Legislator Case Law & Legislation
XII Ko 26/18 AI generated

XII Ko 26/18 · Sąd powszechny

Case Number XII Ko 26/18
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome SENTENCE

Legislator summary

AI generated

Pełnomocnik A. W. złożył 23 kwietnia 2018 r. (data wpływu do Sądu Okręgowego w Warszawie) wniosek o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz A. W. kwoty 4.000 zł tytułem zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie ww. przez funkcjonariuszy Policji 11 listopada 2017 r. We wniosku o zadośćuczynienie wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II Kp 3075/17 uwzględniono zażalenie na zatrzymanie A. W. 11 listopada 2017 r. uznając je za niezasadne i nieprawidłowe.

Legislator headnote

AI generated

art. 552 § 4 k.p.k, art. 554 § 4 k.p.k, art. 552 § 4 k.k, art. 361 § 1 k.c, art. 555 k.p.k, art. 445 § 2 k.c; XII Ko 26/18 · Sąd powszechny: Wiarygodne są także zeznania związane z prezentowaną przez A. W. postawą patriotyczną, jej zaangażowanie w należyte czczenie Narodowego Święta Niepodległości, a co za tym idzie wysoce honorowa postawa wobec Ojczyzny. Zgodnie z przepisem art. 552 § 4 k.k. odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje również w wypadku niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania lub zatrzymania. Chodzi przy tym o taką szkodę i krzywdę, które są zwyczajnymi, normalnymi następstwami zdarzenia, z którym ustawa łączy obowiązek odszkodowawczy (art. 361 § 1 k.c.).

Keywords

AI generated
unlawful deprivation of liberty restriction of liberty compensation for unlawful detention unlawful coercion unlawful stay ground for detention

Cited Legislation

AI generated
art. 552 § 4 k.p.k
na podstawie art. 552 § 4 k.p.k.
art. 554 § 4 k.p.k
na podstawie art. 554 § 4 k.p.k.
art. 552 § 4 k.k
Zgodnie z przepisem art. 552 § 4 k.k.
art. 361 § 1 k.c
Chodzi przy tym o taką szkodę i krzywdę, które są zwyczajnymi, normalnymi następstwami zdarzenia, z którym ustawa łączy obowiązek odszkodowawczy (art. 361 § 1 k.c.).
art. 555 k.p.k
Natomiast zgodnie z treścią art. 555 k.p.k., roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie z tytułu zatrzymania przedawniają się po upływie roku od daty zwolnienia, a tym samym ww.
art. 445 § 2 k.c
Stąd zrozumiałe jest wskazanie w ustawie (art. 445 § 2 k.c.), że chodzi o odpowiednią sumę pieniężną, której określenie pozostawione zostało sędziowskiemu swobodnemu uznaniu.

