VIII U 1637/18 · Sąd powszechny

Sygn. akt VIII U 1637/18

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 czerwca 2018 r. Dyrektor (...) w Ł. odmówił E. Z. wypłaty świadczenia niezrealizowanego po M. J. (ojcu wnioskodawczyni). W uzasadnieniu organ emerytalny podniósł, że uprawnienia członka rodziny do świadczenia nie wypłaconego zmarłemu przysługują tylko w takim przypadku, gdy uprawniony wystąpił z wnioskiem o świadczenie i jeszcze przed datą wypłaty świadczenia zmarł, natomiast w dniu śmierci M. J. miał już ustalone prawo do świadczenia i stale je pobierał. (decyzja – k.257 akt (...)) W dniu 10 lipca 2018 r. E. Z. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o zmianę decyzji poprzez przyznanie jej niezrealizowanego świadczenia po zmarłym ojcu za miesiąc maj 2018. Wskazywała, że prowadziła z ojcem wspólne gospodarstwo domowe. Wniosła o zwrot kosztów procesu według norm przepisanych. (odwołanie – k. 3 - 4) Odpowiadając na odwołanie pismem z dnia 13 sierpnia 2018 roku Dyrektor (...) wniósł o jego oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. (odpowiedź na odwołanie – k.

6) Na rozprawie w dniu 9 października 2018 r pełnomocnik organu emerytalnego oświadczył, że nie jest sporna okoliczność wspólnego zamieszkiwania wnioskodawczyni i zmarłego .(e – prot. 00:01:10) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Ojciec wnioskodawczyni E. M. J. był uprawniony od 1 września 1981 r do emerytury wojskowej. Od 21 stycznia 2013 r był wdowcem. (decyzja – k. 13, 231 akt (...)) M. J. mieszkał ostatnio przed śmiercią z córką E. Z.. (okoliczność przyznana) M. J. zmarł w dniu 8 maja 2018 roku. (odpis skrócony aktu zgonu – k. 244 akt (...)) W dniu 9 maja 2018 r.

E. Z. , jako córka zmarłego, wystąpiła z wnioskiem o wypłatę niezrealizowanego świadczenia po ojcu M. J. – należnej mu emerytury. (wniosek – k. 256 akt (...)) Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy i aktach rentowych, których nie kwestionowała żadna ze stron postępowania. Sąd oddalił wnioski dowodowe wnioskodawczyni w postaci zeznań świadków, z uwagi na to, że okoliczności, na które mieliby zeznawać nie były sporne pomiędzy stronami.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego odwołanie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie okoliczności faktyczne nie były sporne pomiędzy stronami, a jedynie interpretacja art. 46 ustawy z dnia z dnia 10 grudnia 1993 r.o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U.2017.2225 t.j.), zgodnie z którym w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia pieniężne, świadczenia należne jej do dnia śmierci przysługują, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, małżonkowi i dzieciom, a w razie ich braku - kolejno: wnukom, rodzicom, dziadkom i rodzeństwu. Osoby te mają prawo do udziału w nieukończonym postępowaniu prowadzonym dalej w sprawie tych świadczeń. Świadczenia, o których mowa w ust. 1, wypłaca się:

1) małżonkowi lub dzieciom osoby, która zgłosiła wniosek, zamieszkałym z nią w dniu jej śmierci;

2) małżonkowi lub dzieciom niespełniającym warunku określonego w pkt 1 albo innym członkom rodziny, o których mowa w ust. 1, jeżeli pozostawali na utrzymaniu osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia, lub osoba ta pozostawała na ich utrzymaniu. Prawo do świadczeń określonych w ust. 1 ustaje w ciągu 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, której świadczenia te przysługiwały, chyba że osoba, o której mowa w ust. 1, wystąpi z wnioskiem o dalsze prowadzenie postępowania. Organ emerytalny odmówił prawa do niezrealizowanego świadczenia podnosząc, że zmarły miał już ustalone prawo do świadczenia i je pobierał, a zdaniem organu takiej sytuacji nie reguluje art. 46 ustawy.

