji (Tabela) znajdującej się w załączniku nr 2 do umowy, które będą związane z wykonywaniem przez pożyczkodawcę określonych wniosków pożyczkobiorcy, za które przewidziane zostało pobranie opłaty.

Zgodnie z § 5 ust. 1 pożyczkobiorca zobowiązuje się do terminowego zwrotu kwoty udzielonej pożyczki, o której mowa w § 1 ust. 1 umowy wraz z opłatami i wszystkimi innymi należnościami pożyczkodawcy na podstawie umowy kosztami oraz odsetkami, które dotyczą okresu obowiązywania umowy (całkowita kwota do zapłaty). Całkowita kwota do zapłaty na dzień zawarcia umowy wynosi 28.417,82 zł i zostanie zwrócona przez pożyczkobiorcę w 48 ratach miesięcznych równych, płatnych w wysokości 592,00 zł każda, płatnych w terminie do dnia 1 każdego kolejnego miesiąca (dzień spłaty), począwszy od dnia 1.01.2015 r.

Suma rat podlegających spłacie przez pożyczkobiorcę nie może przekraczać całkowitej kwoty do zapłaty określonej w § 4 ust. 2 umowy, w przeciwnym wypadku pożyczkodawca pomniejsza ostatnią ratę o różnicę wynikającą z sumy wyliczonych rat a całkowita kwotą do zapłaty. ( dowód: umowa pożyczki nr (...) - k. 57-61). Dnia 22 grudnia 2014 r. została zawarta umowa przelewu wierzytelności pomiędzy E. D. Funduszem Inwestycyjnym Zamkniętym Niestandaryzowanym Funduszem Sekurytyzacyjnym z siedziba w G. a (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością SMS Kredyt sp.j. z siedzibą we W..

Zgodnie z § 2 ust. 1 umowy (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością SMS Kredyt sp.j., zwany inicjatorem sekurytyzacji, oświadczył, że na podstawie zawartych przez niego umów pożyczek pieniężnych przysługują mu względem jego dłużników (pożyczkobiorców) wierzytelności pieniężne określone w załączonym do umowy zestawieniu wierzytelności będących przedmiotem przelewu (załącznik nr 1). Inicjator sekurytyzacji przelał na nabywcę E. D. Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Niestandaryzowany Fundusz Sekurytyzacyjny z siedzibą w G. wierzytelności określone w § 2 ust. 1, a nabywca oświadczył, że przelew tych wierzytelności bezwarunkowo przyjmuje.

W załączniku do umowy sekurytyzacji z 22 grudnia 2014 r. widniała należność względem W. S. w wysokości 28.417,82 zł. ( dowód: umowa przelewu wraz z załącznikiem – k. 67-69) Pismem datowanym na dzień 25 maja 2015 r. N. L. skierowało do W. S. przypomnienie o zaległych płatnościach. ( dowód: pismo – k. 63-64) Pismem datowanym na dzień 23 czerwca 2015 r. N. L. skierowało do W. S. wypowiedzenie umowy. ( dowód: wypowiedzenie – k. 65-66) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dowodów z dokumentów, a także twierdzeń samych stron, nie zakwestionowanych przez stronę przeciwną, które na podstawie art. 230 k.p.c. w zw. z art. 229 k.p.c. Sąd przyjął za udowodnione.

Dokumenty te Sąd uznał za wiarygodne, gdyż składają się one na spójny obraz stanu faktycznego i nie pozostają ze sobą w sprzeczności. S ąd zważył co następuje: Powództwo podlegało oddaleniu w całości. Powód wywodził swe żądanie z umowy cesji wierzytelności zawartej w dniu 22 grudnia 2014 r. pomiędzy E. D. Funduszem Inwestycyjnym Zamkniętym Niestandaryzowanym Funduszem Sekurytyzacyjnym z siedziba w G. a (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością SMS Kredyt sp.j. z siedzibą we W., która obejmowała wierzytelności względem pozwanego z tytułu łączącej ją oraz poprzednika prawnego powoda umowy pożyczki.

Podstawą prawną tak sformułowanego żądania jest art. 509 § 1 k.c., który stanowi, że wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. W myśl zaś § 2 powołanego uregulowania wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki. W pierwszej kolejności należy wskazać, że powód nie załączył do umowy pełnomocnictwa B.

G. występującego w imieniu powodowego funduszu sekurytyzacyjnego. W ocenie Sądu wskazana okoliczność może budzić uzasadnione wątpliwości, gdyż stwarza prawdopodobieństwo występowania pełnomocnika bez umocowania i w konsekwencji podważa ważność przedmiotowej umowy cesji. W dalszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem cesji była wierzytelność wynikająca z umowy pożyczki. Zgodnie z art. 720 § 1 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

A zatem na pożyczkobiorcy ciąży obowiązek zwrotu, czyli przeniesienia przez pożyczkobiorcę na pożyczkodawcę takiej samej ilości pieniędzy bądź rzeczy oznaczonych co do gatunku, powiększonego o ewentualne wynagrodzenie ustalone w umowie. Umowa pożyczki jest umową konsensualną, polegającą na zgodnym oświadczeniu woli stron - dającego i biorącego pożyczkę. Ze sformułowania „zwrócić” wynika, że obowiązek oddania pożyczki przez biorącego powstaje tylko wtedy, gdy jej przedmiot został wydany przez dającego, oraz że między wydaniem a zwrotem musi upłynąć pewien okres przeznaczony na uczynienie użytku z pożyczonych pieniędzy albo rzeczy.