Cited Case Law

AI generated
AI generated
XII Ko 26/23
Sygn. akt XII Ko 26/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 marca 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Wydział XII Karny w składzie: Przewodniczący: Sędzia Beata Adamczyk - Łabuda Protokolant: Dariusz Markowski przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Warszawie - Jarosława Szklarczyka, po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2023r. , 26 października 2023 roku, 13 lutego 2024 roku i 18 marca 2024 roku na rozprawie sprawy z wniosku E. C. o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłą z nie­wątpliwie niesłusznego zatrzymania, na podstawie art. 552 § 4 kpk i art. 554 § 4 kpk orzeka: 1. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz E. C., z domu K., urodzonej (...) w W., kwotę 2000,00 (dwa tysiące) złotych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia up­rawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia za krzywdę wynik­łą z niewątpliwie niesłusznego zatrzymania w dniu 11 listopada 2022 roku w sprawie (...) przez funkcjonariuszy Komendy Rejonowej Policji (...) 2. w pozostałym zakresie wniosek o zadośćuczynienie oddala; 3. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz E. C. kwotę 288,00 (dwieście osiem­dziesiąt osiem 00/100) złotych tytułem zwrotu wydatków związanych z ustanowieniem przez wnioskodawczynię pełnomocnika z wyboru; 4. kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Formularz UWO Sygnatura akt XII Ko 26/23 1.WNIOSKODAWCA E. C. 1.ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA 1. Odszkodowanie (kwota główna) Odsetki ------------------------------------------------------- ------------------------------------------------ 2. Zadośćuczynienie (kwota główna) Odsetki 5.000,00 zł ustawowe od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty 3. Inne zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawczyni kosztów ustanowienia jedne­go pełnomocnika według norm prawem przepisanych 1.3. Ustalenie faktów 0.1.3.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Fakt Dowód Numer karty 3.1.1 W dniu 11 listopada 2022 r. E. C. wzięła udział w kontrdemonstracji do cyklicznego zgromadzenia - marszu nazwanego „(...)”, w którym miały wziąć udział organizacje, które zdaniem wnioskodawczyni szerzyły hasła neofaszystowskie, nadto głosiły hasła antyeuropejskie, antyukraińskie, antyamerykańskie i antysemickie. W trakcie trwania marszu, w różnych jego miejscach gromadziły się liczne siły Policji, mające chronić niezakłócony przebieg Marszu. E. C. około godziny 13.00 przebywała na ulicy (...). Stała w gronie innych osób, spokojnie trzymając w ręku białą różę. Funkcjonariusze poprzez tubę nagłaśniającą wydawali komunikaty do opuszczenia miejsca działań Policji. W pewnym momencie do zgromadzonych osób, w tym wnioskodawczyni, podeszła grupa funkcjonariuszy Policji, którzy mieli zasłonić osoby manifestujące, trzymające w dłoniach kwiaty, od osób biorących udział w marszu, którego czoło zbliżało się, dając o sobie znać łuną rac i hałasem tłumu. W pewnym momencie funkcjonariusze otrzymali rozkaz odseparowania osób protestujących od przemarszu. W związku z tym kordon Policji ewakuował protestujących w głąb ulicy (...) w bramę, w strefę bezpieczną poza obszar działań Polcji. Funkcjonariusze przystąpili do czynności legitymowania grupy osób, w której znajdowała się E. C.. Podczas legitymowania funkcjonariusze Policji informowali, że Policja nie planuje wręczać mandatów ani kierować do sądu wniosków o ukaranie, a jedynie ograniczyć się do czynności legitymowania. Po legitymowaniu wnioskodawczyni pozostawała odgrodzona w bramie na czas około 2 godzin. Funkcjonariusze Policji nie pozwolili E. C. opuścić bramy aż do momentu znacznego przesunięcia się osób maszerujących. Na powyższą okoliczność nie sporządzono żadnego protokołu. W trakcie odgrodzenia od uczestników Marszu (...) po pewnym czasie E. C. została poinformowana, że w związku z popełnieniem wykroczenia polegającego na niewykonywaniu poleceń funkcjonariuszy Policji zostaną skierowane wnioski o ukaranie. E. C. nie mogła opuścić miejsca, w którym stała, nie otrzymywała informacji, jak długo będzie trwało zatrzymanie, została wylegitymowana i spokojnie wykonywała wszystkie polecenie funkcjonariuszy. Musiała prosić o zgodę na skorzystanie z telefonu, który miała cały czas w torebce podręcznej. Nie mogła skorzystać z toalety. Policjantki, które początkowo wykonywały czynności z wnioskodawczynią były wobec wnioskodawczyni łagodne i spokojne, następnie zastąpili je mężczyźni, którzy nie wydawali się wnioskodawczyni sympatycznymi. Nie odpowiadali na jej pytania. Referat (...) Wydziału Prewencji Komendy Rejonowej Policji (...) prowadził czynności wyjaśniające w sprawie o wykroczenie z art. 65 a kodeksu wykroczeń w związku z niestosowaniem się do wydawanych na podstawie prawa poleceń funkcjonariuszy Policji w dniu 11 listopada 2022 roku. Przedmiotowe czynności zakończyły się skierowaniem w dniu 26 września 2023 roku wniosku o ukaranie E. C. za powyższy czyn do Sądu Rejonowego Warszawa – Śródmieście w Warszawie. . Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2023 roku Sąd Rejonowy dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie na podstawie art. 5 par.1 pkt 2 kpw w zw. z art. 62 par. 1 i 2 kpk umorzył postepowanie przeciwko E. C. wobec stwierdzenia, iż czyn obwinionej nie zawiera znamion wykroczenia. Postanowieniem z dnia 06 listopada 2023r. Sąd Rejonowy dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie w sprawie o sygn. akt II Kp 3219/22 uznał, że zatrzymanie E. C. w dniu 11 listopada 2022 r. było niezasadne, nielegalne i nieprawidłowe. notoria powszechna Protokoły oględzin nagrań zabezpieczonych a płycie akta sprawy Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie VW 2834/23 zeznania E. C. dokumentacja fotograficzna informacja z KRP (...) wniosek o ukaranie Postanowienie z dnia 15 grudnia 2023r. Postanowienie z dnia 6 listopada 2023r. k. 4- 13, 14- 26 akt sprawy Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie VW 2834/23 k. 34-35 38-40 k. 44, 53 k. 62-63 k. 46-47 akt dołączonych V W 2834/23 k.98 -100 akt sprawy II Kp 3219/22 0.1.3.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Fakt Dowód Numer karty ------------------------------------------------------------------ ---- ---- 4. ocena DOWODów 0.1.Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 3.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 3.1. zeznania wniosko­dawczyni dowody osobowe w sprawie to zeznania wnioskodawczyni złożone na rozprawie (k. 34-35). Zeznania wnioskodawczyni są wiarygodne, konsekwentne, przedstawiające rzeczywisty przebieg zdarzenia. Korespondują one z dokumentacją fotograficzną ze sprawy prowadzonej przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Śródmieścia o sygn.. VW 2834/23 i II Kp 3219/22 i tożsamą dokumentacją fotograficzną złożoną do akt sprawy k. 38-40. E. C. przedstawiła motywy pobytu w miejscu zdarzenia, w tym przede wszystkim chęć pokojowego zaprotestowania przeciwko formule i hasłom marszu. Nie zamierzała doprowadzać do konfrontacji z uczestnikami marszu. Z zeznań wnioskodawczyni wynika, że niemożliwość oddalenia się z miejsca okrążenia przez funkcjonariuszy Policji, konieczność pytania o pozwolenie na użycie telefonu komórkowego, niemożność skorzystania z toalety sprawiły jej dolegliwość. Nie odczuwała żadnych negatywnych konsekwencji zdarzenia, po powrocie do domu wzięła prysznic, wypiła melisę. Wskazane powyżej okoliczności, zarówno ocenione w kontekście wewnętrznej spójności i logiki złożonych zeznań, ale także w związku z brakiem dowodów przeciwnych jednoznacznie pozwalają na uznanie zeznań E. C. za w pełni wiarygodne. Zeznania te obrazują w ocenie Sądu stopień krzywdy, której kompensacją jest zadośćuczynienie w kwocie 2000,00 zł. Protokoły oględzin nagrań zabezpieczonych na płycie DWD – R nagrania przebiegu interwencji akta dołączone V KW 2834/23 Sądu Rejonowego dla War­szawy Śródmieścia w Warszawie zawierają nośniki elektroniczne na płytach DVD z zapisem przebiegu interwencji dokonanych przez funkcjonariuszy Po­licji. Protokoły nie budziły wątpliwości w aspekcie treściowym, a sporządzone zostały zgodnie przepisami kodeksu postępowania karnego, w szczególności z art. 207 par. 1 kpk, przez uprawniony do tego organ. Jego zbieżność z rzeczywistym przebiegiem czynności nie była kwestionowana przez żadną ze stron. odpis postanowie­nia Postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieście w Warszawie z dnia 06 listopada 2023 roku i z dnia 15 grudnia 2023 roku. Ujawnione w toku postępowania orzeczenia zawierają elementy wskazane w art. 94 § 1 kpk, zostały wydane przez uprawnione do tego organy procesowe w trybie wynikającym z obowiązujących przepisów. Dowody z dokumentów (m. in. k. 51-53, 66-78, 91-92 akt dołączonych i k. 36-37 akt głównych) obrazują postepowanie w sprawie o wykroczenie oraz rozstrzygnięcia Sądu rozpoznającego zażalenie na zatrzymanie i wniosek o ukaranie. Sąd uznał, że zatrzymanie E. C. w dniu 11 listopada 2022 r. było niezasadne, nielegalne i nieprawidłowe, a czyn zarzucany obwinionej nie zawiera znamion wykroczenia. 0.1.4.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów 0.2.