Z taką interpretacja nie można się zgodzić, a wskazane orzecznictwo (m.in.wyrok SA w Szczecinie z dnia 8.02.2018 r, III AUa 289/17) w odpowiedzi na odwołanie ma charakter jednostkowy i nieugruntowany. W świetle dotychczasowego, ugruntowanego orzecznictwa, w ocenie Sądu przepis ten dotyczy wszystkich przypadków braku realizacji świadczenia w okresie między złożeniem wniosku o emeryturę i rentę a śmiercią uprawnionego, czyli zarówno te gdy wnioskodawca zmarł w trakcie postępowania o przyznanie świadczenia , jak i te, gdy nastąpił zgon osoby mającej już ustalone prawo do emerytury bądź renty decyzją organu rentowego lub wyrokiem sądu. /tak SA w Łodzi w wyroku z dnia 4.04.2017 III AUa 664/16, LEX nr 2295279, uchwała 7 sędziów SN z dnia 26.02.1965 r, III PO 22/64, uzasadnienie do wyroku SN z dnia 13.01.2015, II UK 144/14, wyrok SA w Białymstoku z dnia 1.12.2016 r , III AUa 546/16, LEX nr 2188821 - orzeczenia te zostały wydane na tle art. 136 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przy czym w spornym zakresie przepis ten jest zbieżny z art. 46 ustawy o zaopatrzeniu…, nadto bezpośrednio art. 46 ustawy bezpośrednio dotyczy: wyrok SA w Gdańsku z dnia 3.12.2012 r, III AUa 895/12, Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych).

Niezrealizowane świadczenie emerytalne lub rentowe, to bowiem takie świadczenie, do którego prawo zostało już ustalone lub co najmniej osoba uprawniona wystąpiła o nie jeszcze za życia, ale nie zostało jej wypłacone. (tak wyrok SA w Łodzi z dnia 4.12.2013 r, III AUa 386/13, LEX nr 1428144). Kierując się zasadą racjonalności ustawodawcy trudno byłoby przyjąć, że zamiarem ustawodawcy było postawienie osób, które dopiero zgłosiły wniosek o przyznanie określonego świadczenia w bardziej korzystnej sytuacji niż osób, które prawo do takiego świadczenia już nabyły.

Z treści art. 46 ust. 1 in fine cytowanej ustawy, którym to przepisem ustawodawca przyznał wymienionym osobom uprawnienie do udziału w dalszym prowadzeniu postępowania o świadczenia, nie wpływa wniosek, że osoby te nie mają prawa do wypłaty zaległych a niezrealizowanych świadczeń w wypadku, gdy świadczenia zostały już ustalone za życia osoby, która zgłosiła wniosek o ich wypłatę, i że osoby określone w tym przepisie mogą być pozbawione prawa do świadczeń, a prawo to ma przejść na inną, nawet obcą osobę (np. spadkobiercę testamentowego).

Osoby określone w omawianym przepisie zwykle należą do grona spadkobierców, ale przepis art. 46 ustawy lepiej zabezpiecza ich interesy niż przepisy prawa spadkowego, gdyż osoby te mogą zrealizować zaległe świadczenia bez potrzeby przeprowadzania formalności wynikających i przewidzianych w postępowaniu spadkowym, a przede wszystkim mogą je zrealizować także wówczas, gdy długi spadkowe są wyższe niż aktywa, a osoby te odrzuciły spadek. Wobec powyższego w związku ze spełnieniem przez wnioskodawczynię przesłanek z art. 46 cytowanej ustawy, Sąd Okręgowy, na postawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał E. Z. prawo do niezrealizowanego świadczenia za miesiąc maj 2018 roku po zmarłym w dniu 8 maja 2018 roku ojcu M.

J., o czym orzekł w sentencji wyroku.