Dowód wydania przedmiotu pożyczki obciąża pożyczkodawcę, który może posługiwać się wszelkimi środkami dowodowymi. Istotą zobowiązania wynikającego z umowy pożyczki jest przeniesienie przez pożyczkodawcę jej przedmiotu na własność pożyczkobiorcy. Dotyczy to również zwrotu pożyczki, przy czym przedmiotem powrotnego przeniesienia własności nie muszą być te same pieniądze lub te same rzeczy zamienne, wystarczy, jeżeli będzie to taka sama ilość i jakość. Przeniesienie własności przedmiotu pożyczki może nastąpić w każdy prawem przewidziany sposób.

W wypadku pieniędzy wchodzi w grę wydanie gotówki, przelew bankowy, otwarcie kredytu na rachunku bankowym itp. Z przedłożonego przez powoda materiału dowodowego wynika, że 1 grudnia 2014 roku pozwany i poprzednik prawny powoda zawarli umowę pożyczki na kwotę 8.000,00 złotych z terminem zwrotu pożyczki do 1 grudnia 2018 r. Całkowita kwota do zapłaty przez pożyczkobiorcę ustalona na dzień postawienia do dyspozycji pożyczkobiorcy całkowitej kwoty pożyczki wynosiła 28.417,82 zł i składa się z:

a) Całkowitej kwoty pożyczki 8.000,00 zł, b) Całkowitego kosztu pożyczki, na który składają się: - odsetki naliczone za cały okres obowiązywania umowy, które wynoszą 2.114,01 zł, - opłata operacyjna naliczona za cały okres obowiązywania umowy, która wynosi 18.303,81 zł. Oceniając okoliczności faktyczne niniejszej sprawy przez pryzmat przepisów prawa materialnego wątpliwość Sądu wzbudziła zasadność żądania opłaty operacyjnej. Umowa pożyczki zawarta pomiędzy stronami oparta była o istniejący u strony powodowej wzorzec umowy.

Postanowienia umowy nie były z pozwanego negocjowane, poza wysokością kwoty wypłaconej pożyczki, a pozwany zawarł tę umowę jako konsument. Powyższe powoduje, że konieczne w niniejszej sprawie stało się rozważenie, czy w świetle art. 385 1 § 1 k.c. postanowienie umowne przewidujące obowiązek zapłaty przez pożyczkobiorcę opłaty operacyjnej za obsługę pożyczki, jako nieuzgodnione indywidualnie z pozwaną – konsumentem, jest dla niej wiążące. Zgodnie z tym przepisem postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).

Z art. 385 1 § 3 k.c. wynika, że nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Zdaniem Sądu z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu, zapis umowy, pozwalający stronie powodowej na pobranie opłaty operacyjnej w wysokości 18.303,81 zł (przy kwocie udzielonej pożyczki 8.000 zł) godzi w dobre obyczaje oraz narusza w sposób rażący interes konsumenta.

Opłatę tę należy uznać za rażąco wygórowaną i nie mieszczącą się w granicach swobody kontraktowania, określonej w art. 3531 k.c.. Wskazać należy, że opłata operacyjna stanowi kwotę przewyższającą ponad dwukrotnie kwotę udzielonej pożyczki, a umowa nie przewiduje żadnego świadczenia wzajemnego pożyczkodawcy odpowiadającego obowiązkowi zapłaty tej kwoty. Świadczy to jednoznacznie o tym, że zastrzeżona ona została jedynie w celu maksymalizacji zysków wierzyciela, co prowadzi do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych i nie powinno korzystać z ochrony prawnej.

Opłata ta przysporzyłaby nadmiernych i nieusprawiedliwionych zysków wierzycielowi i jednocześnie stanowiłaby nieuzasadnione pokrzywdzenie dłużnika i prowadziła do jego znacznego zubożenia. Jednocześnie, ponieważ postanowienie umowne dotyczące tej opłaty nie zostało indywidualnie uzgodnione z pozwanym, z mocy art. 3851 § 1 k.c. nie wiąże ono powódki. Nie prowadzi to jednocześnie do nieważności pozostałych postanowień umowy, zgodnie bowiem z art. 385 1 § 2 k.c. strony są związane umową w pozostałym zakresie. Następnie należy wskazać, że N. L. co prawda wystosowało do pozwanego wypowiedzenie umowy, jednak powód nie przedstawił ani dowodu doręczenia ani dowodu nadania przedmiotowego pisma.

Sąd ocenił, że nie zostało przez stronę powodową wykazane skuteczne wypowiedzenie umowy pożyczki i postawienie w stan wymagalności wszystkich rat, których termin zapłaty zgodnie z pierwotnym harmonogramem spłat jeszcze nie nastąpił. Umowa pożyczki zawiera bowiem informację o tym, że pożyczka udzielona została pozwanemu na okres 48 miesięcy- płatna w 48 miesięcznych ratach, do 1 dnia każdego miesiąca począwszy od 1.01.2015 r. Termin płatności ostatniej raty został określony na dzień 1 grudnia 2018 r. Stąd roszczenia należne po dacie wytoczenia powództwa nie były wymagalne i nie mogły być dochodzone w toku postępowania.

Mając powyższe na uwadze, powództwo podlegało oddaleniu w całości, na podstawie powołanych przepisów, o czym Sąd orzekł w pkt I sentencji wyroku. ZARZĄDZENIE odpis wyroku wraz z uzasadnieniem dor ęczyć pełnomocnikowi powoda.