(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 3.1 albo 3.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu ----------------- ------------------------------ 1.PODSTAWA PRAWNA Odszkodowanie 1. Kwota główna Odsetki -------------------------------------------------- ------------------------------------------------------ Zwięźle o powodach podstawy prawnej ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zadośćuczynienie 2. Kwota główna Odsetki 2000,00 zł /dwa tysiące/ odsetki ustawowe od dnia uprawo­mocnienia się wyroku do dnia zapłaty Zwięźle o powodach podstawy prawnej Zadośćuczynienie zostało przyznane wnioskodawczyni na podstawie art. 114 § 2 kpsw. Zgodnie z art. 114 § 2 kpsw odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje m. in. oso­bie niewątpliwie niesłusznie zatrzymanej. Sąd Okręgowy zajmuje stanowisko, że dla uz­nania, że miało miejsce zatrzymanie nie jest niezbędne sporządzenie protokołu zatrzy­mania (wymaga tego art. 46 § 2 kpsw). Wystarczające jest obiektywne zaistnienie za­trzymania jako zdarzenia historycznego. Wnioskodawczyni była zatrzymana w dniu 11 listopada 2022 roku od godz. około 13.00 do godz. około 15.00 , bowiem w tym czasie pozbawiona była swobody poruszania się, otoczona przez funkcjonariuszy Policji i nie miała swobody oddalenia się z tego miejsca. W orzecznictwie zwraca się uwagę (np. wyrok SA w Katowicach z dnia 18.01.2018r., II AKa 576/17, Lex nr 2490943; wyrok SA w Krakowie z dnia 17.12.2003r., II AKa 344 /03, KZS 2004/1/33), że nie można stawiać znaku równości pomiędzy zatrzymaniem niezasadnym a zatrzymaniem niewątpliwie niesłusznym. Pierwszy z Sądów zauważył, że przepis art. 552 § 4 kpk przewiduje odszkodowanie i zadośćuczynienie w wypadku niewątpliwie niesłusznego zatrzymania. Pojęcie niewątpliwie niesłusznego zatrzymania nie jest natomiast tożsame z zatrzymaniem bezzasadnym, o jakim mowa w art. 246 kpk . Niewątpliwa niesłuszność zatrzymania wyrażana wskutek żądania odszkodowania i za­dośćuczynienia (art. 552 § 4 kpk) nie jest tożsama z kryteriami badania zażalenia na za­stosowanie zatrzymania (art. 246 § 1 kpk). Wprawdzie w obu wypadkach bada się za­sadność i legalność zatrzymania, ale wskutek zażalenia bada się także jego prawidło­wość, czego nie bada się wskutek zgłoszenia roszczenia pieniężnego. W trybie art. 552 § 4 kpk nie wystarczy ustalenie, że zatrzymanie było niesłuszne, należy bowiem ustalić wysoki stopień owej niesłuszności, to jest stwierdzić, że było niewątpliwie niesłuszne. Gdyby więc nawet wskutek zażalenia na zatrzymanie stwierdzono, że było ono niesłusz­ne (niezasadne, nielegalne bądź nieprawidłowe), nie przesądzałoby to automatycznie o zasadności roszczenia pieniężnego, tu bowiem należałoby wykazać nadto niesłuszność niewątpliwą. Przywołane orzeczenie odwołuje się do przepisów kodeksu postępowania karnego, ale zachowuje aktualność również w sprawach, gdzie podstawa materialna ro­szczenia wynika z art. 114 § 2 kpsw. Zatrzymanie E. C. w dniu 11 listopada 2022 r. przez funkcjonariuszy Policji było, w ocenie Sądu I instancji, niewątpliwie niesłuszne. Potwierdza to materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a w szczególności zeznania wnioskodawczyni oraz zapis z przebiegu zgromadzenia publicznego, którego przebieg był pokojowy i miał służyć wyrażeniu sprzeciwu wobec treści prezentowanych na tzw. „(...)”. W ocenie Sądu odseparowanie uczestników kontrdemonstracji w trakcie (...) w dniu 11 listopada 2022 r. było niczym nie poparte. Uczestnicy zgromadzenia mieli flagi oraz kwiaty w rękach i zachowywali dystans wobec osób biorących udział w marszu, których nie widzieli z racji dzielącej ich odległości. Otoczenie przez funkcjonariuszy Policji uczestników kontrdemonstracji, a następnie wywieranie presji na przemieszczenie się w głąb bramy budynku znajdującego się przy ul. (...) było niczym nie uzasadnione. Ze zdjęć w protokole oględzin zapisu na płytach z przebiegu zdarzenia widać, jak wnioskodawczyni stoi otoczona funkcjonariuszami, odcięta od pozostałych uczestników, bez możliwości oddalenia się. Ponadto funkcjonariusze Policji nie przedstawili podstawy zatrzymania E. C., jedynie ją legitymując i nie pozwolono jej opuścić tego miejsca przez około dwie godziny. Z zeznań wnioskodawczyni wynika, że nie był jej podawany powód zatrzymania, nadto informowana była, że nie będzie kierowany wobec niej wniosek o ukaranie, zatem zaskoczeniem jawiło się wezwanie na komendę Policji. W ocenie Sądu nie było podstaw do podjęcia interwencji trwającej około 120 minut, w toku której padło żądanie okazania dokumentów tożsamości oraz która skutkowała fizycznym pozbawieniem możliwości opuszczenia miejsca, w którym wnioskodawczyni się znajdowała. Mimo zablokowania możliwości fizycznego przemieszczania się E. C. funkcjonariusze Policji nie sporządzili również stosownych protokołów. Samo pozbawienie wolności zostało zakończone w momencie częściowego przesunięcia się maszerujących na trasie i umożliwiło wnioskodawczyni powrót do domu. Zatrzymanie E. C. stanowiło niczym nieuzasadnioną represję wobec uczestniczki pokojowego zgromadzenia. Sama obawa, że wnioskodawczyni mogła zakłócić przebieg marszu poprzez protestowanie, nie stanowiło przesłanki uzasadniającej podjęcie takich czynności. Wskazane pozbawienie wolności przeradzające się w formę zatrzymania w rozumieniu art. 244 k.p.k. uznać należało za niewątpliwie niesłuszne, tj. takie które było stosowane z obrazą przepisów rozdziału 27 k.p.k. oraz powodujące dolegliwość, której wnioskodawczyni nie powinna była doznać w świetle całokształtu okoliczności ustalonych w sprawie. Powyższe zostało potwierdzone postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie z dnia 06 listopada 2023 roku w sprawie II Kp 3219/22. W związku z powyższym wnioskodawczyni przysługiwało zadośćuczynienie w oparciu o treść art. 552 § 4 k.p.k. Inne 3. -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach podstawy prawnej ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1.ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU W PRZEDMIOCIE ŻĄDANIA Zwięźle o powodach rozstrzygnięcia Odszkodowanie 1. Kwota główna Odsetki -------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------ Zadośćuczynienie 2. Kwota główna Odsetki przyznanie zadośćuczynienia w kwocie 2000,00 zł (punkt 1. wyroku) Zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie lub tymczasowe aresztowania stanowi odszkodowanie za szkodę nie­materialną, wynikającą z negatywnych przeżyć psychicznych. Ich źródłem jest fakt pozbawienia wolności, ale również to, że dana osoba na skutek zatrzymania (i ewentualnego późniejszego tym­czasowego aresztowania) utraciła dobre imię. Przy ustalaniu wy­sokości zadośćuczynienia za krzywdę należy brać pod uwagę wszystkie ustalone w sprawie okoliczności rzutujące na okreś­lenie rozmiaru krzywdy osoby pozbawionej wolności, w tym zwłaszcza okres izolowania od społeczeństwa, który w miarę rozciągania się w czasie wzmaga doznanie krzywdy. Należy brać również pod uwagę status społeczny i zawodowy wnioskodawcy. Zadośćuczynienie powinno być odpowiednie. Suma odpowiednia to taka, która co najmniej równoważy przeżycia związane z nie­słusznym tymczasowym aresztowaniem (wyrok SA w Warsza­wie z dnia 10.09.2014r., II AKa 189/14, Lex nr 1527242). Zadośćuczynienie ma stanowić rekompensatę za doznane krzywdy i dolegliwości moralne oraz winno być mierzone ich dolegliwością, czasookresem stosowania środków zapobiegaw­czych, ich skutków oraz współczesnym standardem społeczeńst­wa, tak aby krzywda została wynagrodzona. Wysokość zadość­uczynienia wyznaczają zatem dwie granice: z jednej strony musi ono przedstawiać wartość ekonomicznie odczuwalną; z drugiej zaś powinno być utrzymane w rozsądnych granicach, odpowia­dających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej. Zasada umiarkowanego, a przy tym wyważonego i sprawiedli­wego rozmiaru zadośćuczynienia łączy się z wysokością stopy życiowej społeczeństwa, gdyż zarówno ocena, czy jest ono re­alne, czy nie nadmierne, pozostawać musi w związku z pozio­mem życia (por. wyrok SA w Katowicach z dnia 7.02.2008r., II AKa 22/ 08, Lex nr 410351; wyrok SN z dnia 4.02.2008r., III KK 349/07, Lex nr 395071). Przywołane tezy mutatis mutandis odnoszą się do zatrzymania. Dla wykładni pojęcia zadośćuczynienie miarodajne są przepisy prawa cywilnego, a zwłaszcza art. 445 § 2 kc, z którego wynika, że zadośćuczynienie powinno być odpowiednie. W sprawach, których kanwą jest pozbawienie wolności stopień pokrzywdzenia zawsze należy oceniać w odniesieniu do czasu jego trwania, ro­dzaju i ilości doznanych konkretnie krzywd, natężenia i trwałości ich skutków, jak też przy uwzględnieniu innych spraw podobne­go rodzaju rozpoznawanych przed sądami powszechnymi w Pol­sce. Zadośćuczynienie ma służyć złagodzeniu doznanej krzywdy i nie powinno być źródłem wzbogacenia się (wyrok SA we Wro­cławiu z dnia 27.09.2018r., II AKa 225/18, Lex nr 2583359). Nie ulega wątpliwości, że zatrzymanie E. C. w dniu 11 listopada 2022 roku było niewątpliwie niesłuszne z punktu widzenia ostatecznego rozstrzygnięcia, jakim było umorzenie postepowania wobec nie stwierdzenia znamion wykroczenia. Zatrzymanie było także niewątpliwie niesłuszne z punktu widzenia potrzeb toczącego się postępowania. Zeznania dotyczące poczucia krzywdy związanej z zatrzymaniem przez funkcjonariuszy Policji, w sytuacji, gdy wnioskodawczyni była przekonana, że nie naruszyła prawa, znajdują (w zakresie braku bezprawności zachowania wnioskodawczyni, będącego przyczyną zatrzymania), potwierdzenie w analizie dokumentów zgromadzonych w sprawie, zakończonej wydanym przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie w dniu 15 grudnia 2023 roku postanowieniem o umorzeniu postepowania wobec braku znamion wykroczenia. W świetle przytoczonych rozważań Sąd Okręgowy uznał, że od­powiednią sumą zadośćuczynienia rekompensującą krzywdę wy­nikłą z niewątpliwie niesłusznego zatrzymania będzie kwota 2000,00 zł. Żądanie wykraczające poza tę wielkość byłoby nie­zasadne, a jego uwzględnienie skutkowałoby już tylko wzboga­ceniem wnioskodawczyni, a nie naprawieniem szkody niemająt­kowej. Kluczowym kryterium rozstrzygającym o wysokości zadość­uczynienia był czas zatrzymania, który oscylował wokół 120 minut. Cała interwencja odbywała się na dwóch sąsiadujących ze sobą ulicach, w niewielkiej odległości, w miejscu publicznym i publicznie z uwa­gi na zainteresowanie jej przebiegiem osób trzecich. Sąd przyjmuje, że E. C. czuła dyskomfort psychiczny z powodu samego faktu podjęcia interwencji i oto­czenia przez policjantów mających przewagę liczebną, niemniej zarówno z zeznań samej wnioskodawczyni jak i z protokołów oględzin nagrań płyt DVD nagrania wynika, że funkcjonariusze zachowywali się kultural­nie i oględnie, a sama wnioskodawczyni nie czuła się swobodnie jedynie w dysponowaniu własnymi telefonem, który trzymała w torebce podręcznej i nie był jej odebrany. Ograniczenie swobód obywatelskich, poprzez pozbawienie wnioskodawczyni prawa do udziału w szeroko pojętej aktywności w przestrzeni publicznej związanej z udziałem w zgromadzeniu oraz w innych formach aktywności społecznej podczas okresu zatrzymania a także troska o dwoje małoletnich dzieci, pozostawionych świadomie bez opieki w domu, połączona z niepewnością czasokresu zatrzymania związanego z przemarszem Marszu (...) oraz kwestie fizjologiczne również powodowały u wnioskodawczyni zdenerwowanie. Zauważenia wymaga i ten fakt, że nieskorzystanie z pomocy psychologa, której to odpowiedzi udzieliła wnioskodawczyni na pytanie pełnomocnika KSP na rozprawie głównej /k. 35/, jak również ewentualne rozpoczęcie psychoterapii nie jest warunkiem koniecznym dla ustalenia, czy doszło do uszczerbku w zakresie funkcjonowania emocjonalnego wnioskodawcy poprzez powstanie stresu, poczucia upokorzenia, dyskomfortu psychicznego w kontekście doznanej krzywdy. Mając przy tym na uwadze powszechnie znany problem z dostępnością do leczenia psychiatrycznego oraz wsparcia psychologicznego, oczywistym jest, że ewentualne pozyskanie pomocy psychologicznej byłoby bardzo trudne. Przyznając zadośćuczynienie Sąd orzekł o odsetkach. Odsetki od sumy pieniężnej stanowiącej zadośćuczynienie za niesłuszne ska­zanie są wynagrodzeniem za opóźnienie w zapłacie sumy pie­niężnej, która jest już wymagalna. Dlatego należy uznać, że za czas do wydania przez sąd prawomocnego orzeczenia odszko­dowawczego odsetki nie przysługują (postanowienie SN z dnia 29.04.1991r., V KRN 475/90, OSNKW 1991/10-12/52) . o odsetkach poniżej Inne 1.Inne ROZSTRZYGNIĘCIA Zawarte w WYROKU Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 2. oddalenie wniosku o zadośćuczynienie w dalej idącym zakresie (punkt 2. wyroku). Wniosek o zadośćuczynienie podlegał oddaleniu w zakresie żądania przekra­czającego kwotę 2000,00 zł. Podkreślić należy, że nawet krótkotrwałe, bezprawne pozbawienie wolności człowieka wyrządza mu krzywdę. Z oczywistych względów różnorodne dolegliwości związane z pozbawieniem człowieka wolności zazwyczaj rosną wraz z wydłużaniem się jego czasu (ze względu na skutki osobiste, rodzinne, społeczne). Sąd zasadzając na rzecz E. C. kwotę 2000 zł miał na względzie następujące okoliczności: - wnioskodawczyni brała udział w pokojowym zgromadzeniu i nie zrobiła nic, co uzasadniłoby jej zatrzymanie, - długotrwałość zatrzymania i niemożność opuszczenia bramy przez około dwie godziny, - niemożność skorzystania z toalety, poczucie konieczności uzyskania zgody od Policjantów na skorzystanie z telefonu komórkowego. Wnioskodawczyni nie miała jednak ograniczonej swobody ruchu, nie miała ograniczonego kontaktu z innymi osobami. Wszystkie wskazane powyżej okoliczności w ocenie Sądu nakazywały uznać, że cierpienia E. C. nie były nadzwyczajne, gdyż oceniła ona zachowanie Policjantek jako miłe i życzliwe, zaś negatywnie Policjantów, ponieważ „nie odzywali się do niej”. Wnioskodawczyni wyruszając na pokojowe towarzyszenie uczestnikom „(...)” musiała liczyć się z trudnościami w skorzystaniu z publicznych toalet, a kwestie fizjologiczne nie były dla niej przeszkodą w podjęciu decyzji o opuszczeniu mieszkania jak również pozostawienie, wobec samotnego wychowywania dwojga małoletnich dzieci, ich bez opieki na czas potencjalnej nieobecności, który musiała przecież, jako dojrzała osoba, właściwie oszacować. W ocenie Sądu kwota 2 000 zł za okres zatrzymania E. C. z pewnością nie jest kwotą jedynie symboliczną, a jawi się jako adekwatna i pozostaje odpowiednia do warunków życia społeczeństwa. W pozostałym zakresie wniosek należało oddalić jako wygórowany i przez to nieuzasadniony. Nie było to bowiem zatrzymanie wielogodzinne, związane z przewiezieniem do jednostki policji, umieszczeniem w izbie zatrzymań, koniecznością spędzenia tam nocy, założeniem kajdanek, przeszukaniem czy kontrolą osobistą połączoną z kontrolą otworów anatomicznych, związanym z tym upokorzeniem. 1.KOszty procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 3. na podstawie § 15 ust. 1, 11 ust. 6 i § 17 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Spra­wiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r. poz. 1800 ze zm.) zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawczyni kwotę 288,00 zł tytułem zwrotu wydatków zwią­zanych z ustanowieniem pełnomocnika. Zauważyć trzeba, że w kodeksie pos­tępowania karnego od dnia 1 lipca 2015r. znajduje się regulacja wprost sta­nowiąca, że w razie uwzględnienia roszczeń choćby w części wnioskodawcy przysługuje od Skarbu Państwa zwrot uzasadnionych wydatków, w tym z tytułu ustanowienia jednego pełnomocnika. W kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia nie ma odpowiednika art. 554 § 4 zdanie drugie kpk. Niemniej Sąd przyłącza się do stanowiska zaprezentowanego przez Sąd Apelacyjny w Katowicach (wyrok z dnia 22.06.2017r., II AKa 190/17, Lex nr 2343414), że przepis art. 115 § 3 kpsw należy tak interpretować, by nie naruszał on prze­pisów Konstytucji i uznać, że Skarb Państwa winien ponosić także uzasadnio­ne wydatki strony, jakie poniosła ona w toku dochodzenia roszczeń o zadość­uczynienie i odszkodowanie za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie. 4. Wobec treści art. 554 § 4 kpk postępowanie uregulowane w rozdziale 58 Kodeksu postępowania karnego jest wolne od kosztów sądowych, co skutkowało wydaniem rozstrzygnięcia o obciążeniu Skarbu Państwa kosztami postępowania. 1.PODPIS Sędzia Beata Adamczyk - Łabuda
II K 330/17
W dniu 30 kwietnia 2017 r. około godziny 15:55 podczas patrolowania ulicy (...) w B. funkcjonariusze policji: sierż. sztab. P. K. i sierż. A. M. zauważyli W. T., który był wówczas poszukiwany listem gończym, do odbycia kary pozbawienia wolności. Kiedy oskarżony zauważył radiowóz, zaczął uciekać w kierunku ulicy (...). A. M. wysiadł z pojazdu i ruszył w pościg za poszukiwanym, jednocześnie wzywając go do zatrzymania. W. T. nie reagował na polecenia wydawane przez policjanta, nadal uciekał. Kierujący radiowozem P. K. dynamicznie przejechał w okolice ulicy (...), tym samym odcinając mężczyźnie drogę ucieczki. Kiedy oskarżony zobaczył radiowóz – zatrzymał się, a P. K. opuścił wnętrze samochodu i razem z A. M. podbiegł do w/w. W. T. został wezwany do zachowania zgodnego z prawem i poinformowany o przyczynie podjętej w stosunku do niego interwencji, po czym nakazano mu, aby spokojnie podszedł do radiowozu. Oskarżony nie wykonał tego polecenia, przyjął postawę do walki, zaciskając uniesione dłonie w pięści, po czym ruszył w kierunku policjantów, jednocześnie wymachując rękoma, chcąc zadać im cios w twarz i zwracając się do nich: „kur… policyjne, znajdę was i zabiję was i wasze rodziny”. P. K., aby uniknąć tego uderzenia wykonał unik.
XII Ko 37/22
zwrot na rzecz J. Ż. kosztów ustanowienia w sprawie pełnomocnika według norm przepisanych W dniu 7 sierpnia 2020 r. J. Ż. brała udział w spontanicznym zgromadzeniu pod komendą przy ul. (...) w W., które było wyrazem sprzeciwu wobec zastosowania tymczasowego aresztowania w stosunku do aktywisty (...) o pseudonimie (...) oraz wsparciem dla innych zatrzymanych wcześniej tego samego dnia na ul. (...). Zebrani wznosili okrzyki m.in. „uwolnić zatrzymanych” oraz uderzali przedmiotami (łyżeczkami, drewnianymi pałkami) w elementy infrastruktury – znaki drogowe, kiosk.
II K 245/14
W dniu 13 lutego 2014 roku około godziny 15:30 funkcjonariusze Komendy Miejskiej Policji w O.
XVIII Ko 157/21
Formularz UWO Sygnatura akt XVIII Ko 157/21 1.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt XII Ko 26/18

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 czerwca 2018 roku Sąd Okręgowy w Warszawie w XII Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący: SSR del. do SO Iwona Strączyńska Protokolant: Aleksandra Adamska w obecności Prokuratora: Bogumiły Knap po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2018 roku sprawy z wniosku A. W. przeciwko Skarbowi Państwa o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę w związku z niewątpliwie niesłusznym zatrzymaniem 11 listopada 2017 roku orzeka I. na podstawie art. 552 § 4 k.p.k. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz A. W. kwotę 2.000 zł (dwa tysiące złotych) tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą z niewątpliwie niesłusznego zatrzymania wraz z odsetkami ustawowymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

II. w pozostałym zakresie wniosek o zadośćuczynienie oddala; III. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawczyni A. W. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) plus VAT tytułem ustanowienia pełnomocnika z wyboru; IV. na podstawie art. 554 § 4 k.p.k. kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa. Sygn. akt XII Ko 26/18

UZASADNIENIE

Pełnomocnik A. W. złożył 23 kwietnia 2018 r. (data wpływu do Sądu Okręgowego w Warszawie) wniosek o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz A. W. kwoty 4.000 zł tytułem zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie ww. przez funkcjonariuszy Policji 11 listopada 2017 r. We wniosku o zadośćuczynienie wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II Kp 3075/17 uwzględniono zażalenie na zatrzymanie A. W. 11 listopada 2017 r. uznając je za niezasadne i nieprawidłowe.

Podniósł również, że wnioskodawczyni poniosła krzywdę wobec braku możliwości realizacji konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do manifestowania swoich poglądów. Jednocześnie wskazał, że uzyskaną tytułem zadośćuczynienia kwotę A. W. chce przekazać na cel społeczny. Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku w sprawie, tj. 14 czerwca 2018 r. wnioskodawczyni podtrzymała swój wniosek o zadośćuczynienie, wnosząc o zasądzenie kwoty wskazanej we wniosku. Prokurator wniósł o zasądzenie na rzecz A. W. kwoty 500 zł. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego i ujawnionego na rozprawie głównej Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

W dniu Narodowego Święta Niepodległości, tj. 11 listopada 2017 r. w W. odbył się przemarsz Marszu (...) (zgodnie z decyzją Wojewody (...) nr (...) z dnia 6 listopada 2017 r.). Marsz rozpoczął się o godzinie 14:10 w rejonie (...). Około godziny 14:40 A. W. wraz z innymi osobami znajdowała się na skwerze (...), pomiędzy ul. (...) a Al. (...) w W., tj. w okolicy trasy ww. przemarszu. Celem zgromadzenia A. W. i innych osób w pobliżu ww. trasy było wyrażenie w sposób pokojowy sprzeciwu wobec postaw niektórych uczestników Marszu (...) (prezentujących rasistowskie i faszystowskie hasła, używających rac), a wcześniej ochrona miejsca pamięci samospalenia P. S. pod (...).

Grupa osób, wśród których przebywała A. W. posiadała przy sobie transparenty, które w momencie ujawnienia przez policjantów były złożone. W krótkim czasie na Skwer (...) do pokojowego nieformalnego zgromadzenia dołączyło kilkadziesiąt osób, rozłożono wówczas transparenty. Około godziny 14:40 przebywający w okolicy Skweru funkcjonariusze Policji wezwali, przy użyciu mikrofonu, zebrane między ul. (...) a Al. (...) osoby do zgodnego z przepisami prawa zachowania, tj. do oddalenia się z ww. miejsca z uwagi na to, że jest to trasa przemarszu cyklicznego zgromadzenia i istnieje obawa popełnienia przez nie wykroczenia z art. 52 § 2 pkt 1 k.w.

Wobec biernej postawy m.in. A. W., ustawowo umocowane do tego podmioty, tj. funkcjonariusze Policji, na polecenie (...) K. T. dowodzącego z ramienia Komendy Rejonowej Policji W., zatrzymali m.in. A. W.. Co istotne, w momencie zatrzymania A. W. uczestnicy Marszu (...) nie dotarli jeszcze do miejsca, w którym znajdowała się A. W., a tym samym nie przeszkadzała ona ani nawet nie usiłowała przeszkadzać w przebiegu Marszu (...). Brak było podstaw do dokonania czynności zatrzymania A. W. wobec braku danych uzasadniających przypuszczenie popełnienia przez nią przestępstwa lub wykroczenia i realnej obawy wskazującej na potrzebę jej zatrzymania.

Nie istniała bowiem konieczność zapobieżenia ewentualnej konfrontacji antagonistycznie nastawionych do siebie grup, czy eskalacji negatywnych zdarzeń. Policjanci wyciągnęli A. W. przy użyciu siły fizycznej z grupy osób, która siedziała na pobliskim chodniku, a następnie ciągnęli ją od radiowozu do radiowozu w poszukiwaniu wolnego dla niej miejsca. Na skutek zastosowanej siły fizycznej A. W. doznała otarć naskórka i siniaków. Wykręcono jej również ręce. A. W. nie posiadała obdukcji lekarskiej z dnia swojego zatrzymania. Podjęte przez funkcjonariuszy Policji czynności przekraczały dopuszczalne granice ograniczenia swobody osoby legitymowanej, niezbędne dla zabezpieczenia prawidłowego wykonania czynności legitymowania.

W miejscu zatrzymania A. W. nie wezwano jej do okazania dokumentu tożsamości, mimo iż posiadała przy sobie dowód osobisty. A. W. w dniu zatrzymania nie legitymowała się immunitetem wykluczającym możliwość jej zatrzymania. Radiowóz z A. W. ruszył w nieznanym jej kierunku, dopiero po około pół godzinie od momentu zatrzymania i usadowienia jej w pojeździe. Po wepchnięciu A. W. do radiowozu, bez słowa wyjaśnienia – mimo licznych pytań o przyczynę zatrzymania i punkt docelowy transportu, przewieziono ją pod Komendę Rejonową Policji W. przy ul. (...) w W..

Po dojechaniu na miejsce A. W. jeszcze przez pewien czas przetrzymywana była w radiowozie bez prawa do jego opuszczenia. Nie miała możliwości skorzystania z toalety ani napicia się wody. Przez cały czas, gdy A. W. przebywała w radiowozie towarzyszył jej lęk i niezrozumienie zaistniałej sytuacji. W związku z doprowadzeniem na komendę A. W. miała ograniczoną swobodę poruszania się, bowiem nakazano jej pozostanie na terenie komisariatu i uniemożliwiono opuszczenie budynku przez ponad dwie godziny, czym krótkotrwale pozbawiono ją wolności.

W dalszym ciągu nie informowano jej o przyczynie doprowadzenia do jednostki Policji. Przez godzinę przebywała w ciasnym korytarzu, po czym nakazano jej udać się na wyższe piętro, gdzie na schodach usiłowano dokonać jej wylegitymowania. Ostatecznie, po interwencji prawnika, wylegitymowanie A. W. odbyło się w korytarzu na parterze (w obecności innych przebywających tam wówczas obcych osób). Wylegitymowania dokonał funkcjonariusz Policji M. K.. Przez cały okres pozbawienia wolności, A. W. towarzyszyła obawa o późniejsze niesłuszne oskarżenie.

A. W. nie otrzymała przewidzianych prawem pouczeń, z czynności zatrzymania nie sporządzono wymaganego prawem protokołu, ani nie doręczono jej jego odpisu. Od momentu zatrzymania A. W. miała stały dostęp do swojego telefonu komórkowego. Na ww. zatrzymanie 11 listopada 2017 r., zażalenie złożyła A. W., w którym wniosła o uznanie zatrzymania w tym dniu za bezzasadne, nielegalne i nieprawidłowe. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II Kp 3075/17 – po rozpoznaniu zażalenia A.

W. na zatrzymanie 11 listopada 2017 r. – uznano, że jej zatrzymanie było legalne, ale niezasadne i nieprawidłowe. Wskazano, że zatrzymania dokonał wprawdzie uprawniony organ, tj. funkcjonariusz Policji, jednak brak było podstaw do dokonania tej czynności wobec braku danych uzasadniających przypuszczenie popełnienia przez A. W. przestępstwa lub wykroczenia. Stwierdzono również, że zastosowane przez funkcjonariuszy Policji środki przymusu bezpośredniego przekraczały granice czynności niezbędnych dla zabezpieczenia prawidłowego przeprowadzenia czynności legitymowania.

Co więcej, podniesiono, że o nieprawidłowości zatrzymania A. W. świadczył dodatkowo fakt, że nie otrzymała ona przewidzianych prawem pouczeń oraz że z czynności jej zatrzymania nie sporządzono wymaganego protokołu i nie doręczono jej jego odpisu. Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie: wniosku o zadośćuczynienie (k. 3-6), zażalenia na zatrzymanie (k. 14-22), notatek (k. 23, k. 29-30, k. 31), protokołu przesłuchania M. K. (k. 24-27), protokołu przesłuchania świadka W. W. (k. 32- 35), protokołu przesłuchania w charakterze świadka K.

T. (k. 36-41), pisma komendanta (k. 42-45), postanawiania Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia (k. 46-50).

Sąd zważył, co następuje:

Wnioskodawczyni A. W. złożyła zeznania na rozprawie 14 czerwca 2018 r., które posłużyły do poczynienia ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie. Za wiarygodne należało uznać przede wszystkim zeznania A. W. dotyczące faktu zatrzymania, stosowania wobec niej środka przymusu w postaci siły fizycznej i okoliczności doprowadzenia do jednostki Policji, co korespondowało z ujawnionym w sprawie materiałem dowodowym. Za wiarygodne Sąd uznał także zeznania, w których wnioskodawczyni odnosi się do dyskomfortu związanego z zatrzymaniem i lękiem spowodowanym odmową udzielenia odpowiedzi na liczne pytania odnośnie przyczyny zatrzymania oraz tego, gdzie funkcjonariusze Policji zamierzali ją przewieźć.

Wiarygodne są także zeznania związane z prezentowaną przez A. W. postawą patriotyczną, jej zaangażowanie w należyte czczenie Narodowego Święta Niepodległości, a co za tym idzie wysoce honorowa postawa wobec Ojczyzny. Zgodnie z przepisem art. 552 § 4 k.k. odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje również w wypadku niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania lub zatrzymania. Chodzi przy tym o taką szkodę i krzywdę, które są zwyczajnymi, normalnymi następstwami zdarzenia, z którym ustawa łączy obowiązek odszkodowawczy (art. 361 § 1 k.c.).

Natomiast zgodnie z treścią art. 555 k.p.k., roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie z tytułu zatrzymania przedawniają się po upływie roku od daty zwolnienia, a tym samym ww. termin został w niniejszej sprawie zachowany. Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż nie jest kwestionowane ustalenie, że zatrzymanie A. W. 11 listopada 2017 r. było niezasadne i nieprawidłowe, co wynika wprost z postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II Kp 3075/17.

A. W. nie kwestionuje, aby na skutek zatrzymania (...) r. doszło do pogorszenia jej sytuacji finansowej w związku z uniemożliwieniem zarobkowania. Wywodzi natomiast, że na skutek zatrzymania naruszono jej konstytucyjne prawo do wyrażania poglądów, w tym do protestowania przez co doświadczyła negatywnych emocji, ale również doznała powierzchownych uszkodzeń ciała ze względu na stosowanie siły fizycznej w trakcie jej raptownego zatrzymania – mimo, iż nie stwarzała bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzkiego, czy też mienia.

Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę w wyniku niewątpliwie niesłusznego zatrzymania ma charakter kompensacyjny i jako takie powinno być nie symboliczne lecz stanowić ekonomicznie odczuwalną wartość zdatną do tego by złagodzić cierpienia fizyczne, psychiczne i uszczerbek na dobrym imieniu wywołane niesłusznym pozbawieniem wolności. Z istoty rzeczy chodzić będzie o zrekompensowanie krzywdy, która dotknęła konkretną osobę poszkodowaną, a wyrażenie jej w pieniądzu może być tylko pewnym przybliżeniem niemajątkowej szkody.

Stąd zrozumiałe jest wskazanie w ustawie (art. 445 § 2 k.c.), że chodzi o odpowiednią sumę pieniężną, której określenie pozostawione zostało sędziowskiemu swobodnemu uznaniu. Orzecznictwo wypracowało kryteria oceny okoliczności relewantnych dla ustalenia wysokości zadośćuczynienia, tj. stopień i rodzaj cierpień fizycznych i psychicznych, ich intensywność i czas ich trwania, wiek pokrzywdzonego, rodzaj i rozmiar doznanych obrażeń, nieodwracalność następstw uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia. Nie budzi także wątpliwości, że z uwagi na kompensacyjny charakter zadośćuczynienia jego wysokość musi przedstawiać wartość ekonomiczną, adekwatną do warunków gospodarki rynkowej (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 3 lipca 2013 r., V KK 464/12).

W dniu pozbawienia wolności A. W. była osobą emocjonalnie zaangażowaną w ochronę miejsca samospalenia P. S., który w (...) r. demonstrował na Placu (...) w W.. Jednocześnie wobec zapowiedzianego marszu z okazji Narodowego Święta Niepodległości chciała wyrazić swój sprzeciw względem niektórych uczestników tego marszu, którzy głoszą rasistowskie i faszystowskie hasła. Z powyższych względów w ocenie Sądu A. W. bardziej odczuwała dolegliwości wynikające z izolacji w dniu (...). Cierpienia poszkodowanej były intensywniejsze skoro nie przeszkadzała, nie usiłowała przeszkadzać w obchodach Narodowego Święta Niepodległości, a tym samym nie popełniła przestępstwa czy wykroczenia, a mimo to została zatrzymana.

Wskazać w tym miejscu należy, co słusznie podniósł Sąd Rejonowy dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie rozpoznający zażalenie A. W. na jej zatrzymanie – ewentualne czynienie przez nią przygotowań do popełnienia wykroczenia z art. 52 § 2 pkt 1 k.w. nie jest karalne, a tym samym nie uzasadniało jej zatrzymania 11 listopada 2017 r. Co również istotne - brak było oczywistego bezpośredniego zagrożenia ze strony A. W. dla życia lub zdrowia innych ludzi czy też ich mienia stąd zatrzymanie ww. w oparciu o przepis art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji również nie było możliwe.

Dyskomfortem z całą pewnością było zastosowanie wobec A. W. środka przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej, czego skutkiem były otarcia i zasinienia skóry oraz ból rąk w wyniku ich wykręcenia. Poza brakiem podstaw do sięgania po ww. środek przymusu (wnioskodawczyni nie stawiała fizycznego oporu) należy podnieść, iż pozbawienie wolności A. W. 11 listopada 2017 r. trwało zbyt długo w stosunku do celu procesowego, jakiemu według funkcjonariuszy Policji miał służyć, tj. sprawdzeniu danych A. W. w bazie policyjnej ze względu na obawę konfrontacji antagonistycznie nastawionych do siebie grup.

Skoro celem policjantów było sprawdzenie tożsamości A. W., to zupełnie niezrozumiałe było przetrzymywanie jej ponad 3 godziny – najpierw w radiowozie, a następnie na komisariacie Policji bez możliwości opuszczenia radiowozu i budynku, zamiast wylegitymowanie jej w miejscu, w którym dokonano jej zatrzymania. Poczucie krzywdy wynikające z niezasadności i nieprawidłowości zatrzymania było więc potęgowane nadmiernym, nieuzasadnionym czasem trwania legitymowania (o planowaniu którego wnioskodawczyni nawet nie została poinformowana) narażającym A.

W. na spędzenie kilku godzin w niedogodnych warunkach istotnie odbiegających od takich, do jakich zapewne była przyzwyczajona. Fakt, że przez prawie godzinę przetrzymywano ją w radiowozie, gdzie w dalszym ciągu nie wiedziała, co się dzieje i jaka jest przyczyna jej zatrzymania, jak również to że nie miała możliwości skorzystania w tym czasie z toalety dodatkowo wzmagał w niej niepokój. Sąd nie pominął również negatywnych odczuć A. W. łączących się z uniemożliwieniem jej – w przeciwieństwie do uczestników Marszu (...) - wzięcia udziału w pokojowym zgromadzeniu zgodnie z jej poglądami.

Uwadze Sądu nie uszedł również fakt, że A. W. mimo zadawania licznych pytań funkcjonariuszom Policji przez cały okres trwania jej zatrzymania nie uzyskała odpowiedzi odnośnie powodów swojego zatrzymania. Dodatkowo, nie poinformowano jej, gdzie będzie transportowana. Co więcej, nie otrzymała nawet stosownych pouczeń ani nie uzyskała protokołu zatrzymania. W ocenie Sądu zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie budził żadnych wątpliwości co do jego autentyczności i prawidłowości sporządzenia, ponadto żadna ze stron nie kwestionował jego prawdziwości.

Mając powyższe na względzie tutejszy Sąd uznał, że kwota 2.000 zł zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą z niewątpliwie niesłusznego zatrzymania A. W. z uwzględnieniem czasu i stopnia natężenia cierpień psychicznych i fizycznych wnioskodawczyni wynikających z krótkotrwałego pozbawienia jej wolności 11 listopada 2017 r., jej wieku, stanu zdrowia, braku pogorszenia stanu zdrowia, braku uszczerbku na zdrowiu (w tym brak trwałego uszczerbku), braku wpływu na zdolność dalszego normalnego funkcjonowania w społeczeństwie będzie odpowiednia.

Nie użyto wobec A. W. – poza silą fizyczną – innego środka przymusu bezpośredniego, po opuszczeniu radiowozu miała ona możliwość ograniczonego poruszania się po terenie komisariatu Policji – choć Sąd miał na względzie panujący tam wówczas tłok i zaduch, cały czas miała do dyspozycji swój telefon komórkowy. O stosunkowo niskim stopniu, użytej wobec wnioskodawczyni, siły fizycznej świadczy rodzaj obrażeń, na które się powoływała w toku przedmiotowej sprawy, a które to zeznania Sąd uznał za wiarygodne. Na wymiar zadośćuczynienia wpływ miało także naruszenie podstawowych praw i wolności obywatelskich A.

W., tj. prawa do spontanicznego gromadzenia się i pokojowego manifestowania swoich poglądów oraz do swobody przemieszczania się. Podnieść należy, że zastosowanie w stosunku do A. W. środka przymusu bezpośredniego w postaci użycia siły fizycznej nie było konieczne ani uzasadnione. Przesłuchiwani w sprawie funkcjonariusze policji nie sygnalizowali agresji fizycznej po stronie wnioskodawczyni, czy prób przeciwstawienia się wykonaniu czynności w postaci wylegitymowania. Brak było także jakichkolwiek sygnałów o skłonnościach do autoagresji po stronie wnioskodawczyni.

Zadośćuczynienie nie może być nadmiernie wygórowane w stosunku do doznanej przez danego wnioskodawcę krzywdy, aby tym samym nie służyło bezpodstawnemu i moralnie nieuzasadnionemu wzbogaceniu poszkodowanego. Jak wielokrotnie podkreślał to Sąd Najwyższy, wysokość zadośćuczynienia musi być utrzymana w rozsądnych granicach odpowiadających aktualnym warunkom egzystencji i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. Sąd miał również na względzie te okoliczności, które wiążą się z aktualną sytuacją wnioskodawczyni i wskazują, że niesłuszne krótkotrwałe pozbawienie jej wolności nie oddziaływało w żaden sposób na jej obecny status społeczny oraz zawodowy.

Niemniej jednak – co słusznie podkreśla skarżący – przyznać należy, że zaistniała sytuacja musiała wywrzeć na niej złe wrażenie i niewątpliwie mogła przyczynić się do utraty zaufania do organów ścigania, a jednocześnie poniżyć ją w opinii przypadkowo napotkanych osób, które były obecne zarówno w miejscu jej zatrzymania oraz na komisariacie Policji. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że kwota 4.000 zł, wnioskowana przez A. W., byłaby znacznie wygórowana. Natomiast kwota zawnioskowana przez oskarżyciela publicznego – mając na względzie wyżej podniesione okoliczności – byłaby symboliczna i tym samym zdecydowanie nieadekwatna do doznanej przez A.

W. krzywdy. Wnioskodawczyni wielokrotnie podnosiła, że najbardziej krzywdzący dla niej był fakt, że została pozbawiona swoich konstytucyjnych praw i naruszone zostały jej swobody obywatelskie. Poczucie krzywdy wzmacniała świadomość, że uczestnicy Marszu (...) mogli swobodnie manifestować swoje poglądy, korzystając dodatkowo z ochrony organów ścigania, zaś ona tego prawa została pozbawiona. Okoliczności te wywołały u A. W. poczucie nierównego traktowania obywateli. Szczególnie ciężkie przeżycia psychiczne wynikały również z faktu, że zatrzymanie nastąpiło w dniu, który miał szczególne znaczenie dla A.

W. jako patriotki, która chciała uczcić (...), która miała świadomość znaczenia wolności dla ojczyzny i obywateli. Rozstrzygając w zakresie zwrotu na rzecz wnioskodawczyni wydatków poniesionych w związku z ustanowieniem pełnomocnika oraz w zakresie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 554 § 4 k.p.k. Wysokość kwoty zwrotu za ustanowienie pełnomocnika z wyboru w kwocie 240 zł Sąd ustalił na podstawie § 11 ust. 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 615 z późn. zm.).